Kompania specjalnej troski
Jeśli komuś się wydawało, że zalewa nas tani węgiel z Rosji i to on jest największą konkurencją dla naszych kopalń, to może się zdziwić. Wczoraj portal Wysokie Napięcie napisał, że 7,2-7,4 zł za GJ, czyli ok. 170 zł za tonę węgla proponuje swoim odbiorcom energetycznym Kompania Węglowa (cały tekst tutaj: http://wysokienapiecie.pl/energetyka-konwencjonalna/619-wojna-cenowa-w-weglu). Spotkało się to z natychmiastową reakcją konkurencji. Lubelska Bogdanka złożyła prośbę o monitoring w UOKiK, a Katowicki Holding Węglowy u właściciela (zarząd wysłał pismo do Ministerstwa Skarbu Państwa).
Tak, to ta spółka, gdzie koszty wydobycia tony czarnego złota przekraczają 300 zł, a do każdej wydobytej tony dopłaca się kilkadziesiąt złotych (w listopadzie 2014 było to 60 zł). Tak, to ta spółka, której kopalnie zostały ogłoszone najbezpieczniejszymi podczas tegorocznej Szkoły Eksploatacji Podziemnej (a typowi „znawcy” tematu ogłosili, że jak widać na pohybel tym, co chcą koszty jakiekolwiek w KW obniżać – bo o ukrywaniu drobnych wypadków zapewne nie słyszeli). I wreszcie tak, to ta spółka, która ma przygotowany program naprawczy przez rządowego pełnomocnika ds. górnictwa, Wojciecha Kowalczyka (w przeciwieństwie do KHW i JSW, gdzie programami naprawczymi zajmowały się zarządy firm), a negocjacje tego programu prowadzone były podczas podziemnych strajków, bo przecież żadnej kopalni nie można zamknąć (akurat).
Kompania Węglowa stała się ostatnio podmiotem specjalnej troski. Przez lata państwowy właściciel działał wobec niej, jak wobec reszty kopalń, czyli w myśl zasady „jakoś to będzie”. Na szczęście dla polskiego górnictwa jak się okazuje (wbrew związkowemu czarnowidztwu) udało się sprywatyzować całkowicie Bogdankę, a także w ostatniej niemal chwili, rzutem na taśmę w 2011 r. wprowadzić na warszawski parkiet Jastrzębską Spółkę Węglową (tyle, że tam pakiet większościowy wciąż ma państwo, więc problemy nie zostały rozwiązane). Kiedy kilkanaście miesięcy temu Roland Berger przygotował audyt dla resortu gospodarki (do lutego tego roku MG sprawowało nadzór właścicielski nad sektorem węgla kamiennego), było wiadomo, że Kompania jest w najgorszej sytuacji, jednak wicepremier i minister gospodarki Janusz Piechociński dementował pogłoski o tym, by Kompanii groziła upadłość. Czy pogłoski o jej rychłej śmierci faktycznie były mocno przesadzone?
Nie. Kompania od lat była w coraz gorszej sytuacji, ale nikt nie miał pomysłu ani odrobiny dobrej woli, by coś z tym zrobić. Oddać tu trzeba honor związkom zawodowym, że pisały w tej sprawie wielokrotnie do MG i apelowały o podjęcie działań zwłaszcza, że było jasne, że w 2015 r. kończy się ważność rządowej strategii dla górnictwa. Jednak państwowy właściciel wiedząc, że rozmowy ze związkami łatwe nie będą, wolał czekać. Zareagował ówczesny premier Donald Tusk. Zamiast spotykać się z zarządami spółek i związkowcami, wybrał spotkania z tymi ostatnimi i zapewniał ich, że żadna kopalnia nie zostanie zamknięta. A dobrze wiemy, że każde kłamstwo, powtarzane setki razy staje się prawdą, w którą święcie się wierzy…
Ale ten napompowany obietnicami i wielkimi słowami balon musiał pęknąć. Gdy uwagę na to zwracał wybrany na prezesa KW Mirosław Taras (ex prezes Bogdanki – za jego czasów w 2009 r. weszła na giełdę), zresztą kojarzony z ministrem skarbu Włodzimierzem Karpińskim, trafił na ścianę. Jego pomysły zostały storpedowane (a mowa była przypomnę o zamknięciu „tylko” 2 kopalń, a nie 4, jak w rządowym planie), a on sam szybko stracił stanowisko.
W tym czasie mniej więcej na stanowisko pełnomocnika ds. restrukturyzacji górnictwa powołany został Wojciech Kowalczyk. Premier Ewa Kopacz zapowiadała, że będzie plan naprawczy dla branży. Najpierw do końca listopada, potem do końca roku. I ciach. 7 stycznia poznaliśmy… plan naprawczy dla Kompanii Węglowej. Wielu tłumaczeń nie było. – KHW i JSW są w lepszej sytuacji, oczekujemy planów restrukturyzacji od ich zarządów – mówił mi wtedy minister Kowalczyk. A Kompania? Wszyscy pamiętamy protesty na ulicach i pod ziemią. 17 stycznia udało się wreszcie podpisać porozumienie, które zasadniczo nie powinno satysfakcjonować nikogo, ale może nie będę go rozbierać na części. Jedno jest pewne, kopalnie będą zamykane, ale częściowo, cięcia będą, redukcja zatrudnienia też (ale bez zwolnień). A Krzysztof Sędzikowski, prezes Kompanii, ma szukać pieniędzy, by Kompania przetrwała. Zaliczka z Węglokoksu za rybnickie kopalnie zostanie przejedzona w ciągu kilku tygodni, a nim w tzw. Nową Kompanię Węglową wejdzie energetyka (o ile zostanie skutecznie „zachęcona”) trochę czasu jeszcze minie. Tymczasem Kompanii cały czas pali się grunt pod nogami i jeśli ktoś myśli, że widmo upadłości zostało zażegnane – jest w błędzie.
I tu dochodzimy do sedna sprawy, czyli cen węgla, które Kompania zaproponowała energetyce – a głównie tej, gdzie dostawcami są Bogdanka i KHW (czyli m.in. Enei, ale nie tylko, bo propozycję dostał też Tauron). Z jednej strony zachowanie prezesa Sędzikowskiego, który szuka pieniędzy gdzie się da nie powinno chyba dziwić. Ale z drugiej – działania dumpingowe muszą być potępione. Zwłaszcza, że obecnie cena za 1GJ to ok. 10 zł. To pozwala kopalniom zarabiać. A kto w takim razie pokryje piętrzące się straty Kompanii? Wychodzi na to, że tak czy owak energetyka, która zostanie zaangażowana w Nową Kompanię Węglową.
„Nie sprzedajmy węgla po nierynkowych cenach, poniżej kosztów jego wytworzenia. Mając tak duże zapasy węgla Kompania Węglowa nie może przechodzić obok tego faktu obojętnie, ale musi prowadzić aktywną politykę sprzedaży. Jeżeli nie będziemy sprzedawać zapasów to firma zbankrutuje i pewne jest przeszacowanie zwałów i to na dużo mniejszą wartość niż ceny rynkowe, po których dziś sprzedajemy węgiel naszym kontrahentom. W takiej sytuacji nie można więc absolutnie twierdzić, że sprzedajemy węgiel po zaniżonych cenach. Ewentualnie można by nam stawiać jakieś zarzut, gdyby te ceny były wysokie, ponieważ w takiej sytuacji byłyby sztuczne i nierynkowe. I dopiero wtedy można by wysnuć wniosek o pomocy publicznej. Ale to absolutnie nie ma miejsca i jeszcze raz podkreślę, wszystkie transakcje, które zawarliśmy z klientami są rynkowe” – to stanowisko Krzysztofa Sędzikowskiego (cały artykuł tutaj: http://gornictwo.wnp.pl/prezes-kw-nie-chcemy-nikogo-wyeliminowac-z-rynku,245333_1_0_0.html).
Sęk w tym, że w eksporcie Kompania zaproponowała cenę poniżej 5 zł za GJ! Czyli ok. 115 zł za tonę. To nawet mniej, niż węgiel w portach ARA, gdzie tona oscyluje wokół 60 USD. Ba, nie wiadomo nawet, czy ten eksportowy węgiel z Polski wyjedzie, czy np. po wymieszaniu z innym w porcie do polskich odbiorców nie wróci… Niemożliwe? A jednak.
Jeśli państwowy właściciel nie zareaguje na to, co teraz robi Kompania, potwierdzi to tylko teorię, że jest to spółka specjalnej troski, którą ratuje się za wszelką cenę bez względu na to, czy gra jest warta świeczki i bez względu na to, czy uderza to w innych producentów węgla. Nie zdziwię się jednak, gdy na to działanie zareaguje jednak Bruksela. Zwłaszcza, że Bogdanka już zapowiedziała, że zwróci się ze stosownym pismem do Komisji Europejskiej w sprawie sposobu restrukturyzacji kopalń KW. A Bruksela bacznie przygląda się akrobacjom rządu, który chce zjeść ciastko i mieć ciastko, czyli likwidować kopalnie korzystając z dozwolonej pomocy publicznej, ale jednocześnie prowadzić w nich wydobycie. Ot, witamy w Polsce.
Karolina Baca-Pogorzelska
Ps. Serdecznie pozdrawiam zatroskanych i „zatroskanych” o to, że wpisy na blogu nie pojawiają się codziennie. Nie ma w tym żadnej tajemnicy. 1. Mamy chwilowy względny spokój, więc każdemu należy się odpoczynek. 2. Jak niektórym wiadomo przygotowujemy z Tomkiem Jodłowskim naszą trzecią książkę. To „Ratownicy. Pasja zwycięstwa”. Sama się nie napiszę, a ja mimo szczerych chęci się nie zmultiplikuję ;))) Niemniej jednak dziękuję za zainteresowanie moim losem