W JSW nie ma jednego winnego
Z jednej strony słyszę, że bronię zarządy, z drugiej, że górników, z trzeciej, że rządu. Chciałabym jednak zauważyć, że w przypadku Jastrzębskiej Spółki Węglowej próbuję przynajmniej bronić pewnej logiki. I nie uważam, że ostry konflikt, który ma teraz miejsce w tej spółce jest winą tylko jednej ze stron – związkowców, zarządu albo głównego, państwowego właściciela. Ale może po kolei.
Dlaczego uważam, że winni obecnej sytuacji są wszyscy wyżej wymienieni?
Po pierwsze – skarb państwa w 2011 r. sprzedając akcje JSW po 136 zł osiągnął poziom mistrzowski. Oferta za dobrze ponad 5 mld zł to było naprawdę coś. Tylko ten, co wtedy zrobił taką wycenę i uplasował papiery na rynku naprawdę zasłużył na Nobla w dziedzinie ekonomii, bo spółka nigdy nie była tyle warta. Ba, ówczesny minister skarbu Aleksander Grad postanowił akcjami obdzielić wszystkich pracowników, bez względu na to, czy są ustawowo do tego uprawnieni. Liczył na to, że jako współwłaściciele będą może bardziej odpowiedzialni, że być może będzie mniej akcji protestacyjno-strajkowych? Chyba jednak się pomylił. Ale dzisiaj skarb państwa powie – no tak, nie jesteśmy jedynym właścicielem, więc nie możemy samodzielnie podejmować decyzji, od zarządzania jest zarząd – czyli standardowo, umywamy ręce. Pokazało to zresztą czwartkowe posiedzenie rady nadzorczej, która nie spełniła chyba tylko jednego postulatu związkowców i nie odwołała prezesa.
Dodatkowo państwowy właściciel popełnia błędy nie tylko w przypadku JSW, ale sektora węgla kamiennego w ogóle. Wicepremier i minister gospodarki Janusz Piechociński nie zrobił przez ponad dwa lata swojego urzędowania nic (poza staraniem się o to, by związkowców nie denerwować za bardzo). Od przyszłego tygodnia nadzór nad branżą przechodzi do resortu skarbu – żeby było jasne, tutaj cudów też się nie spodziewam. I przypomnę tylko, że w kompanijnym porozumieniu z 17 stycznia jest napisane, że strony przystąpią niezwłocznie do rozmów o programie dla całego sektora węgla kamiennego…
Po drugie – zarząd Jastrzębia, choć jego skład trochę się przez lata się zmieniał, to od ponad siedmiu lat pracuje pod kierownictwem Jarosława Zagórowskiego, który przez górników uważany jest za sprawcę całego zła. Według nich to jego wina, że akcje spółki tanieją, to jego wina, że węgiel koksowy staniał, a koszty wydobycia wzrosły do prawie 500 zł (!) za tonę. On bez winy w całej tej sytuacji na pewno nie jest. Na związki zawodowe jest niesamowicie cięty – zwłaszcza od czasu, gdy urządzały mu kilkudniowe pikiety pod domem (też bym się wkurzyła). I niestety przy okazji całkiem sensownych niekiedy działań włącza emocje, a to prowadzi do nieszczęścia. Oczywiście, że mógł znaleźć powód dla dyscyplinarnego zwolnienia związkowych liderów z Budryka, których chyba nie lubi najbardziej, ale czy w obecnej sytuacji naprawdę było to potrzebne? Czy faktycznie ostra krytyka wiceprezesa pracowniczego Artura Wojtkowa w przemówieniu do załogi była konieczna? Czy zaognianie i tak już trudnej sytuacji niepotrzebnymi emocjami było nieodzowne? W mojej opinii nie. Mimo wszystko jednak od odwoływania prezesa i zarządu są jednak odpowiednie organy, a nie referendum strajkowe z pytaniem „czy jesteś za odwołaniem prezesa” (bo odpowiedź jest tu oczywista i bez głosowania).
Ale z argumentem pt. „bo on chce oszczędzać na górnikach” raczej się nie zgodzę zważywszy na to, że w planie dla JSW. Niemniej jednak póki jest prezesem, to jest stroną tego sporu. Czy to się związkom podoba, czy nie.
Po trzecie – związki zawodowe. W JSW mamy ich ponad 50. Nie ma się więc co dziwić, że walczą teraz o swoje interesy. Zresztą to ich domena nie tylko w JSW, ale także w innych spółkach węglowych, gdzie właścicielem jest skarb państwa. Dlaczego nie godzą się na sześciodniowy tydzień pracy? Bo firmy zewnętrzne, z którymi często mają – nazwijmy to – dobre kontakty miałyby sporo do stracenia? Jakoś sobotni fedrunek w firmie zewnętrznej górnikom nie przeszkadza, ale już sobota jako zatrudniony w kopalni – to zło w najczystszej postaci. Związkowcy w JSW jakoś nie skupiają się na tym, że w ich firmie ma nie być zwolnień, a żadna z kopalń nie jest przeznaczona do zamknięcia. Ba, padłam dziś po wypowiedzi pana Romana Brudzińskiego, który mówił, że żądają teraz gwarancji pracy dla swoich dzieci i wnuków, bo JSW ma tak duże złoża węgla… (ja bym jeszcze o teściowej pomyślała, tak dla zasady…). Ale już bez złośliwości – przypomnę raz jeszcze, że formalny powód strajku zniknął, bo było nim przywrócenie posiłków profilaktycznych dla pracowników powierzchni. Od czwartku powodu sporu nie ma, więc związkowcy graja w otwarte karty – zabierzcie Zagórowskiego, a wtedy całe zło z Jastrzębia zniknie i wróci kraina mlekiem i miodem płynąca.
Do protestu w poniedziałek dołączają koplnie innych spółek węglowych – będzie to protest solidarnościowy, podziemny (tak, jak było w pierwszej połowie stycznia w Kompanii Węglowej), ale wydobycie w tych kopalniach ma być prowadzone.
Warto jednak dodać, że związki zawodowe, także te jastrzębskie od miesięcy domagały się z rządem rozmów o sytuacji całego górnictwa. Tylko wtedy ich nikt nie słuchał. Prawda też jest taka, że póki czegoś nie podpalą (dosłownie i w przenośni), to nie są traktowani poważnie, więc czasem trudno się dziwić radykalnej postawie (aczkolwiek w przypadku JSW – jak podkreślam – nie widzę takiego uzasadnienia).
Jastrzębskie kopalnie już czwarty dzień nie wydobywają węgla. Dobra protestu to 30 mln zł utraty przychodów z tytułu niewydobytego surowca. ArcelorMittal Poland bije na alarm. Ale jak podpisze kontrakty importowe, to mam nadzieję, że panowie związkowcy nie będą blokować przejść granicznych etc.? Bo jakiś węgiel mimo wszystko mieć musimy. A rachunku za zepsutą baterię koksowniczą nie chciałabym dostać… A kto w razie czego za to zapłaci? Pan zapłaci, pani zapłaci, JSW zapłaci. Bo przecież nie związkowcy, prawda?