Ideał sięgnął bruku?
Pamiętam przygotowania do debiutu Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Pamiętam, jak ówczesny minister skarbu Aleksander Grad zapewniał, że to fantastyczna inwestycja, bo wizja budowy grupy węglowo-koksowej to naprawdę dobry pomysł (z tym ostatnim stwierdzeniem się akurat zgadzam). Pamiętam też, jak wielu chętnych, skuszonych sukcesem debiutu giełdowego Bogdanki liczyło na powtórkę z rozrywki. Zwłaszcza, że ten jastrzębski cukierek w ładnym papierku wcale nie wydawał się być zepsutym. Choć znający branżę doskonale wiedzieli, że odwieczna wojna na linii zarząd – związki nigdy nie może się dobrze skończyć. Tak było wtedy i tak będzie moim zdaniem teraz. Powód?
Gdy JSW miała debiutować na GPW 6 lipca 2011 r. sprawa powodzenia oferty za ponad 5 mld zł (tyle bowiem na sprzedaży swych akcji zarobił wówczas obecny główny akcjonariusz – skarb państwa) niemal do końca stała pod znakiem zapytania. Prezes JSW Jarosław Zagórowski za chińskiego boga nie chciał słyszeć o wieloletnich gwarancjach pracy czy spełnieniu reszty koncertu życzeń. W efekcie protestów i zatrzymania pracy kopalń związkowcy wywalczyli wszystko co chcieli, a dodatkowo pierwszy raz w historii akcje pracownicze trafiły nie tylko do tych, którzy mieli do tego uprawnienia zgodnie z ustawą, ale… do wszystkich. A co, szerokim gestem, szerokim gestem… Zamysł był wtedy taki, jak rozumiem, że jak cała załoga JSW będzie miała znaczące pakiety akcji, nie będzie miała aż takich zapędów, by działać na szkodę spółki. Pudło jak się patrzy. Wystarczy przypomnieć podziemny protest w Budryku przed Barbórką po decyzji o zwolnieniach w JZR i kilka innych akcji. Ale teraz sytuacja jest najgorętsza ze wszystkich w ostatnich latach – tak mi się przynajmniej wydaje. I choć „Rzeczpospolita” twierdzi, że prezes Zagórowski ma w swoich radykalnych działaniach rządowe wsparcie – ja nie jestem o tym do końca przekonana zwłaszcza po jego wystąpieniu uderzającym w wiceprezesa wybranego przez załogę. Po pierwsze dlatego, że pamiętam opisana wyżej sytuację z 2011 r., a po drugie pamiętam, jakie rządowe wsparcie miał Mirosław Taras, gdy szedł do Kompanii Węglowej. I skończyło się ono jeszcze szybciej niż się zaczęło.
W dwudniowym referendum ogromna większość górników z JSW poparła akcję strajkową. Powodem tych działań jest wypowiedzenie przez zarząd jednostronnie trzech układów zbiorowych. Plan oszczędnościowy ma przynieść spółce ok. 517 mln zł w skali roku. Jednak wiąże się to z poważnymi cięciami finansowymi. Z drugiej strony jednak nie ma w planie żadnych zwolnień ani zamykania zakładów, bo JSW nie planuje skorzystać z ustawowej furtki, która pozwala w tym roku przekazywać kopalnie czy ruchy kopalń do Spółki Restrukturyzacji Kopalń. Mało kto wie, że formalnym powodem sporu zbiorowego w Jastrzębiu są… posiłki regeneracyjne, tzw.flapsy. Nie, nie dla górników dołowych. Przywrócenia ich dla pracowników powierzchni w tym administracji domagają się związki zawodowe. Oczywiście jest to powód formalny, bo związkowcy nie godzą się m.in. na zamrożenie płac na poziomie z 2014 r., domagają się, by wynagrodzenia w przejętej w 2014 r. z Kompanii Węglowej KWK Knurów-Szczygłowice od sierpnia były na poziomie tych w JSW etc.
Ja tylko przypomnę, że zatrzymanie wydobycia węgla w kopalniach JSW na dobę to 28-30 mln zł utraty przychodów z tytułu niewydobytego węgla. Złośliwi powiedzą, że to w sumie dobrze, że nie powiększy on zwałów o kolejnych kilkadziesiąt tysięcy ton (a utrzymanie zwałów też kosztuje i to nie mało), ale chyba w biznesie wydobywczym trochę nie o to chodzi?
Cierpliwość straciło w końcu Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. Nie dziwię się, bo tylko czekać, aż kurs JSW dojdzie do historycznych minimów 16,05 zł z grudnia 2014 (przed godz. 14 akcje kosztowały dzisiaj 18,7 zł, a przypomnę, że skarb państwa sprzedawał je w 2011 r. po 136 zł!). Oto fragment stanowiska SII:
„Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych w związku z zaognieniem sytuacji i strajkami w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, wystosowało List Otwarty do Związków Zawodowych, w którym przedstawiło swoje stanowisko w tej sprawie. SII reprezentuje tysiące inwestorów mniejszościowych, którzy inwestują swoje oszczędności m.in w prywatyzowanych państwowych spółkach. Nie możemy być obojętni na sytuację spółki JSW, a w szczególności jej akcjonariuszy. Fakty są takie, że od momentu giełdowego debiutu Jastrzębskiej Spółki Węglowej w lipcu 2011 roku, wartość spółki bardzo znacząco się obniżyła. Ponieważ jest to spółka oparta na wydobyciu surowca, jej wycena, jak i w szczególności osiągane przez spółkę wyniki finansowe, w dużym stopniu zależą od czynników zewnętrznych, w tym światowych cen węgla. W tym czasie liczba związków zawodowych w Państwa firmie wzrosła z 34 do 50, a stopień uzwiązkowienia sięgnął 125%, (ci sami pracownicy należą do wielu organizacji). Prawda jest też taka, o czym przedstawiciele związków zawodowych często zapominają, że aż 45% akcji JSW należy do prywatnych inwestorów mniejszościowych, w tym do tysięcy akcjonariuszy, których reprezentuje Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych, a Skarb Państwa kontroluje pozostałe 55% akcji„.
W sumie to chciałam podziękować moim byłym szefom z „Rzeczpospolitej” za to, że gdy tam pracowałam nie można było kupować akcji spółek, o których się pisało…
Władze JSW wyliczyły, ile kosztowałoby w skali roku spełnienie związkowych postulatów. Oto kilka przykładów:
1. Postulat likwidacji spółki JSW Szkolenie i Górnictwo i zatrudnienie pracowników tej spółki na zasadach obowiązujących w JSW to wzrost kosztów pracy o 26 mln zł. Pracuje tam ok. 700 osób na umowach o pracę bez wszystkich górniczych „ogonów” Zatrudnienie ich bezpośrednio w JSW skutkowałoby objęciem ich m.in. deputatami i innymi górniczymi dodatkami, których teraz nie mają.
2. Brak zamrożenia wynagrodzeń na poziomie 2014 to przyrost kosztów pracy o 35 mln zł. Chodzi o to, że w jednym z wypowiedzianych porozumień zakładano w kolejnych latach wzrost wynagrodzeń o prognozowany (to ważne) poziom inflacji, czyli powinno to być ok. 1,2 proc. Swoją drogą ciekawe, że przy okazji deflacji związkowcy nie domagają się obniżki wynagrodzeń…
3. Objecie pracowników KWK Knurów-Szczygłowice takimi samymi uprawnieniami jak pozostali pracownicy JSW to wzrost kosztów pracy o kolejne 110 mln zł w skali roku.
Czytam też m.in. na Twitterze oczywiste oburzenie na to, że członkowie zarządu JSW zarabiają po kilkadziesiąt tysięcy złotych miesięcznie, a obniżenie sobie pensji przez zarząd o 10% to kpina. Pewnie tak, z drugiej jednak strony zastanawiam się, kogo by tam ściągnięto za zarobki z „kominówki”. Z trzeciej strony jednak uważam, że skoro zarobki górników mają być powiązane z efektywnością i wynikami firmy, to tym bardziej, a nawet przede wszystkim pensje zarządu powinny być rozliczane w taki właśnie sposób. A w końcu z czwartej strony zarząd musi móc zarządzać. A w JSW to jednak kwestia sporna.