Quot homines, tot sententiae
Chaos informacyjny dotyczący obecnej sytuacji w górnictwie jest gigantyczny. Nie mam nawet odrobiny nadziei, że uda mi się go opanować i nawet nie podejmowałabym takich prób. Spróbuję za to wyjaśnić poniżej, jak ja rozumiem najważniejsze zagadnienia z tematu #górnictwo, które pojawiają się od 7 stycznia (rząd przedstawił wtedy program naprawczy dla Kompanii Węglowej).
1. Likwidacja czterech kopalń Brzeszcze, Pokój, Sośnica-Makoszowy i Bobrek Centrum
To cztery najsłabsze obecnie zakłady KW,które utraciły rentowność i wydobycie w nich jest kompletnie nieopłacalne. Dlatego mają trafić do SRK – Spółki Restrukturyzacji Kopalń (o niej kilka słów poniżej w punkcie 2. Likwidacja to likwidacja. Zamknięcie. Zakończenie działania. I choć pani premier mówi o tym, że nie będzie likwidacji, a restrukturyzacja, to słowo likwidacja jest nieuniknione. Jeśli kopalnie trafią do SRK, będzie dla nich przygotowany plan likwidacji – bo tylko taka droga otwiera możliwość przekazania kopalniom węgla kamiennego pieniędzy publicznych, czyli z budżetu państwa. Wyłącznie taką formę pomocy publicznej dopuszcza UE. Kopalnie w likwidacji mogą jednak pracować (co wyjaśnię także w punkcie 2) – taka opcja dopuszczalna jest do roku 2018. Ba, wydobywany w nich węgiel może być dotowany z budżetu – jeśli koszty wydobycia przekrozą przychody z jego sprzedaży, różnicę można dotować. Ale taka opcja możliwa jest tylko w przypadku kopalń, które zostaną przeniesione do SRK, bo to ona ma status jakby spec-spółki. Reasumując – słowo likwidacja musi się pojawić, ale przeniesienie do SRK nie oznacza natychmiastowego zamknięcia. Można wtedy sprzedać zgodnie ze wstępnymi planami Brzeszcze Tauronowi, Bobrek (bez Centrum) Węglokoksowi, Pokojowi pozwolić wyfedrować co ma i znaleźć sposób na Sośnicę-Makoszowy.
2. SRK – z czym to się je?
Spółka Restrukturyzacji Kopalń nie jest niczym nowym, tyko teraz zrobiło się o niej głośno. Żartuję czasem, że powinna zmienić nazwę na Spółkę Likwidacji Kopalń, ale to może nie być konieczne. Kilka dni temu WZA SRK (czyli Minister Gospodarki) zgodziło się na poszerzenie obszaru jej działalności o wydobycie węgla kamiennego, spółka złożyła już w sądzie stosowny wniosek o rejestrację. Czyli patrz punkt pierwszy – przeniesione tam kopalnie (oprócz 4 z KW mają tam docelowo trafić także z KHW nieczynny ruch Mysłowice kopalni Mysłowice-Wesoła i czynny obecnie ruch Boże Dary kopalni Murcki-Staszic) nie muszą przestawać wydobywać węgla, bo do roku 2018 prawo unijne pozwoli na to bez zwracania pomocy publicznej. To daje niespełna 4 lata na to, by SRK mogła sprzedać te kopalnie, czy ich części zainteresowanym inwestorom. A więc nie ma przeszkód, by Tauron, Węglokoks, Universal Energy, Janusz Palikot czy ktokolwiek inny przyszedł do SRK (gdy uzyska koncesję na wydobycie węgla z danej kopalni) i sobie ją kupił albo wydzierżawił. Przykład? Majątek zlikwidowanej kopalni Powstańców Śląskich w Bytomiu dzierżawi od SRK prywatny Eko-Plus. Wydobywa tam węgiel. Podobnie jest z Siltechem Jana Chojnackiego, który założył kopalnię na zlikwidowanej kopalni Jadwiga(czy jak kto woli Pstrowski). To oznacza, że w przypadku 4 kopalń przenoszonych do SRK mogłoby być podobnie. Warunkiem jednak jest ich plan likwidacji i utworzenie na bazie nieczynnego zakładu nowej kopalni. Ale ona może wykorzystywać wtedy i zasoby, i infrastrukturę i ludzi. Sęk w tym, że ten kto ją kupi nie będzie musiał przejmować ani zobowiązań finansowych tego zakładu, ani zobowiązań wobec ludzi (wynikających np. z Karyty Górnika). Ale o tym związkowcy jakoś nie mówią.
3. Odprawy, propozycje pracy itp. dla ok. 10,5 tysięcznej załogi 4 kopalń przeznaczonych do likwidacji.
Nie chciałabym się jakoś szczególnie powtarzać, ale przypominam, że mówienie o 10,5 tys.ludzi z czterech kopalń do zwolnienia lekko mija się z prawdą, bo 6 tys. z nich znajdzie pracę w 9 kopalniach Nowej Kompanii Węglowej. Pod warunkiem, że plan wejdzie w życie i pod warunkiem, że realizowany będzie 6-dniowy tydzień pracy. Tu dla zainteresowanych streszczenie propozycji dla załóg czterech kopalń, które mają trafić do SRK. http://www.gornictwo2-0.pl/?p=594
4. Jak to możliwe, że kopalnia Kazimierz-Juliusz, która trafiła do SRK ma teraz 25 zł zysku na tonie węgla, a nie 168 zł straty, jak wcześniej?
Pani premier przedstawiła to jako swój sukces, ale to trochę nie do końca tak. W wyniku porozumienia sprzed kilku miesięcy większość górników z tej kopalni została zatrudniona u poprzedniego jej właściciela – w KHW. Załogi własnej w kopalni zostało mniej niż 100 osób. Część z ludzi, którzy przeszli do KHW jest wynajmowana przez SRK do prowadzenia prac w kopalni Kazimierz Juliusz. Obecnie załoga zakładu to ok. 670 osób, a nie ponad 1000 jak to było wcześniej. A więc koszty są znacznie niższe. Do tego doszła pomoc publiczna – 280 mln zł dla SRK z budżetu państwa. Część pieniędzy trafiła na całkowite oddłużenie zakładu, część pójdzie na likwidację. Czyli wyczyszczone zostały wszystkie zobowiązania. Ale taka opcja nie byłaby możliwa, gdyby zakład nie trafił do SRK i nie został postawiony w stan likwidacji. A jak to jest możliwe, że prowadzi wydobycie, skoro SRK nie miała jeszcze poszerzonej działalności o wydobywczą? SRK jest po prostu właścicielem 100% akcji Kazimierza Juliusza, ale właścicielem koncesji wydobywczej jest nie SRK, a Kazimierz Juliusz.Taka sytuacja nie byłaby możliwa, gdyby Kazimierz Juliusz nadal należał do KHW, bo tylko SRK może korzystać z pomocy publicznej dozwolonej przez UE, czyli dotowania likwidacji kopalń (jako ta jakby spec-spółka). Bo takich pieniędzy nie może dostawać firma prowadząca wydobycie. A SRK może wydobywać i być jednocześnie dotowana, ale pod warunkiem wprowadzenia planu likwidacji. Takiego planu likwidacji nie może z kolei wprowadzić spółka wydobywcza – i tak koło się zamyka.
Skomplikowane, prawda? A najgorsze jest to, że ani strona rządowa, ani strona społeczna nie potrafią tego w żaden jasny sposób zakomunikować.
———–
Nie wiem, czy powyższe wyjaśnienia cokolwiek wnoszą do sprawy, ale mam nadzieję, że choć trochę wyjaśniłam pokrętną logikę tego, co obecnie się dzieje. I oczywiście czekam na pytania karolina@gornictwo2-0.pl