<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Orkanowa pieśń o ojcowiźnie">
<author_1="Stanisław Pigoń">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="2">
<date="1950-02-05">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Jak tytuł mówi, "Drzewiej" jest opowieścią z dawnych-pradawnych czasów, w pewnym znaczeniu więc powieścią historyczną. Nie dlatego, żeby tam była mowa o wypadkach dziejowych związanych z jakąś określoną epoką historyczną, ogarniających sprawy dawne, polityczne czy potoczne, ale dlatego, że autor osadził ją w warunkach pierwotnego osadnictwa ludzkiego na Podhalu, jakby w praepoce i prakomórce zawiązującego się tu życia gromadzkiego. Jest to więc powieść z przeszłości, podobnie jak był nią „Pomór" i jak będzie „Kostka Napierski". Ku powieściom z czasów minionych zwrócił się Orkan w drugiej epoce swej twórczości; w pierwszych impulsach twórczych nic jeszcze nie wskazywało w nim na powieściopisarza historycznego. Co go skłoniło do tej zmiany kierunku? Wydaje się, że nie tyle natura talentu, ile pewna nowa postawa duchowa, jaka zaistniała w pisarzu wskutek intensywnych przemian wewnętrznych, uczuciowych i światopoglądowych. Orkan, jak się rzekło, nie był rasowym powieściopisarzom historycznym, wyzywającym się pełnią radości twórczej w malowaniu ludzi i spraw minionych. Zwrócenie się ku tamtym czasom było w nim bodajże ucieczką po rozczarowaniach teraźniejszością. W zagajeniu „Drzewiej" umieścił on charakterystyczne wyznanie-wyrzut: „Jedna rzeczywistość, którą z przykrością śnimy, jest obecne i my w nim. Któż naszą rzeczywistość będzie znowu śnił z umiłowaniem. Zadziwia nas ten gorzki osąd twórcy Franka Rakoczego. Dlaczegóż to rzeczy w rzeczywistość dzisiejszą, rzeczywistość walki o nowy kształt wsi, śnić by się miało „z przykrościami jakoby tę nową, osobliwą postawę duchową pisarza-społecznika wyrozumieć, trzeba się cofnąć trochę wstecz, ku głównemu dziełu młodego Orkana, „W roztokach". Tragiczne rozwiązanie konfliktu tej powieści, klęska Rakoczego, patrzy mocno na odbicie jakiegoś kryzysu osobistego autora, na odbicie jakichś tendencji, które go nurtowały i które uważał za właściwą swą postawę wobec życia.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
