<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Od pierwszej do ostatniej myśli">
<author_1="Jan Parandowski">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="2">
<date="1950-02-26">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Powieść realistyczna zepchnęła między staroświeckie śmiesznostki wszelkie zwroty do czytelnika, te umizgi, spojrzenia porozumiewawcze, konszachty, jakimi autor dawał znać o sobie za plecami swoich bohaterów, wytępiła osobiste uwagi, sądy, wyjaśnienia: jeśliby się wkradł cień autora bodaj w jednym nieostrożnym zdaniu, byłby jak cień osła w "Metamorfozach" Apulejusza. Nikt się już dziś na to nie ogląda i powieściopisarze bez ceremonii odsuwają na bok postaci i krajobrazy, aby wygłosić własną perorę lub objawić własne wzruszenie, jak w dawnych dobrych czasach, kiedy to powieści niby młodej panny z przyzwoitego domu nigdy nie zostawiało się bez opieki. Za naszych dni rozmnożyły się powieści historyczne, które opracowują całe życie bohatera, od kolebki do grobu, albo całą epokę w chronologicznym porządku. Tak ongi annaliści czyli kronikarze przygotowali drogę historii pragmatycznej, rzucającej światło w sam węzeł faktów. Któż by się spodziewał że powrócą po wszystkich triumfach wielkich powieści, gdzie czas i ludzie byli pochwyceni w momencie najdonioślejszym, z którego szły promienie na całe ich życie i epokę. Już Horacy wyśmiewał poczciwców co nie umieli opowiedzieć wojny trojańskiej inaczej, jak ab ovo, czyli od jaja Ledy, z którego się wykluła Helena. To właśnie Homer był pierwszym i od razu niezrównanym mistrzem kompozycji, od którego wieki się uczyły, jak w paru tygodniach można zmieścić obraz wieloletnich walk lub wędrówek. Co uznano za dawno przezwyciężoną nieporadność, wróciło z rumieńcem nowej sztuki, prawdę mówiąc dość bladym. Czas wiele znaczy w kompozycji utworu, a nawet może się narzucić zasadom piękna literackiego, jak w dramacie klasycznym. Nie pozwalano sobie na większy rozbrat z logiką niż ten, by w paru godzinach spektaklu przedstawić zdarzenia jednej doby.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
