<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Książka doznań prawdziwych">
<author_1="Zofia Starowieyska-Morstinowa">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="3">
<date="1950-03-05">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Książkę Janusza Rychlewskiego można by nazwać nowelą zorganizowaną. Składa się bowiem z sześciu odrębnych opowiadań, ale każde z tych opowiadań będąc w sobie zamkniętą całością, jest częścią jednej i tej samej artystycznej i ideologicznej wizji świata. Opowiadania są ze sobą związane nawet formalnie bohaterem, zjawiającym się w opowiadaniu pierwszym j ostatnim. Kompozycyjnym ośrodkiem jest dla Rychlewskiego człowiek, człowiek bity i ścigany, prześladowany i dręczony, chory i kaleki, który mimo wszystkich cierpień i udręk, mimo warunków dla rozwoju ludzkiej osobowości najgorszych, jednak żyje, jednak pracuje, jednak tworzy, który strącony na samo dno upadku, potrafi się z niego wydźwignąć, regenerować, okrzepnąć i — jak mrówka — zburzone mrowisko budować od nowa. Jest to właśnie człowiek z gutaperki. Jeżeli jednak człowiek z gutaperki jest w obrachunku ostatecznym zwycięzcą, to jednak klęski nie mijają bez śladu. "...Te lata wojaczki wycisnęły piętno na całym jego życiu. Zbyt wiele widział zła i okrucieństw wśród ludzi, tak iż utracił zdolność dostrzegania dobra". Te słowa Selmy Lagerlof, umieszczone jako motto książki, wskazują wyraźnie, że młody autor umie patrzeć na świat i człowieka realnie, że nie zaślepia go hurra-optymizm, lecz przeciwnie, umie dostrzec to, co nieodwracane. I tacy też już na zawsze naznaczeni złem wojny są jego bohaterowie. Bo ludzie z gutaperki, choć jak prawdziwe wańki-wstańki zawsze są głową do góry, to także ludzie, którzy przeszedłszy piekło osławionego Zieleniaka, czy obozów, czy też przez straszliwe piwnice warszawskiego powstania — nie będą już nigdy tym, czym byli przedtem. Pozostaną ludźmi napiętnowanymi. Ostry, szorstki, często brutalny realizm autora pomaga nam uwierzyć, że przeżyć tych się nie zapomni. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
