<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Oczami więźnia z Pawiaka">
<author_1="e. s.">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="4">
<date="1950-04-02">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Dzięki prawdzie opisu czytelnik z łatwością może sobie dopowiedzieć zawarte pomiędzy nimi niekończące się więzienne, "dzień po dniu". Ze schematycznej szarzyzny wyłania się, zwykle epizodycznie, długa galeria współwięźniów, charakteryzowanych rzutami krótkimi, skąpym w słowa, najczęściej trafnymi. Kręgosłup powieści, dyskretny, ale konstrukcyjnie ważki, stanowią dzieje akcji prowadzonej na terenie więzienia przez półobłąkanego dowódcę konspiracyjnej jednostki wojskowej. Główny ten wątek fabularny nie tylko formalnie i ideologicznie wysuwa się na plan pierwszy. Jest on niezbędny dla charakterystyki bohatera powieści i środowiska przezeń reprezentowanego, a w związku z tym stanowi punkt wyjścia do wniosków ideowych zamykających książkę. Luźniej natomiast zwiążmy jest z inną warstwą powieści, zawierającą w sobie problematykę psychologiczną, ogólnoludzką. Warstwa ta, zepchnięta w cień tendencją powieści, jest żywa i — może trochę wbrew woli autora — domagająca się prawa głosu. Świat więzienny jest ohydny i straszny — rozumuje bohater powieści — ale życie w nim układa się w proporcje takie same jak na wolność. I tu i tam wbrew pozorom realizuje się te same zamierzenia: marzy się o zarobkach i kobietach, sięga po odznaczenia, walczy o wolność. Chodzi o sens tej rzeczywistości. O sens życia w ogóle. "Zdaje mi się, że tutaj właśnie w Pawlaku, zrozumiałem go. Nie jest to nic specjalnego, ale dla mnie, a jak widzę i dla innych, wystarczy". A jecnak nie wystarcza. Raz po raz życie — nawet w więzieniu — zadatkuje tę uporządkowaną teorię i wyrasta ponad jej zrozumiałość i logikę. Czy będzie to rozmowa z Żydem Lasockim, który nieustępliwie żąda potwierdzenia i podtrzymania w sobie bohaterskiej decyzji pójścia na śmierć "za nic".
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
