<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Z tragedii katastrofizmu">
<author_1="J. M. S.">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="5">
<date="1950-05-14">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
„Dziś i Jutro" (nr 230) poświęciło wspomnienie współtwórcy humanistyki — Jakubowi Burckhardtowi, (znanemu u nas głównie z monumentalnego dzieła: „Kultura renesansu we Włoszech"), od którego śmierci upłynęło w 1947 roku pół wieku. Warto przypomnieć za autorem artykułu, A. Rogalskim, sylwetkę tego myśliciela, który na humanistykę nowoczesną wywarł wpływ ogromny a zarazem, o czym się nierównie mniej wie, był jednym z najpierwszych proroków katastrofizmu, proroków przeczuwających bliskie już kryzysy i wojny, które miały wstrząsnąć podstawami europejskiej cywilizacji. Chociaż uczeń Rankego, Burckhardt oderwał się orf sugestii mistrza, jakoby zadanie historyka polegało na opowiadaniu o tym., „jak właściwie było" Burckhardt od samego początku swej działalności naukowej wykazywał skłonność do przekrojowego ujmowania materii historycznej, pozwalającego na uchwycenie wielkich związków, do wydobywania z dziejów tego, co w nich jest stałe, jednakowe i typowe mimo wszelkiej ich zmienności... dociekania spekulatywne były mu całkowicie obce. Był — powiedzmy od siebie — niewątpliwie przez długi czas dzieckiem swojego czasu, przepojonego nadziejami i złudzeniami liberalizmu. Cytowany przez Rogalskiego jego list do Treseniusa jest bardzo znamienny. Najwyższym przeznaczeniem dziejów ludzkości — pisze tam — jest rozwój ducha dla ludzkości. Stało się to moim przewodnim doświadczeniem i dlatego studia moje nie są sprzeczne z moją istotą, nie mogą mnie obniżyć, mój dobry geniusz musi pozostać przy mnie na całe życie. Burckhardt w miejscu delikatnego Renesansu Erazma z Rotterdamu dał Renesans ludzi gwałtu i siły, których jego fantazja podziwiała, ale sumienie potępiało. Uczynił to w swej „Kulturze Renesansu we Włoszech", która była tylko ułamkiem zamierzonego przedsięwzięcia, mającego przedstawić Odrodzenie, jako „matkę i ojczyznę nowoczesnego człowieka" i dzięki temu swemu dziełu stał się twórcą estetycznego nimbu renesansu.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
