<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="O idee artystyczne">
<author_1="Kisiel">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="5">
<date="1950-05-14">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Ze smutkiem przeczytałem w "Dziś i Jutro" artykuł Zygmunta Lichniaka o katolickiej krytyce literackiej. Toć już totaIizacja ideowa krytyki nie mogła zostać wyrażona w sposób bardziej rygorystyczny niż w tym artykule „brata, katolika". Żadnych autonomii, luzów, terenów neutralnych, żadnych spraw tajemniczych czy jeszcze nie zbadanych, wszystko jasne, zasadnicze, podporządkowane idei centralnej. I co gorsze — ani słowa o samej sztuce, o jej „komórce" organizacyjnej: jeśli sztuka ma dla Lichniaka rację bytu, to tylko przez swoje ustosunkowanie do zawartej w lichniakowskim umyśle idei centralnej. Po prostu „słoń a sprawa polska". Nie przychodzi autorowi do głowy, że sztuka ma swoją własną ideę, która we własny, specyficzny sposób, jak matematyka czy chemia, odzwierciedla prawdę świata. Doskonałość materiału, doskonałość tworzywa, doskonałość układu elementów — to już jest idea i o powiązanie jej z ideą centralną nie ma się co tak namiętnie kłopotać: wszak to Pan. Bóg a nie pan Lichniak stworzył świat, nie ma więc powodu obawiać się, że stworzył go nie po Bożemu. Lichniakowski krytyk chce na gwałt wykrywać związki łączące doskonałość artystyczną z doskonałością innego rzędu. A może te związki objawią się same, jako rezultat pokornych a sumiennych prac i dociekań nad każdą dziedziną specjalną z osobna? Wielki malarz Cezanne był pustelnikiem, ascetycznym męczennikiem malarstwa, życie jego wypełnione było iście galerniczą, nieustępliwą, codzienną walką o udoskonalenie swej sztuki, upływało, jak sam o sobie napisał, w „monotonii którą rodzi nieustanny pościg za jednym jedynym celem". Cezanne był samotnikiem, nie troszczył się o „wychowawczą funkcję sztuki", mawiał często, że „celem artysty jest pracować bez myśli o innych i być silnym" (wyobrażam sobie, jak to zdanie musi pana Lichniakowemu podniebieniu nie smakować). 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
