<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Dlaczego Don Kichot żyje?">
<author_1="Kisiel">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="6">
<date="1950-06-04">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Polemizując często z rozmaitymi ludźmi na temat marksistowskiej interpretacji dzieła literackiego, wysuwałem zawsze dwa generalne przykłady: "Opowieści groteskowe i arabeskowe" Edgara Allana Poe i "Don Kichota" Cervantesa. Mówiłem tak: niewątpliwie „Opowieści" Poego dadzą się wyprowadzić z pewnych określonych okoliczności społeczno-ekonomicznych, niewątpliwie dałoby się ustalić ich genezę klasową, nawet poniekąd ich rodowód „polityczny". Tylko, że to badanie genetyczne nie wyjaśni nam jednej sprawy: dlaczego opowieści Poego są do dziś żywe, aktualne, pasjonujące, pomimo że okoliczności społeczno-polityczne, jakie towarzyszyły ich narodzinom, dawno już leżą w grobie i przeszły do historii? Ja odpowiadam na to pytanie następująco. Opowieści Poego są żywe, ponieważ: 1) długie życie zapewniła im doskonała forma artystyczna; 2) zawarty w nich jest pewien problem psychologiczny, absorbujący każdego człowieka zawsze, niezależnie od jego sytuacji społecznej i historycznej, problem strachu i emocji wywołanej przez — zmyśloną czy rzeczywistą — "niesamowitość", okropność, niezwykłość. Podobnie rzecz się ma z „Don Kichotem". Problem Don Kichota żyje, działa na wyobraźnię i na intelekt, w rozmaitych epokach otrzymuje różne interpretacje, pomimo że jego tło społeczno-obyczajowe od wieków już przeszło do historii. Mało kogo to obchodzi, że książka w swych zamierzeniach była satyrą na średniowieczne pojęcia i na biedne rycerstwo, każdego natomiast obchodzi jej piękno artystyczne oraz uniwersalistyczna, ponadhistoryczna, ogólnoludzka problematyka. Toteż nawet kompletny ignorant w dziedzinie historii, nie wiedzący nic o średniowieczu i o błędnych rycerzach może pasjonować się moralno-intelektualnym i psychologicznym problemem książki oraz jej wartościami estetycznymi. Wniosek z tego, że chcąc dokładnie zbadać dzieło literackie, trzeba zbadać trzy rzeczy: 1) jego genezę historyczną (społeczną, polityczną, obyczajową psychologiczną), 2) jego postać artystyczną (formę), 3) jego problematykę nie przemijającą, to, co w tej problematyce jest ogólnoludzkie, ponad swoim czasem. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
