<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Na okopach liberalizmu">
<author_1="Stefan Kisielewski">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="6">
<date="1950-06-11">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Na wstępie jednak trzeba rozstrzygnąć sprawę bardzo ważną. Często stawiane są pytania, czy można uważać liberalizm za jakąś ideologie "ponadczasową" a nie za produkt pewnych tylko, określonych w czasie warunków gospodarczo-społecznych, czy istnieje dziś sprecyzowana "filozofia liberalistyczna" i czy wreszcie należy używać tego, z pewnym okresem historycznym związanego i podówczas skompromitowanego terminu, zamiast zastąpić go jakimś innym, nie obciążonym żadnymi sugestiami czy skojarzeniami. Na wszystkie te trzy pytania odpowiadam twierdząco: istnieje, istnieje, można. Nie rozbudowując w tej chwili tego problemu źródłowo (nadawałoby się to do osobnej dyskusji) stwierdzam, że liberalizm jest dla mnie sugestią ideologiczną ponadczasową, to znaczy żłobiącą sobie drogę od kilkuset lat w ramach każdej sytuacji społeczno-historycznej. Podobnie zresztą rzecz się ma, ze starszą znacznie od liberalizmu sugestią, zawartą w słowie "demokracja". Czy pojęcie demokracji należałoby uznać za skompromitowane dlatego, że wywodzi się ono z Aten, gdzie słowo to używane było dla oznaczenia ustroju republikańskiego wprawdzie, lecz opartego na niewolnictwie, albo dlatego, że używały go również XIX-wieczne republiki burżuazyjne, które doprowadziły do drastycznej niesprawiedliwości społecznej? Oczywiście nie. Skompromitowały się pewne formy historycznej realizacji, co bynajmniej nie narusza słuszności czy aktualności samej i idei. Pomimo fiaska demokracji ateńskiej czy nowożytnej demokracji mieszczańskiej, historia społeczeństw jest nadal historią prób realizacji ponadczasowej (w ludzkim oczywiście sensie tego słowa) idei demokracji, tj. dążeniem do osiągnięcia gospodarczej, politycznej, społecznej formy realizacyjnej dla idei rządów ludu. Podobnie rzecz się ma z liberalizmem, ideą również pozaczasową (co wcale nie znaczy historyczną), dążącą, w różnych epokach, za pomocą różnych form realizacyjnych, do zapewnienia jednostce ludzkiej wolności i możliwości rozwoju.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
