<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Etyka w kwartecie smyczkowym">
<author_1="Kisiel">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="6">
<date="1950-06-18">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Przy okazji dyskusji o liberalizmie jeden z dyskutantów napisał, że w każdej poszczególnej dziedzinie, a więc i w dziedzinie sztuki, w dziedzinie praw artystycznych, obowiązuje prymat etyki. Zacząłem się więc zastanawiać, jakby to wyglądało w poszczególnych wypadkach praktycznych. Weźmy na przykład jeden z wielu klasycznych kwartetów smyczkowych, Haydna, Mozarta lub Beethovena. Część pierwsza: dwutematowe Allegro, cześć druga powolna, w formie wariacji, jakieś tam Adagio con Variazioni, część trzecia znów żywa — Rondo. Nie ma tytułu, tekstu, czy programu — „goła", czysta muzyka, toteż każdy słucha jej inaczej: jeden napawa się samą, abstrakcyjną niejako doskonałością formalną, drugi kojarzy dźwięki z obrazami, trzeci z programem „fabularnym", czwarty ze swoimi uczuciami. Oczywiście każdy robi to na własną rękę, każdy inaczej, wszystkie te wersje odbioru sztuki są wyrazem indywidualnych dyspozycji poszczególnego słuchacza, wynikiem jego indywidualnej pracy kojarzeniowej. Sam utwór natomiast, gdy spróbujemy sądu obiektywizującego, tj. sądu, który by zawarł w sobie tylko to, co dla wszystkich indywidualnych sądów może być wspólne, okaże się jedynie zbiorem zorganizowanych dźwięków. Pytam więc: gdzież tu miejsce na prymat etyki? To samo pytanie postawić można w wielu wypadkach, odnośnie rozmaitych tworów ludzkiej sztuki czy myśli. Trudno będzie wykryć prymat etyki w obrazie beztematycznym lub mało tematycznym (martwa natura), w architekturze, chemii, fizyce lub matematyce. Wynalazek techniczny czy odkrycie matematyczne mogą być dokonane zarówno przez ludzi złych jak i przez ludzi dobrych, mogą być użyte do celów zbrodniczych jak i do celów szlachetnych, mimo to nie przestają być słuszne, doskonałe, piękne. Gdzież tu prymat etyki? Wydaje mi się, że wiem, na czym polega to nieporozumienie. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
