<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="O sądzie artystycznym">
<author_1="Jacques Maritain">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="7">
<date="1950-07-02">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Nasza postawa, wobec dzieł sztuki zależy od naszego wrodzonego smaku i wykształcenia artystycznego, ale zależy też — w sposób bardziej fundamentalny — od naszych poglądów na to, czym jest sztuka. Jeśli uważamy, że sztuka jest zwykłym ćwiczeniem zręczności przeznaczonym na to, aby się nam podobać, albo rozerwać nas przez chwilę, albo przedstawić nam w miłej i łatwej formie obraz myśli, które już w sobie nosimy, to będziemy żądać od obrazu czy od symfonii, by nas utwierdziły w naszym widzeniu rzeczy; zainteresuje nas ich temat. Będziemy chcieli, by ten temat był ujęty w zgodzie z zapasem uprzednio sformowanych pojąć, które — jak się nam zdaje — mówią nam prawdę o nim. Będziemy sądzić dzieło sztuki jako przedmiot poddany nam, którego miarą jest nasze wewnętrzne nastawienie. Prawdę mówiąc, w takim wypadku nie sądzimy dzieł sztuki, lecz zostajemy przez nie osądzeni. Rzecz wygląda całkiem inaczej, jeśli uważamy, że sztuka jest twórczym wysiłkiem, którego źródło jest duchowe i który powierza nam najbardziej intymne ja artysty i jednocześnie tajemne powiązania, dostrzeżone w rzeczach przez artystę dzięki właściwej mu wizji czy też intuicji, niewyrażalnej w pojęciach i słowach, wyrażalnej tylko w dziele. Wtedy dzieło to ukaże się nam, jakby naładowane podwójną tajemnicą osobowości artysty i rzeczywistości, która poruszyła jego serce. I będziemy żądać od dzieła, by ujawniło nam tę tajemnicę w radości ciągle nowej, którą wywołuje zetkniecie się z pięknem. Sadzić będziemy dzieła sztuki jako nosiciela ukrytej prawdy, której to dzieło i my zarazem jesteśmy poddani i która jest miarą jednocześnie dzieła i naszego umysłu. W takim wypadku istotnie sądzimy, bo nie robimy się sami sędziami, tylko staramy się być posłuszni temu, czego dzieło nas nauczy, jeżeli jest dobre.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
