<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Z językoznawczych dyskusji">
<author_1="J. M. S.">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="8">
<date="1950-08-27">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Dzisiejszy przegląd prasy poświęcamy kontynuacji dwu już poruszonych zagadnień: problematyki językoznawstwa w ujęciu marksistowskim i sprawy polskiego języka literackiego. Ostatnio przyniosła prasa „przyczynek do niektórych zagadnień językoznawstwa" Józefa Stalina („Nowa Kultura" nr 16) i jego „Odpowiedź towarzyszom" („Dziennik Polska" nr 211) poświęconą dalszemu naświetleniu wypowiedzianych uprzednio tez. Mianowicie wysunęło się zagadnienie, czym jest język, skoro i nie jest ani bazą ani nadbudową. Czy prawidłowo byłoby uważać, że język jest zjawiskiem właściwym zarówno bazie jak i nadbudowie, czy też słuszniej byłoby uważać język za zjawisko pośrednie? Odpowiedź Stalina brzmi: Oczywiście językowi jako zjawisku społecznemu właściwe jest to, co jest wspólną cechą wszystkich zjawisk społecznych, w tej liczbie bazy i nadbudowy, a mianowicie: obsługuje on społeczeństwo tak samo, jak obsługują je wszystkie inne zjawiska społeczne, w tej liczbie baza i nadbudowa. Ale na tym właściwie wyczerpuje się to wspólne, co właściwe jest wszystkim zjawiskom społecznym... Języka nie można zaliczyć do kategorii zjawisk „pośrednich" między bazą a nadbudową, gdyż takie zjawiska „pośrednie" nie istnieją. Ale może język mnożna byłoby zaliczyć do kategorii sił produkcyjnych społeczeństwa, do kategorii, powiedzmy, narzędzi produkcji? Istotnie, między językiem a narzędziami produkcji istnieje pewna analogia: narzędzia produkcji, tak samo jak język, wykazują swoistą obojętność wobec klas i mogą jednakowo obsługiwać rozmaite klasy społeczeństwa, zarówno stare jak i nowe. Czy okoliczność ta daje podstawę do tego, by zaliczyć język do kategorii narzędzi produkcji? Nie, nie daje... Chodzi o to, że podobieństwo między językiem a narzędziami produkcji kończy się na tej analogii, o której przed chwilą mówiłem. Natomiast między językiem i narzędziami produkcji istnieje zasadnicza różnica. Różnica ta polega na tym, że narzędzia produkcji produkują dobra materialne, język zaś nic nie produkuje, lub też "produkuje" jedynie wyrazy.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
