<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Na marginesie pewnej recenzji">
<author_1="Zbigniew Jakubik">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="9">
<date="1950-09-03">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
By zrozumieć mechanizm związków i pokrewieństw łączących zjawiska na pozór obce sobie i czasowo odległe, sięgnąć musimy do więzi, które spajają literaturę z życiem. Literatura bowiem, jak czuły sejsmograf, notuje każdy prawie objaw zarówno ducha zbiorowości ludzkiej, jak i najmniejsze drgnienia duszy pojedynczego człowieka. Jej szybki rozwój i zróżnicowanie odpowiada skomplikowanemu rozrostowi i udoskonaleniu organizmu społecznego czasów nowożytnych. Najściślej jednak zespolona jest z życiem epika. Nowe prądy nurtujące społeczności, narastające konflikty socjalne, zainteresowanie psychiką ludzką, momenty chwały i chwile upadku w historii poszczególnych ludów, bogactwo form współżycia w obrębie warstw lub środowiska w danej epoce — wszystko to odzwierciedla, utrwala i przekazuje powieść: społeczna, psychologiczna, historyczna, powieść obyczajowa. W pewnych wypadkach zawodzi i ona. Zmierzch przestarzałych struktur ustrojowo-socjalnych, ubóstwo środków i sposobów służących do opanowania i rozwiązywania powikłanych zagadnień każdego czasu, budziły od dawna twórcze niezadowolenie wśród myślicieli i filozofów i zmuszały ich do szukania nowych dróg w krainie fikcji. Nie wystarczała już statyczna rola literatury. Tworzyła się utopia, która odrzucała bierną obserwację tego, co jest i wskazywać chciała, jak być powinno. Doganiając aktualną rzeczywistość, prześcigając ją, wybiegała częstokroć daleko naprzód i tworzyła dzieła podobne do potężnych konstrukcji o fundamentach zbudowanych z marzeń i murach z intelektu. W utopiach bowiem znajdziemy zawsze dwa elementy splecione razem w nierozerwalną całość najróżnorodniejsze kombinacje rozumowe i śmiałe marzenia. Dzieła te były dla ich twórców rekompensatą za niezadowalające dziś i stanowiły ucieczkę w ponętne jutro. Niezadowolenie, ucieczka od rzeczywistości, marzenia (często rekompensacyjne), intelekt i rozbudzona fantazja spokrewniają utopistów wszystkich epok z ich „uboższymi kuzynami" — pisarzami powieści fantastycznych.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
