<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Reformator szkolnictwa i wychowania">
<author_1="Antoni J. Mikulski">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="9">
<date="1950-09-03">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
W dążeniu do zrealizowania swych zamierzeń i utrwalenia ich, musiał Kołłontaj zająć się także przekształceniem „przygłównej" szkoły, będącej częścią Akademii Jagiellońskiej, tj. szkoły Nowodworskiego, na wzorową wojewódzką siedmioklasową szkołę. Według zasad Kom. Eduk. Narod. idąc za prądem czasu i nie odstępując od tendencji ustaw komisji, przyznawał w swoim "Wyłożeniu nauk" przewagą naukom realnym w całej szkole, dążąc do podniesienia znaczenia umiejętności matematyczno-fizycznych z zupełnym prawie pominięciem nauk filologicznych. Toteż w „tabeli nauk" dla zakładu znajdziemy naukę języka łacińskiego i do tego w łączności z językiem polskim tylko w trzech niższych klasach. Innych „języków zagranicznych" miano udzielać „podług możności i według osobnego regulaminu". Dominującymi natomiast, przedmiotami były: arytmetyka, historia z geografią, wiadomości „o zwierzach, ptactwie i rybach", geometria, botanika, wiadomości o rolnictwie, fizyka, algebra, wiadomości „o rzeczach kopalnych" (geologia), logika, mechanika, hydraulika, „wiadomości o człowieku względem zachowania zdrowia" (higiena), a w najwyższej klasie: prawo, retoryka, poetyka i wiadomości „o naukach, kunsztach i rzemiosłach" (rodzaj encyklopedii nauk i przemysłu). Było może w tej tabeli nieco przeładowania, ale mierzyć musi każdego życiowe podejście Kołłontaja przy tworzeniu tego programu nauk. We wszystkich klasach obowiązywała nadto „nauka chrześcijańska", odpowiadająca dzisiejszej nauce religii, i nauka moralna. Ta ostatnia była czymś nowym w ówczesnym programie nauk. Miała ona na celu „usunąć niezgodę rządu i życia społecznego ze sokołami i naukami" i „powiązać wychowanie z całokształtem stosunków społecznych". Najważniejszymi jej wytycznymi były: "zapoznanie się z powinnościami względem rodziców i domowników, względem bliźniego i względem Boga, względem samego siebie — następnie z prawem naturalnym i politycznym, z nauką o związkach towarzystwa i powinnościach obywatelów względem magistratu (władz) i odwrotnie, i z wiadomościami z prawa narodów oraz prawa polskiego".
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
