<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Jeszcze w sprawie fantastyki">
<author_1="Artur Hutnikiewicz">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="9">
<date="1950-09-17">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Otóż w swojej próbie schematycznej klasyfikacji pominął p. Jakubik jeden, bogato reprezentowany dział literatury fantastycznej, a mianowicie tzw. fantastykę konwencjonalną, czysto zewnętrzną, tyle miejsca zajmującą w literaturze okresu romantycznego. Istotą tej fantastyki, czerpiącej pomysły głównie ze skarbca wierzeń ludowych, jest jej świadomie założona umowność, fikcyjność, konwencjonalizm, dekoracyjność. Ten świat Goplan, Świtezianek, Chochlików. Skierek, elfów, gnomów, duchów i demonów najrozmaitszego rodzaju jest tylko i wyłącznie wykładnikiem pewnej metody literackiej, igraszką rozbawionej wyobraźni, mieniącą się barwami tęczy baśnią, którą rozkoszuje się poeta romantyczny. Nie mieści się ten dział fantastyki w trzech pierwszych kategoriach p. Jakubika, bo nie ma on nic wspólnego ani z marzeniami o przebudowie świata, ani z próbami wyprzedzenia odkryć naukowych, technicznych czy przyrodniczych. Nie mieści się tym bardziej w kategorii czwartej, obracającej się w kręgu psychopatologii mediumizmu. Zboczenia psychopatyczne bowiem i właściwości medialne, występujące u niektórych osobników, to fakty empirycznie stwierdzone, którym zaprzeczyć nie można, gdy tymczasem wspomniana przeze mnie konwencjonalna fantastyka epoki romantycznej jest wytworem absolutnej fantazji, jest jedynie i wyłącznie igraszką wyobraźni, ornamentom, dekoracją lub co najwyżej symbolem. Wydaje mi się, że zasadnicza linia podziału rozlicznych odmian literatury fantastycznej przebiega zupełnie inaczej, na co zwróciłem nawiasowo uwagę w swojej recenzji z Tuwimowskiej Antologii, ogłoszonej w nrze 205 „Dziś i Jutro". Otóż jeden olbrzymi dział twórczości fantastycznej, to fantastyka zewnętrzna, bezpośrednia, w której dominuje element fikcji intelektualnej. Fantastyczność twórczości tego rodzaju tkwi w samej istocie literackiego tworzywa. Wchodzą w zakres tego działu wszystkie utopie, wszystkie konstrukcje o charakterze technicznym, wszystkie literackie antycypacje odkryć naukowych, przyrodniczych i geograficznych, oraz wspomniana konwencjonalna fantastyka epoki romantycznej.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
