<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Poza realizmem i formalizmem">
<author_1="Jerzy Turowicz">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="9">
<date="1950-09-17">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Zdaje się, że po prostu problem został postawiony fałszywie. Pojęcie formalizmu, ma do tego to, że tak dużo o nim ostatnimi czasy pisano (a może właśnie dlatego nie wydaje się dostatecznie jasne. Nasze tu w „Tygodniku" podejście do spraw plastyki nie mieści się w kategoriach formalizmu i nie-formalizmu czy realizmu. Sądzimy, że sztuka istnieje dla ludzi i że ludziom winna służyć. Oczywiście, że głoszony dziś postulat komunikatywności sztuki jest w zasadzie słuszny, podobnie jak słuszna jest — powtórzmy: w zasadzie — krytyka sztuki abstrakcyjnej, (Zresztą sztuka abstrakcyjna, stanowiąca w wielu swych przejawach czasu międzywojennego zjawisko degeneracyjne, znajduje się dziś w, niewątpliwym odwrocie.) Ale z tego bynajmniej nie wynika, by słuszne było tak powszechne dzisiaj posługiwanie się pojęciem formalizmu jako głównym kryterium weny dzieła sztuki. Pomówmy łopatologicznie: w każdym dziele plastyki, jak w ogóle w każdym dziele sztuki czy literatury i wyróżnić można elementy formalne i treściowe, tematyczne. Ocena artystycznej wartości działa sztuki wiąże się z analizą jego formalnej strony, bo bynajmniej nie oznacza upodobań formalistycznych. Zadaniem krytyka — tak sądzimy w „Tygodniku Powszechnym" — jest ocena, czy dzieło sztuki służy człowiekowi, to znaczy — po prostu — czy jest dobre, czy też złe, to znaczy jaka jest jego wartość artystyczna *). Bo człowiekowi dzieło sztuki służy tym lepiej, im bardziej jest dziełem sztuki, im jest lepsze, im wartościowsze artystycznie. A dzieło sztuki może być dobre lub złe, zupełnie niezależnie od tego, czy jest — że użyjemy tych niejasnych terminów — formalistyczne, czy realistyczne. Postulat komunikatywność jest - jak powiedzieliśmy wyżej - słuszny, ale nie decydujący.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
