<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Jeszcze o "Damach i huzarach"">
<author_1="Józef Marian Święcicki">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="10">
<date="1950-10-08">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Druga sytuacja, późniejsza o dobrych kilka lat, to ta, w której oficerowie polscy masowo podawali się do dymisji, nie mogąc ścierpieć brutalnej samowoli wielkiego księcia Konstantego, ustawicznego obrażania przezeń poczucia honoru. Jedna i druga kategoria, to żołnierze rwący się do wojaczki, którzy jednak zostali przez ten niezwykły zbieg wypadków niejako w swej działalności zamrożeni, którzy się swego zawodu bynajmniej nie chcą wyrzec, ale aktualnie nie mogą go uprawiać. Którąż z tych alternatyw spotykamy w „Damach i huzarach"? Sądzimy, że raczej tę pierwszą. Za tym przemawiałby przecież ten wzgląd, że wojenne wspomnienia — jak to przypomniał prof. Pigoń — są w utworze jeszcze wcale świeże. Miłość między porucznikiem a Zofią (która w sztuce liczy sobie dopiero osiemnaście wiosen) zawiązała się przecież już w czasie wojny, kiedy to bohaterski porucznik uratował jej ojca przed grabiącym zagonem nieprzyjaciela. Mogło się to dziać jeszcze nawet w roku 1813 na dwa do trzech lat przed rozpoczęciem się właściwej akcji. Przyjęcie tej koncepcji, jak sądzę, ratowałoby utwór przed zarzutem anachronizmu. Pozostawałaby jeszcze tylko do wyjaśnienia kwestia patriarchalizmu Majora. Otóż nadal wydaje mi się, że węzły, jakie łączą to całe wojskowe towarzystwo, przekraczają wyraźnie ramy czysto koleżeńskich stosunków. Mamy bezsprzecznie do czynienia z pewną konfraternią wojskową o patriarchalnym już posmaku. Major z Rotmistrzem jest związany bardzo silnymi osobistymi węzłami, skoro prezentując go damom wyraźnie powiada: „Razem wdzieliśmy mundur, razem go nosili i razem może w jednej złożym go mogile", a jego stosunek do porucznika znacznie przekracza granice prostej tylko wdzięczności za uratowanie życia. Prof. Pigoń sam słusznie mówi o jego uczuciach "prawie ojcowskich".
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
