<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Aleksander Gierymski">
<author_1="Helena Blumówna">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="11">
<date="1950-11-12">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Różnorodne nasilenia realizmu w obrazach Gierymskiego posiada swe głębsze uzasadnienie; oznacza niewątpliwie, że realizm nie jest wyłącznym motorem twórczości Aleksandra Gierymskiego. Krytyczny umysł artysty, jego badawcze ujmowanie problemów malarskich zaznacza się w jego wypowiedziach notowanych przez Witkiewicza lub wyjętych z listów Gierymskiego. Wskazują one również na ścisły związek jego umysłowości z założeniami pozytywistycznej epoki. Gierymski posiadał pełną i doskonałą świadomość swych dążeń, był też pierwszym nowoczesnym malarzem polskim, którego twórczość znalazła współcześnie już teoretyczne uzasadnienie. Dał je Stanisław Witkiewicz, który spełnienie swoich własnych poglądów na sztukę znalazł w twórczości A. Gierymskiego. Fakt uznania Gierymskiego przez Witkiewicza nie przekreśla twierdzenia o osamotnieniu artysty wśród społeczeństwa, Witkiewicz, krytyk twórczy i bojowy, był na tle swego czasu równie odosobniony. Jego rola była niezwykle ożywcza; o jej trudnościach mówią słowa Gierymskiego w liście pisanym z Paryża do Witkiewicza: "Żyć w kraju obcym jest podle, ale jest wielkim szczęściem nie patrzeć na tę kanalię estetyczno-artystyczna u nas. Czytając twoją książkę, o co i z kim się biłeś, doznawałem obrzydzenia, jakiego nigdy przedtem nie miałem." Witkiewicz poznał skomplikowaną i niezmiernie wrażliwą naturę psychiczną A. Gierymskiego i wpływ jej na sam proces twórczy artysty, nie przysłoniło mu to jednak obiektywnego stosunku do jego dzieła. Dualizm malarstwa A. Gierymskiego charakteryzują te oto słowa Witkiewicza: „U Gierymskiego twórczość malarska komplikowała się jeszcze wskutek dążenia do łącznego użycia w obrazie malowniczego, dekoracyjnego zestawienia plam barwnych i kształtów z całą przypadkowością naturalnego grupowania się przedmiotów w naturze, prawdziwego, rzeczy wstęgo ustosunkowania się barwnych i świetlnych motywów. Malarz z pewnym szczególnym rodzajem uzdolnienia, niekoniecznie komponuje na podstawie istniejących w naturze stosunków barw i kształtów, wynikających z właściwego charakteru przedmiotów i ich lokalnej barwy.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
