<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Zasada mniejszego zła">
<author_1="Hanna Malewska">
<language="pl">
<style="press">
<year="1950">
<month="12">
<date="1950-12-10">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Szanowny Panie Redaktorze! W "Uwagach" moich zamieszczonych w nrze 286 „Tygodnika Powszechnego" znalazło się sformułowanie, które wzbudziło zastrzeżenia czytelników. Zastrzeżenia bardzo zasadnicze, które zmuszają mnie do sprecyzowania; co miałam na myśli, a jakie pojmowanie moich słów byłoby nieporozumieniem. Zdanie zakwestionowane odnosiło się do bohatera „Sedna sprawy" Scobiego i zarzucało mu „niezdolność do wyboru mniejszego zła". „Odwaga moralna, pisałam dalej, to wybrać między większym a mniejszym złem i przyjąć konsekwencje z otwartymi oczyma". Zarzut dotyczył niezdefiniowania przeze mnie, o jakie „zło" tu chodzi. Zacytowane zdanie nie budziłoby sprzeciwu, gdyby chodziło o zło - cierpienie, natomiast byłoby nie do przyjęcia, gdyby chodziło o zło - grzech: gdybym doradzała wybór mniejszego grzechu dla uniknięcia większego. Albo też wybór między złem - grzechem, a złem - cierpieniem, przechylający się na korzyść zła moralnego. Pierwsza alternatywa byłaby truizmem, druga — fałszem. W „uwadze" mojej jednak miałam na myśli jeszcze inną sytuację: wybór bardziej skomplikowany, wybór pewnej drogi postępowania z całym zespołem konsekwencji, które mogą — i muszą — przynieść zarówno pewną dozę zła - cierpienia, jak i pewne okazje, pokusy, pewne ryzyko zła - grzechu. Na to zresztą wskazywało końcowe zdanie: „Godność, trudna godność człowieka, to wybierać sumiennie ale stanowczo między celami i środkami ludzkimi, nie anielskimi w historycznych, a więc splątanych, a nie matematycznych, więc jasnych, sytuacjach". Typowy w literaturze przykład: człowiek decydujący się na jakąś formę publicznej działalności ryzykuje trudne i niebezpieczne dla sumienia sytuacje. Człowiek powstrzymujący się od takiej działalności — by uniknąć niebezpieczeństw i cierpień — naraża się na grzech zaniedbania, na przeoczenie pewnego odcinka swoich obowiązków. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
