\chapter{Plumper}
\section{Czym jest Plumper}

Słowem wstępu SUMO, to ontologia wyższego poziomu, składająca się między innymi z pojęć oraz relacji między tymi pojęciami. \textbf{Plumper} jest narzędziem umożliwiającym wykonanie rzutowania Słowosieci na ontologię SUMO, wykorzystującym jako krok pośredni rzutowanie Słowościeci na Princeton WordNet oraz Princeton WordNet na SUMO. Efektem działania programu jest baza potencjalnych powiązań polskich znaczeń występujących w Słowosieci z pojęciami ontologii SUMO wraz z informacją o relacji zachodzącej między znaczeniem ze Słowosieci a pojęciem SUMO. Działanie narzędzia odbywa się w dwóch krokach: w pierwszym kroku wydobywane są potencjalne powiązania, natomiast w kroku drugim rozstrzygany jest typ powiązania między znaczeniem ze Słowosieci a pojęciem SUMO.

\section{Krok pierwszy - opis formalny, oraz przykłady działania}
Krok pierwszy polega na odczycie informacji z dostępnych źródeł danych (Słowosieć, Princeton WordNet, SUMO) w celu utworzenia bazy danych zawierającej propozycje potencjalnych powiązań między znaczeniem Słowosieci a pojęciem SUMO. Wygenerowana w ten sposób pośrednia baza danych, zawiera informacje o:
\begin{itemize}
  \item polskim znaczeniu wydobytym ze Słowosieci
  \item dziedzine polskiego znaczenia
  \item identyfikatorze polskiego znaczenia
  \item typie relacji międzyjęzykowej zachodzącej między polskim, a angielskim znaczeniem
  \item angielskim znaczeniu wydobytym ze Słowosieci
  \item dziedzine angielskiego znaczenia
  \item identyfikatorze angielskiego znaczenia
  \item pojęciu SUMO wynikającym z rzutowania Princeton WordNetu na SUMO
  \item relacji między znaczeniem angielskim, a pojęciem SUMO
  \item skrócie relacji między znaczeniem angielskim, a pojęciem SUMO
\end{itemize}

Poszczególne informacje, oddzielone są od siebie separatorem w postaci średnika. Sam separator może być ustawiony w pliku konfiguracyjnym aplikacji. Przykładowy wpis w bazie, przedstawia się następująco:
\begin{verbatim}

absolwent.1;os-15;12;syn_pa;alumnus.1;os-15;180345;SocialRole;subsumed;+

\end{verbatim}
co oznacza, że absolwent.1 ze Słowosieci o dziedzinie osoba (os) i identyfikatorze 12, połączony jest ze znaczeniem alumnus.1 z Princeton WordNet o dziedzinie osoba (os) i identyfikatorze 180345 za pomocą relacji synonimii międzyjęzykowej (syn\_pa), zaś znaczenie alumnus.1 połączone jest za pomocą relacji subsumed (o skrócie ''+'') z pojęciem SocialRole z ontologii SUMO.
\\
Poniżej umieszczono kilka innych przykładowych rekordów z pośredniej bazy danych:
\\
\begin{verbatim}
festiwal.1;zdarz-8;849;syncz_pa;festival.2;czy-2;130280;RecreationOrExercise;subsumed;+
szczeniarnia.1;grp-11;249465;synmr_pa;young.9;grp-11;171238;HumanYouth;equivalent;=
utwór taneczny.1;por-7;249584;hiper_pa;beguine.2;por-7;165922;MusicGenre;subsumed;+
utwór taneczny.1;por-7;249584;hiper_pa;conga.1;por-7;165925;MusicGenre;subsumed;+
utwór taneczny.1;por-7;249584;hiper_pa;hornpipe.2;por-7;165929;MusicGenre;subsumed;+
utwór taneczny.1;por-7;249584;hiper_pa;reel.2;por-7;165938;MusicGenre;subsumed;+
utwór taneczny.1;por-7;249584;hiper_pa;saraband.1;por-7;165941;MusicGenre;subsumed;+
\end{verbatim}

\section{Krok drugi - rozstrzygnięcie typu relacji wynikowej, opis formalny, przykłady}
W kroku drugim, przetwarzana jest wygenerowana w kroku pierwszym baza danych. Dla każdego wpisu z bazy, uruchamiana jest metoda wykrywająca typ relacji między znaczniem ze Słowosieci, a znaczeniem z ontologii SUMO. Wynikowa baza danych rozszerzona o informacje o typie relacji między polskiem znaczeniem, a SUMO zawiera informacje o (podkreślone zostało rozszerzenie w stosunku do kroku pierwszego):
\begin{itemize}
  \item polskim znaczeniu wydobytym ze Słowosieci
  \item dziedzine polskiego znaczenia
  \item identyfikatorze polskiego znaczenia
  \item typie relacji międzyjęzykowej zachodzącej między polskim, a angielskim znaczeniem
  \item angielskim znaczeniu wydobytym ze Słowosieci
  \item dziedzine angielskiego znaczenia
  \item identyfikatorze angielskiego znaczenia
  \item pojęciu SUMO wynikającym z rzutowania Princeton WordNetu na SUMO
  \item relacji między znaczeniem angielskim, a pojęciem SUMO
  \item skrócie relacji między znaczeniem angielskim, a pojęciem SUMO
  \item \underline{relacja między znaczeniem poslskim, a pojęciem SUMO}
\end{itemize}
Podobie jak w bazie danych z kroku pierwszego, domyślnym separatorem jest średnik. Przykładowy wpis z uwzględnieniem relacji między polskim znaczeniem a SUMO wygląda następująco:
\begin{verbatim}

areszt.1;msc-12;90;syn_pa;jail.1;wytw-3;147402;Prison;subsumed;+;subsumed

\end{verbatim}
Oznacza to, że polskie znaczenie areszt.1 o dziedzinie miejsce (msc) i numerze znaczenia 90 połączone jest relacją synonimii międzyjęzykowej (syn\_pa) z angielskim znaczeniem jail.1 o dziedzinie wytwór (wytw) i numerze znaczenia 147402. Angielskie znaczenie jail.1 powiązane jest za pomocą relacji subsumed (skrót “+”) z pojęciem SUMO Prison. Ostatnia kolumna (będąca wynikiem kroku drugiego) zawiera informację o relacji między polskim znaczeniem a pojęciem SUMO (jest to subsumed).
\\
Poniżej umieszczono kilka innych przykładowych rekordów z bazy danych powstałej w kroku drugim:
\\
\begin{verbatim}
linia.6;ksz-22;974;syn_pa;boundary.1;msc-12;173956;Region;subsumed;+;subsumed
zabawa.2;zdarz-8;2957;syn_pa;play.8;czy-2;129839;RecreationOrExercise;subsumed;+;subsumed
zabawa.2;zdarz-8;2957;hiper_pa;game.1;czy-2;129984;Game;equivalent;=;subsumed
wirus.1;rz-14;3807;syn_pa;virus.1;zw-21;134510;Virus;equivalent;=;equivalent
zwycięzca.1;os-15;4458;hiper_pa;sleeper.3;os-15;185236;Human;subsumed;+;subsumed
sen.1;st-23;4686;syn_pa;sleep.1;st-23;202812;Asleep;equivalent;=;equivalent
maj.1;czas-25;5082;syn_pa;May.1;czas-25;209334;May;equivalent;=;equivalent
\end{verbatim}

\subsection{Krok drugi - rozstrzygnięcie typu relacji wynikowej, opracowane reguły rzutowania}
W kroku drugim wykonywania aplikacji, uruchamiane są ręcznie napisane reguły, umożliwiające ustalenie typu relacji między znaczeniem ze Słowosieci, a pojęciem ontologii SUMO.
Dla języka angielskiego (Princeton WordNet - PWN) istnieje rzutowanie  PWN na bazę danych wysokiego poziomu SUMO. W rzutowaniu tym (\textit{Linking Lexicons and Ontologies: Mapping WordNet to the Suggested Upper Merged Ontology}, Ian Niles and Adam Pease), autorzy wykorzystali trzy relacji między PWN a SUMO mówiące o zależnościach między nimi:
\begin{itemize}
  \item równoważność (ang. \textit{equivalent}) - oznacza, że znaczenie zapisane w PWN jest takie samo jak znaczenie pojęcia zapisanego w SUMO, np.
  \textsc{potential.1 - equivalent - Possibility},
  oznacza, że znaczenie \textbf{potential.1} (\textit{potencjalność}) z PWN jest równe znaczeniowo pojęciu \textbf{Possibility} z SUMO. 
  \item instancja klasy (\textit{instance of}) - oznacza, że znaczenie zapisane w PWN jest implementacją pojecia zapisanego w SUMO, np.
  \textsc{Egyptian.1 - instance of - Nation},
  oznacza, że znaczenie \textbf{Egyptian.1} (\textit{Egipcjanin}) z PWN jest implementacja pojęcia \textbf{Nation} (\textit{narodowość}) z SUMO.
  \item podklasa  (ang. \textit{subsumed}) oznacza, że - znaczenie z PWN zawęża zakres znaczenia z SUMO, jest bardziej szczegółowe, np.
  \textsc{management.2 - subsumed - Group,}
  co oznacza, że znaczenie \textbf{management.2} (\textit{dyrekcja}) z PWN jest doszczegółowieniem pojęcia \textbf{group} (\textit{grupa}) z SUMO.
\end{itemize}
Dla języka polskiego (dla Słowosieci), takie rzutowanie aktualnie nie jest dostępne. Dostępne jest zaś rzutowanie Słowosieci na PWN z wykorzystaniem zestawu relacji międzyjęzykowych, takich jak (nie jest to pełna llista relacji, a jedynie przykłady):
\begin{itemize}
\item synonimia międzyjęzykowa - mówi o tym, że znaczenia po stronie Słowosieci, jak i PWN są sobie równe;
\item hiponimia międzyjęzykowa (polsko-angielska) -  oznacza, że znaczenie po stronie polskiej jest zawężeniem znaczenia po stronie angielskiej;
\item hiperonimia międzyjęzykowa (polsko-angielska) - znaczenie po stronie Słowosieci jest bardziej ogólne od znaczenia po stronie PWN;
\end{itemize}
Opracowane reguły łączą ze sobą oba powyższe podejścia. Generowany wynik (typ relacji między Słowosiecią, a SUMO) uwzględnia oba wyżej przedstawione rzutowania. W aktualnym podejściu, podobnie jak w przypadku rzutowania PWN na SUMO, wykorzystane zostały te same trzy relacje określające zależności między znaczeniem ze Słowosieci a pojęciem z SUMO.Najprostszym przypadkiem rzutowania jest synonimia międzyjęzykowa, ponieważ zapewnia ona, że znaczenia po obu stronach relacji są takie same. Algorytm rzutowania po rozpoznaniu takiej relacji dokonuje kopiowania relacji PWN-SUMO do relacji Słowosieć-SUMO. Dla przykładu (oznaczenie synonimii międzyjęzykowej z użyciem skrótu syn\_pa):

\begin{verbatim}
P1: ambasador.1 -syn_pa-> ambassador.1 -equivalent-> Ambassador:  
    ambasador.1 =equivalent=> Ambasador
P2: chłop.1 -syn_pa-> peasant.2 -subsumed-> Human:
    chłop.1 =equivalent=> Human
P3: hektar.1 -syn_pa-> hectare.1 -instance of-> AreaMeasure:
    hektar.1 =instance of=> AreaMeasure
\end{verbatim}

Oczywiście, w wielu przypadkach, bazując tylko na pośrednich rzutowaniach nie jest możliwe podjęcie decyzji o ostatecznym typie relacji. Np. kiedy relacja międzyjęzykowa mówi, że znaczenie polskie jest ogólniejsze od angielskiego (hiperonimia międzyjęzykowa - w przykładzie skrót hiper\_pa), a znaczenie angielskie jest równe znaczeniowo 
(zachodzi relacja equivalent) pojęciu SUMO, np.:

\begin{verbatim}
kora.2 - hiper_pa - cinnamon.1 - equivalent - Cinnamon
      kora.2 - ? - Cinamon
\end{verbatim}




