Rymantas Černiauskas Rymantas Černiauskas TORFOWISKO DURPYNAS Pewnego razu, jeszcze w czasach sowieckich, dostałem przydział do małego miasteczka głęboko głęboko w lasach. Kitą kartą sovietų laikais gavau paskyrimą į mažą miesteliai giliai giliai miškuose. W miasteczku były cztery bloki, Miestelyje buvo keturi daugiaaukščiai namai, w których mieszkali torfiarze i cztery prywatne domy, kuriuose gyveno durpyno darbininkai ir keturi privatūs namai, z których w jednym ulokował się dyrektor torfowiska, kurių viename šildėsi durpyno direktorius, w drugim kierownik sklepu, kitame parduotuvės vedėjas, w trzecim urzędnik pocztowy, trečiame – paštininkas, a w czwartym funkcjonariusz milicji. o ketvirtame įsikūrė milicijos įgaliotinis. Była tam jeszcze szkoła, Stovėjo dar mokykla, w której miałem i mieszkać i uczyć dzieci torfiarzy. kurioje turėjau ir gyventi ir mokyti durpyno vaikus. Jechałem tam, Važiavau į tą vietą, gdyż obiecywano mi wynagrodzenie dwukrotnie wyższe niż w innych szkołach. nes žadėjo du kartus didesnį atlyginimą nei kitose mokyklose. Teraz zrozumiałem, Dabar supratau, dlaczego wyszedł po mnie sam dyrektor torfowiska. kodėl manęs pasiimti atvyko pats durpyno direktorius. Miasteczko było miejscem, Tas miestelis buvo vieta, z którego jeszcze nikt nigdy się nie wyrwał. iš kurios niekas niekada dar nebuvo ištrūkęs. Nie było tam normalnych dróg tylko podmokłe koleiny, Jie neturėjo nei normalių kelių, tiktai žliugsinčias provėžas, którymi ciężkie traktory woziły torf. kuriomis sunkūs traktoriai ištempdavo durpes. Torfiarze zarabiali wielkie pieniądze i z miejsca wydawali je na kiełbasy i wódkę w sklepie w miasteczku. Durpyno žmonės uždirbdavo didelius pinigus ir čia pat juos išleisdavo dešroms ir degtinei miestelio parduotuvėje. Mężczyźni wykonywali ciężką, Durpyno vyrai dirbo sunkų, brudną pracę i picie było ich jedyną rozrywką. purviną darbą, ir gėrimas buvo vienintelė jų pramoga. Kobietom nie wystarczało już na to czasu ani sił; Moterims nebelikdavo laiko nei jėgų. pociechy musiały szukać u dyrektora, sprzedawcy czy też funkcjonariusza milicji. Jos turėdavo guostis pas direktorių, pardavėją ar milicijos įgaliotinį. Naczelnik poczty był stary jak sama poczta. Pašto viršininkas buvo senas kaip paštas. Co sobotę w naszej szkole odbywały się potańcówki, Kas šeštadienį mūsų mokykloje vyko šokiai, na które przychodziły jedynie kobiety. į kuriuos ateidavo vienos moterys. Podpierały ściany albo tańczyły z sobą nawzajem. Jos stovėdavo palei sieną arba sukdavosi viena su kita. Wycieczki do teatru lub inne rozrywki ludziom tym nie były potrzebne. Ekskursijų į teatrą ar kitų pramogų tiems žmonėms nereikėjo. Kiedy wspomniałem o takiej możliwości dyrektorowi kopalni; Kai užsiminiau apie tai durpyno direktoriui, spojrzał na mnie jak na prowokatora. jis pažvelgė į mane kaip į provokatorių. Zwariowałeś? Išprotėjai? Przeszkodzisz w wykonaniu państwowego zlecenia. Sužlugdysi valstybės užsakymą. I ci ludzie na torfowisku byli szczęśliwi. Ir tie žmonės durpyne buvo laimingi. Mieli swoje domy, pracę, rodzinę, telewizor, Jie turėjo savo namus, darbą, šeimą, televizorių, którego program trwał zaledwie kilka godzin kurio programa trukdavo vos kelias valandas – podawano wiadomości, - pranešdavo žinias, pokazywano obrazy ze świata: płonące miasta, spadające samoloty, demonstracje rodydavo vaizdus iš pasaulio: degančius miestus, krentančius lėktuvus, demonstracijas, które gazem i pałkami rozganiała policja a także stare filmy. kurias dujomis ir lazdomis vaiko policija, ir senus kino filmus. O wiele później dowiedziałem się od swojej dziewczyny, Daug vėliau sužinojau iš savo mergaitės, że dostawali premie. kad jie gaudavo premijas. Przyznawano je za dostarczanie informacji na temat mieszkańców torfowiska: Premijas duodavo už surinktą informaciją apie durpyno gyventojus: kto jak pracuje, kas kaip dirba, co mówi, ką šneka, z kim żyje i, su kuo gyvena ir, co najważniejsze, svarbiausia, czy nie zamierza uciec. ar nesiruošia bėgti. Zbieranie informacji stało się bardzo modne Informacijos rinkimas tapo labai madingu – wszyscy tropili się nawzajem nawet małżonkowie. - vienas kitą sekdavo net vyras ir jo žmona. Moja asystentka zakochała się we mnie od razu. Mano asistentė įsimylėjo mane iš karto. Młodziutka dziewczyna, która pięć lat temu ukończyła miejscową szkołę, Jaunutė mergina prieš penkerius metus baigusi durpyno mokyklą, pisywała smutne wiersze i wciąż prosiła rašinėjo liūdnus eilėraščius ir vis prašydavo, żebym jej opowiadał o Wilnie, kad pasakočiau ir dėstyčiau jai apie Vilnių, które mieszkańcom miasteczka wydawało się tak samo dalekie i nierealne jak Moskwa. kuris to miestelio gyventojams atrodė toks pat tolimas ir nerealus kaip Maskva. O ludziach w ogromnym mieście Apie žmones didžiuliam mieste, – jak się ubierają i co czytają, o teatrach, nowych spektaklach i koncertach. kaip jie rengiasi ir ką skaito, apie teatrus, naujus spektaklius ir koncertus. Powiedziałem jej, Pasakiau jai, że wszystko zobaczy sama, kad viską pati pamatys, gdy po trzech latach będę mógł stąd wyjechać gdzie zechcę. kai atpylęs trejus metus galėsiu važiuoti kur noriu. Nigdzie nie pojedziesz, Nevažiuosi tu niekur, westchnęła dziewczyna. atsiduso mergaitė. Dlaczego? Kodėl? Jestem w ciąży... Aš nėščia... Tym bardziej, Tuo labiau, aż zerwałem się z miejsca, net pašokau iš vietos, nie chcę aš nenoriu, żeby nasze dziecko całe życie przesiedziało na torfowisku. kad mūsų vaikas visą gyvenimą prasėdėtų durpyne. Ja też nie, Aš taip pat, odpowiedziała dziewczyna. atsakė mergaitė. A w piątek mnie zatrzymano. O penktadienį mane suėmė. Udział brali funkcjonariusz milicji, sprzedawca oraz ona – świadek przestępstwa. Dalyvavo milicijos įgaliotinis, pardavėjas ir liudytoja. Jaką premię dostaniesz, Kokią premiją gausi, zapytałem. paklausiau. Nie wiem, Nežinau, asystentka smutno wzruszyła ramionami i dodała przez łzy, asistentė liūdnai patraukė pečiais ir pridūrė pro ašaras, do zobaczenia kochanie. iki pasimatymo mielasis. Tłumaczyła Anna Jeleńska