DO HELENY ZELWEROWICZ-ORCHOŃ
Warszawa, dn. 20 IX 1949 r.

Drogie moje dziecko!
Z Panią Rakowską nabajdurzyłem okropnie. W lipcu Pani Słomczyńska otrzymała 21.000 zł, które wręczyła Jej mieszkająca obok nasza uczennica Krasnodębska. 4-go sierpnia taką samą porcję wysłałem Pani S. Przekazem pocztowym z Łańcuta i t. zw. recepis przesłałem Ci. Po paru dniach otrzymałem kartę pocztową od brata Pani S. Mając recepis, kartę tę wyrzuciłem. Jutro Maryna zawiezie p. Rakowskiej (Żoliborz, ul. Mickiewicza 27 m 31) 21.000 złp i taką samą sumę każdego miesiąca w pierwszej jego dekadzie Pani R. będzie otrzymywała aż do odwołania.
Na terenie Szkoły zachodzą liczne, zasadnicze i bardzo słuszne zmiany. Doszedłem do niewzruszonego przekonania, że moja osoba nie dorasta potrzebom, jakich zreformowane szkolnictwo wymaga. Tak jak stawy wietrzeje moje wnętrze, tracę czułość i wrażliwość na wiele ważnych odruchów — słowem nie mogę dotrzymać kroku wielkiemu marszowi, jakim życie (a więc i Szkoła) podążają. Jest to niezawodnie dla mnie ciężkie przeżycie, zamykające jedno z trzech źródeł mojego wyżywania się, ale zamiłowanie i uczciwość każą odejść raczej o rok za wcześnie, niż o godzinę za późno. Na pewno w innym rodzaju tego resortu (instruktorzy świetlicowi, lub teatry ochotnicze w Związkach Zawodowych) dadzą mi teren do pracy nie mniej pożytecznej, a mniej odpowiedzialnej i całkowicie pokrywającej się z moimi możliwościami.
W ogóle należy umieć przygotowywać się spokojnie i z całą świadomością do zapadającej po poszczególnych aktach życia kurtyny. Niezawodnie i w teatrze musi po pewnym czasie przyjść moment takiego zapuszczenia kurtyny w teatrze jeszcze mi to w aktorstwie nie grozi, natomiast w reżyserii już sam przed rokiem kurtynę zapuściłem. Ze szczerym uśmiechem i całkowitą wewnętrzną pogodą otwieram drzwi starości, która ma zresztą wiele stron dodatnich. Zależy mi bardzo, aby te moje „treny” nie wywołały u Ciebie niepokojów, czy zgoła rozpaczy: zapewniam Cię słowem kochającego ojca, że nic z tych dobrych rzeczy, którymi hojnie obdarowała mnie natura — nie uroniłem. Kocham życie, ludzi i świat cały, nie ma we mnie żółci, goryczy, jadu, zdobywam tylko dostojny spokój i wzrasta moja wyrozumiałość w stosunku do otoczenia i zrządzeń losu. I tak, jak załatwiłem w sobie sprawę Waszej nieobecności na tej ziemi, na której Was los zaszczepił, tak samo godnie, z wyrozumiałym uśmiechem przeciwstawiam się atakom starości tak nieuniknionej, jak niezbędnym jest zakończenie każdej sztuki w teatrze i w życiu. Nie umiem napisać nic więcej, co by mogło całkowicie odsunąć od Ciebie te złe myśli i drżenia, jakie poprzednie wiersze mojego listu mogłyby w Tobie wywołać. Uśmiecham się do Ciebie i już dzisiaj pytam, czy gdyby to było osiągalne, mogłabyś w lecie zjechać na kontynent, o ile wobec coraz wyraźniejszego podziału ludzkości na dwa światy, mógłby mnie wypuścić mój, a wpuścić Twój świat. Proszę Cię bardzo, abyś w najbliższym liście raz jeszcze podała dokładne pozycje Waszego budżetu zarówno w dochodach jak i w wydatkach. Czy Józef nie może znaleźć jakiegoś biurowego, choćby dorywczego zajęcia w tych, istniejących chyba jeszcze na terenie Londynu, instytucjach i organizacjach polskich, gdzie znajomość języka angielskiego nie jest warunkiem sine qua non? To by Mu świetnie zrobiło fizycznie i psychicznie, choćby finansowo równało się zeru. Wśród poszczególnych członków rodziny, u Ceziów, Bujały, Natalii i innych znajomków bez zmian.
Gdzie jest i co robi Renia Wasiutyńska? Czy korespondujesz z Horowiczem, z którym straciłem chwilowo kontakt? Czy wśród waszych znajomych nie ma posiadacza aparatu fotograficznego, dzięki któremu mógłbym mieć na przykład: elewację domu w, którym mieszkacie lub domu, w którym mieści się Twój magazyn, ewentualnie jakichś rodzajowych scen z Waszego życia? To by mi sprawiło prawdziwą frajdę.
Bardzo czekam na najbliższy pogodny, dobry, wyrozumiały Twój list i całuję Was z całej duszy.
Wasz promienny, młodzieńczy staruszek
Al. Zelwerowicz