DO EDMUNDA WIERCIŃSKIEGO
Ciechocinek 23 VIII 1950
Kochany Dziuniu!
Dziękuję bardzo serdecznie Pani Marii i Tobie za pamięć i „gratulacje”, wnioskuję jednocześnie z jednego tylko zdania w Twojej karcie, że z nerwami jesteś źle! Mówisz mianowicie o lęku powstającym z wyczucia rzekomego faktu, że mój stosunek do Ciebie (a właściwie do Was wszystkich nie wyłączając „Cegliszki”) uległ jakoby zmianie. Istotnie, zmienił się zasadniczo, bo z uznania, szacunku, życzliwości i przyjaźni przeszedł w UWIELBIENIE. Jesteś dla mnie prawie ideałem człowieka, męża, ojca, patrioty, Polaka, obywatela, artysty i kolegi. Przy Tobie moja pospolita małość wygląda jak liliput przy Guliwerze, a to ogromnie onieśmiela, zwłaszcza przy wszystkich szczerych deklaracjach uczuciowych. Noszę Was w sercu z kilkoma najbliższymi osobami, b[ardzo] często biegnę do Was myślą i czuję wobec Was (przepraszam, że po rosyjsku) swiaszczennyj tricus [?]. Już od roku chciałem i powinienem był do Ciebie obszernie napisać. Ale oto cały splot kaprysów złośliwego losu stał temu na przeszkodzie. Od zeszłego lata zbliżające się do mnie nieszczęście; to oczywiście odebrało mi spokój, pogodę i zamknęło w sobie; konieczność pożegnania się ze szkołą wobec imperialistycznych zakusów Schillera; wyraźna dewena w teatrze, i ogólniej i personalnie ze mną; bezwład i niefachowość sfer kierowniczych; utrata kontaktu z dziećmi tworzyły dokoła mgłę o siarczanym posmaku i oto 12 lutego grom wypalił. 90 dni na wznak; na przemian błyski nadziei i całkowita jej utrata; długa, mozolna kuracja ze stałymi, ale wciąż homeopatycznymi rezultatami w postaci nikłej poprawy — całkowicie odsunęły mnie od świata i najbliższych nawet ludzi.
Jestem samotnym kaleką, który resztką instynktu samoobrony usiłuje wrócić do życia i trzymać się jeszcze przez parę lat na powierzchni. 30 sierpnia wracam do Warszawy i z całą furią, a wbrew wyraźnym zakazom lekarzy, rzucam się w wir pracy w szkole i w teatrze (niestety, poza aktorstwem, do którego nigdy już chyba nie wrócę!). Obecnie wracam z wolna do pełnej rezygnacji, pogody i pocieszam się świadomością, że teatr nasz ma jednak takich ludzi, jak Ty, Kreczmar, Woszczerowicz i paru, tylko paru innych! Potrzeba mi wiary Twojej w mój najszczerszy entuzjazm dla Ciebie jako dla człowieka, Polaka, artysty i trochę spokojnej ciszy letniego wieczoru!
Wyrazy głębokiego szacunku i najserdeczniejsze, braterskie myśli dla Ciebie, Pani Marii i Panny Ewy łączy oddany
Al. Zelwerowicz
P.S. 1 Oczywiście Cegliszkę najczulej poklepuję.
P.S. 2. O mojej cichej rezygnacji zachowaj najpełniejszą dyskrecję: jesteś jedynym człowiekiem, przed którym się ujawniam.