DO HELENY I STANISŁAWA ZELWEROWICZÓW

Warszawa, dn. 10 maja 1955 r.

Ma być napisany list. List po prostu musi być napisany jako uczciwie w terminie przesiana odpowiedź na moje zapytania i dotycząca pierwszej wagi zdań. List jest nie najweselszy, ale musi mieć 100% prawdy, szczerości i bezpośredniości. A jeżeli nie piszę go sam, to dlatego, że w ciągu 3 najbliższych godzin chciałbym namachać około pięciu takich listów. Treść zasadnicza — raczej smętne i wyłącznie od losu zawisłe dzieje Pazuchina. Bo oto Pazuchin nie umarł, ale solidnie zachorował. W tzw. Wielką Środę o 11 przed południem doznałem nie znanych mi i nie osiągalnych w dotychczasowym swoim żywocie dreszczy, ziębień i wręcz syberyjskiego mrozu, który opanował mnie od ramion, pleców poprzez łopatki i końce nóg. Stosowane dotychczas w Europie środki zaradcze nie odnosiły rezultatu. Wszystkie marynarki, kamizelki, szale, kołdry nakładane jedna na drugą, raczej zwiększały niż zmniejszały nieprawdopodobne poczucie mrozu. Dzwoniłem zębami, dygotałem poszczególnymi członkami, dosłownie bez względu na to, podczas gdy druga część ciała od szyi poprzez policzki, uszy, nos, oczodoły robiła wrażenie kasztanów pieczonych w Italii w lipcu na placu Dei Popoli [del Popolo]. Tamto marzło, to płonęło. Jednocześnie ogarnęła mnie żywiołowa potrzeba przeniesienia się do innego świata, w krainę wieczystego, nieodpartego snu. Ułożony w kształcie dwóch takich piramid, jednej o temperaturze minus 20 F(?), a drugiej plus 40 F zasnąłem i bez absolutnie żadnej świadomości miejsca, pory dnia, kraju czy osobowości przespałem okrągłe cztery doby. Walka z różnicami temperatur była równie nieubłagana jak przedtem. Z tą tylko różnicą, że już nie zdawałem sobie sprawy, kim jestem, z kim i o czym mówię. Między tajemniczymi, coraz liczniej i częściej przez lecznicę i profesora Askanasa [wzywanymi?], znaleźli się ludzie, którzy we środę wieczorem siłą zamknęli mnie do karetki szpitalnej i odwieźli do lecznicy, gdzie już cały areopag magnificencji czekał wydanie autorytatywnego oświadczenia, że mam dwustronne sześciodniowe zapalenie płuc przy temperaturze 43,03°, tętnie 138, a ciśnienie tylko 120. Potem nastąpił dwutygodniowy okres wykańczania się zapalenia, z którego mało pamiętam, bo wiem tylko, że przez 12 dni nie spałem, absolutnie nic nie jadłem, nie poznawałem moich rozmówców. Po tygodniu oświadczono mi, że bardzo rzadki, nieomal jedyny [przypadek?] szczęśliwego rozwiązania takiego zapalenia jest moją własnością. Od tego dnia zaczęły się tak wściekłe, tak nieludzkie bóle obu nóg od kostek do kolan w ciągu całej doby, że gdyby mi kazano wybierać, który ze stanów mojej choroby uważam za przywilejowany, byłbym w szczerym kłopocie.
Zaczął się trzeci okres choroby, na który medycyna nie znalazła jeszcze nazwy i wymyśla najdziwaczniejsze i najboleśniejsze wstrzykiwanie bezpośrednio do pachwin. Oczywiście mój dubler już zagrał Pazuchina, a moje potęgi lekarskie nie umieją dokładnie określić terminu przypuszczając, że nastąpi to w najbliższą sobotę. Jeżeli w prawosławnej literaturze istnieje jakaś najwyższa szarża wśród cierpiętników, to jest nią niezawodnie nie tyle śmierć, ile wieczyste, nieustające konanie tego kułaka.
W każdym razie w swoim dorobku aktorskim o zagraniu premiery, jeżeli to nastąpi, napiszę: „Brałem osobisty udział w mękach i śmiertelnych bólach Pazuchina”. Napiszę maleńką broszurę pt. Trzy sekundy przed mignięciem chorągiewki startera. Mam bardzo ciekawe i swoiste podejście do śmierci. Bardzo mnie ten temat interesuje.
Dziękuję wam serdecznie za terminowo nadesłany i dość obszerny pod względem wiadomości list. Na każdą taką kartkę czy też list zawsze bezpośrednio napiszę. W każdym razie za jakieś trzy tygodnie będę mógł zebrać i przesłać wam cały bukiet ciekawych spojrzeń na sprawę cierpiących ludzi.
Całuje was Pazuchin, który na razie ożył, choć nie wiemy, czy nie będzie musiał wykitować jeszcze przed śmiercią3. Spojrzyjcie na swój stosunek do śmierci w momencie, kiedy jest ona legalnie uwłasnowolniona.
Do widzenia [bez podpisu]