Jubilatowi ku przestrodze
Kiedy przed, (aż wstyd się przyznać) trzydziestu pięciu laty, w okresie, kiedy w naszym światku teatralnym szeptano namiętnie o mającym rzekomo powstać na terenie Warszawy wielkim, pełnym ambicji, nowoczesnym teatrze dramatycznym – pewnego dnia zaproszony zostałem do gabinetu którejś z łódzkich knajp przez tajemniczego, wielkiego dyrektora, Imć Pana Szyfmana – zastałem tam dwóch panów: statecznego starszego jegomościa o poważnym wyglądzie i solidnym, pełnym dostojeństwa obejściu (śp. Tomasza Potockiego), którego, rzecz oczywista, wziąłem za najwyższego dostojnika nowej instytucji, i wypłoszowatego wyrostka o sarnich, biegających oczach i podrygującym ramieniu, co do którego stwierdziłem lekceważąco, że musi to być najprawdopodobniej kandydat na zastępcę sekretarza osobistego Pana Dyrektora. Po kwadransie musiałem radykalnie zmienić zdanie o rzekomym kandydacie na zastępcę sekretarza dyrektora i awansować wypłoszowatego wyrostka na najwyższe stanowisko twórcy, organizatora i odpowiedzialnego kierownika jednego z najżywotniejszych organizmów teatralnych, który w historii kultury polskiej odegrał wybitną rolę.
Raz jeszcze okazało się, że pozory mylą, że sarnie oczy mogą być własnością srogiego tygrysa, władczego Iwa, przebiegłego węża, czy krwiożerczego sępa. I odtąd oczy na przemian sarnie, tygrysie, czy gołębie, ale nigdy lisie – prześladują mnie przez całe dziesiątki lat aż do dnia dzisiejszego, a są znaki na niebie i ziemi, że i w przyszłości nie zdołam się od ich widoku i magnetycznego działania uwolnić... chyba, że śmierć mnie od nich wyzwoli! (o, bądź błogosławiona zbawcza śmierci!).
Wbrew kardynalnemu dogmatowi, który z uporem twierdzi, że w naturze nie ma nic stałego, lecz że wszystko podlegać musi ustawicznym zmianom, aż się w końcu w proch rozsypie – Arnold Szyfman (poza bezkonkurencyjnym, niezniszczalnym, nieśmiertelnym mistrzem Solskim), nadziemską siłą woli potrafił wyłamać się z tego, całą ludzkość obowiązującego prawa natury. I zewnętrznie i wewnętrznie jest wciąż ten sam i taki sam. Kiedy uprzytomnię sobie pierwszą impresję naszego spotkania przed trzydziestu z górą laty, i kiedy ją skonfrontuję z obecnym Twoim wyglądem, dostojny Jubilacie; z Tobą, człowiekiem teatru, organizatorem, administratorem i artystą kiedy zestawię moje w tym względzie doznania przy wielorazowych powitaniach Cię po dłuższej rozłące, drogi Przyjacielu (pozwalam sobie na taką konfidencję w dniu Twojego święta – niech wie szary tłum, jak wysokie mam koneksje!) – to nie tylko powstaje we mnie, w zasadzie dość dalekie mojej naturze, uczucie zazdrości, ale chwiać się zaczyna cały misternie i nie bez trudu wtłaczany ongiś w moją mózgownicę dogmat o śmieszności, krótkotrwałości i znikomości wszystkiego, co ludzkie, doczesne!
Mój poważny wiek, biały włos i gruntowne doświadczenie nałogowego jubilata a przede wszystkim szczera i bezinteresowna przyjaźń, jaką dla Ciebie żywię – każe mi ostrzec Cię przed ryzykownym krokiem, jakim jest dobrowolne poddanie się jubileuszowym manifestacjom. Pamiętaj drogi Arnoldzie, że to tylko pierwszy krok na tej drodze kusi i nęci słaby ludzki charakter, sycąc wrodzoną nam próżność i podniecając apetyt na dalsze w tym względzie doznania Po pierwszym jubileuszu w ślad idzie drugi, trzeci i ani się obejrzysz, jak z zamkniętymi oczami znajdziesz się na ostatnim swoim święcie, finalnym, po którym na nic już więcej na tym padole liczyć nie będziesz w stanie. Ponieważ, rozumując logicznie, moja osobą która przeżyła już wszystkie rozkosze jubileuszowe, w niedługim czasie ma zamiar odbyć pożegnalną uroczystość, pragnę Cię zapewnić, że dla zadokumentowania prawdziwej przyjaźni zrobię po tamtej stronie Styksu wszystko, co będzie w mojej mocy, aby Twoja niezniszczalna dynamiczność, Twoja pasja pracy i Twój nadnaturalny fanatyzm teatru w dalszym ciągu znalazł ujście. W błogim przedświadczeniu, że i na tamtym świecie, jak tutaj, w dolinie płaczu, my, aktorzy doznajemy niezasłużonych prerogatyw i protekcji – muszę Cię przygotować do oryginalnego, mistycznego przeżycia, jakie Cię czeka po moim wyjeździe na gościnne występy w zaświatach. Oto pewnej ponurej, wietrznej, jesiennej nocy, między północą a pierwszym pianiem kogutów, nawiedzi Cię, pełen okrągłości form i jowialnego uśmiechu, z lekka fosforyzujący, bezwonny mój duszek i bezszelestnie szepnie Ci do ucha: „Arnold, wszystko gotowe! zaczynaj! czekamy!”.

1948