DO JÓZEFA KOTARBIŃSKIEGO
Łódź 27 listopada 1909 Teatr Polski w Łodzi Al. Zelwerowicz Cegielniana 63
Wielmożny Pani Dyrektorze.
Najuprzejmiej przepraszam Wielmożnego] Pana, że dziś dopiero śpieszę z odpowiedzią na Sz[anowne] pismo W[ielmożnego] Pana z dn. 21 b. m., ale przed chwilą dopiero powróciłem z kilkudniowego pobytu za granicą, dokąd jeździłem w sprawach familijnych.
Grałem Gody, gdyż p. Przybyszewski dobrowolnie i w dziwny, a zgoła dla mnie niezrozumiały, sposób zerwał zawartą ze mną umowę, pozwalając, po uprzednim sprzedaniu na wyłączną moją własność prawa pierwszeństwa na wystawienie tej sztuki, na jej wystawienie w Krakowie. Lwowie i Poznaniu; wcale się ze mną w tej materii nie porozumiawszy i nic mię o tym nie zawiadomiwszy; w tej więc sprawie mam nie tylko zupełnie czyste sumienie (czego o p. Przybyszewskim absolutnie powiedzieć nie mogę), ale słusznie domagać się mogę, i będę, wyświetlenia tej zagadkowej sprawy od p. Przybyszewskiego. Teatr Warszawski za pośrednictwem Sz[anownego] Pana Dyrektora zwrócił się do mnie z prośbą o odstąpienie prawa pierwszeństwa na Jego korzyść, na co zaraz zgodziłem się pod warunkiem, że otrzymam zwrot sumy zapłaconej za filuterne pierwszeństwo, oraz że w prasie warszawskiej ukaże się w kronice teatralnej wzmianka, że na skutek zwrócenia się do mnie Teatru Warszawskiego chętnie prawa pierwszeństwa się zrzekłem. Upłynęło dwa miesiące i ani pieniędzy nie otrzymałem, ani wzmianki nie widziałem, pomimo, że wystawienie Godów naznaczono na czas najbliższy. Wobec tego powstały we mnie dwa wnioski: albo Teatr Warszawski zrezygnował z prawa pierwszeństwa, wobec grania sztuki w Krakowie, we Lwowie i w Poznaniu (co byłoby naturalne i czemu bym się nie dziwił wobec starań, jakie Warszawa czyniła, aby w wystawieniu Godów uprzedzić Łódź; albo też potraktowano mię, jak pierwszego lepszego smarkacza, z którym się liczyć nie warto, i któremu się coś obiecuje, byleby go zbyć; (miałem już podobny wypadek z teatrem Lwowskim przed dwoma laty, gdzie mię w podobny sposób potraktowano przez Panów Hellera i Sachorowskiego, którym jednak potrafiłem odpowiednią dać nauczkę).
W pierwszym wypadku szkoda, że Warszawa nie uprzedziła mię dla uniknięcia nieporozumień o zaniechaniu grania Godów, a w drugim szkoda jeszcze większa, że i Warszawa każe mnie, człowiekowi młodemu i wychowanemu w bezwzględnym poszanowaniu starszych, aż w tak radykalny sposób o słusznie mi należne prawa się upominać.
Oto wszystko.
Jeżeli by Sz[anowny] Pan Dyrektor pragnął jakichkolwiek jeszcze wyjaśnień, chętnie jestem zawsze na Jego usługi.
Z głębokim szacunkiem