pl	Stefan Żeromski 
ru	Стефан Жеромский 

pl	Popioły 
ru	Пепел 

pl	W górach 
ru	В горах 

pl	Ogary poszły w las. 
ru	Гончие ушли в лес. 

pl	Echo ich grania słabło coraz bardziej, aż wreszcie utonęło w milczeniu leśnym. 
ru	Отголосок их лая замирал постепенно вдали, пока не растаял, наконец, в безмолвии леса. 

pl	Zdawało się chwilami, że nikły dwugłos jeszcze brzmi w boru, nie wiedzieć gdzie, to jakby od strony Samsonowskich lasów, od Klonowej, od Bukowej, od Strawczanej, to znowu jakby od Jeleniowskiej Góry... 
ru	Порою казалось, что далекое эхо все еще отдается где-то в бору, то как будто в стороне Самсоновских лесов, на Кленовой, Буковой, Стравчаной, а то вдруг вовсе на Еленевской горе… 

pl	Gdy powiew wiatru nacichał, wynurzała się cisza bezdenna i nieobjęta na podobieństwo błękitu nieba spomiędzy obłoków i wówczas nie słychać było nic a nic. 
ru	Когда умолкал порыв ветра, тишина, словно лазурь из-за облаков, выплывала, глубокая, беспредельная, и тогда ничего уже не было слышно. 

pl	Naokół stały jodły ze spłaszczonymi szczytami jakoby wieże strzeliste, nie wyprowadzone do samego krzyża. 
ru	Кругом высились пихты с плоскими макушками, подобные готическим башням с невыведенным щипцом. 

pl	Ich pnie sinawe jaśniały w mroku. 
ru	Их сизые стволы светились во мраке. 

pl	Mchy stare zwisały z olbrzymich gałęzi. 
ru	С огромных ветвей свисал старый мох. 

pl	Wrósłszy między głazy, w niezmierną ławicę skalisk aż do gruntowej posady serdecznym korzeniem, wszczepiając pazury pobocznych skrętów w każdy zuchelek ziemi i wysysając każdą kroplę wilgoci, wielkie jedle chwiały królewskie swe szczyty w przeciągu niejednego już wieku pomiędzy mgłami Łysicy. 
ru	Пустив корни между камнями в самую толщу скалистого грунта, цепляясь когтями ответвлений за каждый комок земли и высасывая каждую каплю влаги, могучие пихты уже не одно столетие покачивали своими царственными вершинами среди туманов, окутывавших Лысицу. 

pl	Tu i owdzie stała samotnica, której gałęzie uschły i sterczały jak szczeble obcięte toporem. 
ru	Кое-где одиноко стояла старая-престарая пихта с усохшими сучьями, которые торчали, как обрубленные топором перекладины лестницы. 

pl	Sam tylko jej wierzchołek jasnozielony, z szyszkami w górę wzniesionymi, niby gniazdo bocianie, bujał nad przestworem.  
ru	На просторе, будто гнездо аиста, колыхалась только светло-зеленая верхушка ее с шишками, глядевшими вверх.  

pl	Gałęzie świerków, na których leżała ciężka pościel śniegowa, zwieszone ku ziemi powyginały się w pałąk. 
ru	Ветви елей, отягченные снежным покровом, изгибались, склоняясь к земле. 

pl	Te wyciągnięte zewsząd, z bliska i z daleka, kosmate łapy w białych oponach, wyłożone jak gdyby perłową macicą, zdawały się czaić i czyhać. 
ru	Казалось, это лапы тянутся отовсюду, косматые, белые, словно выложенные перламутром и, притаившись, кого-то подстерегают. 

pl	Radosna zieloność najmłodszych, końcowych igieł jaśniała niby wysunięte pazury. 
ru	На кончиках веток, словно выпущенные коготки, весело сверкали свежей зеленью самые молоденькие иглы. 

pl	Co chwila, ulegając własnemu ciężarowi, czułe na każde westchnienie wiatru, sypały się puchy śniegowych owałów i ginęły w podścielisku na ziemi tak bez śladu jak krople deszczu w toni jeziora. 
ru	Пушистые хлопья снега, чуткие к каждому дуновению ветра, поминутно осыпались от собственной тяжести и пропадали в белом покрове земли, как дождевые капли пропадают в озерной глуби. 

pl	Ze szczytów zlatywał pyłek ledwie dostrzegalny, tak lekki, że stał długo w powietrzu migocąc swymi kryształy, nim spłynął ku ziemi. 
ru	С верхушек слетала чуть приметная снежная пыль, такая легкая, что, прежде чем опуститься на землю, она долго стояла в воздухе, сверкая кристаллами. 

pl	Około południa łagodna odwilż poczęła rozgrzewać śniegi. 
ru	Около полудня снега стала согревать легкая оттепель. 

pl	Wskroś bladoniebieskiego przestworu płynęły białe obłoki, przeniknięte od blasku słońca. 
ru	По бледно-голубому простору плыли белые облака, пронизанные солнечным блеском. 

pl	Na najwyższych, krzyżowych spławach świerków stopniały lód zamieniał się na olbrzymie krople, które w ciemnej zieleni igieł świeciły jak wielkie diamenty. 
ru	На самых высоких ветвях елей таял лед, и большие капли сверкали в темной зелени хвои, как крупные алмазы. 

pl	Tam i sam długi sopel, zwisając ze zdrewniałego mchu, z kory popękanej i chropawej, miotał snopy zimnych iskier. 
ru	Там и сям длинные сосульки, свешиваясь с одревеснелого мха, с потрескавшейся шершавой коры, отбрасывали снопы холодных искр. 

pl	Niżej, pod śniadym cieniem gałęzi był dawniejszy, ranny chłód. 
ru	Ниже, в темной тени ветвей, царил еще утренний холод. 

pl	Niektóre młode choinki, w sobie czerwonobrunatne, a żółtawe u szczytu, zgięte pod nadmiernym ciężarem śniegu, trzymały wysokie głowy u samej ziemi nie mogąc oderwać od niej przymarzłych gałęzi. 
ru	Некоторые елочки с красно-бурыми стволами, еще желтевшими у верхушек, согнувшись под безмерной тяжестью снега, склонили высокие маковки до самой земли и не могли оторвать от нее примерзших ветвей. 

pl	Gdzie indziej sterczały wykroty pni wysiepanych z ziemi przez srogie świętokrzyskie wichry, tworząc pod zaspami strachem zionące pieczary. 
ru	Кое-где, образуя под снегом жуткие, зияющие пещеры, валялись деревья, вывороченные с корнем суровыми свентокшижскими ветрами. 

pl	Rafał, plecami oparty o pień grubego buka, stał bez ruchu i nasłuchiwał. 
ru	Прислонившись спиной к стволу толстого бука, Рафал стоял неподвижно и слушал. 

pl	Nad sobą i przed oczyma miał tęgie, powykręcane, obmarzłe gałęzie o barwie łuski okonia. 
ru	Над головой у него и перед глазами сплелись крепкие, обледенелые сучья, напоминавшие цветом чешую окуня. 

pl	Cienkie, stalowe rózgi były nieruchome, a wielki śniat, ze skrętami i kłębami jak wyprężone mięśnie człowieka, zdał się być duchem mrozu. 
ru	Тонкие, упругие, как сталь, ветки были неподвижны, а весь огромный ствол с ответвлениями и изгибами, подобными напряженным мышцам человека, казался самим духом мороза. 

pl	Olbrzymi buk stał samotny, twardy i zimny, jakby nie należał do drzew. 
ru	Исполинский бук стоял одиноко, такой твердый и холодный, словно он и не был деревом. 

pl	Król na Łysicy! 
ru	Царь на Лысице! 

pl	Nie drżą przed wiatrem jego gałęzie, pień się nie schyla. 
ru	Не трепещут от ветра его ветви, не гнется ствол. 

pl	Rozłożysty, nad lasy wyniesiony wierzchołek patrzy się z władczego cypliska w szerokie niziny na północ i na południe; ogląda się po górach jednoramiennych. 
ru	Раскидистая его вершина, вознесшись над лесами, глядит со своего царственного уступа на широкие долины, которые тянутся к северу и югу, озирает отроги гор. 

pl	Pustki wszędy, niwki, wsie... 
ru	Пусто повсюду, поля, деревушки… 

pl	Daleko, za ostatnim wzgórzem łańcucha, za Stróżną, ciągną się w poprzek role, aż do Kraj na, aż na szczyt góry Kamienia. 
ru	Далеко, за последней вершиной горной цепи, за Сторожевой горой тянутся вширь пашни до Крайны, до самой Камень-горы. 

pl	Odwieczny buk pamięta za wiosen swej młodości bór nierozdarty w nizinie Wilkowa, Ciekot, Brzezinek, po górach aż ku Kielcom. 
ru	Древний бук помнит дни своей весны, когда в долинах Вилькова, Цекот, Бжезинок, по горам, до самых Кельц тянулся девственный бор. 

pl	Zginęły za jego żywota pod siekierą dąbrowy, oschły między działkami chłopskiej nowiny mokre, zakisłe, nieprzebyte moczary, z których się wieczne wody sączyły. 
ru	При нем погибли под топором дубравы, между полосками поднятой крестьянами целины, на болотах, где вечно сочилась вода, высохли непроходимые леса. 

pl	Tam gdzie kosmate choinki wiekami rosły i gniły - wiatr po badylach świszcze. 
ru	Там, где веками росли и гнили косматые ели, теперь свищет ветер над бурьяном. 

pl	Polanki ról wżarły się w samą knieję, liszajem pełzną w strzępy jej płaszcza, z roku na rok wdzierają się wyżej aż popod szczyty zawalone głazami Psar, Radostowej... 
ru	Пашни врезались в самую чащу, лишаями ползут в складки ее плаща, из года в год простираются все выше и выше к усеянным валунами вершинам Псар, Радостовой… 

pl	Wysycha u stóp górskich nieciecz, drzew żywicielka, zostaje grunt czerwony i szczerzy się kamieniami pod słońcem. 
ru	У подножия гор высыхают озера, поившие влагой деревья, обнажается красный грунт, и камни сверкают на солнце. 

pl	Tylko jałowiec osłania jego nagość i rany. 
ru	Один можжевельник прикрывает раны и наготу земли. 

pl	Już coraz rzadziej niedźwiedź ociera się kudłatym ciałem o pień starego buka; coraz rzadziej przychodzi śnić w cieniu jego gałęzi wielkorogi jeleń - i wilk-kobylarz nie tak często czatuje tutaj na dropiate jagniątka łani. 
ru	Все реже и реже о ствол старого бука трется косматым телом медведь, все реже и реже приходит дремать в тени его олень с ветвистыми рогами, и волк не так часто подстерегает тут пятнистых оленят. 

pl	Już nie świszczą ponad konarami skrzydła orłowe i sęp tylko kiedy niekiedy przylata popatrzeć z wierzchołka w zgrozie i gniewie na zniweczoną dziedzinę. 
ru	Не свищут над его ветвями орлиные крылья, и ястреб лишь изредка прилетает в гневе и ужасе посмотреть с высоты на разрушенное свое обиталище. 

pl	Wbrew srogim myśliwskim zasadom Rafał zeszedł był ze stanowiska i chyłkiem dotarł do szczytu góry. 
ru	Вопреки строгим охотничьим правилам Рафал оставил свое место и украдкой поднялся на вершину горы. 

pl	Przez chwilę stał tam u wejścia na gołoborze i, przejęty głuchą trwogą, patrzał w to miejsce, gdzie wiedźmy, strzygi, błędnice zlatują się o północku i gdzie się ukazuje sam Zły. 
ru	С минуту стоял он там и с тайной тревогой смотрел на поляну, куда, по народному поверью, слетаются в полночь ведьмы, колдуньи-упыри да чаровницы, которые водят и кружат путников, и является сам нечистый. 

pl	Gładkie boki olbrzymich złomów kwarcytu iskrzyły się w słońcu ziarnistym szkliwem, jakby sam mróz. 
ru	Гладкие грани огромных глыб кварцита, словно сам мороз, искрились на солнце зернистым блеском. 

pl	Obmarzłe kije, sterczące spod śniegu, były podobne do broni wykutej z kryształu. 
ru	Обмерзлые сучья, торчавшие из-под снега, казались оружием, выкованным из хрусталя. 

pl	Stare jodły rzucały cień na połowę urwiska. 
ru	Старые пихты отбрасывали тень до половины обрыва. 

pl	Wróciwszy na swe miejsce młody myśliwiec wytężył słuch... 
ru	Вернувшись на свое место, молодой охотник стал прислушиваться. 

pl	Gdy go do ostatniej granicy na zwiady posłał, łudziło mu się, że i las z nim razem słucha. 
ru	Когда он чутко насторожил слух, ему почудилось, будто вместе с ним слушает сам лес. 

pl	Cisza była wciąż ta sama, głęboka, głęboka, zaiste niezgruntowana... 
ru	Тишина по-прежнему царила глубокая, глубокая, подлинно невозмутимая. 

pl	Ale oto z krańców leśnych wypłynął gnuśny powiew, ze snu twardego obudzony szept, tchnienie rzewne, przeciągłe długo wstrzymywanego oddechu puszcz łysogórskich. 
ru	Но вот с опушки повеял легкий ветерок, донесся шепот пробудившихся от крепкого сна лысогорских пущ, их глубокий, протяжный, долго сдерживаемый вздох. 

pl	Szczyty drzew pochylały się przed nim jakby we czci, gdy płynął w bory ów śpiew niewysłowiony. 
ru	Словно в поклоне, сгибались вершины деревьев, когда в боры плыла эта песня без слов. 

pl	Brzmienie jego, ledwo wydobyte z nicości, jak płaczem cichym zdradzone wyznanie wzruszeń przedwiecznych, jako jęk bez nadziei, szło z samotni leśnych po wtóre, po trzecie i, sącząc się cichymi odcieniami dźwięków, nicestwiało w otchłani. 
ru	Так трудно рожденные из пустоты, ее звуки, как тихие слезы признания в вечном чувстве, как безнадежный стон, долетели из глуби леса раз, другой, третий, тихо переливаясь и замирая в пропастях. 

pl	Zdało się, że ten śpiew zaklęty, mieszkający w drzewach, coś wypomina, że woła... 
ru	Казалось, эта волшебная, живущая в деревьях песня, о чем-то напоминает, куда-то зовет… 

pl	W jasnym powietrzu, między zielonymi kępami igieł płynął pod niebem. 
ru	Меж зелеными шлемами хвои, высоко в небе плыла она в прозрачном воздухе. 

pl	Knieja obejmowała go tajemniczym ramieniem swoim, puszcza go znowu brała, matka rodzona, puszcza - dusza praojcowską, puszcza - siostra-miłośnica. 
ru	Чаща раскрывала ей таинственные свои объятия, пуща - родная мать, пуща - душа предков, пуща - любящая сестра принимала ее в свои недра. 

pl	Zamierał jak westchnienie ów żałosny świst-poświst... 
ru	Как вздох, замирал ее печальный свист-посвист… 

pl	Gdzie zamierał? 
ru	Где же он замирал? 

pl	Może na zburzyszczu wysokich skał, które się po odejściu fal i pian morza rozpadły w rumowie głazów mchami rudymi porosłe... 
ru	Не на осыпях ли высоких скал, которые обратились в груду камней, поросших рыжим мхом, когда отхлынули оттуда волны и пены морские… 

pl	Może w kolisku dębowych pni, do gruntu zmurszałych, które zwartą strażą otaczają prochy z przyciesi świętej kontyny, gdzie przed wiekami Pogoda łaskawie przyjmowała obiaty... 
ru	Не в кругу ли старых, прогнивших до самого корня дубов, которые, сомкнувшись, стоят, как на страже, вокруг истлевшего остова священного капища, где некогда богиня Погода милостиво принимала жертвы… 

pl	Może na czole kamiennym, na twardych piersiach bożyszcza Lelum-Polelum, które śpi w dole nieznanym, mchem tysiąca zim i tysiąca wiosen okryte, i spać będzie nikomu nie znane na wieki wieków... 
ru	Не на каменном ли челе и могучей груди бога Леля-Полеля, который спит где-то в доле, одетый мхом тысяч весен и тысяч зим и будет спать там, никому не ведомый, вечным сном. 

pl	Może w tropach wiecznego jelenia, który między rogami nosi po lasach drzewo krzyża świętego, a ukazuje się ludziom raz na sto lat... 
ru	Не на следах ли вечного оленя, который носит по лесам между рогами древо креста господня и людям является раз в сто лет. 

pl	Kiedy nadciągała z daleka owa pieśń lasów, zdało się Rafałowi, że płynąć będzie przez jego ciało tak samo jak przez drzewa. 
ru	Когда эта песня лесов издали доносилась до Рафала, ему казалось, что она пронизывает все его тело, как и деревья. 

pl	Zapominał wówczas, gdzie jest i co się z nim dzieje. 
ru	Он забывал тогда, где он и что с ним творится. 

pl	Snuły się w nim wspomnienia nieujęte, niedotykalne, zamglone, przedziwnie żebrzące o pamięć. 
ru	В душе его всплывали смутные воспоминания, неуловимые, неощутимые, чудно и жалобно они молили его не предавать их забвению. 

pl	Był daleko od tego miejsca, nie pod szczytem Łysicy, na stanowisku. 
ru	Он был далеко отсюда, не на лесной лужайке у вершины Лысицы. 

pl	Był w ogrodzie swego dzieciństwa. 
ru	Он был в саду своего детства. 

pl	Tajała kra i okiść wszystkiego, co rzeczywiste... 
ru	Словно ледяная кора и морозный иней, таяло перед ним все реальное… 

pl	Ogród zapomniany, na tyłach starego dworu. 
ru	Заброшенный сад позади старинной усадьбы. 

pl	Rozłożyste jabłonie z pniami w pewnych miejscach zwężonymi od dawnych szczepień, jak butle. 
ru	Развесистые яблони, стволы которых от прежних прививок стали кое-где узкими, как бутылки. 

pl	Pęki, bukiety różowych kwiatów... 
ru	Кисти, букеты розовых цветов… 

pl	Bujny agrest, gęste porzeczki obrosły każdą drożynę. 
ru	Вдоль каждой дорожки шпалеры буйного крыжовника и густой смородины. 

pl	Nad wysokimi trawami, które jeszcze powleka kroplista rosa, wznoszą się śnieżnobiałe dziewicze drzewka wiśniowe. 
ru	Над высокими травами, окропленными еще блестящей росой, поднимаются, будто девушки, белоснежные вишневые деревца. 

pl	Zda się, że to chmurki wiosenne, obłoczki ranne z krańców nieba aż tu przyżeglowały i między wysokimi topolami, między starymi parkany bezradnie osiadły. 
ru	Кажется, это весенние тучки, утренние облачка приплыли сюда с горизонта и приткнулись беспомощно между высокими тополями и старыми заборами. 

pl	Brzęczą pszczoły, osy, muchy, napełniają cały sad gwarem, a serce dla niewiadomej przyczyny czcią i grozą. 
ru	Жужжат пчелы, осы, мухи, наполняя шумом весь сад, а душу, неизвестно почему, благоговейным страхом. 

pl	Och, jakże miło, jak radośnie w tym cienistym sadzie rodzinnego domu! 
ru	Ах, как хорошо, как отрадно в этом тенистом саду родного дома! 

pl	Za drzewami owocowymi ciągną się niedostępne zarośla, gaje wiktów i rokiciny. 
ru	За плодовыми деревьями тянутся непроходимые заросли, целые рощи ив и ракитника. 

pl	Na kępach, wśród zapleśniałej wody, straszą oczy kudłate wierzby o pniach spróchniałych i lesie bujnych prętów, olchy smutne, czarne z krwawymi odziemkami. 
ru	На островках, посреди покрытой плесенью воды, точно пугала, стоят косматые, трухлявые вербы с целым лесом буйных побегов, печальные, темные ольхи с рыжими комлями. 

pl	Żaby kumkają w wodzie lśniącej grzybieniem i skrzekiem, a niezliczone ptaki pogwizdują. 
ru	Лягушки квакают в воде, блестящей от кувшинок и нитчатки, свищут бесчисленные птицы. 

pl	Szmer liści, pogwar owadów i ledwie dające się ująć przyciszone szepty, szmery, syki, ledwie dające się ciałem wyczuć westchnienia czy ciche jęki, jakoby mrowienie i łechtanie przechodzi w poprzek i wzdłuż.:. 
ru	Шелест листьев, стрекот насекомых и чуть слышный, затаенный шепот, шорох и свист, едва уловимый то ли вздох, то ли тихий стон, от которого дрожь пробегает по всему телу. 

pl	Mały chłopczyk, gadułka zdrowy, szczęśliwy, wesół i rozśpiewany, biegnie ścieżkami tego ogrodu. 
ru	Крошечный мальчуган, жизнерадостный, веселый крепыш и болтунишка, бегает, распевая, по дорожкам сада. 

pl	Skacze u nóg ojca niosącego nabitą strzelbę i dba o to tylko, żeby w rosach nóg nie zamoczyć. 
ru	Он скачет у ног отца, несущего заряженное ружье, и думает только о том, как бы не промочить ноги в росе. 

pl	Tu rzuca mu się w oczy biedronka pełzająca po mokrym liściu, tam ślimak zaczerniał w białej rosie; promień słońca padł na pąsowy kielich tulipana, świeżo rozkwitły tego poranka... 
ru	Но вот он замечает божью коровку, ползущую по влажному листу, а там улитку, темнеющую на белой росе; луч солнца упал на пунцовую чашечку тюльпана, распустившегося в это утро… 

pl	Cicho, cicho... 
ru	Тихо, тихо… 

pl	W gąszczach rozlega się słodki i wesoły jak sama wiosna, jak dusza dziecięca, głos wiwilgi. 
ru	В гуще сада слышен веселый и сладостный, как сама весна, как душа младенца, крик иволги. 

pl	Wtem z łoskotem piorunu wybucha strzał i huczy w drzewach. 
ru	Вдруг раздается гулкий выстрел и как гром перекатывается в деревьях. 

pl	Serce drętwieje i staje w biegu. 
ru	Сердце холодеет и замирает. 

pl	Radosne ciało całe drży... 
ru	По телу пробегает сладкая дрожь… 

pl	Z wyżyny wiązu rosnącego w kącie ogrodu spada trzepocąc skrzydłami złotolita wilga i broczy krwią mokre trawy. 
ru	С верхушки вяза, растущего в углу сада, трепыхая крыльями, падает вниз золотистая иволга и обагряет кровью мокрую траву. 

pl	Ach, jeszcze widać jej otwarty dziób i straszne, przeraźliwe oczy! 
ru	Ах, он как сейчас видит ее разинутый клюв и пронзительные, страшные глаза! 

pl	Słychać jej sepleniący syk, zdławiony, gdy po nią chciwie rękę wyciągnął. 
ru	Как сейчас слышит хриплое, сдавленное шипение, вырвавшееся у нее в минуту, когда он протянул руку, пытаясь схватить ее. 

pl	I nagły ów strach! 
ru	И этот внезапный страх! 

pl	Nagły, przeszywający strach, radość, zemsta, rozkosz i niewysłowiony dziecięcy ból. 
ru	Внезапный, пронизывающий страх, чувство радости, мести, наслаждения и невыразимого, детского страдания. 

pl	Trzepie się ptak i miota z boku na bok. 
ru	Трепыхается, мечется птица. 

pl	Wstaje na nogi... 
ru	Встает на ноги… 

pl	Oczy jego zmętniały, kilkakroć wytężyły się jeszcze. 
ru	Еще раз, другой, широко раскрываются помутившиеся глаза. 

pl	Patrzą. 
ru	Глядят. 

pl	Coś je zamazało, zawlekło... 
ru	Пелена тумана заволакивает, застилает их… 

pl	Kiedy to było i gdzie? 
ru	Когда это было и где? 

pl	Czy były naprawdę, czy mu się śniły tylko te okrutne ptasie oczy, wbite w pamięć jak gwoździe wbite w rany, które na samym początku życia istnieją? 
ru	Видел ли он их наяву, или они ему только пригрезились, эти страшные птичьи глаза, но они врезались в его память, как гвозди, вбитые в раны, которые жизнь наносит в самую раннюю пору. 

pl	Ale oto cisza nastaje, a pospołu z nią, niby chmurki w wyżynie, inne przepływają widzenia. 
ru	Но вот воцаряется тишина, а с нею, словно облачка в вышине, проносятся иные образы. 

pl	Las ciemny, srogi, oświetlony blaskiem księżyca. 
ru	Темный, угрюмый лес, озаренный луною. 

pl	Ogromne śniegi na nim leżą, na czarnym lesie. 
ru	Он весь потонул в сугробах, этот черный лес. 

pl	Dzwonią janczary i echo ich odbija się w kniei jak zuchwałe wzywanie do boju. 
ru	Заливаются бубенчики, и звон их отдается в чаще, как дерзкий вызов на бой. 

pl	Księżyc w zimnym przestworze króluje. 
ru	Луна сияет в холодной вышине. 

pl	Źrenice nie mogą oderwać się od jego tarczy i przedziwne szepty, półsłowa, wreszcie jakieś wyrazy płyną do niego z piersi. 
ru	Он не может оторвать глаз от ее лика, и рвется из груди странный шепот, полуслова, наконец, какие-то речи… 

pl	To bezlitosne światło woła ku sobie, wciąga na wysokość ku słodkiej harmonii, ku rozkosznym, jako ta leśna, melodiom... 
ru	Этот безжалостный свет зовет к себе, манит в вышину, к сладостной гармонии, к звукам чудным, как лесная песня… 

pl	Ojciec lubił tamtędy jeździć, drogą „na las", mało znaną. 
ru	Отец любил ездить глухой дорогой через лес. 

pl	W tych ostępach włóczyły się stada wilków. 
ru	В этих дебрях бродили стаи волков. 

pl	Toteż gdy wjeżdżano w posępne gąszcze drzew zwartych, podsypywano prochu na panewki dwu flint i dobywało się zza pasa podwójne pistolety. 
ru	Въезжая в угрюмую чащу дерев, путники подсыпали порох на полки двустволок и вынимали из-за пояса пару пистолетов. 

pl	Słychać jeszcze szept modlitw matki... 
ru	Как сейчас слышит он шепот матери, бормочущей молитвы. 

pl	Dreszcz zimny do szpiku przejmuje i niby czyjeś skostniałe palce podnosi włosy na głowie. 
ru	Холод ужаса пронизывает его, и волосы встают дыбом, словно поднятые чьей-то ледяной рукой. 

pl	Janczary rzegoczą coraz głośniej, coraz głośniej, im dalej w knieję; wreszcie, zda się, że biją jak dzwony. 
ru	Чем больше углубляются путники в чащу, тем громче и громче заливаются бубенчики, и кажется уже, что они гремят как колокола. 

pl	Cztery konie mkną drogą, której nie przetarła sanica. 
ru	Четверка лошадей мчится по дороге, прокладывая на снегу первый след. 

pl	Od uderzeń kopyt rozpryskują się zadmy śniegu, jak góry pytlowej mąki. 
ru	Снег летит из-под копыт, как туча мучной пыли. 

pl	Kiedy niekiedy coś pod saniami trzaska. 
ru	По временам под санями раздается треск. 

pl	W lesie słychać niepojęte głosy... 
ru	Лес полон неясных голосов… 

pl	Cały bór wre i huczy od echa janczarów. 
ru	Весь бор гудит и ревет от звона бубенчиков. 

pl	Aż oto w pewnym miejscu zasłona świerków na krótko się rozchyla: z wąskiej leśnej polanki widać górę, a na niej poszczerbione ruiny. 
ru	Но вот в одном месте расступается на мгновение стена елей: с узкой лесной полянки видна гора, а на ней - развалины. 

pl	Księżyc oświetla śnieg i lód, który na gzymsach zburzonych ścian, na krawędziach wybitych okien leży. 
ru	Луна освещает снег и лед, лежащий на карнизах обрушившихся стен, на косяках выбитых окон. 

pl	To ruiny ariańskiego kościoła. 
ru	Это - развалины древнего храма. 

pl	Jaki dziwny, niespodziewany żal!... 
ru	Откуда вдруг такая странная и неожиданная тоска?… 

pl	Gdzież jest ten dzień, gdzież się na wieki został?... 
ru	Где же тот день? Когда канул он в вечность?… 

pl	A ta wiosenka... 
ru	А та весна… 

pl	Po świętach Wielkiejnocy powrót z rodzicami od krewnych do domu. 
ru	Вот они после пасхи возвращаются с отцом и матерью домой от родственников. 

pl	Jadą tą samą drogą. 
ru	Они едут по той же дороге. 

pl	Wolno wlecze się bryka po korzeniach i ciemnych bagnach szlaku. 
ru	Медленно тащится бричка по корневищам и грязи. 

pl	Naokół las gęsty, mokry, dymiący się od pary. 
ru	Кругом дремучий сырой лес, окутанный дымкой испарений. 

pl	Wszędzie w mroku poddrzewnym lśni stojąca woda. 
ru	Повсюду под деревьями блестит во мраке стоячая вода. 

pl	Oślizgłe, czarne kije ze zgniłymi gałęziami leżą w ciemnych bajorach drogi. 
ru	На дороге, в темных лужах, валяются ослизлые черные сучья с гнилыми ветками. 

pl	I oto znowu ruiny ukazują się na górze. 
ru	Вот опять на горе показались развалины. 

pl	Konie wstrzymano i rodzice pozwalają dzieciom wejść na szczyt wzgórza. 
ru	Кучер остановил лошадей, и родители разрешают детям подняться на вершину горы. 

pl	Brat starszy i siostry biegną na wyścigi... 
ru	Старший брат с сестрами бежит наперегонки… 

pl	Niegdyś wdzierała się na tę górę szeroka jezdna droga dla landar, bryk, kutych wozów, ale już i na niej sosny wyrosły. 
ru	Когда-то на эту гору поднималась широкая проезжая дорога для рыдванов, бричек, кованых возков; но теперь и на ней выросли сосны. 

pl	W kolejach stoją grube świerki, na zakrętach stanęły jodły stuletnie, z przykopy biegnącej środkiem strzeliły białopienne brzozy. 
ru	Толстые ели стоят в колеях, на поворотах высятся столетние пихты, во рву, бегущем посредине дороги, поднялись высокие белоствольные березы. 

pl	Las zamknął dostęp do ruin, wziął w posiadanie, co weń weszło, i na powrót stał się sobą. 
ru	Лес преградил доступ к развалинам, простер над ними свое владычество и снова там утвердился. 

pl	Już ani okien, ani drzwi. 
ru	Нет уже ни окон, ни дверей. 

pl	Nikt nie strzeże wyklętej świątyni, oprócz wysokich kęp ostu. 
ru	Никто не охраняет заклятой святыни, кроме густо разросшихся высоких кустов терновника. 

pl	Dzika róża po nagich skarpach pełza z wysoka i wyciąga kolczaste, żebracze badyle. 
ru	Шиповник ползет вниз, по обнаженным нервюрам, протягивая, как нищий, свои колючие ветви. 

pl	W tym miejscu, gdzie może był ołtarz, gdzie oczy wyznawców szukały widomego znaku - czarny szkielet jeżyny. 
ru	В том месте, где, быть может, находился алтарь, где глаза верующих искали знамения - черный остов ежевичника. 

pl	Niestrudzona woda gryzie cegłę i kamień, a mech rozsypane ich prochy grzebie pod sobą. 
ru	Неутомимые воды точат кирпич и камень, а мох погребает под собою прах. 

pl	Na zewnątrz murów, w głębi świątyńki i w lesie jakie mnóstwo podlaszczek! 
ru	Какое множество болотных фиалок вокруг стен, в глубине храма, в лесу! 

pl	Ubogie kwiatuszki, siwe biedotki leśne, są jakby kroplami bladego nieba północnej wiosny, które spadły z wysoka na ziemię i rozprysły się w kształt kwiatka. 
ru	Убогие цветочки, серые лесные бедняжки, они словно капли бледного неба северной весны, которые упали с высоты на землю и, разбрызгавшись, приняли форму цветков. 

pl	Jaka rozkosz, jaka tajemnicza, niedostępna rozkosz - niby ów las... 
ru	Как роскошен, как таинственен и дремуч здесь лес! 

pl	A jakie coś drapieżne, bolesne, oślizgłe od deszczów i straszliwe od echa każdego kroku w tej ruinie kościoła! 
ru	А как дики и угрюмы эти развалины, ослизлые от дождей, отвечающие жутким эхом на каждый твой шаг! 

pl	Co w niej jest, co płacze i woła z ziemi za odchodzącym dzieckiem? 
ru	Кто таится в них, кто плачет и зовет из могилы уходящее дитя? 

pl	Oczy nie mogą się z nią rozstać i nogi nie mogą odejść. 
ru	Глаз от них не оторвешь, не уйдешь от них. 

pl	Zerwane kwiecie z rąk wylatuje i w uszach odzywa się jak gdyby syk sepleniący wilgi zabitej w ogrodzie... 
ru	Сорванные цветы падают из рук, а в ушах раздается как будто хриплое шипение иволги, убитой в саду… 

pl	Nagły, daleki, jadowity głos drgnął w lasach. 
ru	Внезапный, далекий, пронзительный звук прорезал чащу леса. 

pl	Za pierwszym ozwał się drugi, rzewny i czysty niby miąższy tenor. 
ru	За ним раздался второй, печальный и чистый, низкого тенорового тембра. 

pl	Rafał ocknął się jak ze snu i machinalnie dźwignął strzelbę do twarzy. 
ru	Рафал очнулся точно от сна и машинально прижал к щеке ружье. 

pl	Po chwili oprzytomniał i napastnicze oczy w las wlepił. 
ru	Через минуту он опомнился и устремил хищный взгляд в лес. 

pl	Pierzchły marzenia. 
ru	Видения рассеялись. 

pl	Słońce przypiekało, wzmogły się powiewy ciepłego wiatru i ze wszystkich drzew leciały raz w raz na ziemię ogromne płaty lepkiego śniegu. 
ru	Солнце припекало, теплый ветер подул сильнее, с деревьев то и дело падали на землю огромные хлопья липкого снега. 

pl	- Psy gonią... - szepnął do siebie. 
ru	«Собаки гонят зверя», - шепнул он про себя. 

pl	W istocie słychać już było dźwięk dwu głosów, Niemna i Wisły, ale tak daleko, gdzieś w ciepłej kniei, na południowym stoku łańcucha gór, że tylko młode ucho mogło rozróżnić to granie. 
ru	Действительно, уже слышны были звуки двух голосов, Немана и Вислы, но где-то так далеко в бору, дышащем теплом, на южном скате горной цепи, что только молодое ухо могло уловить эти звуки. 

pl	Echo płynęło z wolna, jakby w znużeniu, ale zbliżało się ciągle. 
ru	Эхо плыло медленно, точно устало, но становилось все слышней и слышней. 

pl	Nim jedno krańców leśnych dosięgło, już płynął w pościgu rzeźwy huk niby muzyka złowroga, pełna dzikiego czaru, gwałtu i siły. 
ru	Прежде чем один отголосок успевал достигнуть опушки леса, за ним вдогонку, как грозная, полная дикого обаяния, мощи и силы музыка, несся уже новый. 

pl	Młody mężczyzna obejrzał starannie panewkę swej broni, troskliwie przyjrzał się suchym i lśniącym ziarenkom prochu.  
ru	Юноша тщательно осмотрел полку ружья, заботливым взглядом окинул сухие блестящие зернышки пороха.  

pl	Zaczaił się i cały przeistoczył w narzędzie śmierci. 
ru	Притаившись, он весь превратился в орудие смерти. 

pl	Tęsknota, jaka mogłaby zdusić życie; osiadła w jego oczach i zmieniła je we dwa pociski. 
ru	Томительная тоска ожидания, от которой можно было задохнуться, застыла в его глазах, и они сами стали у него как два заряда. 

pl	Serce głośno biło w piersiach i każdym uderzeniem zdało się również czatować. 
ru	Сердце громко стучало в груди, и казалось, этот стук тоже полон настороженности. 

pl	Psy nadciągały bliżej; bliżej... 
ru	Собаки все приближались. 

pl	Już można było rozróżnić same głosy. 
ru	Уже можно было различить их голоса. 

pl	W pewnej chwili od szczytu góry dał się słyszeć tępy, jednostajny, rytmiczny odgłos biegu - duch-duch, duch-duch.... 
ru	Вскоре с вершины горы донесся тупой, однообразный, ритмичный отзвук бега: тук-тук, тук-тук… 

pl	Serce w słuchającym zamarło i ustało. 
ru	Сердце у Рафала замерло и перестало биться. 

pl	Trzasła w pobliżu gałązka. 
ru	Неподалеку треснула ветка. 

pl	Przez chwilę gęściej, obficiej śnieg się posypał... 
ru	Спустя мгновение гуще и обильней посыпался снег… 

pl	Oto spomiędzy zarośli młodej świerczyny wysunęło się stado sarn, a na ich czele szedł z wysuniętą głową ciemnoorzechowy rogacz. 
ru	И вот из молодого ельника вынырнуло стадо серн; впереди них, вытянув шею, шел темно-ореховой масти сохатый вожак. 

pl	Rafał wziął go na oko, przycisnął kolbę do szczęki i położył palec na cynglu. 
ru	Рафал взял его на прицел, прижал к щеке ружье и положил палец на собачку курка. 

pl	W tej samej chwili sarn stanął. 
ru	В это самое мгновение вожак остановился. 

pl	Przednią lewą nogę podniósł, odwrócił śliczną głowę z rożkami i uważnie nasłuchiwał. 
ru	Он поднял левую переднюю ногу, повернул красивую голову с рожками и стал напряженно прислушиваться. 

pl	Z całego stadka para szła gęsta. 
ru	От всего стада шел густой пар. 

pl	Na komorę... - marzył Rafał kierując lufę pod przednią łopatkę kozła. 
ru	«В сердце!» - мечтал Рафал, направляя дуло под переднюю лопатку козла. 

pl	Nagle olbrzymia czapa mokrego śniegu runęła na jego ręce, twarz, kolbę i panewkę. 
ru	Вдруг огромный ком мокрого снега свалился ему на руки, на лицо, на приклад и полку ружья. 

pl	Pociągnął za cyngiel. 
ru	Он нажал на собачку. 

pl	Krzemień sucho trzasnął; ale iskra nie zapaliła zmoczonego prochu. 
ru	Раздался сухой треск кремня, но искра не зажгла подмоченного пороха. 

pl	Gdy młodzieniec przetarł oczy, ujrzał już tylko sarnie nogi, wytężone jak stalowe sprężyny, i białe ich „talerze". 
ru	Когда юноша протер глаза, он увидел уже только ноги серн, вытянутые, как стальные пружины, и белые их «знамена». 

pl	Przesadziły najwyższe stojące szczyty chojaków i znikły. 
ru	Серны перескочили через самые высокие сосенки и исчезли. 

pl	Tylko te szczyty zielone i giętkie jeszcze długo drżały i kiwały «się, a śnieg leciał niespokojnie z potrąconych gałęzi. 
ru	Только зеленые и гибкие верхушки сосенок долго еще качались, и трепетали, да снег неспокойно падал с задетых ветвей. 

pl	Ujrzawszy, że znowu jest sam na tym miejscu, gdzie przed sekundą odbyło się coś jak misterium tajemne, Rafał ze wściekłością cisnął strzelbę w zarośla, a sam runął na ziemię dusząc się od łkania. 
ru	Увидев, что он снова остался один на том месте, где только что совершилось нечто таинственное, как мистерия, Рафал в бешенстве швырнул в заросли ружье, а сам, задыхаясь от слез, повалился наземь. 

pl	Ocucił go strzał, po nim drugi. 
ru	Рафал очнулся от выстрела, за которым сразу же последовал другой. 

pl	Jak gromy rozległy się i długo huczały w lesie. 
ru	Они прокатились как гром и долго еще гулко отдавались в лесу. 

pl	Po ostatnim dało się słyszeć z dołu, w połowie wysokości górskiej, nawoływanie:  
ru	После второго выстрела внизу! где-то на средине склона, послышался громкий зов:  

pl	- Na-hohoho! Na-hoho! Na-hoho! 
ru	- Эй-эй! Эй-эй! Эй-эй! 

pl	Psy ucięły. 
ru	Собаки умолкли. 

pl	Zaraz potem drugi głos, bliższy Rafała, odpowiedział jednokrotnie tym samym sposobem. 
ru	Сразу же за первым, поближе к Рафалу, раздался такой же, но короткий отклик. 

pl	Młody myśliwiec jeszcze przez czas pewien leżał na ziemi, pękając ze złości.  
ru	Молодой охотник некоторое время еще лежал на земле, задыхаясь от злости.  

pl	Po chwili jednak zerwał się na równe nogi, strzepnął śnieg z siebie, odszukał w krzakach pojedynkę. 
ru	Однако через минуту он вскочил, стряхнул с себя снег и отыскал в кустах свое одноствольное ружье. 

pl	Wytarł oczy i, na podobieństwo sarn skacząc przez choiny, pomknął na dół. 
ru	Вытерев глаза и, как серна, перепрыгивая через сосенки, он помчался вниз. 

pl	W odległości kilkuset kroków stał nad zabitym rogaczem ogromny chłop w krótkiej brunatnej sukmanie i oglądał uważnie swoją małą fuzyjkę. 
ru	На расстоянии нескольких сот шагов от него над убитым вожаком стоял огромный мужичище в короткой, бурой сермяге и тщательно осматривал свое охотничье ружьецо. 

pl	- Zabiliście, Kasper! - szepnął Rafał zdyszany od biegu. 
ru	- Убили, Каспер? - прошептал Рафал, задыхаясь от бега. 

pl	- Ij... tak mi się ta nawinął... 
ru	- Да, это он как-то наскочил на меня… 

pl	Sam nawet nie wiem, jako to być mogło. 
ru	И самому невдомек, как оно могло статься. 

pl	Myślałem se, że tego koziełka to przecie jaśnie panicz położy. 
ru	Я думал, вы, паныч, козлика уложите. 

pl	- A kiedy nie wyszły na mnie... - rzekł Rafał, czerwony jak burak. 
ru	- Да ведь не вышли они на меня… - проговорил красный как рак юноша. 

pl	- O, hery! 
ru	- Ах, черт возьми! 

pl	Widzicież wy, moi ludzie... 
ru	Смотрите-ка… 

pl	A na to miejsce przecie wagę miały. 
ru	И шли ведь на то самое место. 

pl	Nie wyszły, i pokój! 
ru	Ан, не вышли! 

pl	A już ta pod tym bukiem niejeden wygarnął. 
ru	А ведь под тем буком не одного такого укокошить случалось. 

pl	Czasem to tam nawet dłużej przystaną i wezmą szukać wrzosu abo chwycą wargami, ile zdolą, młodych koniuszków jedli. 
ru	Иной раз они там подолгу бродят, ищут вереск, либо свежие иглы елей пощипывают. 

pl	Poszły, sobacze, bokiem... - mówił stary wyga wlepiając z jawnym śmiechem w młodzieńca swe wypełzłe oczy. 
ru	Стороной прошли, сукины дети… - с нескрываемой насмешкой говорил старый плут, в упор глядя на юношу своими поблекшими глазами. 

pl	W tej samej chwili jeszcze raz odezwał się w dole niecierpliwy głos:  
ru	В это мгновение внизу снова раздался нетерпеливый зов:  

pl	- Na-hoho! 
ru	- Эй-эй! 

pl	- O, nasz pan woła! - z trwogą mruknął Kacper. 
ru	- О, это пан зовет, - тревожно пробормотал Каспер. 

pl	- Chodźwa. 
ru	- Пойдемте. 

pl	- A cóż zrobicie z rogaczem? 
ru	- А что вы будете делать с козлом? 

pl	- Trza go brać na ramię tytego konia!... 
ru	- Придется этакую зверину на спину взвалить!.. 

pl	Zabity sarn, trafiony w samo serce, leżał martwy. 
ru	Подстреленный в самое сердце козел лежал мертвый. 

pl	Dokoła niego zamróz odtajał i krople wody sączyły się ze świerkowych gałęzi. 
ru	Снег вокруг него подтаял, и с ветвей ели капала вода. 

pl	Pyszna jego głowa, rzucona bezwładnie, patrzała w Rafała umarłymi oczyma. 
ru	Бессильно откинутая прекрасная голова зверя глядела на Рафала мертвыми глазами. 

pl	Młodzieniec uczuł nagle poryw wściekłości, chwycił za kordelas, który miał przy sobie, i byłby zadał zdechłemu zwierzęciu cios jeszcze jeden, ale już strzelec podsadzał się pod nie. 
ru	Юноша в порыве злобы схватился за шпагу, которая была при нем, и готов был нанести мертвому вожаку еще один удар, но старый доезжачий уже приготовился взвалить зверя на спину. 

pl	Dowlókł rogacza do sąsiednich wykrotów, dźwignął go w górę i, ująwszy rękoma po dwie jego nogi, zarzucił sobie na plecy to brzemię ze zdumiewającą siłą. 
ru	Он дотащил козла до ближайших вывороченных бурей деревьев, приподнял и, захватив каждой рукой по две ноги, с изумительной легкостью закинул себе на спину убитого зверя. 

pl	Poszli na dół. 
ru	Рафал стал спускаться с доезжачим вниз. 

pl	Co chwila nogi ich zapadały w szczeliny między złomami brył kamiennych, w rumowiska stoku góry pod mchem ukryte. 
ru	Ноги их на склоне горы то и дело застревали между обломками каменных глыб, уходили в покрытую мхом осыпь. 

pl	Rozwalali zgniłe pnie, miękkie jak ciasto, o próchnie rudozielonym od pleśni. 
ru	Трухлявые пни, мягкие, как тесто, иззелена-бурые от плесени, рассыпались у них под ногами. 

pl	Skomlenie psów w zagajnikach na dole wskazywało im drogę. 
ru	Внизу в молодняке скулили собаки, и Рафал с доезжачим шли на их голос. 

pl	Rafał, wielkimi kroki postępujący przodem, ujrzał wreszcie wuja. 
ru	Наконец юноша, который крупными шагами спускался впереди, увидел дядю. 

pl	Chudy szlachcic, niewielkiego wzrostu, siedział w kucki nad sarną i patroszył ją. 
ru	Худой, невысокого роста шляхтич сидел на корточках над серной и свежевал ее. 

pl	Skrwawionymi rękoma wyrywał dymiące jeszcze wnętrzności i ciskał psom. 
ru	Испачканными кровью руками он вытаскивал еще дымящиеся внутренности и бросал их собакам. 

pl	Gdy nadeszli, pan Nardzewski obejrzał się złowrogo na strzelca, zmierzył okiem rogacza i z lekka sepleniącym głosem zauważył:  
ru	Когда Рафал с доезжачим подошли к нему, пан Нардзевский сердито посмотрел на Каспера, окинул взглядом козла и хрипловатым голосом проговорил:  

pl	- Toś, kundlu, kozła musiał dla siebie zostawić... 
ru	- Это ты, пес, себе вожака приберег… 

pl	- Ale bo... 
ru	- Да ведь… 

pl	- Nie wiedziałeś; prawda? że ja tu czekam na stanowisku. 
ru	- Ты что, не знал, что я тут стою? Как же! 

pl	Gdzieżbyś ty o takich rzeczach mógł pamiętać! 
ru	Где тебе о таких делах помнить! 

pl	Żebym ja kozy po tobie strzelał, chamska szyjo! 
ru	Это мне-то, хам, коз после тебя стрелять! 

pl	- Ale bo szły jakosi krzywo... 
ru	- Да ведь шли они как-то стороной… 

pl	- Krzywo szły od buka!... 
ru	- Это от бука шли стороной!.. 

pl	Łżesz! 
ru	Лжешь! 

pl	- Jeszcze, rzekę, psiedusze wiatr owieje. 
ru	- Я еще подумал, как бы на них, чертей, ветер не потянул. 

pl	Wiatr szedł od Klonowa, akuratnie. 
ru	Ветер как раз от Кленовой дул. 

pl	Takem se ozmyślał... 
ru	Смекнул это я… 

pl	- Jak ja ci dam ozmyślanie, to się nogami nakryjesz! 
ru	- Я тебе смекну, так ты у меня вверх тормашками полетишь! 

pl	Kładź kozła! 
ru	Клади козла. 

pl	A cóż ty, Rafciu, jakoś nic nie niesiesz z Łysicy? - łaskawie zwrócił się do siostrzeńca. 
ru	А что же ты, Рафця, ничего не несешь с Лысицы? - ласково обратился он к племяннику. 

pl	- Nie wyszły na mnie. 
ru	- Не вышли они на меня. 

pl	Słyszałem tylko, że walą za drzewami, aż ziemia stękała. 
ru	Слышу только, ломят за деревьями так, что земля дрожит… 

pl	- Ts... 
ru	- Гм… 

pl	Nie przeszły koło wielkiego buka... 
ru	Мимо большого бука не прошли… 

pl	Słyszane rzeczy!... 
ru	Слыхано ли дело?… 

pl	Patrosz... - mruknął do strzelca. 
ru	Свежуй… - буркнул он доезжачему. 

pl	Gdy ten otwierał mały składany koziczek wiszący u jego pasa na rzemyku, Nardzewski spytał go opryskliwie:  
ru	Пока тот открывал небольшой складной нож, висевший у него на ремешке у пояса, Нардзевский сердите спросил:  

pl	- Skądżeś strzelał? 
ru	- Откуда стрелял? 

pl	- A spod znaczonej jedli, kajetu stał. 
ru	- Да из-под той пихты, что с зарубкой. Я под нею стоял. 

pl	Wylazł mi sarn pod lufę, jakby go tam pastuch przygnał. 
ru	Прямо под дуло выскочил вожак, точно пастух его ко мне пригнал. 

pl	Jeszcze ta była ścięta jedla, okrzesana, to se stanął, mali skoczyć. 
ru	Там еще срубленная и обтесанная пихта лежит, так он остановился, будто перескочить ее хотел. 

pl	- Skądże się tam wzięła jodła okrzesana? 
ru	- А откуда там взялась обтесанная пихта? 

pl	- Skąd jodła? 
ru	- Пихта-то? 

pl	A to ją, wielmożny panie, ściął ten chłop z Porąbek, co to z Niemcem miał sprawę. 
ru	Да ее, вельможный пан, срубил тот мужик из Поромбок, что с немцем судился. 

pl	- Nic nie wiem o żadnym Niemcu ani o sprawie. 
ru	- Ничего я не знаю, какой такой немец, кто с кем судился? 

pl	- O, dyć to we wszystkich, we wsiach gadają. 
ru	- Да об этом во всех деревнях народ толкует. 

pl	- No, to i ty gadaj, kiedy wszyscy. 
ru	- Ну, коли весь народ, так и ты потолкуй. 

pl	- Dobrze. 
ru	- Ладно. 

pl	To tak było, żeby to z końca... 
ru	Вот оно как было, дозвольте с самого начала начать… 

pl	Przyjechał chłop z Porąbek, Jamrozek ma na przezwisko, parą koni doskonałych i gołym wozem, że to tylko koła były i ozwora, w sam szczyt Łysicy po suchą jedlę, żeby ta już była dobra jedla, smolna, we wiatrach wysuszona. 
ru	Приехал мужик из Поромбок, по прозвищу Ямрозек, с парой добрых лошадок да с порожней телегой - колеса одни да роспуски; поднялся это он на самую верхушку Лысицы за сухостойной пихтой, ему нужна хорошая пихта, смолистая, ветром высушенная. 

pl	Robi króbki na sól - to mu potrza suchego drzewa. 
ru	Он делает коробки для соли, так ему сухое дерево нужно. 

pl	No, dobrze. 
ru	Ну, ладно. 

pl	Ściął on se jedlicę tylą co wieża na Świętym Krzyżu, odziabał wszystkie gałęzie precz, jak się patrzy. 
ru	Срубил это он себе пихту, что твоя колокольня на Святом Кресте, обрубил как положено все ветки. 

pl	Ma se kloc tylośny, że byłby z niego wał do młyna. 
ru	Такое бревнышко получилось, что хоть на мельничный вал. 

pl	Wzieni mój Jamrozek rozsunęli wóz jak najdłużej, że się poślednie koła ino-ino trzymały za ozworę, sworzeń se wyrychtowali, żeby zatkać, patrzą, a tu z krzaków wyłazi dozorca leśny. 
ru	Взял мой Ямрозек, развел роспуски так, что задние колеса только-только за них держатся, приладил шворень, смотрит, из кустов лесник выходит. 

pl	Odzienie na nim zielone, na głowie ma skopeczek z jakimsi guzikiem, w ręku strzelba. 
ru	Платье на нем зеленое, на голове картузик с пуговкой, в руке ружье. 

pl	Spojrzał ino raz na Jamrozka, tram opatrzył, wymierzył go jakimsi żółtym łokciem i zaczął pisać na papierze. 
ru	Поглядел это он на Ямрозека, осмотрел бревно, желтым аршином его смерил и стал что-то писать на бумаге. 

pl	Jak skończył, dopiero zaczął gadać do chłopa niby po naszemu, ale jakosi frymuśnie. 
ru	Как кончил, тогда только заговорил с мужиком, будто и по-нашему, только уж очень что-то затейливо. 

pl	Chłop zdjął czapkę; drapie się...  
ru	Снял мужик шапку, почесал в затылке.  

pl	Myśli se: „źle!" 
ru	«Плохо дело!» - думает. 

pl	Wziął do niego Niemiec szwargotać z polska, a wreszcie zawrzasnął:  
ru	Стал немчура что-то лопотать будто по-польски, а потом как гаркнет:  

pl	„Marsz do Słupia!" 
ru	- Марш в Слупье! 

pl	No, dobrze. 
ru	Ну, ладно. 

pl	Chłop wdział czapkę, okiełznał konie i pojechał z góry tą dróżką, co ta idzie nad strugą ku Porąbkom. 
ru	Взял мужик шапку, взнуздал лошадей и поехал под гору, по той самой дороге, что идет по берегу речки к Поромбкам. 

pl	Niemiec szedł przy wozie, sapał i fajkę kurzył. 
ru	Немец около телеги идет, сопит да покуривает трубку. 

pl	Jak wyszli z lasu, są ta polanki wykarczowane, a idą z pieca na łeb po górze jeden za drugim. 
ru	Вышли они из лесу, на росчисть, спускаются по горе друг за дружкой. 

pl	Jamrozek zdjęli czapkę, pokłonili się i pedają:  
ru	Снял Ямрозек шапку, поклонился, да и говорит:  

pl	„Niechże ta wielemozny pan feśter darują..." 
ru	- Отпусти, вельможный пан фестер. 

pl	Niemiec swoje: „Marsz do Słupia!" 
ru	А немец свое: - Марш в Слупье! 

pl	A no pojechali znowu noga za nogą miedzami abo i prosto bez pola. 
ru	Едут они дальше, плетутся по межам, а то и прямиком через поле. 

pl	Ujechali kawałek drogi, chłop zdjął czapkę i gada:  
ru	Проехали это немного, снял мужик шапку, да и говорит:  

pl	„Niechże ta choć wielemozny pan feśter wlezą na wóz, bo tak to na jutro na rano do Słupi nie zajedziewa." 
ru	- А вы бы, вельможный пан фестер, хоть на роспуски сели, а то мы так до утра в Слупье не доберемся. 

pl	Niemiec se pomyślał, wytrząsnął faję i siadł na wóz. 
ru	Подумал немец, выбил трубку и сел на роспуски. 

pl	Poślednie koła były kawał od przodka. 
ru	Задние колеса от передних были далеко. 

pl	Wziął się pluder za kłonice, trzyma się krzepko, za obie. 
ru	Обхватил немчура руками шворни, крепко держится за оба. 

pl	Jamrozek to samo wleźli na przodek, kulasy postawili na orczyki i zacięli szkapska, ale tak, żeby przecie poczuły. 
ru	Ямрозек тоже сел на передок, уперся ножищами в вальки и стегнул лошадей, да так, чтоб почувствовали. 

pl	Ale cóż ta mieli jechać „do Słupia" drogą? - poszli na przełaj, a potem na ukos bez rolą, po zagonach, po skibach. 
ru	Зачем им в Слупье по дороге ехать? Взял да поехал напрямки, а потом наискосок, по вспаханным полям да по бороздам. 

pl	Wzięły poślednie koła tyńcować na prawo, na lewo, prać z zagona w zagon, z przykopy w przykopę. 
ru	Заплясали тут задние колеса, пошли скакать из борозды в борозду, из канавы в канаву. 

pl	Niemiec się trzyma garściami, wrzeszczy. 
ru	Немец обеими руками держится за шворни, орет. 

pl	Chłop nic, jedzie, kaj mu kazali... 
ru	Мужик и в ус не дует, едет, как приказано… 

pl	Co się ma oglądać? 
ru	Чего ему назад оглядываться? 

pl	Ino sprzężaj zacina... 
ru	Знай погоняет… 

pl	Aż jak ta konie poszły co duchu, jak tylne koła wytną w skibę czy ta w kamień... 
ru	Как пустились лошади во весь дух, как врезались задние колеса то ли в пласт земли на пашне, то ли в камень… 

pl	Jakosi się Niemiec uciszył. 
ru	Немец тут и стих. 

pl	- Jak to uciszył się? - pytał Rafał. 
ru	- Как так стих? - спросил Рафал. 

pl	- A ja sam tego nie wiem, bo się ta i oni, choć i Jamrozek, nie oglądali. 
ru	- Да я и сам не знаю, потому и Ямрозек-то назад не оглядывался. 

pl	Myśleli se:  
ru	Думает себе:  

pl	„Co mi do tego? Kazał pan feśter jechać, to jadę. 
ru	«Мне-то что: велел пан фестер ехать, ну, я и еду. 

pl	I pokój." 
ru	И баста». 

pl	Dopiero, jak już w Porąbki wjechali, we wieś, obejrzeli się: nie masz Miemca. 
ru	Только уж как в Поромбки, в деревню, приехал, оглянулся: нет немца. 

pl	Zamartwili się. 
ru	Стал сокрушаться. 

pl	„Ale, pedają, noc szła - cóżem ta miał robić?..." 
ru	«Да ведь ночь, говорит, спускалась, - что было делать?…» 

pl	- Któż Niemca znalazł? - spytał Nardzewski łagodniejszym głosem, puszczając kłęby dymu z krótkiej fajeczki. 
ru	- Кто же немца нашел? - пуская клубы дыма из коротенькой трубки, спросил Нардзевский уже более мягким тоном. 

pl	- A musi go ktoś znalazł, bo cięgiem po lasach łazi. 
ru	- Да, видно, кто-нибудь нашел, потому что он и по сию пору по лесам шатается. 

pl	Kwardy. 
ru	Лют. 

pl	- Dobrze wam tak, podłe chamy! - mruknął szlachcic - cały byście las wycięli! 
ru	- Так вам и надо, подлые хамы! - проворчал шляхтич. - А то весь лес вырубили бы! 

pl	- Ij, wielmożny panie, któż ta tyli las wytnie? 
ru	- Да что вы, вельможный пан, кто же этакий лес вырубит. 

pl	Nie było nas, był las, nie będzie nas, to samo las na Łysicy będzie. 
ru	Не было нас, был лес, не будет нас - тот же лес будет на Лысице. 

pl	Jak świat światem ludzie ze solą jedzą. 
ru	Испокон веку люди едят с солью. 

pl	Trza ją w króbkach trzymać. 
ru	А соль нужно держать в коробках. 

pl	Zawdy ludzie króbki robili, jedle na nie ścinali, a las stoi. 
ru	Всегда люди коробки делали, пихты для них рубили, а лес все стоит. 

pl	A cóż ta dopiero za prawo ma do niego taki pluder! 
ru	А какое на него право у этого немчуры! 

pl	Las je królewski.  
ru	Лес королевский…  

pl	Starostwo je i pokój. 
ru	Казенный, и крышка. 

pl	Tu my takie stada dzików gonili, jelenie my płoszyli z Lisowskich lasów aż po Siekierno... 
ru	Мы тут такие стада кабанов поднимали, оленей из Цисовских лесов до самого Секерного гоняли. 

pl	Ile razy ja tu na Łysicy niedźwiedzia widział, jakem jeszcze był małym berbeciem! 
ru	Сколько раз я тут на Лысице медведя видал, когда был еще мальчишкой! 

pl	Aby to jest dźwierz piekny - niedźwiedź. 
ru	Красивый зверюга - медведь! 

pl	Abo jeleń... 
ru	А олень… 

pl	Mocny Boże! 
ru	Боже ты мой! 

pl	Jak rogi położy po sobie, jak lasem pójdzie - okropnie pięknie patrzeć! 
ru	Как откинет рога, как пойдет лесом - любо-дорого смотреть! 

pl	Aby tylko na świętego nie trafić... Panie, zachowajże też... 
ru	Только бы на святого, сохрани бог, не напасть… 

pl	- Jak to na świętego? - dopytywał się Rafał. 
ru	- На какого святого? - спросил опять Рафал. 

pl	- A to widać paniczek nie wie o naszym jeleniu... - mruknął strzelec niechętnie. 
ru	- Э, видно вы, паныч, не знаете про нашего оленя… - с неохотой пробормотал доезжачий. 

pl	- Nie wie, skoro się pyta - rzekł Nardzewski. 
ru	- Раз спрашивает, значит не знает, - сказал Нардзевский. 

pl	- Ludzie gadają tacy, co widzieli... 
ru	- Люди говорят, которые видели… 

pl	- Który widział? 
ru	- А кто видел? 

pl	- A Łakomiec widzieli. 
ru	- Лакомец видел. 

pl	Powiadają to samo o starym Szafrańcu, co miał ze sto lat abo więcej, że go to samo ślepiami widzieli. 
ru	Да старый Шафранец, тот, что больше ста лет жил, тоже, говорят, своими глазами видел. 

pl	- Jakże to było? 
ru	- Как же это было? 

pl	Chłop spoglądał posępnie i zwlekał.  
ru	Мужик поглядывал хмуро и медлил.  

pl	- Łakomiec nama gadali i zaprzysięgli się. 
ru	- Нам Лакомец рассказывал, божился. 

pl	Wyśli, pedają, ze swoją fuzyjczyną i stanęli na stanowisku, jak ogary pana krajczego Olchowskiego... 
ru	Вышел, говорит, я со своим ружьишком, стал, а тут гончие пана кравчего Ольховского… 

pl	- Aha... - wtrącił Nardzewski. 
ru	- Так, так… - вставил Нардзевский. 

pl	- No, przecie nie ja stał, ino oni, choć ta już na Boskim sądzie, Panie świeć... 
ru	- Да ведь не я стоял, а Лакомец, царство ему небесное! 

pl	Stoją se oto pode drzewem z cicha i czekają. 
ru	Стоит это он тихонько под деревом и ждет. 

pl	Aże słyszą: duch-duch! 
ru	Слышит: тук-тук. 

pl	Idzie. 
ru	Идет. 

pl	A dzień był wietrzny, ciemny. 
ru	А день был ветреный, хмурый. 

pl	Idzie na dół po kamieniach, a przed nim jakiesi światło, tak jakby do dnia pod zimę, kiej słonie z lasu wychodzi. 
ru	Идет вниз по камням, а перед ним свет такой, как зимою под утро, когда солнце из-за лесу выходит. 

pl	Zda im się pojrzeć ku niemu: widzą, idzie wolnego jeleń stary, wielki jak koń cugowy i okropnie piekny. 
ru	Захотелось Лакомцу посмотреть на него: видит, медленно идет старый олень, рослый, что цуговая лошадь, да красивый такой - загляденье. 

pl	Rogi położył... 
ru	Голову откинул назад. 

pl	Wzieni go na oko, a prosto w łeb. 
ru	Прицелился Лакомец, да прямо в голову. 

pl	Dopiero co się nie dzieje!... 
ru	Не тут-то было. 

pl	Trzymają kolbę przy pysku i nie widzą jelenia, tylko światło, tak jakby czerwone słonie wyszło z lasa i prosto im we ślepie lunęło. 
ru	Держит он приклад у щеки и не оленя видит, а только свет, так будто красное солнышко вышло из-за леса и прямо ему глаза заслепило. 

pl	Strzelba im z rąk wypadła, a i samych łomot o ziemię. 
ru	Ружье у него выпало из рук, Да и сам он бряк наземь… 

pl	A jeleń poszedł kole nich, bokiem. 
ru	А олень мимо него, стороной прошел. 

pl	Dopieroż zobaczyli, że miał między rogami krzyż złoty i że z onego takie światło w las waliło. 
ru	Тут-то он и увидел, что между рогами оленя крест был золотой, от креста-то и шло по лесу это сияние. 

pl	- Duży był krzyż? - poważnie pytał Nardzewski. 
ru	- А большой был крест? - спросил серьезно Нардзевский. 

pl	- Biedyć-ta duży! 
ru	- Какое там! 

pl	Pasyjka niewysoka, ino gruba na dwa palca. 
ru	Маленькое распятие, толщиной-то всего в два пальца. 

pl	Dopiero mój Łakomiec za lufę i w nogi co duchu! 
ru	Мой Лакомец ружье в охапку, и давай бог ноги! 

pl	To ich jeszcze na trzeci dzień tarmosił strach, jak se wspomnieli, że oni do takiego gada chcieli wygarnąć...  
ru	Три дня от страха трясся всякий раз, как вспоминал, что хотел подстрелить такого зверя…  

pl	A jakby go też człowiek zabił... 
ru	А если б и впрямь убил… 

pl	Rany! 
ru	Господи! 

pl	- Ty, żebyś go i z krzyżem spotkał, tobyś nie ścierpiał. 
ru	- Ты, хоть бы и с распятием встретил, все равно не вытерпел бы. 

pl	Chłop udał, że nie słyszy, i ciągnął dalej:  
ru	Мужик сделал вид, что не слышит, и продолжал:  

pl	- Tera taki psia para jedli ściąć nie da! 
ru	- Теперь, такой вот собачий сын пихты не даст срубить! 

pl	Sadził ją tu, czy co? 
ru	Что он ее сажал, что ли? 

pl	Nic, ino kamera. 
ru	Казенный лес и баста. 

pl	Wszystko, pada, do kamery należy. 
ru	Весь, говорит, казне принадлежит. 

pl	- A tak, teraz wszystko do kamery... - westchnął Nardzewski.  
ru	- Это верно, лес теперь казенный, - вздохнул Нардзевский  

pl	- No, skończyłeś? 
ru	- Ну, кончил? 

pl	Strzelec wyprostował się i wytarł ręce w śniegu. 
ru	Доезжачий выпрямился и вытер снегом руки. 

pl	- Wielmożny panie, ony nama tu i zapolować z pieskami nie dadzą!... 
ru	- Они нам, вельможный пан, и поохотиться с собаками не дадут!.. 

pl	- To nie twoja rzecz. 
ru	- Это не твое дело. 

pl	- A przecie gadają, że Górno, Krajno, Porąbki, Brzezinki, Masłów wszystko precz niemiecki król puścił w dzierżawę młodemu panu z Olchowa. 
ru	- Да ведь говорят, будто Гурно, Крайно, Поромбки, Бжезинки, Маслов, - все немецкий император сдал в аренду молодому пану из Ольхова. 

pl	- No, więc cóż z tego? 
ru	- Ну, так что ж? 

pl	- A to i do lasów ma wręb, choć i rządowe dozorce będą drzewa pilnowały. 
ru	- Значит, ему и лес рубить можно, хоть стеречь его будут казенные лесники. 

pl	A on już koźlątka nie popuści - choć i jaśnie pan Olchowski. 
ru	А уж он-то, вельможный пан Ольховский, и козленка из рук не выпустит. 

pl	- Zobaczymy, a teraz weź no, rozpal trochę ognia. 
ru	- Посмотрим. А пока что разведи-ка огонь. 

pl	Ręce mi zgrabiały. 
ru	Руки у меня окоченели. 

pl	Strzelec w mgnieniu oka wyczyścił miejsce, śnieg zgarnął, naniósł suchych żółtych gałązek jałowcu i sośniny. 
ru	Доезжачий в одно мгновение расчистил место, отгреб снег, принес сухих желтых можжевеловых и сосновых веток. 

pl	Skrzesał ognia i umiejętnie, szybko, z dziwną wprawą rozdmuchał płomień. 
ru	Он высек огонь и умело, с удивительной ловкостью и быстротой раздул огонь. 

pl	Igły poczęły trzaskać i niewidoczny błękitnawy płomyczek biegał to tu, to tam po zgiętych pałąkach. 
ru	Хвоя стала потрескивать, и чуть приметные синеватые языки пламени забегали по кривым сучьям. 

pl	Rafał pomagał Kacprowi, znosił suche gałęzie i rzucał w ogień. 
ru	Рафал помогал Касперу носить сухие ветки и подбрасывать их в огонь. 

pl	Stary pan siedział na wystającym głazie nieruchomy i chmurnie patrzał w ognisko. 
ru	Старый шляхтич сидел, не двигаясь, на камне и хмуро смотрел на костер. 

pl	Już wtedy nadchodził szybki wieczór styczniowy. 
ru	Быстро надвигался январский вечер. 

pl	Wiatr się odwrócił i dął z północy. 
ru	Ветер повернул и дул с севера. 

pl	Z drzew nie leciały już kępy śniegu, a spadające strugi wody nagły mróz zamieniał w sople. 
ru	С деревьев уже не падали снежные хлопья, а струйки талой воды от внезапного мороза превратились в ледяные сосульки. 

pl	Strzelec upatrzył młodego świerka i począł go ścinać u samej ziemi małą siekierką, którą nosił za pasem. 
ru	Доезжачий высмотрел молодую ель и стал рубить ее у самой земли топориком, который носил за поясом. 

pl	Okrzesał prędko gałęzie, ściął wierzchołek i przygotował drąg kilkułokciowy. 
ru	Наскоро обрубив ветви, он срезал макушку и сделал кол, длиною в несколько локтей. 

pl	Wówczas związał do kupy rzemiennymi pasami przednie i poślednie nogi dwu zwierząt i drąg ów między nie wsunął. 
ru	Затем он связал ремнями передние и задние ноги обоих убитых животных и продел между ними кол. 

pl	Gdy to wszystko załatwił, zbliżył się do ognia i rozgrzewał nad nim ręce. 
ru	Покончив с этим, он подошел к огню и стал греть над ним руки. 

pl	Właśnie wtedy pan Nardzewski wyciągnął z kieszeni kapciuch i nabijał „galicyjskim" tytuniem swą glinianą fajeczkę. 
ru	Как раз в эту минуту пан Нардзевский вынул из кармана кисет и стал набивать свою глиняную трубку «галицийским» табаком. 

pl	W trakcie tej czynności, nie patrząc, podał strzelcowi dużą szczyptę tytuniu. 
ru	Занятый этим делом, он, не глядя, дал доезжачему большую щепотку табаку. 

pl	Chłop zdjął czapkę i pięknie podziękował. 
ru	Мужик снял шапку и низко поклонился. 

pl	Zaraz też roztarł tytuń na lewej dłoni, zwilżył go śliną obficie, ugniótł palcami i dopiero tak przygotowaną masą naładował fajkę. 
ru	Растерев тут же табак на левой ладони, он обильно смочил его слюною, размял пальцами и набил свою трубку. 

pl	Potem całą fajkę wsunął w gorący popiół, pełen czerwonych węgielków. 
ru	Затем он сунул ее в горячую золу, в которой было полно красных угольков. 

pl	Gdy zwilżony tytuń dobrze zaprzał, wyjął fajkę z popiołu i jeden z węgielków umieścił na wierzchu. 
ru	Когда смоченный слюною табак хорошенько упрел, он вынул трубку из золы и положил сверху уголек. 

pl	Rafał, zaciekawiony, spytał go, czemu to wszystko robi.  
ru	Рафал с любопытством спросил, зачем он все это делает?  

pl	- Czemu? 
ru	- Как зачем? 

pl	A bo tak dopiero będzie prawdziwie tęgie paliwo. 
ru	Вот тогда-то и будет настоящее крепкое курево. 

pl	To je dopiero tutiun! 
ru	Теперь это табак! 

pl	Żeby też tak jaśnie paniczek zapróbował... 
ru	Не хотите ли, паныч, попробовать… 

pl	Już się ta z tym nie zrównają ani debrejskie liście, ani knaster niekrajany, ani ta i nasz powszedni w obertuchach. 
ru	С таким не сравняются ни дебречинские листья, ни некрошеный кнастер, ни наш обыкновенный табак в папушах. 

pl	- No, pokażcie. 
ru	- Ну-ка, покажите. 

pl	- Rafciu, ostrożnie! - zawołał Nardzewski. 
ru	- Осторожно, Рафця! - крикнул Нардзевский. 

pl	Podrażniony młodzieniec starannie otarł cybuszek i pociągnął, ale natychmiast puścił go z rąk i zatoczył się jak uderzony drągiem w głowę. 
ru	Любопытный юноша уже тщательно вытер чубук и затянулся, но тотчас же выпустил его из рук и зашатался так, точно его хватили колом по голове. 

pl	Przez pewien czas tchu złapać nie mógł, a choć się wreszcie uspokoił, długo jeszcze czuł ogień w piersiach i w gardzieli. 
ru	С минуту он не мог перевести дух, и, хотя в конце концов успокоился, однако у него еще долго жгло в горле и в груди. 

pl	- Takie je chłopskie paliwo, jaśnie paniczku, he he... 
ru	- Вот оно, паныч, какое наше мужицкое курево, хе, хе… 

pl	- No, dość już twego palenia. 
ru	- Ну, покурили и хватит. 

pl	Chodźmy. 
ru	Пойдемте. 

pl	Zdeptali ognisko. 
ru	Они затоптали костер. 

pl	Strzelec chwycił jeden koniec drąga, Nardzewski drugi; schylili się oba-dwaj i jednocześnie, jak na komendę, podnieśli zawieszone zwierzęta. 
ru	Доезжачий взялся за один конец кола, Нардзевский - за другой; оба нагнулись и разом, как по команде, подняли связанную дичь. 

pl	Chłop szedł pierwszy. 
ru	Мужик шел впереди. 

pl	Koniec drąga był wparty w jego ramię. 
ru	Конец кола лежал у него на плече. 

pl	Niższy wzrostem Nardzewski dotrzymywał mu kroku, choć się zataczał w prawo i w lewo. 
ru	Нардзевский, который был ниже его ростом, старался идти в ногу с ним, хотя все время пошатывался. 

pl	Kiedy Rafał, palony żądzą współdziałania, dopominał się, żeby mu wuj miejsca ustąpił, szlachcic go ofuknął:  
ru	Когда Рафал, который горел желанием тоже принять участие в общем деле, стал просить дядю уступить ему место, шляхтич буркнул только в ответ:  

pl	- Daj no pokój! 
ru	- Оставь! 

pl	Pilnowałbyś strzelby... 
ru	Ты бы лучше смотрел за своим ружьем… 

pl	Szli tak dość długo z góry w kierunku klasztoru. 
ru	Они долго шли так под гору, по направлению к монастырю. 

pl	Nie dochodząc do źródła świętego Franciszka skręcono na lewo. 
ru	Не доходя до источника святого Франциска, повернули налево. 

pl	Nardzewski ochrypłym głosem dał rozkaz, żeby stanąć, i wręczył siostrzeńcowi tak upragniony koniec pawęzu. 
ru	Нардзевский хриплым голосом приказал остановиться и передал племяннику вожделенный конец кола. 

pl	Rafał z pietyzmem oparł go na ramieniu, ale w tej samej chwili zgiął się i przysiadł pod ciężarem. 
ru	Рафал положил его себе на плечо; но тотчас же согнулся и присел под тяжестью ноши. 

pl	Doznał wrażenia, że mu w barach kości pękły. 
ru	Юноше показалось, что у него треснули плечевые кости. 

pl	Ze ściśniętymi zębami, oddechem zapartym i twarzą brunatną od nabiegłej krwi, szedł jednak twardo aż do drogi bodzentyńskiej. 
ru	Стиснув зубы, с трудом переводя дух, с лицом багровым от прилива крови, он шел, однако, твердым шагом до самой бодзентинской дороги. 

pl	Tam go znowu zluzował stary myśliwiec. 
ru	Там его опять сменил старый охотник. 

pl	Był już mrok prawie, gdy na skraju leśnym stanęli przed kurną chatą, zadętą ze wszech stron przez górskie śniegi. 
ru	Было уже почти совсем темно, когда они очутились на лесной опушке, перед курной хатой, занесенной горными снегами. 

pl	Para koni zaprzężona do prostych fornalskich sanek stała już przed niskimi drzwiami. 
ru	Пара лошадей, запряженных в простые розвальни, стояла уже перед низкой дверью. 

pl	Wwalono sarny na sanie przy pomocy oczekującego parobka i zagrodnika, i wszyscy trzej myśliwi ulokowali się jako tako w sąsiedztwie zwierzyny. 
ru	Охотники с помощью ожидавшего их кучера и хозяина хатенки взвалили дичь на сани, и все трое кое-как разместились вокруг нее. 

pl	Młode konie skoczyły z miejsca i poszły w górę. 
ru	Молодые лошадки рванули и быстро понеслись в гору. 

pl	Śnieg po odwilży przymarzł wierzchem; okryła go śreń, cienka skorupka lodowa. 
ru	Снег после оттепели сверху подмерз и покрылся настом, тонкой ледяной корой. 

pl	Podkute kopyta trzaskały ostro w szklistą powłokę. 
ru	Подкованные лошади звонко стучали копытами по гололеди. 

pl	Ogary biegły z trudem i kaleczyły się, zapadając w śniegu. 
ru	Гончие бежали с трудом, то и дело проваливаясь в снег и раня себе лапы. 

pl	Obydwa były senne, znudzone i odbywały tę podróż resztkami siły. 
ru	Усталые, сонные, обе они бежали из последних сил. 

pl	Nardzewski podniecał je co chwila pieszczotliwymi dźwiękami, cieszył pogwizdywaniem. 
ru	Нардзевский то и дело подбодрял собак, ласково окликая их и посвистывая. 

pl	Za lasem, na szerokie j drodze, ciął jak kosą wiatr północny, ostry i przenikający do kości. 
ru	За лесом, на большой дороге, северный пронизывающий ветер резал лицо, как косой. 

pl	Gdy stanęli na przełęczy, którędy szła droga, widać było na prawo i lewo ogromne przestrzenie, dwie rozległe doliny - i lasy, jak okiem sięgnąć. 
ru	Когда доехали до перевала, через который шла дорога, оттуда открылся перед глазами необъятный простор: две широкие долины справа и слева и леса, уходившие вдаль, насколько хватает глаз. 

pl	Jedna z tych dolin, płaska, od strony Kielc, była krajem dawno uprawnym, zaludnionym, poprzerzynanym przez olbrzymie wsie, dwory, kościoły. 
ru	Ровная долина со стороны Кельц давно возделывалась, была плотно населена и покрыта большими деревнями, усадьбами, костелами. 

pl	Druga była jeszcze starodawną głuszą. 
ru	Другая испокон веков была глушью. 

pl	Widać w niej było siedliska na wydartych w puszczy polanach. 
ru	Кое-где на отвоеванных у пущи полянах виднелись селения. 

pl	Wsie te o nazwach leśnych, wspominających królestwo i dzieje borów, jak Brzezinki, Klonów, Wilków, Psary, Siekierno, Dąbrowa... słały w czysty lazur od wieczerza wysokie drzewa dymów. 
ru	Названия этих селений - Бжезинки, Кленов, Вильков, Псары, Секерно, Домброва - напоминали о владычестве лесов. Высокие столбы дыма поднимались над ними в чистую предвечернюю синеву небес. 

pl	Wyniosłe góry dwoma pasmami spływały ku Łysicy i wrastały w nią, ażeby dalej iść jednym grzbietem wysokim i najeżonym skałami. 
ru	Две цепи высоких гор сходились к Лысице и врастали в нее, чтобы, ощетинясь зубцами скал, тянуться дальше уже одним могучим хребтом. 

pl	Stał jeszcze po nich wszędzie las, jak władca, i rozpościerał swe panowanie. 
ru	Повсюду на горах лес стоял еще как властелин и господствовал над ними. 

pl	Granatowe jego łany osędziały od śniegu. 
ru	Темно-синие его полосы заиндевели от снега. 

pl	Gięły się na odległych garbach gór i niby długie srebrnoszare zwoje spływały przestronnymi wąwozami ku dolinom, gdzie już osiadł zimny cień wieczora. 
ru	Изгибаясь на отдаленных вершинах гор, они, как длинные складки серебристой мантии, спускались по широким ущельям в долины, где уже пала холодная вечерняя тень. 

pl	Na krańcach leśnych rozpoczynała się dziedzina jałowcu, równie dzika i rozległa. 
ru	На опушке бора начиналось царство можжевельника, такое же дикое и необъятное. 

pl	Zasnute śniegiem jałowce zdały się być z mrozu samego utkane i tak przedziwnie złudne, jakby na nie w biały jeszcze dzień padało światło księżyca. 
ru	Одетые снегом кусты, словно сотканные из самого инея, казались такими удивительно призрачными, будто среди бела дня стояли облитые лунным сиянием. 

pl	Ta ziemia, opasana borem, skryta w jego tajemnicy, miała w sobie grozę i wspaniałą dumę. 
ru	Вся земля, опоясанная бором, скрытая в таинственной его глубине, казалась тут торжественной и величавой и вселяла в сердце страх. 

pl	Rafał wlepił w przestrzeń oczy, widział dokładnie każdy zakąt i szczegół, ale w tej samej chwili wspominał ją i obejmował jak inną, z dziecięcych lat. 
ru	Рафал вперил взор в пространство; он ясно видел каждый уголок, каждый изгиб, но вспоминал его в это мгновение таким, каким видел в детские годы. 

pl	Był tu dawno, dawno, wiosną... 
ru	Он был тут давно-давно, весною… 

pl	Zielone smugi łąk leżały na jego oczach i ciągnęły się ku cudnej rzece, ku Czarnej Nidzie, która ze strumieni górskich urasta. 
ru	Зеленые полосы лугов открывались его глазам, простираясь к чудной реке, к Черной Ниге, которая образуется от слияния горных ручьев. 

pl	Powiał ku niemu woniejący wiatr z głębokich wąwozów Góry Radostowej, z przecudnych wąwozów, nad którymi wiszą brzozowe gaje. 
ru	Из глубоких ущелий Радостовой горы, из дивных ущелий, над которыми нависают березовые рощи, повеял на него душистый ветер. 

pl	Chóry słowików przerywały ciszę tej nocy wiosennej, kiedy tamtędy jechał za dawnych lat z głową leżącą na kolanach matki. 
ru	Хоры соловьев нарушали тишину той весенней ночи, когда много лет назад, положив голову на колени матери, он проезжал по этим местам. 

pl	Teraz rozmawiał z wujem, ale jednocześnie śniło mu się, że przez tę daleką, śpiącą, martwą dolinę jedzie na dzikim koniu. 
ru	Он разговаривал сейчас с дядей, а чудилось ему, будто он мчится на диком коне по этой далекой, объятой мертвым сном долине. 

pl	Żelaznym wędzidłem rozdziera mu wargi i trzyma jego łeb zgięty ku ziemi. 
ru	Железным мундштуком он раздирает губы коню, заставляет пригибать голову к земле. 

pl	Jedzie ku słońcu, ku słońcu, które tarczą ognistą zachodzi za lasy błękitnawe, okiem nie dosiężone. 
ru	Он скачет к солнцу, к солнцу, чей огненный диск закатывается за сизые необъятные леса… 

pl	Dalekie lasy, dalekie lasy, odwieczne... 
ru	Далекие леса, далекие вековые леса… 

pl	Śliskie sanice co chwila leciały w zatoki na rozbitym gościńcu, gdy konie poszły z góry. 
ru	Когда лошади пошли под гору, скользкие полозья то и дело раскатывались на разъезженной дороге. 

pl	- Te, trąba! - wołał Nardzewski na furmana, gdy się sanie, zbyt ostro toczyły w wyboje. 
ru	- Потише, ворона! - покрикивал Нардзевский на кучера, когда сани слишком сильно кидало на ухабах. 

pl	W pewnym miejscu, gdzie stało jeszcze kilkanaście sosen i buków po wyrąbanym lesie, wskazał jedno z tych drzew i rzekł: - Tu pięć lat temu zabiłem sępa. 
ru	На вырубке, где еще стояло несколько сосен и буков, он показал на одно дерево и промолвил: - Пять лет назад я убил тут стервятника. 

pl	- Sępa?! 
ru	- Стервятника? 

pl	- A tak. 
ru	- Да. 

pl	Szedłem sam z polowania. 
ru	Я шел один с охоты. 

pl	Było to jakoś na jesieni. 
ru	Это было как-то осенью. 

pl	Słońce zachodziło jak teraz. 
ru	Солнце заходило, как сейчас. 

pl	Patrzę: na buku coś się rusza. 
ru	Смотрю, на верхушке бука что-то шевелится. 

pl	Nie chciałem oczom wierzyć... 
ru	Я глазам своим не мог поверить… 

pl	Złożyłem się i palnąłem. 
ru	Прицелился я и выпалил. 

pl	- Skrzydła też to miał, skrzydła! Jezus ci Maryja... - wtrącił Kacper. 
ru	- А какие у него были крылья, какие крылья, господи боже мой, - вмешался Каспер. 

pl	- Jak my go rozciągnęli na ziemi, to psy, przecie nie bele jakie, poszły w pola ze skomleniem i strąbić ich do domu nie było sposobu. 
ru	- Когда распластали мы его на земле, собаки, да не какие-нибудь щенки, заскулили и убежали в поле, так что сколько мы ни трубили в рог, не могли докликаться их. 

pl	Rafałowi twarz tak naziębła, że nie mógł mówić. 
ru	У Рафала так озябло лицо, что он не мог говорить. 

pl	Z gościńca skręcono na boczną, karkołomną drogę, która szła tuż nad brzegiem górskiej rzeki. 
ru	С большой дороги сани свернули на ухабистую проселочную, которая шла по самому берегу горной реки. 

pl	Wartka woda kłębami toczyła się w obmarzłych brzegach, bijąc w tafle lodu, który żywe jej ciało schwycić usiłował. 
ru	Быстрый поток клубился между обледенелыми берегами, ударяясь о кромку льда, который хотел схватить его в свои оковы. 

pl	Konie chrapały i wyprężone ich nogi silnie biły kopytami w twardą drogę, żeby się na niej utrzymać. 
ru	Лошади храпели и, чтобы удержаться, напрягали ноги и с силой били копытами по твердой дороге. 

pl	- No i cóż, Rafciu, u was tam w Sandomierszczyźnie nie ma ani takich dróg nędznych, ani takich wertepów. 
ru	- А что, Рафця, у вас там, на Сандомирщине, нет ни таких скверных дорог, ни таких дебрей? 

pl	Prawda? 
ru	Не правда ли? 

pl	Droga jak po stole... 
ru	Дорога, как скатерть… 

pl	- Ale też za to lasu ani odrobiny. 
ru	- Да, но зато совсем нет лесов. 

pl	- Co wam po lesie! 
ru	- Зачем вам леса? 

pl	Pszenicę za to macie jak nasz bór. 
ru	У вас зато пшеница, как наш лес. 

pl	Jeszcze wam mało? 
ru	Мало разве вам? 

pl	- Już ja bym wolał tu mieszkać! 
ru	- Я бы тут предпочел жить. 

pl	Tu to dopiero życie. 
ru	Вот где настоящая жизнь. 

pl	- Tu wolałbyś mieszkać? 
ru	- Ты бы тут предпочел жить? 

pl	Co gadasz? 
ru	Что ты говоришь? 

pl	He, bracie, tu niełatwo wysiedzieć. 
ru	Э, братец, тут нелегко усидеть. 

pl	Tu tylko taki jak ja wytrzyma. 
ru	Тут только такие, как я, могут выдержать! 

pl	- Już ja bym tam wytrzymał! 
ru	- Я бы выдержал! 

pl	- Tak powiadasz? 
ru	- В самом деле? 

pl	- A tak. 
ru	- Да. 

pl	- No, no, pamiętaj sobie, żebym ja cię za słowo nie chwycił i nie osadził w tej norze. - Nic się nie boję. 
ru	- Ну-ну, смотри, а то как бы я тебя не поймал на слове и не заставил сидеть в этой дыре. - Я ничего не боюсь. 

pl	- Ejże!... 
ru	- Да ну!.. 

pl	Ale wiesz?... to mię cieszy, że matczysko będzie kontente. 
ru	Знаешь, я очень рад, что твоя мамаша будет довольна! 

pl	Co? jak myślisz? 
ru	А, как ты думаешь? 

pl	Wasze kuligi, bale czy reduty powinny dobrze wypaść. 
ru	Вы должны здорово погулять на масленице, на балах или на маскарадах. 

pl	Mamy rogacza, mamy sarnę, jest w śpiżarni dziesiątek zajęcy, jest warchlak. 
ru	У нас есть козел, есть серна, в кладовой десяток зайцев, кабанчик. 

pl	Będzie na ten wasz wieczór?... 
ru	Хватит на ваш вечер? 

pl	Powiadaj krótko! 
ru	Говори, не стесняйся! 

pl	Bo jak nie, to jutro od świtu idziemy w knieję. 
ru	Если нет, так завтра на рассвете мы опять пойдем в лес. 

pl	- Aż nadto, wuju. - Nadto, nie nadto. 
ru	- Даже слишком много, дядя… 

pl	Skoro jedziesz tyli świat, to z byle czym wracać nie sposób. 
ru	- Если уж едешь в такую даль, так с пустяками не годится возвращаться. 

pl	Niechże się i dzika okolica pochwali. 
ru	Пускай и наша глушь чем-нибудь похвастает. 

pl	Po chwili dodał: - Poczciwa Anusia... 
ru	Немного погодя он прибавил: - Милая Ануся… 

pl	My z twoją matką najbardziej zawsze z całego rodzeństwa pałaliśmy ku sobie afektem braterskim. 
ru	Из всех братьев и сестер мы с твоей матерью больше всего любили друг друга. 

pl	Trudno o lepszą siostrę. 
ru	Лучшей сестры не найдешь. 

pl	Ech, Boże miłosierny... 
ru	Эх, боже, боже… 

pl	- Gdyby to wuj zjechał do nas na ten kulig, dopiero by to mama i... tatka... 
ru	- Вот если бы вы, дядя, съездили к нам на масленицу. То-то бы мама и… папа… 

pl	- Aby za tatkę nic nie obiecuj! 
ru	- За папу не ручайся! 

pl	Z tatką to już całkiem inny sentyment. 
ru	С папой у нас совсем другие отношения. 

pl	Amicus Plato... 
ru	Amicus Plato… 

pl	- No, niech tam, ale żeby tak wuj na ten kulig... 
ru	- Ну, ладно, а если бы вы все-таки приехали на масленицу… 

pl	- Zwariowałeś, dyscypulusie? 
ru	- Рехнулся ты, что ли, мальчуган? 

pl	Ja na kulig! 
ru	Я - на масленицу! 

pl	Ja z Wyrw! 
ru	Из Вырв? 

pl	Trzydzieści lat z domu nie wyjeżdżam, a teraz dopiero na kulig wyruszę, i to jeszcze aż gdzieś za Klimontów, we światy! 
ru	Тридцать лет не выезжал из дому и вдруг поеду на масленицу, да еще куда-то за Климентов, на край света! 

pl	Cóż ty gadasz?  
ru	Что ты говоришь?  

pl	Raptem szorstko dodał:  
ru	Потом вдруг жестко прибавил:  

pl	- Nie wyjadę. 
ru	- Не поеду. 

pl	Nie, nie wyjadę.  
ru	Нет, не поеду.  

pl	Mam dosyć! 
ru	Будет с меня! 

pl	Był już mrok. 
ru	Было уже темно. 

pl	W nizinie ukazały się drzewa ciemne, aleje, budynki, światełka w majątku Nardzewskiego. 
ru	В низине показались темные деревья, аллеи, строения и огоньки имения Нардзевского. 

pl	Wkrótce sanie pędem wjechały na dziedziniec i stanęły przed gankiem dworu. 
ru	Вскоре сани лихо въехали во двор и остановились перед крыльцом помещичьего дома. 

pl	Z okien tryskało w noc rzęsiste światło. 
ru	Из окон в ночь струились огни. 

pl	Gdy konie osadzono, z ganku i zza węgłów domu wybiegło kilku ludzi. 
ru	Как только кучер остановил лошадей, с крыльца и из-за углов дома выбежали слуги. 

pl	Jedni wysadzali pana, inni zabierali się do wydobywania z sanek zwierzyny. 
ru	Одни помогали сойти помещику, другие снимали с саней дичь. 

pl	Na gumnie panował ruch: do śpichlerza znoszono w workach omłot dzienny, zadawano bydłu słomę, koniom obrok i siano. 
ru	На гумне было заметно движение: работники носили в мешках дневной умолот в амбар, задавали скотине солому, а лошадям овес и сено. 

pl	Psy podwórzowe, jeszcze uwiązane na łańcuchach, wyły wniebogłosy, szczekały myśliwskie kundle, wyżły, jamniki. 
ru	Отчаянно выли еще не спущенные с цепи дворовые собаки, лаяли охотничьи овчарки, легавые, таксы. 

pl	Jakiś olbrzymi kundys co chwila rzucał się do Rafała, żeby go z czułością liznąć po twarzy. 
ru	Огромная овчарка все бросалась к Рафалу, пытаясь нежно лизнуть его лицо. 

pl	- Co takie światło na pokojach? - spytał Nardzewski. 
ru	- Чего это такой свет в комнатах? - спросил Нардзевский. 

pl	- Jakisi przyjechał... 
ru	- Да приехали там… 

pl	- Kto przyjechał? 
ru	- Кто приехал? 

pl	- Niemiec czy co. 
ru	- Немец, что ли. 

pl	Trudno go ta wyrozumieć. 
ru	Не разберешь. 

pl	Przyjechali aże z samych Kielc z drugim. 
ru	Приехал еще с одним из самых Кельц. 

pl	Tamtego furmanka powiozła do Bożęcina, a ten ostał i siedzi. 
ru	Того возница повез в Боженцин, а этот вот остался и сидит. 

pl	Nardzewski czmychał nosem w sposób wcale niegościnny. 
ru	Нардзевский сопел совсем негостеприимно. 

pl	Wreszcie nie mógł wytrzymać i popchnął pierwszego famulusa z brzegu, dodając:  
ru	В конце концов он не выдержал и, толкнув первого попавшегося слугу, проворчал:  

pl	- Diabli cię z twoim Niemcem! 
ru	- Черт бы тебя побрал с твоим немцем! 

pl	Wpośród wściekle szczekającej gromady myśliwi weszli na ganek i do pokojów. 
ru	Провожаемые неистовым лаем своры собак, охотники поднялись на крыльцо и прошли в комнаты. 

pl	Na ich powitanie wstał zza stołu mężczyzna młody jeszcze, wygolony, przystojny, ubrany z dajczerska w krótkie, czarne suknie z klapami, w grube pończochy i płytkie trzewiki. 
ru	Навстречу им из-за стола встал молодой еще, бритый, красивый мужчина, одетый по-немецки в черный полукафтан с отворотами, толстые чулки и полусапожки. 

pl	Kłaniał się zgrabnie, mierząc Nardzewskiego uważnym spojrzeniem. 
ru	Пристально глядя на Нардзевского, он отвесил изящный поклон. 

pl	Po chwili rzekł, z trudem wymawiając słowa i śmiesznie je akcentując:  
ru	Затем, с трудом выговаривая слова и забавно расставляя ударения, он произнес:  

pl	- Czy honor mam z dziedzicem, z jegomością panem Nardzewskim? 
ru	- Имею ли я честь видеть помещика, вельможного пана Нардзевского?… 

pl	- Nardzewski jestem, do usług... 
ru	- Нардзевский, весь к вашим услугам… 

pl	Kogóż, jeśli łaska, mam zaszczyt... w tych ubogich... te... progach? 
ru	Позвольте спросить, кого имею честь… в этих… гм… скромных стенах?… 

pl	- Moje miano jest Hibl. 
ru	- Гибль. 

pl	Z kieleckiego krajzamtu... 
ru	Из Келецкого крайсамта… 

pl	- A tak... 
ru	- Ах, вот как… 

pl	Miło mi... 
ru	Очень приятно. 

pl	Raczże waszmość rozgościć się jak u siebie. 
ru	Прошу, сударь, располагаться как у себя дома! 

pl	Służę zaraz. 
ru	Я сейчас к вашим услугам. 

pl	Komisarz Hibl usiadł w obdartym krześle i przy blasku drgającego płomienia dwu świec łojowych, obojętnie, zimnymi oczyma przypatrywał się Rafałowi, który sam na sam zostawiony z gościem przez wuja nie wiedział, co ma robić. 
ru	Комиссар Гибль сел на ободранный стул и при трепетном свете двух сальных свечей холодными глазами равнодушно смотрел на Рафала, который, оставшись один на один с гостем, не знал, что ему делать. 

pl	Nie zdjął nawet z ramienia swej pojedynki.  
ru	Он не снял с плеча свое ружье.  

pl	Dopiero Kacper przyszedł mu z pomocą. 
ru	На помощь ему пришел Каспер. 

pl	Rafał usadowił się w ciemnym rogu dużej stancji i zaraz poczuł, jak mu się straszliwie chce spać. 
ru	Рафал уселся в темном углу большой комнаты и сразу почувствовал, что ему страшно хочется спать. 

pl	Głód skręcał mu kiszki, ale senność i nad tym górowała. 
ru	У него живот от голода подвело, но сон смыкал ему глаза. 

pl	Oczy chłopca dostrzegały jeszcze „Niemczyka" i płomyki topniejących świec, ale w przedziwnie wielkiej odległości... 
ru	Юноша еще различал «немчуру» и пламя оплывающих свечей, но где-то ужасно далеко… 

pl	Całe stado psów wałęsało się po pokoju. 
ru	Целая свора собак бродила по комнате. 

pl	Jedne z nich wskoczyły wnet na sofę przy stole i oko w oko przypatrywały się gościowi, inne rozkładały się na dobre obok wielkiego pieca. 
ru	Некоторые из них, прыгнув на диван, стоявший около стола, смотрели гостю прямо в глаза, другие укладывались спать у большой печи. 

pl	Niemen i Wisła, bohatery dnia, śmiało układły się do snu w rogu kanapki, która była miejscem spoczynku Rafała. 
ru	Герои дня, Неман и Висла, смело улеглись в углу диванчика, на котором спал Рафал. 

pl	Tymczasem Nardzewski zrzuciwszy lisiurę wyszedł z sąsiedniego pokoju w lżejszych butach i łosiej kurcie ze srebrnymi guzami. 
ru	Меж тем Нардзевский, сняв лисий полушубок, вышел из соседней комнаты в легких сапогах и лосиной куртке с серебряными пуговицами. 

pl	Twarz jego była czerwona i oczy przekrwione od wiatru. 
ru	Лицо у него побагровело, и глаза покраснели от ветра. 

pl	Siadł przy stole naprzeciwko niemieckiego przybysza. 
ru	Нардзевский сел за стол напротив приезжего немца. 

pl	Nim znowu zaczął z nim rozmawiać, rzucił rozkaz:  
ru	Прежде чем заговорить с ним, он приказал:  

pl	- Wieczerza! 
ru	- Ужин! 

pl	Kacper znikł we drzwiach wejścia, prowadzących do sieni i kuchni na drugiej stronie wielkiego dworu. 
ru	Каспер скрылся в дверях, которые вели в сени и кухню, находившуюся на другой половине большого дома. 

pl	- Siadaj, Rafale - rzekł Nardzewski. 
ru	- Садись, Рафал, - проговорил Нардзевский. 

pl	Zwracając się do Hibla, przydał:  
ru	Затем, обращаясь к Гиблю, прибавил:  

pl	- Mój siostrzeniec, Olbromski, z Sandomierskiego. 
ru	- Мой племянник, Ольбромский, с Сандомирщины… 

pl	Na poetyce w szkołach sandomierskich iuventutem marnuje... 
ru	Тратит свою juventutem в классе поэтики в сандомирской школе. 

pl	Gość skłonił się w milczeniu, nie podnosząc oczu. 
ru	Гость молча, не поднимая глаз, поклонился. 

pl	Nardzewski patrzał weń nieruchomym spojrzeniem, w którego wyrazie nie było cienia przyjaźni. 
ru	Нардзевский смотрел на него неподвижным взглядом, не выражавшим ни тени дружелюбия. 

pl	- Rad bym wiedział - rzekł z cicha, uprzejmie i prawie z pokorą - czy mamy zaszczyt należeć do tej samej nacji, co waszmość, panie komisarzu, czyli też niestety... 
ru	- Хотелось бы мне знать, - вполголоса проговорил он вежливым, почти униженным тоном, - имеем ли мы честь принадлежать к той же нации, что и вы, ваша милость, пан комиссар, или, увы… 

pl	Obcy podniósł głowę. 
ru	Приезжий поднял голову. 

pl	Uśmiech nieokreślony wypłynął na jego wargi. 
ru	Неопределенная улыбка скользнула по его губам. 

pl	Rzekł ostrożnie, z namysłem:  
ru	Он ответил осторожно, подумав:  

pl	- Jestem w mieście stołecznym, Wiedniu, urodzony. 
ru	- Я родился в столице, в Вене. 

pl	Tam mój ojciec zamieszkały był, gdy przybył z czeskiej strony... 
ru	Мой отец поселился там после отъезда из Чехии. 

pl	- Z czeskiej strony? 
ru	- Из Чехии? 

pl	Proszę... 
ru	Вот как… 

pl	- Tak jest. 
ru	- Да. 

pl	My są Słowianie. 
ru	Мы славяне. 

pl	- Rozumiem. 
ru	- Понятно. 

pl	- Kiedy ja byłem sześć lat stary, rodzice moi przybyli do Wschodniej Galicji i w jarosławskim krajzamcie osiedli. 
ru	- Когда мне было шесть лет, родители переехали в Восточную Галицию и поселились в Ярославском крайсамте. 

pl	Tam się wychowałem. 
ru	Там я вырос. 

pl	Ojciec mój był mandatariuszem w dobrach księcia Olelkowicza. 
ru	Отец мой был управляющим имений князя Олельковича. 

pl	- I to rozumiem. 
ru	- Понятно. 

pl	- Teraz ja... Ja jestem prawie Galicjanin. 
ru	- Я теперь… я теперь - почти галичанин. 

pl	Wiednia nie pamiętam, umiem po polsku. 
ru	Вены не помню, умею говорить по-польски. 

pl	- Doprawdy? 
ru	- В самом деле? 

pl	- Bardzo jestem przywiązany do tutejszych zachodniogalicyjskich obywatelów i do tego kraju Zachodniej Galicji. 
ru	- Я очень привязался к здешним, западно-галицийским помещикам и к этому краю, к Западной Галиции. 

pl	Ja do tego kraju ze Lwowa wydelegowany, kiedy po nieszczęśliwych przypadkach i smutnych zamieszkach ten kraj używać nareszcie zaczął błogiej pomyślności pod panowaniem najjaśniejszego cesarza i króla Franciszka Wtórego, zostałem. 
ru	Меня направили сюда из Львова, когда после печальных событий и прискорбных беспорядков этот край стал, наконец, жить в довольстве под властью августейшего императора и короля Франца Второго. 

pl	- Toś waćpan dobrze powiedział. 
ru	- Это вы хорошо сказали. 

pl	- Bardzo to jest piękny kraj! 
ru	- Прекрасный край! 

pl	- A tak, dosyć piękny, tylko trochę niewesoły i, jak to sam spostrzegłeś, złej konduity... - mówił szlachcic kiwając głową. 
ru	- Да, да, прекрасный, только не очень веселый и, как вы сами изволили заметить, мятежный, - проговорил шляхтич, покачивая головой. 

pl	- Na lepszym pożytkowaniu ról zbywa... - nieśmiało wtrącił urzędnik. 
ru	- Землю плохо тут обрабатывают… - нерешительно заметил чиновник. 

pl	- Żadne drogi tu są, osobliwie w kieleckim krajzamcie. 
ru	- Да и бездорожье, особенно в Келецком крайсамте. 

pl	Ach, co za drogi! 
ru	Боже, какие тут у вас дороги! 

pl	Ja myślałem, że tylko w Karpackich Wielkogórach takie drogi bywają. 
ru	Я думал, что такие бывают только в Карпатах. 

pl	- To są, mości panie, polskie drogi. 
ru	- Это, сударь, польские дороги. 

pl	Ale jakoś i takimi zajedzie, skoro się uprzeć. 
ru	Захочешь, так как-нибудь и по таким доедешь. 

pl	Co mówię? 
ru	Да что там! 

pl	Wjedzie tam, gdzie, zdawałoby się, tylko czarownica na łopacie doleci... 
ru	И туда заедешь, куда, кажется, только ведьма на помеле может залететь… 

pl	Dalszą rozmowę przerwało wkroczenie wieczerzy. 
ru	Разговор оборвался, так как подали ужин. 

pl	Drzwi się otwarły i tłusta gospodyni wniosła salaterki z kiełbasą w zawiesistym sosie. 
ru	Распахнулась дверь, и дородная экономка внесла блюда с колбасой в густом соусе. 

pl	Dwie dziewki niosły półmiski z kartoflami, suto kraszonymi skwarkami słoniny. 
ru	Две девки несли по блюду с картофелем, обильно политым салом со шкварками. 

pl	W mgnieniu oka stół nakryto obrusem i ustawiono fajansowe, powyszczerbiane talerze. 
ru	В мгновение ока стол был накрыт скатертью и уставлен фаянсовыми тарелками с отбитыми краями. 

pl	Sztućce były bardzo pospolite, w oprawie z jeleniego rogu. 
ru	Ножи и вилки были самые простые, с черенками из оленьего рога. 

pl	Gość ostrożnie zabrał się do niewielkiego kawałka kiełbasy, a resztę momentalnie podzielili między siebie myśliwi, zgłodniali po całodziennych marszach i poście. 
ru	Гость осторожно взял себе кусочек колбасы, остальное в один миг поделили между собой хозяин и Рафал, проголодавшиеся после целодневной охоты. 

pl	Dymiące kartofle znikły. 
ru	Дымящаяся картошка исчезла. 

pl	Znikła także druga potrawa: zając pieczony na rożnie. 
ru	Исчезло и второе блюдо: заяц, зажаренный на вертеле. 

pl	Przy drzwiach stał wciąż strzelec Kacper i łykał ślinę, aż mu się grdyka ruszała. 
ru	Доезжачий Каспер все время стоял у дверей и глотал слюнки так, что кадык у него ходил ходуном. 

pl	Zajęty był wykręcaniem ze strzelb nabojów i przemywaniem luf ciepłą wodą. 
ru	Он вынимал патроны из ружей и промывал стволы теплой водой. 

pl	Rafał, słysząc pociągającą muzykę szorowania wnętrza flint mokrymi pakułami, okręconymi 0 stempel, nie tknął już wina, którego kieliszek wuj mu podsuwał. 
ru	Рафал, услыхав приятную музыку обмотанного мокрой паклей шомпола, который ходил взад и вперед по каналу стволов, даже не прикоснулся к рюмке вина, которую подвинул ему дядя. 

pl	Przysiadł w kucki obok strzelca i sennymi oczyma patrzał, jak czarna woda strzyka w miskę z panewek. 
ru	Он присел на корточки рядом с доезжачим и сонными глазами смотрел, как брызги грязной воды летят с полок в таз. 

pl	Nudziła go rozmowa i obecność Niemca, a spać jeszcze nie było sposobu, gdyż słano mu zawsze w tym właśnie pokoju na sofie. 
ru	С немцем Рафалу было скучно, а лечь спать он не мог, так как ему стлали всегда в этой комнате на диване. 

pl	- Waszmość dobrodziej hoduje, jak widzę, piękne psy. 
ru	- У вас, сударь, я вижу, отменные собаки. 

pl	To bardzo piękne psy są - mówił przybysz głaszcząc z widoczną odrazą łeb Niemna, który mu poufale na kolanach łapy opierał. 
ru	Чудные собаки, - сказал гость, с явным отвращением гладя голову Немана, который фамильярно положил ему лапы на колени. 

pl	- A niezłe psiska. 
ru	- Да, славные собачонки. 

pl	Dziś się już podstarzały, ale jeszcze z pola nie schodzą. 
ru	Стары уж стали, но все еще в поле. 

pl	Jeszcze i cuch, i rozum przedni mają. 
ru	И нюх и сметка еще хоть куда. 

pl	Osobliwie suka. 
ru	Особенно у суки. 

pl	Chodź no tu do pana, Wisełka. 
ru	Поди-ка к хозяину, Вислечка. 

pl	Przygarnął sukę i gładził ją pieszczotliwie. 
ru	Он привлек к себе собаку и стал нежно гладить ее. 

pl	- Ona to wydaje się na oko niby melancholiczka, a to jest psisko bardzo a bardzo wietrzne 1 gońca pierwszej wody. 
ru	- С виду она как будто вялая, а на самом деле это собака с тонким чутьем, гончая чистых кровей. 

pl	I on tam, Niemen, ma ochotę i upór, ale za nią tylko poprawia. 
ru	Неман, он тоже резов и упорен, а все-таки только за ней поспевает. 

pl	Spojrzyj no waszmość, co to za przestronne nozdrza! 
ru	Поглядите-ка, сударь, какие у нее широкие ноздри! 

pl	Jakie wilgotne! 
ru	А какие влажные! 

pl	Jak waści pies takim nosem wiatr weźmie, to tam już ma co trąbą podać do mózgu. 
ru	Если уж собака таким носом потянет, так уж будет что по этой трубе мозгу передать. 

pl	A jaki za to u tego grzbiet! 
ru	Зато какой у него хребет! 

pl	Bo i pieczeniasty, i długi, zważ waćpan. 
ru	Мускулистый, длинный, взгляните-ка. 

pl	A za to u tej... noga. 
ru	А у нее зато лапа. 

pl	Co? 
ru	А? 

pl	Stopka podługowata, widzisz waćpan? 
ru	Видите, какой длинный след? 

pl	Ona mi się jeszcze ani razu nie podbiła... 
ru	Она у меня еще ни разу не споткнулась. 

pl	- Ale! - wtrącił Kacper - gdzie się to taka suka podbije. To idzie po śniegu czy po grudzie jak ten lis. 
ru	- Ну! - вмешался Каспер. - Где там такой суке споткнуться; да она по снегу ли, по мерзлой ли земле как лиса идет. 

pl	- On, choć jest pies cnotliwy, nieraz się znosi i milczkiem, zdrajca, nakłada, a ją zawsze słychać: idzie równo lasami jak dyliżans po gościńcu. 
ru	- Он хоть смелый пес, а все иней раз потеряет след и молчком, подлец, догоняет, а ее всегда слышно; идет по лесу, ровно как дилижанс по тракту. 

pl	Głos jak u młodej wdówki. 
ru	Голос, как у молодой вдовушки. 

pl	Co ona wiatrem i prędzej, to ten musi kopytem, leniwiej, na rozum i nie tak rączo, a za nią, za nią! 
ru	Как птица летит, а он потяжелей, поленивей, больше сметкой берет, не такой быстрый, все за ней, все за ней! 

pl	- To bardzo piękne psy... 
ru	- Очень хороши собаки. 

pl	A czy i tamte kundle także jakie zalety mają? - z odcieniem ironii pytał Hibl wskazując wielkie, kudłate psiska pod piecem. 
ru	А вон те овчарки тоже с какими-нибудь достоинствами? - с некоторой иронией спросил Гибль, показывая на больших лохматых собак у печи. 

pl	- Tamte? 
ru	- Те? 

pl	A to samo psy zacne. 
ru	Это тоже отличные собаки. 

pl	Na dzika - jedyne! 
ru	На кабана - незаменимые! 

pl	Toż zeszłego roku w samą Wilię wzięliśmy z nimi dzika prawie żywcem. 
ru	В прошлом году, в самый сочельник, мы кабана с ними чуть не живьем взяли. 

pl	- Aż tak? - dziwił się Galicjanin. 
ru	- Вот как? - удивился «галичанин». 

pl	- Byliśmy we dwu z tym oto strzelcem. 
ru	- Были мы вдвоем, вот с доезжачим. 

pl	Wyszlakował był dziki w lasach, tu na Bukowej Górze. 
ru	Выследил он кабанов в лесу, тут, на Буковой горе. 

pl	Nocowały w małym smugu, w oparzeliskach. 
ru	Ночевали мы на болотце, в тех местах, где земля не замерзает. 

pl	Poszliśmy raniuteńkiego. 
ru	Поднялись чуть свет. 

pl	Puściliśmy te pieski w zagajnik. 
ru	Пустили этих собак в молодняк. 

pl	Cicho, cicho... 
ru	Тихо, тихо… 

pl	Aż jak wrzaśnie oto ten - Rozbój: ai-ai-ai! 
ru	И вдруг вот этот Разбой как взвизгнет: ай-ай-ай! 

pl	Na oko wszystkie i zębcami! 
ru	Все тут как тут, зубы ощерили и вперед. 

pl	Wyganały dzika tylego jak bawół wprost na niego, na Kacpra. 
ru	Такого выгнали кабана, сущий буйвол, - и прямо на него, на Каспера. 

pl	No, zaczął mierzyć, celować, przykładać się i, dasz waćpan wiarę? - chybił. 
ru	Ну-с, стал это он примеряться, брать на мушку, прицеливаться и - верите! - промахнулся. 

pl	Artifex! 
ru	Artifex. 

pl	On i takie sztuki potrafi, choć przecie ze mną trzydzieści lat za zwierzem chodzi, a chwali się, że kszykowi, jaskółce w lot nie zborguje. 
ru	Он и такую штуку может отколоть, хоть со мной тридцать лет на охоту ходит, и хвастает, будто дупеля и ласточку влет бьет. 

pl	A psy swoje: stanowią dzika w głębokich śniegach. 
ru	А собаки все свое: загнали кабана в глубокий снег. 

pl	Żebyś waszmość widział ten: obraz! 
ru	Если бы вы, сударь, видели эту картину! 

pl	Jeden się wszczepił w ucho, przelazł na bałyku przez bestią i wisi, ani piśnie. 
ru	Один в ухо вцепился, перелез через бестию на карачках и висит, не пикнет. 

pl	A ślepie u niego - żywa krew! 
ru	А глазищи у него прямо кровью налились. 

pl	Drugi trzyma za lewe ucho; przednimi łapami worał się w śnieg, w ziemię, i nie popuszcza. 
ru	Другой держит за левое ухо, передними лапами в снег врылся, в землю, и не пускает. 

pl	Trzeci, Kusy, dopada; dopada... 
ru	А третий, Куцый, все нападает, все нападает… 

pl	Dzik toto wszystko wlecze na sobie i brnie śniegami. 
ru	Кабан всех на себе тащит и бредет по снегу. 

pl	Ale kłem, rozumiesz to waszmość, nie może, ani-ani, bo Rozbój... 
ru	А клыком, понимаете, не может достать, потому что Разбой… 

pl	Czasem tylko dmuchnie nosem albo ciapnie pyskiem... 
ru	Иной раз только фыркнет, либо мордой ткнет… 

pl	Ja tu strzelić nie mogę, bobym psa, czego Boże broń, zabił. 
ru	Я стрелять не могу, а то еще, сохрани бог, собаку убьешь. 

pl	A już wolałbym sobie w nogę palnąć niż w takiego psa. 
ru	Да я скорее в ногу себе выстрелил бы, чем в такую собаку. 

pl	No, a dzik mi idzie w lasy i my jak głupcy za nim. 
ru	Ну, а кабан-то в лес уходит, а мы, как дураки, за ним. 

pl	Dopiero się przecie mój Kacperek odważył. 
ru	В конце концов мой Каспер набрался храбрости. 

pl	Przeżegnał się i wlazł na dzika okrakiem, siadł se na nim mocno jak na koniu, obcasy wparł w ziemię. 
ru	Перекрестился, прыгнул на кабана, сел на него верхом, крепко, как на лошадь, и каблуками в землю уперся. 

pl	Tym oto kozikiem, co go ma u pasa, zaczął mu podrzynać gardziołek. 
ru	Вот этим самым ножиком, который висит у него за поясом, стал он кабану глотку перерезать. 

pl	Naśmiałem się też wtedy! 
ru	Ну, и насмеялся я тогда. 

pl	Bo to jechał na dziku ze siedm pacierzy, nim mu wszystkie żyły i arterias poprzerzynał... 
ru	Семь раз отче наш можно было прочитать, пока он ему все жилы и arterias перерезал. 

pl	- Szelma też to była sroga, choć i ten dzik! - westchnął Kacper. 
ru	- Сердитая бестия был этот кабанище! - вздохнул Каспер. 

pl	- Znalem ja się z nim! 
ru	- Я с ним встречался раньше! 

pl	Dopadł ci mię on jednego razu na Lisowskiem, a jak mię zaorał kłem po łydach, to do samej kości mięso ozdarł, jak cygankiem, aże w kolano. 
ru	Раз он на Цисовском напал на меня да так распорол мне клыком икры, что до самой кости мясо содрал, как ножом до самого колена срезал. 

pl	Pod siebie mię przecie o mało nie wziął, ciortu brat, bom go się był bardzo przeląkł. 
ru	Чуть было, черт, под себя не подмял, потому уж очень я его испугался. 

pl	Teraz jeszcze, jak se spomnieć, to człowiekowi seremno. 
ru	И сейчас вспомнить стыдно. 

pl	A ja już bywałem pod dzikiem. 
ru	А я уже бывал под кабаном. 

pl	Już mi ta jeden orał kożuch na plecach to prawym, to lewym kielcem, i deptał po mnie raciami: z tego wiem, co taki ma w sobie za siłę! 
ru	Не один уж мне распарывал кожух на спине то правым, то левым клыком, да копытами топтал меня! Потому я и знаю, что за силища у них! 

pl	Świnia! 
ru	Свинья! 

pl	Ślepiem na mnie, zatracony, pojrzał tylim, jak żołędzia łupina, a krew człowiekowi w żyłach zmarzła i w gardzieli głos zatkało... 
ru	Глянул на меня, проклятый, глазом всего-то с желудевую скорлупку, а у меня кровь в жилах застыла, и голос пропал… 

pl	Alem ja i tamtego to samo połechtał po szyjce... 
ru	Только я и тогда ему глотку пощекотал… 

pl	- Ba! my tu rozprawiamy - wtrącił Nardzewski - a waszmość, panie komisarzu, może i owo zgoła nie myśliwy? 
ru	- Ба! - вмешался Нардзевский. - Мы тут разболтались, а вы, пан комиссар, может, вовсе и не охотник? 

pl	- Ja wcale myśliwy nie jestem. 
ru	- Я совсем не охотник. 

pl	Gdzież czas na takie zabawy znaleźć bym mógł? 
ru	Где же мне найти время для таких развлечений? 

pl	Zawsze na służbie... 
ru	Всегда на службе… 

pl	Oto i teraz delegowany na komisją do wielmożnego pana, jako do zwierzchności gruntowej, jestem. 
ru	Вот и сейчас меня направили к вам, милостивый государь, с комиссией, как к представителю местного землевладения. 

pl	- Do mnie? 
ru	- Ко мне? 

pl	Na komisją? 
ru	С комиссией? 

pl	- Tak jest. 
ru	- Да. 

pl	- A w jakiejże sprawie, jeśli łaska? 
ru	- А по какому делу, позвольте спросить? 

pl	- Spraw bardzo wiele. 
ru	- Дел очень много. 

pl	- Nawet bardzo wiele. 
ru	- Даже очень много. 

pl	To ciekawe... 
ru	Любопытно… 

pl	- Czy mażemy zacząć w tej chwili? 
ru	- Позвольте приступить сейчас? 

pl	- Noc to... 
ru	- Ночь уже… 

pl	Ale proszę, proszę... 
ru	Впрочем, прошу вас, прошу… 

pl	- Ja przybyłem za dnia i czekałem cierpliwie. 
ru	- Я приехал днем и терпеливо ждал. 

pl	Jutro muszę jechać dalej. 
ru	Завтра мне нужно ехать дальше. 

pl	- Toteż ciekawie słucham. 
ru	- Интересно послушать. 

pl	- Primo, konskrypcja dusz. 
ru	- Primo - перепись душ мужского пола, достигших рекрутского возраста. 

pl	- Dusz konskrypcja? 
ru	- Перепись душ? 

pl	Chłopskich? 
ru	Мужицких? 

pl	- Tak jest. 
ru	- Совершенно верно… 

pl	- Słyszane rzeczy! 
ru	- Слыхано ли дело! 

pl	- Baron von Lipowski, pierwszy cyrkułowy komisarz kieleckiego krajzamtu, nie mogąc sam osobiście; mnie wysyła... 
ru	- Барон фон Липовский, первый окружной комиссар Келецкого крайсамта, не имея возможности лично, поручил мне… 

pl	- A cóż waszmościom, u Boga Ojca, do moich chłopów? 
ru	- А что вам, черт подери, за дело до моих мужиков? 

pl	Urzędnik z lekka a szczerze uśmiechnął się nie podnosząc oczu. 
ru	Чиновник чуть заметно непринужденно улыбнулся, не поднимая глаз. 

pl	Nie odpowiedział też na to pytanie, lecz zadał inne:  
ru	Вместо ответа он спросил:  

pl	- Czy wielmożny pan na fundamencie dekretu ratę ofiary styczniowej dziesiątego i dwudziestego grosza na ręce egzaktora w Chęcinach, urodzonego Czaplickiego, zapłacił był? 
ru	- Изволили ли вы, милостивый государь, внести согласно декрету сбор за январь десятого и двадцатого гроша податному инспектору в Хенцинах, вельможному пану Чаплицкому? 

pl	- Ratę ofiary? 
ru	- Сбор? 

pl	Cóż to za ofiara? 
ru	Какой сбор? 

pl	- Po wstąpieniu wojsk Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości w kraj tutejszy - mówił urzędnik głosem kaznodziejskim odezwę do obywatelów feldcajgmajster de Foullon z żądaniem składania ofiary bez najmniejszej zwłoki wydał był. 
ru	- По вступлении войск его императорского и королевского величества в здешний край, - ответил чиновник торжественным голосом, - его превосходительство, фельдцейхмейстер де Фулон, выпустил обращение к местным помещикам с требованием внести сбор без малейшего промедления. 

pl	W styczniu zeszłego, 1796 roku przez duchownych z ambon ten cyrkularz publikowany jest, a każdy pleban udzielał go «obywatelom za rewersem. 
ru	В январе прошедшего, тысяча семьсот девяносто шестого, года этот циркуляр был оглашен священнослужителями с амвонов, а затем настоятели приходов вручили его помещикам под расписку. 

pl	Czy wielmożny pan topublicandum otrzymał? 
ru	Изволили ли вы получить это publicandum? 

pl	- Być może. 
ru	- Может быть. 

pl	Ale ja do papierów żadnej zgoła wagi nie przywiązuję. 
ru	Только я бумагам не придаю никакого значения. 

pl	Mnie papier potrzebny tylko na przybicie prochu i śrutu, i to jeszcze przekładam flejtuchy z pakuł nad papierowe. 
ru	Мне бумага нужна только для забивки пороха и дроби, да и то я предпочитаю пеньковые пыжи. 

pl	- Otóż, przeciw lepszemu spodziewaniu, wielmożny pan jeden z niewielu zaległ w opłacie. 
ru	- Так вот, вопреки ожиданиям вы изволили оказаться в числе немногих, запоздавших со взносом. 

pl	Nardzewski siedział na swym krześle z rękoma w kieszeniach rajtuzów. 
ru	Нардзевский сидел на своем стуле, держа руки в карманах рейтуз. 

pl	Twarz jego, schłostana przez wiatry, była teraz szkarłatna, wargi odęte. 
ru	Обветренное его лицо побагровело, губы оттопырились. 

pl	Milczał długo. 
ru	Он долго молчал. 

pl	- Bardzo być może... przeciw lepszemu spodziewaniu wycedził wreszcie przez zęby. 
ru	- Очень может быть… вопреки ожиданиям, - процедил он, наконец, сквозь зубы. 

pl	- To ad primum. 
ru	- Это, ad primum. 

pl	A teraz co do homagium.  
ru	А теперь насчет homagium.  

pl	Pan baron von Lipowski, pierwszy cesarski komisarz kieleckiego krajzamtu, żebym wyraził wielmożnemu panu niezadowolenie z powodu jego absentowania się w tej tak ważnej sprawie, polecił mi był.. 
ru	Пан барон фон Липовский, первый императорский комиссар Келецкого крайсамта, поручил мне выразить вам неудовольствие по поводу вашего уклончивого отношения к столь важному делу. 

pl	- Do diaska! 
ru	- Черт возьми. 

pl	Siła grzechów, jak widzę, ciąży na moim sumieniu... 
ru	Я вижу, на моей совести куча грехов… 

pl	- Tak jest. 
ru	- Совершенно верно. 

pl	Wielmożny pan nie tylko nie udał się osobiście do Krakowa... 
ru	Вы, милостивый государь, не только не явились лично в Краков… 

pl	- Ja do Krakowa! 
ru	- Я в Краков? 

pl	Ale czegóż to waszmość wymagasz ode mnie. 
ru	Чего это вы, сударь, вздумали требовать от меня? 

pl	- To nie było wymagane. 
ru	- Мы вовсе не требовали. 

pl	- Nie wymagane znowu! 
ru	- Не требовали? 

pl	Więc jak? 
ru	А как же? 

pl	- To było oczekiwane od obywatelów. 
ru	- Мы ждали этого от помещиков. 

pl	- Raz wymagane, drugi raz oczekiwane!... 
ru	- То требовали, то ждали! 

pl	Ja, mości panie, trzydzieści lat z tych oto Wyrw nie wyjeżdżałem i nie wyjadę. 
ru	Нет, сударь мой, я из Вырв тридцать лет не выезжал и не выеду. 

pl	Nie wyjadę, chociażby kije z nieba leciały! 
ru	Не выеду, хоть тресни! 

pl	Tu siedzę, i skończona rzecz. 
ru	Сижу себе тут и баста. 

pl	O niczym nie wiem... 
ru	Знать ничего не знаю… 

pl	A pierwszy von Lipowski komisarz... 
ru	А первый комиссар фон Липовский… 

pl	Mam już dość Krakowa - i wszystkiego świata! 
ru	Надоел мне и ваш Краков и все на свете! 

pl	- To wszystko bardzo być może... 
ru	- Очень возможно… 

pl	- Ostatni raz byłem w Krakowie anno Domini 1768. 
ru	- Последний раз я был в Кракове в anno doraini, тысяча семьсот шестьдесят восьмом. 

pl	Porachuj no waszmość, ile to lat. 
ru	Посчитайте-ка, сударь, сколько это будет лет? 

pl	- Rzeczywiście - wykrztusił Hibl przeglądając jakieś papiery. 
ru	- Действительно, - пробормотал Гибль, перелистывая какие-то бумаги. 

pl	- Dawne to już, ubiegłe czasy, mości panie. 
ru	- Давно уж, сударь, прошли те времена. 

pl	Jeszcześ wówczas wasze nawet Wschodnich Galicjów nie oglądał. 
ru	Вы тогда, сударь, Восточной Галиции и в глаза еще не видели. 

pl	- Wielmożny pan tam do szkół zapewne?... - mówił urzędnik segregując w dalszym ciągu stosy swych notat. 
ru	- Вы, милостивый государь, верно, там учились? - промолвил чиновник, продолжая разбирать кипы своих заметок. 

pl	- Do szkół? 
ru	- Учился! 

pl	Ale co znowu! 
ru	Что вы! 

pl	Ja szkoły traktowałem w Sandomierzu, w sławnym po wsze czasy kolegium ojców jezuitów, choć już z niego ani dymu, ani popiołu. 
ru	Я обучался в Сандомире, в достославной коллегии отцов иезуитов, от которой, правда, и следа нет. 

pl	Ale nie do nauk byłem stworzony. 
ru	Но я не был создан для науки. 

pl	Szczerze mówiąc, ledwiem się przez infimę, gramatykę i syntaxim przebił nie bez trudu, a poetyki i retoryki owo zgoła zaniechałem. 
ru	Сказать по правде, я еле-еле одолел низший класс, да грамматику и syntaxim, а от поэтики и риторики совсем отказался. 

pl	Kraków!... - mówił w zadumie - nigdy tam noga moja nie postanie. 
ru	Краков!.. - повторил он в задумчивости, - ноги моей больше там не будет. 

pl	To waszmość możesz oświadczyć pierwszemu baronowi z czegoś tam kieleckiego. 
ru	Можете, сударь, заявить об этом вашему первому барону из Келецкого чего-то там… 

pl	- Z kieleckiego cyrkułu - wyraźnie i zimno oświadczył urzędnik. 
ru	- Из Келецкого округа, - холодно и отчетливо подсказал чиновник. 

pl	- Mnie te nazwy ani pachną, ani śmierdzą... 
ru	- Мне все едино… 

pl	Hibl nieznacznie coś zanotował w pugilaresiku. 
ru	Гибль незаметно записал что-то в своей книжке. 

pl	- Powiem waćpanu - ciągnął szlachcic - czemu Krakowa nie lubię. 
ru	- Я расскажу вам, почтеннейший, - продолжал шляхтич, - почему я не люблю Краков. 

pl	Sam pojmiesz. 
ru	Вы сами поймете. 

pl	- Proszę; proszę... 
ru	- Пожалуйста, пожалуйста… 

pl	- W młodocianym wieku osierocony przez rodziców, wzięty byłem przez opiekuna całej mojej puścizny, krajczego - Panie świeć nad jego duszą! - Olchowskiego ze szkół, gdziem się tyle że wałkonił i po wagarach chodził. 
ru	- Родителей я потерял еще в раннем возрасте, и опекун над моим наследством, кравчий Ольховский, - вечная память ему! - взял меня из школы, где я только бил баклуши и куролесил. 

pl	Na dworze jego, w Sieprawicach, młodość strawiłem. 
ru	В его усадьбе, в Сеправицах, я провел свою молодость. 

pl	Siostrę moją, matkę tego oto młodzieńca, wychowała nieboszczka krajczym. 
ru	Сестру мою, мать вот этого юноши, воспитала покойная супруга кравчего. 

pl	Pan Olchowski, jako sam człek ongi rycerski, bo z królem Janem bywał, widząc we mnie ochotę do szabli, udzielił mi błogosławieństwa w imieniu rodziców, a na znak i zakład posłuszeństwa antiąuo moce kazał rozciągnąć na kobiercu i własną swą senatorską ręką wyliczył mi pięćdziesiąt batogów. 
ru	Пан Ольховский, сам человек некогда воинственный, - он бывал в походах с королем Яном, - видя у меня любовь к сабле, благословил меня от имени родителей и в залог послушания, antiquo more, приказал разложить на ковре и собственной своей сенаторской рукой дал мне пятьдесят батогов. 

pl	Zaraz też sto obrączkowych wsypał do trzosika, dał dwu pocztowych, dwa konie wierzchowe jak diabły, ryngraf na piersi, i sam odwiózł do chorągwi pancernej, co się wówczas uwijała koło Miechowa. 
ru	Потом он отсыпал в кошелек сто дукатов, дал двух верховых, двух коней (таких, как черти!), нагрудный знак, и сам отвез в эскадрон, который в то время действовал около Мехова. 

pl	Wtedy oto pierwszy raz widziałem Kraków. 
ru	Вот тогда-то я в первый раз увидел Краков. 

pl	A ostatni raz, ostatni... 
ru	А в последний раз, в последний раз… 

pl	I niech go tam jasne pioruny spalą, cały wasz Kraków! 
ru	Да, чтоб он в тартарары провалился, этот ваш Краков! 

pl	Więcej tego wszystkiego kosztować nie myślę... 
ru	Больше я в такие дела путаться не намерен. 

pl	Gość zaśmiał się z cicha, chytrze rozszerzając powieki. Szepnął z udanym zdziwieniem:  
ru	Гость тихо засмеялся и, хитро поглядев на хозяина, прошептал с притворным удивлением:  

pl	- Dlaczego? 
ru	- Почему же? 

pl	Wielmożny pan obiecał wyjaśnić... 
ru	Вы, милостивый государь, обещали объяснить… 

pl	Szlachcic słyszał ten okrzyk i widział uśmiech, ale nie zrażony mówił dalej:  
ru	Шляхтич услышал этот возглас и заметил улыбку, но, не смущаясь, продолжал:  

pl	- Dlaczego? 
ru	- Почему? 

pl	A no dlatego... 
ru	А вот почему… 

pl	Wytrzymałem był w tym Krakowie oblężenie pospołu z bracią z województwa sandomierskiego, krakowskiego jako też i ziemi sanockiej. 
ru	Я в Кракове выдержал осаду вместе с братьями из Сандомирского и Краковского воеводства и из Саноцкой земли. 

pl	Wytrzymałem dziesięcioniedzielny szturm do miasta. 
ru	Десятинедельный приступ выдержал. 

pl	Byłem przytomny, kiedy nieprzyjaciel zdradą wpuszczony był do grodu, a my wszyscy sromotnie poddać się przymuszeni byliśmy. 
ru	На моих глазах изменники впустили неприятеля в город, и нам всем пришлось позорно сдаться. 

pl	Złożyliśmy jak barany rynsztunek wojenny i dwie niedziel zamknięci w zamku krakowskim czekaliśmy na rezolucją, co tez z nami uczynią. 
ru	Сложили мы, как бараны, оружие и, запертые в Краковском замке, две недели ждали, что с нами сделают. 

pl	Trzy nasze związki konfederackie, Boże mój, Panie miłosierny! rozłączono, a każdy do innej sali na zamku graf zamknąć kazał. 
ru	Три наших конфедератских союза - боже мой милостивый! - разделили, и каждый из них граф велел запереть в отдельных залах замка. 

pl	A skorośmy do tych sal weszli, warta z ukrytych miejsc pokazała się, u drzwi i okien miejsca zajmując. 
ru	Не успели мы войти в эти залы, как из потайных лазеек появилась стража и заняла места у дверей и окон. 

pl	Nazajutrz przyszedł placmajor z rezolucją, ażebyśmy do podróży byli gotowi. 
ru	На следующий день пришел помощник коменданта и приказал приготовиться в путь. 

pl	Dwustu siedmdziesięciu nas samej szlachty oficjerów w marsz wyszło przez Grodzką Bramę. 
ru	Двести семьдесят человек нас, одних шляхтичей-офицеров, вышли через Гродские ворота. 

pl	A za oną bramą zastaliśmy konwój z karabinierów: Ci nas wiedli błotami i drogą złą w naznaczoną podróż. 
ru	А за этими воротами нас ждал конвой из карабинеров. Повели нас по болотам и бездорожью к месту назначения. 

pl	Później dopiero dano nam podwody i tak oto z wolna jechaliśmy w oczach ludzkich przez Skalbmierz, Staszów, Iwaniska... 
ru	Потом только дали нам подводы, и так вот, медленно, ехали мы на глазах у людей через Скальбмеж, Сташев, Иваниски… 

pl	Za Staszowem idzie tam droga szeroka lasem. 
ru	За Сташевым идет лесом большая дорога. 

pl	No, mój ta już był blisko kraj. 
ru	Ну, оттуда до родных мест рукой подать. 

pl	Z dala Święty Krzyż widać... 
ru	Издали виден Святой Крест… 

pl	Zdarzył się był nocleg w miasteczku Bogoryi. 
ru	Случилось нам ночевать в местечке Богорые. 

pl	Dokoła zajazdu, gdzie my w stajniach pokotem leżeli, warta czuwała. 
ru	Вокруг постоялого двора, где мы на конюшне лежали вповалку, стоял караул. 

pl	Wstałem ja w późną noc, przyszedłem do karabiniera pierś w pierś, gdy się nie spodział, i wziąłem mu z rąk broń siłą a w mgnieniu oka. 
ru	Встал я поздней ночью, подошел вплотную к карабинеру, когда тот не ждал этого, и в мгновение ока выхватил у него из рук ружье. 

pl	- Spał? - cicho szepnął urzędnik. 
ru	- Он спал? - тихо спросил чиновник. 

pl	- Co miał spać?... Czuwał! 
ru	- Зачем же спать! Стоял на карауле! 

pl	- Więc jakże? 
ru	- Так как же вы?… 

pl	Szlachcic uśmiechnął się boleśnie i strzepnął palcami. 
ru	Шляхтич болезненно усмехнулся и хрустнул пальцами. 

pl	- Nie pamiętam już dobrze, jak się to stało... 
ru	- Не помню уж хорошо, как все это случилось. 

pl	Dość, że mię... te... puścił. 
ru	Довольно того, что он меня… пустил. 

pl	Rzuciłem się we drzwi, między domostwa, wypadłem w pola i dopiero co mocy w nogach! 
ru	Бросился я к двери, прошмыгнул мимо домов, выбежал в поле и давай бог ноги! 

pl	Gwałt uczynili żołnierzykowie, dalej sypać za mną w ciemności kulami, tylko mi koło uszu gwizdały. 
ru	Солдатики подняли тревогу, давай стрелять в темноте, только и слышу, как пули свистят. 

pl	Ręka Boska odegnała... 
ru	Не допустил господь… 

pl	Lasami przyszedłem do tych moich Wyrw bosy, obdarty do naga, głodny. 
ru	Притащился я через леса в свои Вырвы, босой, оборванный, голодный. 

pl	A stanąwszy w tych progach, takem sobie rzekł:  
ru	А когда переступил порог этого дома, так и поклялся:  

pl	„Teraz Ci, Panie Jezu, ślubuję, że już nie wyjdę!" 
ru	«Господи Иисусе, даю теперь тебе обет не уходить отсюда». 

pl	Otóż i siedzę jak leśny wilk. 
ru	Вот и сижу, как волк лесной. 

pl	Widzisz waszmość, że jadłem dość w tym Krakowie chleba, na poły z plewami spieczonego... 
ru	Я, видите ли, сударь, хлебнул в этом Кракове горячего до слез. 

pl	Zważ waszmość, że działa się ta sprawa w roku Pańskim 1768. 
ru	А ведь это, примите, сударь, во внимание, было в тысяча семьсот шестьдесят восьмом году. 

pl	Gdzież mnie teraz do Krakowa? 
ru	Куда же мне теперь в Краков? 

pl	Co bym tam ujrzał? 
ru	Что я там увижу? 

pl	- Wielkie zmiany, pożądane zmiany. 
ru	- Большие перемены, вожделенные перемены. 

pl	Ten dzień 17 sierpnia zeszłego roku na zawsze zostanie w pamięci wszystkich, co go widzieli. 
ru	День семнадцатого августа прошлого года останется навсегда в памяти у всех, кто был его свидетелем. 

pl	Najprzedniejsze obywatelstwo Zachodniej Galicji zgłaszało się do nadwornego komisarza, pana barona Margelika, z życzeniem asystowania przy wjeździe jegomości pana hołdowniczego, księcia Auersperga. 
ru	Вся знать Западной Галиции явилась к имперскому комиссару, барону Маргелику, выражая желание присутствовать при въезде его светлости, наместника, князя Ауерсперга. 

pl	- Najprzedniejsze obywatelstwo, mówisz waszmość? 
ru	- Вся знать, говорите вы? 

pl	Patrzajcież! 
ru	Вот как! 

pl	- Tak jest. 
ru	- Да. 

pl	Nie wszyscy mogli być przyjęci, osobliwie na dzień samego wjazdu 9 sierpnia. 
ru	Не все могли быть приняты, особенно в день самого въезда, восьмого августа. 

pl	Co to za festyn był! 
ru	Что это было за празднество! 

pl	Szły naprzód ku miastu przez most z przedmieścia Josephstadtu... 
ru	Сначала шли в город через мост из предместья Иозефштадт. 

pl	- Skąd, proszę? 
ru	- Откуда, простите?… 

pl	- Od przedmieścia Podgórze dawniej zwanego. 
ru	- Из предместья, которое прежде называлось Подгорьем. 

pl	- Dawniej zwanego!... 
ru	- Прежде называлось Подгорьем?… 

pl	A teraz Josephstadtu... 
ru	А теперь Иозефштадтом… 

pl	- Cechy, korpus kawalerii, stangreci obywatelów asystujących bez koni naręcznych, berajterowie, trębacze, później szlachta polska na pięknych koniach... 
ru	- Цехи, корпус кавалерии, кучера знати, ведущие коней, берейторы, трубачи, за ними польская шляхта на прекрасных конях… 

pl	- Berajterowie, trębacze i szlachta polska na pięknych koniach... 
ru	- Берейторы, трубачи и польская шляхта на прекрасных конях… 

pl	- Damy polskie w powozach, dwór jegomości pana hołdowniczego, wreszcie on sam - i znowu korpus kawalerii. 
ru	- Польские дамы в экипажах, свита наместника, наконец, он сам, - а за ним опять корпус кавалерии… 

pl	- Piękne widowisko, przez Bóg żywy! 
ru	- Клянусь богом, чудное зрелище! 

pl	- A w dniu hołdu! 
ru	- А в день присяги! 

pl	Od Pałacu Spiskiego do kościoła Panny Marii i do katedry na Wawelu - stanęła infanteria i kawaleria w prostych liniach. 
ru	От Спишского дворца до костела девы Марии и кафедрального собора в Вавеле стояла шпалерами пехота и кавалерия. 

pl	Wyszli mieszczanie ze swymi cechami, świeckie i zakonne duchowieństwo, deputowani z cyrkułów i wszystka obecna szlachta w paradnych strojach, dalej personel Gubernium krajowego, wszystkie urzędy, Akademia. 
ru	Вышли горожане со своими цехами, белое и черное духовенство, депутаты от округов и вся местная шляхта в парадных костюмах, затем все советники губернатора, все чины, академия. 

pl	Wszyscy uszykowali się w swych miejscach. 
ru	Все построились на своих местах. 

pl	Cisza jest, bardzo wielka cisza. 
ru	Тишина, мертвая тишина. 

pl	Wtedy począł dzwonić na Wawelu wielki, starodawny dzwon Zygmunt. 
ru	Вдруг в Вавеле зазвонил большой древний колокол Зыгмунт. 

pl	Nardzewski słuchał uważnie. 
ru	Нардзевский внимательно слушал. 

pl	Z podziwu czy zachwytu głowa jego chwiała się na prawo i na lewo, a z gardła dobywał się co chwila przemocą trzymany głos. 
ru	То ли от удивления, то ли от восхищения он все покачивал головой, а с уст его поминутно срывались какие-то возгласы. 

pl	- W wieczór - ciągnął komisarz - było całe miasto iluminowane, a w Sukiennicach książę jegomość Auersperg dał wielki bal, gdzie się aż do samego rana bawiono. 
ru	- Вечером, - продолжал комиссар, - весь город был иллюминирован, и светлейший князь Ауерсперг дал в Сукенницах большой бал, на котором приглашенные веселились до утра. 

pl	Zjazd był tak wielki z obydwóch Galicjów, że Sukiennice nie mogły wszystkich gości ogarnąć. 
ru	Из обеих Галиций съехалось столько гостей, что Сукенницы не могли всех вместить. 

pl	Blisko sześć tysięcy szlachty w nich się z największą radością bawiło. 
ru	Чуть не шесть тысяч шляхты веселилось и ликовало там. 

pl	Przy stole były spełnione toasty z wielkim zapałem, przy odgłosie armat... 
ru	За столом под звуки ликований и пушечной пальбы были выпиты тосты… 

pl	Nardzewski wciąż śmiał się. 
ru	Нардзевский продолжал смеяться. 

pl	W pewnej chwili mruknął nie odwracając głowy: - Zawieś mi kartę. 
ru	Улучив минуту, он буркнул доезжачему, не поворачивая головы: - Повесь мне карту. 

pl	Strzelec natychmiast porzucił rozkręcone strzelby i do wahadła zegara, który naprzeciwko miejsca, gdzie siedział Nardzewski, wisiał na ścianie, przyczepił asa żołędnego. 
ru	Доезжачий тотчас бросил разобранные ружья и к маятнику часов, висевших на стене против того места, где сидел Нардзевский, прицепил трефового туза. 

pl	To uczyniwszy, prędkimi kroki i z obawą, jakby się paliło, pobiegł do sąsiedniej izby, przyniósł stamtąd dwa piękne pistolety dziwerowane, z kolbami bogato srebrem nabijanymi, i położył je przed dziedzicem na stole. 
ru	Затем он опрометью, как на пожар, побежал в соседнюю комнату, принес оттуда два красивых пистолета из дамасской стали, с богатой серебряной насечкой и положил их на стол перед помещиком. 

pl	- Kontynuuj waszmość, jeśli łaska... 
ru	- Продолжайте, сударь, прошу вас… 

pl	Miło mi słuchać tego, co mówisz, miło mi, przez Bóg żywy! 
ru	Мне очень приятно слушать то, что вы рассказываете, клянусь богом, очень приятно! 

pl	He-he... 
ru	Хе-хе! 

pl	Więc tedy powiadasz jako wiarogodny świadek, że sześć tysięcy najprzedniejszej szlachty do rana z radości hulało, że te... I toasty, i okrzyki... 
ru	Так вы сами были очевидцем того, как шесть тысяч польской знати веселилось и ликовало всю ночь до утра… И тосты и клики… 

pl	A królewski, starodawny dzwon Zygmunt... 
ru	А королевский древний колокол Зыгмунт… 

pl	Urzędnik zamilkł i zbladł. 
ru	Чиновник замолчал и побледнел. 

pl	Oczy jego kilkakroć błysnęły złowrogo i znowu skryły się pod powiekami. 
ru	Глаза его несколько раз зловеще блеснули и снова спрятались под ресницами. 

pl	Prawa ręka ociężałym ruchem skradła się w zanadrze jedwabnej sukni i wydobyła stamtąd wąski, wenecki sztylet tak szybko, że ten ruch ledwie zdołały pochwycić bystre oczy Rafała. 
ru	Правую руку он осторожно украдкой сунул за пазуху шелкового кафтана и молниеносно извлек оттуда узкий венецианский кинжал, так что даже быстроглазый Рафал едва успел уловить это движение. 

pl	Nardzewski ciągnął:  
ru	Нардзевский продолжал:  

pl	- Mówże waszmość, miłościwy panie, z łaski swej... 
ru	- Говорите, сударь, прошу вас, милостивый государь… 

pl	Niech i moje serce napoi się po brzegi radością tych dni! 
ru	Пусть и мое сердце упьется восторгом тех дней! 

pl	Ja tu w lasach, pośród wilków i lisów żywiąc, gdym rad, strzelam do tego znaku. 
ru	Я тут, в лесах, живя средь волков и лисиц, в минуту радости стреляю в это вот очко. 

pl	Waszmości pewno dym prochowy nie szkodzi... 
ru	Надеюсь, пороховой дым не вреден вашей милости… 

pl	Cha-cha... 
ru	Ха-ха… 

pl	Na wiwat! 
ru	Виват! 

pl	To rzekłszy ujął pierwszy z brzegu pistolet i spojrzał w oczy Niemca. 
ru	С этими словами он взял ближайший пистолет и посмотрел в глаза немцу. 

pl	Po twarzy snuł mu się uśmiech, a spomiędzy warg wypadał szorstki ów chichot, podobny także do czkawki czy łkania. 
ru	По лицу его бродила усмешка, он все как-то отрывисто похохатывал, точно икая, не то всхлипывая. 

pl	Hibl miał twarz spokojną, tylko jakby stężałą. 
ru	Лицо Гибля оставалось спокойным, но приняло как будто напряженное выражение. 

pl	Prawe jego oko było przymknięte i dolna szczęka nieco wysunięta. 
ru	Правый глаз у него был прищурен, а нижняя челюсть несколько выдалась. 

pl	Mówił z wolna, głosem pewnym i spokojnym:  
ru	Он говорил медленно, уверенным и спокойным голосом:  

pl	- Cały ten wiekopomny akt przysięgi na wierność monarchom dynastii Habsburskiej odbył się w największym porządku. 
ru	- Весь этот достопамятный акт присяги на верность монархам Габсбургской династии совершился в величавшем порядке. 

pl	Nardzewski podniósł pistolet i strzelił. 
ru	Нардзевский поднял пистолет и выстрелил. 

pl	Dym napełnił pokój. 
ru	Дым наполнил комнату. 

pl	Wapno przez kilka chwil sypało się ze ścian i powały. 
ru	В течение нескольких минут со стен и потолка сыпалась штукатурка. 

pl	Rafał podszedł do zegara i sprawdził, że czarny znak żołędnego asa był z karty wystrzelony. 
ru	Рафал подошел к часам и подтвердил, что черное очко трефового туза прострелено. 

pl	Gdy się dym rozwiał i zaczął odpływać do izb przyległych, młody chłopiec ujrzał w polu odchyleń wahadła mnóstwo kul, które siedziały w modrzewiowych belkach. 
ru	Когда дым рассеялся и начал уходить в соседние комнаты, юноша в поле качания маятника заметил множество пуль, застрявших в лиственничных бревнах. 

pl	Niektóre były wpakowane jedna na drugą i rozpłaszczone. 
ru	Некоторые были всажены одна в другую и расплющились. 

pl	Komisarz nie interesował się wcale wynikiem strzału. 
ru	Комиссар совершенно не интересовался результатом выстрела. 

pl	Siedział na swoim miejscu i kiedy niekiedy machał ręką dla odpędzenia dymu. 
ru	Он сидел на своем месте и время от времени помахивал рукой, чтобы отогнать дым. 

pl	Widząc, że Kacper z pośpiechem nabija wystrzelony pistolet, mówił oschle, wyraźnie i śmiało:  
ru	Видя, что доезжачий снова торопливо заряжает пистолет, он проговорил сухо, отчетливо и решительно:  

pl	- Mnie dym prochowy nie szkodzi, ale może wielmożny dziedzic zaniecha strzałów. 
ru	- Мне пороховой дым не вреден, но, может быть, вы, вельможный пан, соблаговолите прекратить стрельбу. 

pl	Jeszcze ważne sprawy... 
ru	У нас есть еще важные дела… 

pl	Podług osnowy rozkazu mej władzy ogłaszam jako zwierzchności gruntowej, że liczba dni roboczych, jakie odtąd komornicy świadczyć będą rocznie bez różnicy płci, trzynaście, a liczba dni chałupników dwadzieścia sześć wynosić ma. 
ru	Согласно приказу моего начальства объявляю вам, как землевладельцу, что безземельные крестьяне, не имеющие хаты, отныне будут обязаны отработать вам в год, без различия пола, тринадцать дней. А безземельные крестьяне, имеющие усадьбу, - двадцать шесть дней. 

pl	Chłopi posiadający grunta, o ile płacą określone podatki, pracować na rzecz wielmożnego pana nie więcej nad trzy dni w tygodniu mają. 
ru	Крестьяне же, имеющие землю, поскольку они платят определенные подати, должны работать на вас, вельможный пан, не более трех дней в неделю. 

pl	Dłużej jak ośm godzin w zimie, a dwanaście w lecie żaden pracownik w polu czy w gumnie robić obowiązany nie jest. 
ru	Ни один работник в поле ли, или на гумне не обязан работать более восьми часов в день зимою и двенадцати летом. 

pl	Święto, gdy przypada w dzień pańszczyźniany, liczy się na korzyść pracowitego chłopa. 
ru	Если праздник приходится в день барщины, то засчитывается крестьянину. 

pl	- No i cóż jeszcze? - mruknął Nardzewski. 
ru	- Ну, что еще? - пробурчал Нардзевский. 

pl	- Presshafte Leute - mówił urzędnik - to znaczy podupadli na zdrowiu; starcy powyżej lat sześćdziesięciu wolni od robocizny być mają. 
ru	- Presshafte Leute, - продолжал чиновник, - то есть люди слабого здоровья и старики от шестидесяти лет должны быть освобождены от повинностей. 

pl	Nardzewski znowu ujął pistolet i strzelił. 
ru	Нардзевский опять схватил пистолет и выстрелил. 

pl	Nie czekając, nim się dym rozejdzie, wyrwał broń z rąk strzelca.  
ru	Не дожидаясь, пока рассеется дым, он вырвал из рук доезжачего другой пистолет.  

pl	Ostatni słuchał tak ciekawie tego, co mówił urzędnik, że ledwie ruch pana spostrzegł. 
ru	Доезжачий слушал чиновника с таким любопытством, что едва это заметил. 

pl	- Nabijaj! - wrzasnął Nardzewski - bo ci tu na miejscu łeb roztrzaskam! 
ru	- Заряжай! - крикнул Нардзевский, - а то я тебе тут же голову размозжу! 

pl	- Żaden poddany... 
ru	- Ни один крепостной… 

pl	- Co jeszcze? 
ru	- Что еще? 

pl	Co jeszcze'? 
ru	Что еще? 

pl	- Aby żaden kmieć, skrzywdzony przez pana, żadną drogą samowładnie sprawiedliwości dla siebie forytować nie ośmielił się, rozporządzono jest, żeby do krajzamtu w Kielcach, wprost do pełnomocnego komisarza ze skargą szedł - ciągnął urzędnik głosem ochrypłym, ukryty już prawie w dymie prochowym. 
ru	- Чтобы ни один обиженный помещиком крестьянин не осмелился самовольно добиваться своего права, издано распоряжение, согласно которому обиженные должны обращаться с жалобами в крайсамт, в Кельцы, непосредственно к полномочному комиссару, - хриплым голосом продолжал чиновник, весь закрытый пороховым дымом. 

pl	- Niechaj spróbuje! 
ru	- Пускай попробует! 

pl	- Rozporządzono dalej... 
ru	- Далее издано распоряжение… 

pl	- Co waszmość chcesz mówić? - z cicha, głosem suchym rzekł szlachcic wstając ze swego miejsca. 
ru	- Вы что еще, сударь, хотите сказать? - вполголоса холодно произнес шляхтич, вставая со своего места. 

pl	- Ja tu jestem panem, ja prawem! 
ru	- Я здесь господин, я - закон! 

pl	Naddziady tu moje siedziały... 
ru	Мои предки владели этой землей. 

pl	Moja to jest ziemia i moi ludzie. 
ru	Это моя земля и мои люди. 

pl	Te Wyrwy to jest mój kraj. 
ru	Вырвы - это моя земля. 

pl	Mój i niczyj więcej! 
ru	Моя, и больше ничья! 

pl	I przez Boga żywego tu nikt... 
ru	И, клянусь богом, никто… 

pl	Komisarz śmiał się. 
ru	Комиссар засмеялся. 

pl	- Za Jana Kazimierza, po wojnach, przybył tu prapradziad mój, Józef, i te pustka lasami porosłe kupił za grosz w boju na kresach ranami zdobyty. 
ru	- При Яне Казимире мой прапрадед Юзеф приехал сюда после окончания войн и купил эти покрытые лесами пустыри за кровные деньги, добытые в боях на восточной границе. 

pl	Sam własną ręką, wyszorowaną w ciągu lat przez pancerz i rękawicę, karczował te role, rwał pniaki i jałowce. 
ru	Сам своей собственной рукой, за много лет натертой панцирем и латной рукавицей, он корчевал эти пашни, вырывал пни и кусты можжевельника. 

pl	Sam zrównał nowiny, wyniósł kamienie. 
ru	Сам сравнял целину, очистил ее от камней. 

pl	Idź waść i obacz one kamionki dokoła moich pól! 
ru	Ступайте, ваша милость, посмотрите-ка на эти камешки вокруг моих полей! 

pl	Latami ten człowiek... 
ru	Целые годы этот человек… 

pl	Na tych to rolach moje chłopy siedzą. 
ru	Вот этой-то землей и владеют мои мужики. 

pl	Nie miał na zawołanie najemników, a choćby i byli, to czymże by ich opłacił? 
ru	Ему неоткуда было призвать наемников, да если бы и было откуда, так чем бы он им платил! 

pl	Przyszli za nim ludzie bezpańscy z dobrawoli, nędzarze przymierający głodem, i za kawały gruntu, za budynki i gospodarski dobytek zobowiązali się do stałej daniny w pracy. 
ru	Пришли за ним по доброй воле люди бесхозяйные, нищие и голодные, и за клочок земли, за жилье да инвентарь обязались работать на пана. 

pl	Lepiejże im może było tułać się po słotach, nie mieć dachu nad głową? 
ru	Что же, лучше им было мыкаться без крова по свету? 

pl	Lepiej było poniewierać się w czeladzi po dużych dworach czyli też siedzieć tu w jasnych domostwach, na świętej, pospólnej ziemi, z której nie płacili przecie pieniędzy? 
ru	Лучше было терпеть пинки да попреки в богатых усадьбах, - или жить здесь в светлых домах на святой, общей земле, за которую они ведь денег не платили? 

pl	Żyli tu jako jedna rodzina. 
ru	Жили они тут, как одна семья. 

pl	Babka moja, jak zapamiętam, matka i moja, Panie, świeć nad jej duszą, żona, były ich lekarkami. 
ru	Помню, и моя бабка и матушка, да и - царство ей небесное! - жена моя лечили их. 

pl	Spytaj waszmość, kogo chcesz, czy i ja sam, chociem człek twardy... 
ru	Спросите, сударь, кого хотите, разве я сам, хоть я и человек крутого нрава… 

pl	Hibl kiwał głową. 
ru	Гибль покачал головой. 

pl	- Jeśli zagrodnik trzysta zagonów roli pańskiej posiada - mówił z uśmiechem ironii - niech płaci od każdego zagona po groszy miedzianych trzy, jak jest zwyczaj. 
ru	- Допустим, что крестьянин, не имеющий своей земли и пользующийся тремястами загонов вашей пашни, - произнес он с иронической усмешкой, - заплатит согласно обычаю с каждого загона по три гроша медью. 

pl	Przypadnie za wszystką jego rolę złotych sześćdziesiąt. 
ru	За всю пашню ему придется заплатить шестьдесят злотых. 

pl	Rachujmy dzień roboczy najtaniej po groszy miedzianych piętnaście, przypadnie za wszystkie dni robocze w roku złotych siedmdziesiąt ośm. 
ru	Если принять, что за рабочий день надо заплатить ему самое меньшее пятнадцать грошей медью, - то за год, за все рабочие дни получится семьдесят восемь злотых. 

pl	Dobrze mówię? 
ru	Верно? 

pl	- Mów wasan. 
ru	- Говорите. 

pl	- To jakże? Gdzież reszta? 
ru	- Где же остальные деньги? 

pl	Kto bierze ośmnaście złotych? 
ru	Кто получает эти восемнадцать злотых? 

pl	A przecie to nie koniec! 
ru	А ведь это не все! 

pl	Muszą przecie nadto stróżą po nocach odbywać, na posyłki chodzić. 
ru	Крестьяне должны еще стеречь по ночам усадьбу, быть на посылках. 

pl	A daniny? 
ru	А приносы? 

pl	Za cóż jeszcze daniny składają? 
ru	За что их облагают еще приносами? 

pl	Czy także z gruntu pradziadowskiego? 
ru	Тоже за прадедовскую землю? 

pl	Przecie go pracą na pańskim z czubem okupili. 
ru	Ведь они ее барщинным трудом окупили с лихвой. 

pl	Dają różne gatunki zboża, dają kury, jaja, połowę miodu od pszczół, muszą znosić do dworu określoną ilość lnu, jagód, orzechów, grzybów. 
ru	А они приносят и всякий хлеб, и кур, и яйца, и половину пчелиного меда, должны приносить определенное количество льна, ягод, орехов, грибов. 

pl	Nawet gdy się orzech w lasach nie urodzi, dać go muszą, bo tak prapradziadom za Jana Kazimierza dawali... 
ru	Если даже лесные орехи не уродятся, они все равно должны принести их, потому что приносили прапрадедам при Яне Казимире… 

pl	Nardzewski słuchał tego wszystkiego jakby w osłupieniu. 
ru	Нардзевский слушал все это, как остолбенелый. 

pl	Ręce jego bezwładnie leżały na pistoletach. 
ru	Руки его неподвижно лежали на пистолетах. 

pl	Rzekł spokojnie:  
ru	Выслушав, он проговорил спокойно:  

pl	- Skądże to waszmość wiesz? 
ru	- Откуда, сударь, вам все это известно? 

pl	Skąd wiesz? 
ru	Откуда вам все это известно? 

pl	Drażnisz mię licząc na to, żeś pod dachem szlachcica polskiego... 
ru	Вы досаждаете мне, рассчитывая, что находитесь под кровом польского шляхтича… 

pl	Ale, przez Boga żywego, nie czyń tego dłużej... 
ru	Но я прошу вас прекратить это, не то, клянусь богом… 

pl	- Ja się broni nabitej nie boję... - rzekł komisarz z dumą, wstając ze swego miejsca. 
ru	- Я не боюсь заряженных пистолетов… - поднявшись, надменно проговорил комиссар. 

pl	Po chwili zwrócił się do strzelca ze słowami:  
ru	И затем приказал доезжачему:  

pl	- Zawiadomić wójta i ławników, żeby się jutro cała wieś zgromadziła na dziedzińcu dworskim. 
ru	- Сообщить войту и выборным, чтобы завтра вся деревня собралась на помещичьем дворе. 

pl	Urzędowe rozporządzenia przeczytane będą. 
ru	Будут прочитаны распоряжения правительства. 

pl	Ad tertium... Co do gromadzkiego śpichlerza... 
ru	Ad tertium, - обратился он снова к Нардзевскому, - насчет общинного амбара… 

pl	Nardzewski spojrzał na strzelca okropnymi oczyma i z cicha mówił: - Niech mi Jawór obębni po wsi, że jutro mają się zejść wszyscy, kto żyw. 
ru	Нардзевский посмотрел на доезжачего страшными глазами и тихо проговорил: - Вели Явору оповестить деревню, чтобы завтра собрались поголовно все. 

pl	Na mój rozkaz, słyszałeś! 
ru	По моему приказанию, слышишь? 

pl	Będzie brał karę Tomek Zalesiak za to, że się dobierał do mego lamusa. 
ru	Будет бит Томек Залесяк за то, что пробовал забраться в мою кладовую. 

pl	Otrzyma przy całej wsi i w oczach tego oto pana komisarza sto pięćdziesiąt miotełek brzozowych, jak za Jana Kazimierza, Michała Korybuta i innych bywało. 
ru	На глазах у всей деревни и пана комиссара он получит сто пятьдесят березовых розог, как бывало при Яне Казимире, Михаиле Корыбуте и других. 

pl	- Oświadczam uroczyście wielmożnemu panu, że to się nie stanie - mówił komisarz. 
ru	- Милостивый государь, решительно заявляю вам, что этого не будет, - проговорил комиссар. 

pl	- Bić zabrania się wszelką miarą. 
ru	- Бить строго воспрещается. 

pl	A teraz pragnąłbym udać się na spoczynek. 
ru	А теперь я хочу пойти отдохнуть. 

pl	Szlachcic konwulsyjnie chwycił się za głowę i coś jak szczekanie wyłamało się z jego zduszonej gardzieli. 
ru	Шляхтич судорожно сжал руками голову, и что-то похожее на спазматический лай вырвалось из его горла. 

pl	Wstał ze swego miejsca i zaczął chodzić po izbie z rękoma w kieszeniach rajtuzów. 
ru	Он встал и начал ходить по комнате, засунув руки в карманы рейтуз. 

pl	Twarz jego była straszna, o kolorze dymu, który ją owiewał. 
ru	Лицо у него было страшное, серое, как дым, которым оно было окутано. 

pl	Co pewien czas piersi jego jęk wstrząsał, a wargi ciskały wyrazy bez związku. 
ru	Грудь его поминутно содрогалась от стона, а с губ срывались бессвязные слова. 

pl	Rafał w postawie siedzące j chrapał w kącie sofki, jak zarznięty. 
ru	Рафал, сидя в уголке дивана, храпел вовсю. 

pl	Sen jego był tak twardy, że nawet nowy strzał wuja tylko go na chwilę ocucił... 
ru	Он спал так крепко, что даже от нового выстрела дяди очнулся только на минуту… 

pl	Był już dzień biały, kiedy Nardzewski zaczął budzić siostrzeńca. 
ru	Было уже совсем светло, когда Нардзевский стал будить племянника. 

pl	Młodzieniec nierychło podniósł głowę. 
ru	Юноша не сразу поднял голову. 

pl	Zdało mu się, że dopiero co zasnął i chwileczkę drzemał. 
ru	Ему показалось, что он только на минутку задремал. 

pl	Ze zdumieniem też spostrzegł, że jest rozebrany i leży pod kołdrą. 
ru	Он с удивлением обнаружил, что лежит раздетый под одеялом. 

pl	- No, kochanku, szkapy zaprzężone: komu w drogę, temu czas - mówił Nardzewski. 
ru	- Ну, милый, лошади запряжены! Пора в путь, - сказал Нардзевский. 

pl	- Droga daleka, dzień mały... 
ru	- Путь далекий, а день короткий… 

pl	Chłopiec wyskoczył z łóżka i zaczął się ubierać. 
ru	Юноша вскочил с постели и начал одеваться. 

pl	Na dworze słychać było gwar ludzki, szczekanie psów i donośny głos urzędnika przemawiającego z ganku. 
ru	На дворе слышен был людской говор, лай собак и громкий голос чиновника, говорившего с крыльца с народом. 

pl	Stary szlachcic chodził po pokoju szarpiąc czuprynę i wąsy. 
ru	Старый шляхтич ходил по комнате, теребя усы и шевелюру. 

pl	Twarz jego była szara, oczy zdziczałe. 
ru	Лицо у него было серое, глаза смотрели дико. 

pl	Naglił siostrzeńca do pośpiechu tłumacząc mu ochrypłym głosem, że dzień krótki. 
ru	Он торопил племянника, объясняя ему хриплым голосом, что день короток. 

pl	Zmusił go do prędkiego wypicia winnej polewki, otulił niedźwiedzią kiereją, wyprowadził na dwór i wsadził do szerokich sanek, naładowanych zwierzyną. 
ru	Заставил его наскоро съесть винной похлебки, закутал в медвежью шубу, вышел с ним во двор и посадил в широкие сани, нагруженные дичью. 

pl	Cztery dzielne konie, w lejc zaprzężone, włochate i dymiące na mrozie, niepokoiły się wśród tłumu chłopów w rudych sukmanach, bab w wełniakach i dzieci. 
ru	Четыре отличных мохнатых лошадки, запряженные в пристяжку, от которых на морозе поднимался пар, беспокойно переступали ногами, вокруг них толпились мужики в рыжих сермягах, бабы в плахтах и дети. 

pl	Kiedy woźnica był gotów, Rafał uściskał wuja i zasiadł się dobrze w słomianym siedzeniu. 
ru	Когда кучер был готов, Рафал обнял дядю, расцеловался с ним и уселся поудобнее на соломенном сиденье. 

pl	Tak mu było żal jechać, tak niewymownie... 
ru	Ему так жалко было уезжать, ужас как жалко. 

pl	Paliła go nienasycona ciekawość, jak w lesie, gdy się odezwał głos ogarów. 
ru	Он сгорал от любопытства, как в лесу, когда послышался лай гончих. 

pl	Co też to będzie? 
ru	Что тут будет? 

pl	Co się tu stanie? 
ru	Что произойдет? 

pl	Widział rozognione twarze chłopów, błyszczące ich oczy, które nic nie dostrzegały poza figurą urzędnika. 
ru	Он видел разгоряченные лица мужиков, их блестящие глаза, не видящие ничего, кроме фигуры чиновника. 

pl	Hibl w krótkim futerku, oparty o słup ganku, coś dobitnie rozpowiadał. 
ru	Гибль в коротком полушубке, опершись о столб крыльца, что-то убедительно рассказывал… 

pl	Nardzewski dał znak furmanowi i sanie, głośno skrzypiąc na mrozie, ruszyły z miejsca. 
ru	Нардзевский дал знак кучеру, и сани тронулись, громко скрипя на морозе. 

pl	- Przyprowadzić Zalesiaka! - krzyknął wtedy szlachcic przerywając tym sposobem wykład komisarza. 
ru	- Привести Залесяка! - крикнул шляхтич, прервав комиссара. 

pl	Rafał nastawił ucha. 
ru	Рафал насторожил уши. 

pl	- Sołtys, bębnić!... - wołał Nardzewski. 
ru	- Солтыс, бить в барабан! - крикнул Нардзевский. 

pl	Dał się słyszeć ponury, groźny głos bębna... 
ru	Раздался унылый, зловещий барабанный бой… 

pl	Konie Rafała, ściągnięte długim batem, pomknęły z kopyta torem iskrzącym się od mrozu. 
ru	Кучер хлестнул лошадей длинным кнутом, и они рванули и понеслись по искрящейся от мороза дороге. 

pl	Kulig 
ru	Гулянье на масленице 

pl	Z Opatowskiego w kierunku Koprzywnicy i złotopszenicznej niziny Powiśla, wskroś jedynego na świecie Sandomierskiego Płaskowzgórza, gnał kulig. 
ru	Из Опатовского по направлению к Копшивнице и привислинской долине красно-золотой пшеницы, через несравненное Сандомирское плоскогорье несся масленичный поезд. 

pl	Łańcuch kilkudziesięciu sań budził całą okolicę radosnym głosem dzwonków, brzmiącym łoskotem janczarów, trzaskaniem batów na cztery konie, wrzawą okrzyków, bębnów, fujarek, melodią śpiewów i muzyki. 
ru	Несколько десятков саней оглашали окрестность веселым звоном колокольчиков, мелкой дробью бубенцов, хлопаньем длинных, для целой четверки, бичей, гиканьем, свистом дудок, грохотом бубнов, пением и музыкой. 

pl	Kilkunastu pajuków rwało na folwarcznych szkapach, trzymając w garściach pochodnie, w ślad za saneczkami arlekina w czarnej masce, zakopanego w wielkie niedźwiedzie, który na czele orszaku pomykał. 
ru	Арлекин в черной маске, утонувший в медведях, ехал на саночках впереди поезда, а за ним скакало на рабочих лошадях человек двадцать гайдуков с факелами в руках. 

pl	Blask złotych ogni w dymie - płatami rozdzierających noc, o kilka wiorst na płaszczyźnie widoczny, kładł przed oczy zaspy, parowy, urwiska i wskazywał wśród nich przetartą drogę. 
ru	Сверкая сквозь дым золотыми огнями и пронизывая ночную мглу, фонари на несколько верст вперед освещали на равнине сугробы, овраги, обрывы, указывая поезду укатанный путь. 

pl	Noc była widna, księżycowa, mroźna. 
ru	Ночь была ясная, лунная, морозная. 

pl	Wielkie śniegi, przemarzłe w tęgich mrozach, leżały pierzastymi zaspami. 
ru	Глубокий, промерзлый от трескучих морозов снег лежал вокруг волнистой пеленой. 

pl	Tu i owdzie wypełniły po brzegi wąwóz, których tyle w tamtej okolicy; gdzie indziej zadęły opłotki, a nawet wioszczyny przytulone do urwisk. 
ru	Тут он засыпал до краев овраг, которых так много в этих местах, там занес придорожные плетни, а то и целые деревушки, прилепившиеся к обрывам. 

pl	Mglistymi kępy i drgającymi żywo światełkami znaczyły się dwory na przyczółkach parowów. 
ru	Туманными пятнами и трепетными огоньками обозначались помещичьи усадьбы на краю оврагов. 

pl	Konie po brzuchy zapadały w wywary, roznosiły w puch największe zadmy, które ledwie przeorał arlekin. 
ru	Лошади в ложбинах по брюхо уходили в снег; арлекин с трудом прокладывал путь по сугробам, снежная пыль взлетала из-под копыт лошадей. 

pl	Kulig nie znał przeszkód. 
ru	Масленичный поезд не знал преград. 

pl	Tworząc ogromny korowód leciały sanie najrozmaitsze. 
ru	Длинной вереницей неслись самые разнообразные сани. 

pl	Jedne były snycerskiej roboty, pozłacane lub posrebrzane, z czasów jeszcze saskich i stanisławowskich, w kształcie łabędzi z długimi szyjami, w kształcie gryfów i orłów, pozaprzęgane czwórkami w piórach i czubach; inne - zgoła prostackie, ledwie przez domowego cieślę pomalowane lubryką lub na zielono, a ciągnione przez fornalki rozmaitej maści i wzrostu. 
ru	Были тут и резной работы, позолоченные или посеребренные, времен королей саксонских и Станислава, в форме лебедей с длинными шеями, грифов и орлов, запряженные четверками с султанами; были совсем простые без затей, выкрашенные доморощенным плотником в желтый или зеленый цвет и запряженные рабочими лошадьми самой различной масти и роста. 

pl	Zarówno pyszne rugi jak chety z jednaką brawurą i życiem rzucały się w zaspy, niby czółna w fale jeziora. 
ru	И парадные цуги и лошаденки смело и лихо бросались в сугробы, точно лодки в волны озера. 

pl	Radość kipiała w sercach. 
ru	Веселье било ключом. 

pl	Kapela, złożona z klimontowskich Żydków, rznęła od ucha mazury, oberki, krakowiaki, dra- banty. 
ru	Оркестр климонтовских евреев наяривал мазурки, обертасы, краковяки, драбанты. 

pl	Chwilami porywająca melodia przygasała jak od zachwytu, co dech zapiera, i tylko z jakiejś głębi, jakby spod śniegu, dolatywała do uszu i serc. 
ru	По временам звуки залихватской музыки замирали, словно в восторге, от которого дух захватывает, и, услаждая слух и сердце, доносились глухо-глухо, как из-под пелены снега. 

pl	Wtedy odzywały się pieśni. 
ru	Тогда раздавались песни. 

pl	Więc z jednej strony słychać było tkliwe dyszkanty damskie:  
ru	С одной стороны долетали нежные дамские дисканты:  

pl	Ścieni dąbek, ścieni, już się nie zieleni... 
ru	Коль срубили дубочек, уж расти он не станет. 

pl	Dałam chłopcu słowo, już się nie odmieni! 
ru	Дала девушка слово - уж теперь не обманет. 

pl	A z innej naigrawały się potężne basy męskie:  
ru	С другой рокотали сильные мужские басы:  

pl	A ja sama nie wiem, co to za przyczyna: Gustuję w bronecie, wzdycham do blondyna!  
ru	И сама не знаю, что тут за причина, Грущу по брюнету, хоть люблю блондина!  

pl	Zaraz odcinał się chór panieński: Granatowy fraczek, woskowane buty. Teraźniejsza młodzież same bałamuty. 
ru	А женский хор тотчас отвечал: Темно-синий фрачек, лаковы сапожки, Нынче молодежи не верю ни крошки. 

pl	I znowu z góry donośnie, siarczyście zanosiły się skrzypce, basy i flety, głusząc, wszystko. 
ru	И снова, заглушая все звуки, заливались скрипки, басы и флейты. 

pl	Rafał, jak większość najmłodszych kawalerów, jechał konno. 
ru	Рафал, как большинство самых юных кавалеров, ехал верхом. 

pl	Pierwszy to raz w życiu dostał od ojca pozwolenie zażycia faworytalnej „Baśki", młodej klaczki swego chowu.  
ru	Первый раз в жизни отец разрешил ему взять любимицу «Баську», молодую кобылку собственного завода.  

pl	Baśka liczyła sobie dopiero trzy wiosny. 
ru	Баське шел всего третий год. 

pl	Pochodziła z ojca czystej krwi araba i matki polki. 
ru	Отец у нее был скакун чистых арабских кровей, а мать - польской породы. 

pl	Była płocha, żywa, a przecie nad wszelkie słowo rozumna. Główkę miała maleńką, śliczną. 
ru	Баська была шаловливая, резвая, но необычайно умная лошадь серой масти, с тонкой как шелк кожей и маленькой красивой головкой. 

pl	Klacz szła w pląsach, stroiła ogniste skoki. 
ru	Она шла, приплясывая и играя. 

pl	Bawiła się jak człowiek: to, nastawiwszy uszka i rozdymając nozdrza z chrapaniem, słuchała muzyki, to za nią w żartkich lansadach szła niosąc jeźdźca rozkosznie jak w kolebce. 
ru	Шалила, как человек: то настораживала ушки и, с храпом раздувая ноздри, слушала музыку, то шла в такт ей, быстрой иноходью, укачивая всадника точно в колыбели. 

pl	Rafał był szczęśliwy co się zowie. 
ru	Рафал был неизъяснимо счастлив. 

pl	Kieliszek starego węgrzyna, wypity gdzieś w ostatnim dworze w Górkach, Ossolinie czy Nasławicach, rzucił jego uczucia jakoby na ptasie skrzydła. 
ru	От рюмки старого венгерского, выпитой где-то в последней усадьбе, в Гурках, Оссолине или Наславицах, ему чудилось, что у него выросли крылья птицы. 

pl	Koń niósł go wskroś tych zasp, których zimny oddech tak miłośnie mu twarz ochładzał... 
ru	Лошадь мчала юношу через сугробы; их морозное дыхание так приятно холодило ему лицо… 

pl	A w saniach lecących przed nim - te dwie panie... 
ru	А в санях, которые неслись впереди, сидели две дамы… 

pl	Jedna starsza, mężatka czy wdowa; druga - młodziutka dziewczyna. 
ru	Одна постарше, не то замужняя, не то вдова; другая - молоденькая девушка. 

pl	W blasku księżyca widział ich głowy i kołpaczki: u jednej - starożytny, sobolowy, z kitką osadzoną wśród brylantów; u drugiej - okrągły, suty, z gronostajów cynkowanych. 
ru	В лунном свете он видел их головы и высокие шапки: у одной - старинную соболью с султаном, прикрепленным брильянтовой пряжкой; у другой - круглую, пышную, горностаевую. 

pl	Osobliwie ta starsza, w salopie złotego koloru z puszystym futrem... 
ru	Особенно та, что постарше, в золотистом салопе с пушистым мехом… 

pl	Tańczył z nią krakowiaka i mówił już kilka wyrazów. 
ru	Он танцевал с нею краковяк и успел уже перемолвиться несколькими словами. 

pl	Stał mu w oczach cudny czar tej osoby, jej oczy zachwycające, które, zdawało się, nie widzą go wcale, i uśmieszek, który się z jego pomyłek w tańcu tak przedziwnie naigrawał. 
ru	Его поразила ее прелесть, ее дивные глаза, которые, казалось, вовсе не видели его, ее улыбка, когда она обворожительно смеялась над его ошибками в танце. 

pl	Wtedy nawet, gdy on, Rafał Olbromski, żywy i trzeźwy, na nią patrzał w futro otuloną, widział ją w głębi siebie inną, odmienną. 
ru	Когда он смотрел сейчас на закутанную в меха красавицу, она представлялась ему совсем иною, не такой. 

pl	Wspominał, jak z nim tańczyła w sukni greckiej purpurowego koloru, rozkosznie ściskającej stan i piersi, potoczystej, z ogonem i obszyciem ze złotego masyfu. 
ru	Он вспоминал ее в том пурпурном греческом платье, в котором она танцевала с ним; прямое, со шлейфом, обшитое золотом, оно так чудно облегало ее стан. 

pl	Pamiętał śliczne ręce w bufiastych rękawach ze śliskiego atłasu, które się do niego w tańcu wyciągały, i włosy z grecka trefione. 
ru	Он помнил ее прелестные руки в буфах из скользкого атласа, которые протягивались к нему во время танца, и греческую ее прическу. 

pl	Podniecał konia do skoku i kiedy się równał z saniami, wówczas brylanty na kołpaczku, zwróconym w jego stronę i migotały w blasku księżyca. 
ru	Юноша пришпоривал лошадь и, поравнявшись с санями, видел, как на шапке в лучах лунного света сверкают брильянты. 

pl	Oczu nie było widać, i Rafał pewien był, że nie patrzą. 
ru	Глаз не было видно, и Рафал был уверен, что она не смотрит на него. 

pl	Jakże czarodziejsko, jak rozkosznie mieniły się błyski drogich kamieni! 
ru	Как чудно, как очаровательно играли эти драгоценные камни! 

pl	Zdało się pomimo wszystko, że to uśmiech ów skryty, niewidoczny, schowany i wzgardliwy, a przecie nad wszystko powabniejszy, przez noc się ku niemu przebija. 
ru	Вопреки всему юноше чудилось, будто это она улыбается ему в ночной темноте тайной, неприметной, скрытой и презрительной, но все же чарующей улыбкой. 

pl	Schylał się niby to poprawiając tręzlę lub puślisko, ale i tak oczu nie widział. 
ru	Он наклонялся, как будто поправляя трензель или путлище и все же не видел ее глаз. 

pl	Sam był przebrany w strój niby wiejski, krakowski, w żupan granatowy z karmazynowym kołnierzem, lamowany srebrnymi galonami z szychu, w zuchwałą czapkę karmazynową, rogatą, z pawim piórem. 
ru	Сам он был одет в костюм краковского крестьянина - темно-синий жупан с ярко-красными отворотами, обшитый серебряным позументом из мишуры, и ярко-красную шапку набекрень с углами и павлиньим пером. 

pl	Pas z kółkami pobrzękiwał na nim, a stalowe podkówki trzaskały o strzemię. 
ru	На поясе побрякивали колечки, стальные подковы позванивали о стремена. 

pl	Co chwila odwracał się ku niemu i drugi kołpaczek. 
ru	Горностаевая шапка тоже поминутно оборачивалась к нему. 

pl	Ta głowa dziewicza była bliżej. 
ru	Девичья головка была ближе. 

pl	Nie kryła wcale swych spojrzeń. 
ru	Она не таила своих взглядов. 

pl	Widział oczy i rozchylone usta, małe, pąsowe, czuł nawet unoszący się nad saniami w czystym powietrzu zapach eau de la reine d'Hongrie, tak poczciwie zwany larendogrą. 
ru	Он видел глаза и маленькие пунцовые полураскрытые губки, чувствовал даже струившийся над санями в чистом воздухе запах l'eau de la reine d'Hongrie. 

pl	I były chwile, że jak przykuty, jak we śnie, sam nie wiedząc czemu, wpatrywał się w te oczy, które się do niego śmiały z serdecznością i szczęściem. 
ru	Минутами он, как во сне, сам не зная почему, все глядел, как прикованный, в эти глаза, смеявшиеся ему с искренней радостью и счастьем. 

pl	Bo nie masz krainy, nie masz takiej strony, Gdzie by nie kochali chłopcy cudzej żony... - wyleciały jak z procy skądś, aż z ostatnich sanek, swawolne słowa. 
ru	Нет такого края, нет такой сторонки. Где бы не любили хлопцы чужой женки, - долетели вдруг откуда-то, с последних саней, игривые слова. 

pl	Niby groty z ognia uderzyły w Rafała i jakoby oczywiste prawdy zatrzęsły nim aż do samej głębi duszy. 
ru	Как огненные стрелы, пронизали они душу Рафала, потрясли его как откровение. 

pl	Pochylił się na kark konia i tylko siłą wstrzymał ręce, żeby go nie objąć i ust płonących nie przycisnąć do wzdętej jego grzywy. 
ru	Он пригнулся к шее лошади и с трудом удержался, чтобы не обвить эту шею руками и не прижать к буйной гриве пылающие губы. 

pl	Jeden głos męski, potężny, drżący od siły i wesela, śpiewał w nocy:  
ru	Мужской голос, сильный, трепещущий богатырской мощью и весельем, пел среди ночи:  

pl	Nie będę się żenił, nie będę się śpieszył... 
ru	Не хочу жениться, что мне торопиться… 

pl	- Jeszcze czego! - wołał drugi. 
ru	- Ишь ты! - крикнул ему другой. 

pl	Będę się umizgał i dziewczęta cieszył... - ciągnął pierwszy z taką szczerą prawdomównością w każdym tonie, że wszystkie sanie wybuchnęły śmiechem radosnym, prawdziwym aż do samego dna. 
ru	За паннами лучше буду волочиться… - продолжал первый с такой задушевной откровенностью в каждой ноте, что все сани разразились веселым, искренним смехом. 

pl	Był to jak gdyby akord tej samej pieśni, jakby okrzyk zgody czułej, jakby potwierdzenie prawdy nieomylnej, a długo zamącanej przez kłamców. 
ru	Этот смех был как бы припевом к песне, как бы дружным выражением согласия, как бы утверждением незыблемой истины, которую долго отрицали лжецы. 

pl	Z dala, z dala, od przednich sań leciała piosenka:  
ru	Далеко, далеко, с передних саней слышалась песенка:  

pl	- A ja się stanę małą ptaszyną I okryję się gęstą krzewiną... Jednak ja twoją nie będę! 
ru	Обернуся я в птицу, в пташку лесную, Спрячусь подальше в чащу густую, А твоей - все равно не буду! 

pl	- Mają cieślowie takie topory, Że wycinają lasy i bory... Jednak ty moją być musisz!... 
ru	Как возьму я, плотник, свой большой топор, Топором срублю я весь зеленый бор, Все равно ты моею будешь! 

pl	Pieśń ta w inną stronę jak wiatr poniosła duszę Rafała. 
ru	Эта песня, как ветер, унесла душу Рафала совсем в другую сторону. 

pl	Dłonie jego ścisnęły jak gdyby toporzysko siekiery i ramię kurczyło się, żeby z całego duchu ciąć owe „lasy i bory". 
ru	Рука его точно стиснула топорище и поднялась, чтобы со всего размаху рубить этот «зеленый бор». 

pl	Ujrzał je w oczach jak żywe: bory niezmierzone, głuchą świętokrzyską puszczę. 
ru	Он предстал перед ним как живой: необъятный бор, дремучая Свентокшижская пуща. 

pl	Wionął na niego smutek i żal... 
ru	На него повеяло грустью и тоской… 

pl	- Tak-że to nas waćpan zabawiasz, mości kawalerze -rzekła nagle starsza z pań. 
ru	- Вот как вы занимаете нас, господин кавалер! - заговорила вдруг старшая из дам. 

pl	- Ale bo ja... właśnie w tej chwili... - bąkał Rafał zmieszany, nie mogąc znaleźć słowa odpowiedzi. 
ru	- Да, я… как раз сейчас… - не зная, что отвечать, смущенно пробормотал Рафал. 

pl	- Ani nam nie śpiewasz pięknych piosenek, ani grzecznym dyskursem nie rozweselasz. 
ru	- Не споете нам красивых песенок, не расскажете чего-нибудь интересного. 

pl	Niemy waćpan jesteś jak ten worek skórzany, w którym nogi trzymamy. 
ru	Немой вы, как вот эта полость на санях! 

pl	Tyle że z nami jedziesz, jak i on... 
ru	Одно только, что едет с нами, как и вы. 

pl	- Nie umiem śpiewać. 
ru	- Я не умею петь. 

pl	I dlatego właśnie... 
ru	И поэтому… 

pl	- Toć to kulig, nie pogrzeb. 
ru	- Да ведь это масленичное гулянье, а не похороны. 

pl	Waćpan jedziesz na swym koniu za naszymi saniami jak za trumną. 
ru	Вы на своей лошади плететесь за нашими санями, как за гробом. 

pl	Rafał płonął ze wstydu, ale w tonie mowy pięknej pani nie czuł gniewu ani odrazy. 
ru	Рафал сгорел со стыда, но в тоне речей прелестной дамы не уловил ни гнева, ни недовольства. 

pl	Toteż pod wpływem nagłej decyzji zeskoczył z konia i stanął w tyle sanek. 
ru	И вдруг, недолго думая, спрыгнул с лошади и вскочил на запятки саней. 

pl	Przez chwilę myślał, że za ten krok będzie cierpiał srogie jakieś kary, ale było mu wszystko jedno. 
ru	С минуту он думал, что за это на него обрушится суровая кара, но ему было все равно. 

pl	- O, nie zasłużyłeś waćpan, żebyśmy cię na naszych saniach wiozły! 
ru	- О, вы, сударь, вовсе не заслужили, чтобы мы везли вас на своих санях! 

pl	Nieprawdaż, Heleno? 
ru	Не правда ли, Гелена? 

pl	Młodziutka towarzyszka śmiała się z cicha i co chwila wykręcała się na swym miejscu. 
ru	Молоденькая подруга тихонько смеялась и все время вертелась. 

pl	- Już się na pewno poprawię! - szepnął.  
ru	- Я непременно исправлюсь, - прошептал Рафал.  

pl	- Więc akomoduj się waść, bo źle będzie... 
ru	- Смотрите, а то худо будет… 

pl	Wrzawa na saniach jadących przodem wzmagała się coraz bardziej. 
ru	Шум на санях, ехавших впереди, становился все сильнее. 

pl	Bliżej, rozgłośniej słychać było jedną i drugą kapelę. 
ru	Ближе и громче слышны были и хор и оркестр. 

pl	Pochodnie uwijały się gdzieś w dole. 
ru	Факелы мелькали где-то внизу. 

pl	- Cóż to za zgiełk? 
ru	- Что за шум? 

pl	Dlaczego? - pytała piękna pani. 
ru	Что там такое? - спросила красавица. 

pl	Rafał podniósł głowę i spostrzegł, że cały łańcuch sanek zjeżdża w dolinę rzeki Koprzywianki. 
ru	Рафал поднял голову и увидел, что вся вереница саней съезжает в долину реки Копшивянки. 

pl	Z urwistych brzegów, omijając zadęte wąwozy, sanie pędem zlatywały na dół wśród krzyku kobiet i nawoływań męskich. 
ru	Минуя заметенные снегом овраги, сани под визг женщин и гиканье мужчин стрелой мчались вниз с обрывистого берега. 

pl	Klaczka Rafałowa niechętnie szła za saniami. 
ru	Лошадь Рафала неохотно шла за санями. 

pl	Musiał ją ciągnąć za uzdę, a wsiąść na siodło już nie mógł. 
ru	Ему приходилось тащить ее за уздечку, а сесть в седло он уже не мог. 

pl	Ani sposobu! 
ru	Это было просто невозможно. 

pl	Przyrósł do miejsca w tyle sanek. 
ru	Он как вкопанный стоял на запятках. 

pl	Owiewał go czarodziejski zapach i jasny blask tych dwu zjawisk, które miał przed oczyma. 
ru	Два видения ослепляли его взор, обвевали его чарующим своим ароматом. 

pl	Teraz już widział uśmiechy obydwu twarzyczek, zwróconych ku niemu... 
ru	Теперь он уже видел, как улыбаются оба обращенные к нему личика. 

pl	- Gdzież jest dom rodziców waćpana? - pytała pani. 
ru	- Где же дом ваших родителей? - спросила дама. 

pl	- Z tamtej strony, za rzeką. 
ru	- По ту сторону, за рекой. 

pl	- Czy go już widać? 
ru	- Отсюда он виден? 

pl	- Ledwo, ledwo! 
ru	- Чуть-чуть! 

pl	Światła się daleko w nim błyszczą. 
ru	Вон там, далеко, блестят огоньки. 

pl	- Gdzie to? 
ru	- Где? 

pl	Rafał nachylił się nisko i wskazywał ręką. 
ru	Рафал низко наклонился и показал рукой. 

pl	Sobolowe futro musnęło go po twarzy. 
ru	Соболий мех коснулся его лица. 

pl	- Ach, więc to tam są Tarniny? - prędko wypowiedziała panna Helena, nie wiadomo, czy do swej towarzyszki, czy do Rafała. 
ru	- Ах, так это и есть Тарнины! - быстро сказала панна Гелена не то подруге, не то Рафалу. 

pl	On czuł, że musiała się przy tym strasznie zaczerwienić, że cała stanęła w ogniu, bo i jego ogień ogarnął. 
ru	Рафал почувствовал, что при этом она вся вспыхнула и зарделась, потому что его тоже бросило в жар. 

pl	Słodki, melodyjny głos brzmiał w jego uszach, w całej głowie, w piersiach. 
ru	Нежный, мелодический голос звучал у него в ушах, наполнял звоном голову и грудь. 

pl	Te to przecudne, jaśnie wielmożne usta nazwały jego wieś rodzinną... 
ru	Чудные уста вельможной панны назвали его родную деревню… 

pl	- Tak, to Tarniny... - odpowiedział z pozornym spokojem. 
ru	- Да, это Тарнины, - ответил он с притворным спокойствием. 

pl	- Musimy tam zajechać... - mówiła starsza pani - przewrócimy wszystko, mości mruku, do góry nogami. 
ru	- Надо туда заехать, - сказала старшая. - Только мы все перевернем вверх дном, господин бука. 

pl	Prawda, Heleno? 
ru	Правда, Гелена? 

pl	- Ja sam będę dopomagał, bo dom nasz stary, niski i niepiękny. 
ru	- Я сам буду помогать, потому что дом наш стар, приземист и неказист. 

pl	Musiałby rodzic drugi dom wystawić. 
ru	Придется отцу другой поставить. 

pl	Powiedziawszy to głupstwo z dość wielką brawurą, obejrzał się mimo woli, czy aby rodzic nie słyszał aforyzmu. 
ru	Сказав с молодецким задором эту глупость, Рафал тут же невольно оглянулся: а что если вдруг услышит отец? 

pl	Woźnica stanął w saniach i wstrzymał swą czwórkę. 
ru	Кучер привстал и остановил свою четверку. 

pl	Cztery spasione konie okryte lamparcimi skórami, w szorach nasadzonych licznymi dzwoneczki, z czubami pąsowych piór na łbach, stały w blasku nad brzegiem urwiska jakby senne widziadło. 
ru	Откормленные лошади, покрытые леопардовыми шкурами, в увешанной множеством бубенчиков сбруе, с султанами из пунцовых перьев на челках, стояли в лунном сиянии над краем обрыва, как сонные видения. 

pl	Po chwili, gdy ruszył lejcami, zapadły w dół, idąc zrazu kłusem, później galopem. 
ru	Минута - кучер тронул вожжи, - и лошади понеслись вниз, сначала рысью, а потом вскачь. 

pl	Wierzchówka Rafała nie chciała ich naśladować i młodzieniec, pragnąc nie wypuścić z rąk wodzów, musiał skoczyć na ziemię. 
ru	Лошадь Рафала не хотела следовать за ними, и юноша, чтобы не выпустить из рук поводья, вынужден был спрыгнуть на землю. 

pl	Runął w śnieg i ledwo utrzymał cugle. 
ru	Он ухнул в снег, с трудом удержав поводья. 

pl	Po chwili namacał końcem stopy strzemię i gnał za saniami. 
ru	Поднявшись, он нащупал носком сапога стремя и помчался за санями. 

pl	W nizinie, nad brzegiem rzeki, utworzył się istny zator pojazdów i koni. 
ru	Внизу, на самом берегу реки, образовался затор. 

pl	Mostu w tych miejscach nigdzie nie było. 
ru	Моста в этих местах нигде не было. 

pl	Jeżdżono od początku świata w bród. 
ru	Ездили испокон веку вброд. 

pl	Pierwsze sanie, przebywając rzekę po lodzie, oberwały wielką jego taflę i ledwo-ledwo wydobyły się z wody. 
ru	Первые сани, переезжая реку по льду, проломили его и еле-еле выбрались из воды. 

pl	Brzegi rzeczki były spadziste, obmarzłe, nie do przebycia. 
ru	Берега речки были крутые, обледенелые, проехать по берегу в сторону было невозможно. 

pl	Jedyne łagodniejsze miejsce zostało zniszczone. Czekano na chłopów z najbliższej wioski. 
ru	Единственный пологий спуск был испорчен. Ждали мужиков из соседней деревушки. 

pl	Tymczasem zjeżdżało sań coraz więcej. 
ru	А саней между тем съезжалось все больше и больше. 

pl	Dwie kapele złączyły się teraz i od ucha cięły zawołanego mazura. 
ru	Оба оркестра соединились и наяривали теперь бравурную мазурку. 

pl	Okazało się, że pierwsze sanie wiozą napotkanego w drodze „turonia", czyli „kłapacza", tj. chłopa przebranego za straszydło z wysoką szyją jak u żyrafy i ruchomą paszczęką czerwonym suknem wybitą. 
ru	Оказалось, что первые сани везут ряженого, который встретился им в пути. Это был мужик, переряженный масленичным «туром», с высокой, как у жирафа, шеей и двигающейся «пастью», выложенной красным сукном. 

pl	Na wybrzeżu Koprzywianki powstał gwar, zgiełk, hałas. 
ru	На берегу Копшивянки поднялся крик, визг, говор. 

pl	Dzwonki, janczary, krzyki, śpiewy, muzyka zlewały się w ogromny wybuch wesela. 
ru	Колокольчики, бубенцы, крики, музыка, песни слились в общий шум бесшабашного веселья. 

pl	Turoń posuwał się z wolna między saniami, kłapiąc dolną żuchwą i nachylając się to tu, to tam. 
ru	«Тур» медленно бродил между санями, щелкая нижней челюстью и наклоняя то туда, то сюда длинную шею. 

pl	Rafał na widok tego stracha, tej przeraźliwej chimery, uczuł w sobie dreszcz, który się wskroś śmiechu przebijał. 
ru	Рафал при виде этого чудища, этой огнедышащей химеры не на шутку струхнул и не мог даже замаскировать свой испуг смехом. 

pl	W tej samej chwili panna Helena, obok której stał właśnie, z nagła ujrzawszy poczwarę, krzyknęła, rzuciła się na oślep, a lewą ręką pochwyciła ramię Rafała:  
ru	В ту же минуту панна Гелена, рядом с которой он стоял, увидев внезапно страшилище, вскрикнула и бросилась в сторону, схватившись левой рукой за плечо Рафала.  

pl	On instynktownym ruchem przysunął się ku niej. 
ru	Он инстинктивно прижался к ней. 

pl	Tak przez chwilę stali obok siebie, złączeni śmiertelną grozą, gdy turoń nachylił się ku ich twarzom i końską swoją paszczę szeroko otwierał. 
ru	Так простояли они минуту рядом, охваченные смертельным страхом, а «тур» наклонился к самым их лицам, широко разевая свою лошадиную пасть. 

pl	Po chwili śmiali się do rozpuku, zaznajomieni z tobą wskutek tego zdarzenia; jakby od wielu lat chowali się pod jednym dachem. 
ru	Спустя минуту оба хохотали до упаду; благодаря этому случаю они стали так близки друг другу, как будто много лет росли под одной кровлей. 

pl	- Boisz się waćpanna turonia? - zapytał cicho. 
ru	- Вы боитесь тура? - тихо спросил Рафал. 

pl	- Ależ nie...  
ru	- Да что вы…  

pl	Co znowu! 
ru	Чего ради? 

pl	Tylko tak na mnie zakłapał... 
ru	Просто он так щелкнул своей челюстью. 

pl	- Ja się dawniej bałem. 
ru	- Когда-то я боялся его. 

pl	Och, bardzo, strasznie! 
ru	Ужасно боялся! 

pl	Śnił mi się po nocach ze swoim czerwonym językiem. 
ru	Он мне снился по ночам с этим красным языком. 

pl	Po Bożym Narodzeniu przyszedł raz do nas, do Tarnin. 
ru	После рождества он пришел однажды к нам в Тарнины. 

pl	Byłem wtedy chory, a w dodatku mały smarkacz. 
ru	Я был еще совсем маленький и лежал больной. 

pl	Drzwi się otwarły i wsunął się łeb... 
ru	Дверь отворилась, и просунулась голова… 

pl	Wie pani, taki okropny, bez oczu... 
ru	Знаете, такая страшная, безглазая…. 

pl	- Och, wiem! 
ru	- Ох, знаю! 

pl	Nagły łeb, jakby się wyśnił albo jak czasem z ciemnego pokoju..: wiesz waćpan, coś takiego wyłazi... 
ru	Увидишь вдруг такую голову, как во сне, или иногда… знаете, высунется вдруг она… из темной комнаты… 

pl	- Czasem jeszcze i teraz, choć to śmieszne, zdaje mi się, że stoi za oknem na deszczu, na wichrze, i słychać kłapanie. 
ru	- Даже и сейчас, как это ни смешно, мне иногда кажется, будто он стоит за окном, под дождем и ветром, и слышно, как он щелкает. 

pl	A oczu strach podnieść... 
ru	А глаза поднять страшно… 

pl	Spojrzeć? 
ru	Посмотреть? 

pl	- Za nic! 
ru	Да ни за что на свете! 

pl	Prawda? 
ru	Правда? 

pl	- Za nic! 
ru	- Ни за что на свете. 

pl	A to tylko wiatr wyje w ciemną noc, w jesień...  
ru	А на самом деле, это только ветер воет темной осенней ночью…  

pl	To po prostu topole jęczą i skrzypią, a stare lipy huczą. 
ru	Просто тополи стонут и скрипят, или шумят старые липы. 

pl	Przejdzie chwila i wszystko nacichnie. 
ru	Пройдет минута и все стихнет! 

pl	Gromada chłopów, zwołana przez umyślnych na miejsce, jęła się pracy. 
ru	Толпа мужиков, созванных нарочными, принялась за работу. 

pl	Usiłowano przeprowadzić konie i sanki w innym dostępnym miejscu, ale znowu lód nie wytrzymał. 
ru	Попробовали провести лошадей и сани в Другом доступном месте, но опять не выдержал лед. 

pl	Radzono tedy, co czynić. 
ru	Стали совещаться, как быть? 

pl	Jedni utrzymywali, że wypadnie objechać aż na Koprzywnicę; inni byli zdania, żeby się cofnąć w górę rzeki, gdzie jakoby przed laty był jakiś lekki mostek. 
ru	Одни утверждали, что надо сделать крюк на Копшивницу; другие были того мнения, что лучше вернуться вверх по реке, где много лет назад был перекинут какой-то легкий мостик. 

pl	- Chłopcy! - zawołał nagle ktoś z tłumu szlachty - a nam co po moście? 
ru	- Хлопцы! - крикнул вдруг кто-то из толпы шляхтичей, - а зачем нам мост? 

pl	Który się podejmie przenieść sanki razem z paniami na drugi brzeg rzeki, dostanie natychmiast czerwony złoty jeden, pojedynczy! 
ru	Кто возьмется перенести сани с женщинами на тот берег, получит тут же на месте червонный злотый! 

pl	- Zimna woda, jaśnie panie! - rzekł pierwszy chłopowina z kraja. 
ru	- Вода холодная, вельможный пан! - сказал первый с краю мужичище. 

pl	- A ja idę! - krzyknął drugi ściągając z ramion zwierzchni kożuch. 
ru	- А я пойду! - крикнул другой, стаскивая с плеч кожух. 

pl	Po chwili już kilkunastu rozzutych i na pół odzianych brało na bary pierwsze sanie. 
ru	Спустя минуту десятка два разутых и полураздетых мужиков подняли на плечи первые сани. 

pl	Furmani siedli oklep na wyprzężone konie i w drugim brodzie przejeżdżali wodę. 
ru	Кучера сели охлябь на выпряженных лошадей и в другом месте пустились вброд через реку. 

pl	Powstał krzyk dam siedzących w saniach, śmiechy i oklaski zgromadzonych na brzegu. 
ru	Дамы, сидевшие в санях, подняли крик, оставшиеся на берегу стали смеяться и хлопать в ладоши. 

pl	Przenoszenie długo trwało. 
ru	Долго тянулась эта переправа. 

pl	Wkrótce jednak na przeciwległej stronie zgrupował się zastęp niemały. 
ru	Вскоре, однако, на противоположном берегу собралась порядочная толпа. 

pl	Zmącona woda chlupała, gdy chłopstwo podsadzało się pod sanice i brnęło środkiem. 
ru	Помутневшая вода хлюпала, когда мужики, подставив плечи под полозья, брели посредине реки. 

pl	- Zimno! - wołali dźwigający. 
ru	- Холодно! - кричали они. 

pl	- Dalej go! 
ru	- Вперед! 

pl	Czerwony złoty na głowę... - zachęcał projektodawca. 
ru	Червонный злотый на рыло!.. - поощрял инициатор переправы. 

pl	- Kapelę nam tu dawajcie, kapelę! - dopominała się młodzież - co tu mamy próżnujący czekać... 
ru	- Музыкантов сюда, музыкантов! - кричала молодежь, - чего тут даром время терять… 

pl	- Pochodni! - nastawały panie. 
ru	- Давайте сюда факелы! - требовали дамы. 

pl	- Ej, chłopy pracowite! - ozwał się głos młody - a weźcie no jeden z drugim łopaty, ubijcie nam tu śnieg, a równo, twardo!... 
ru	- Эй, мужики! - послышался молодой голос. - Возьмите-ка лопаты, утопчите нам тут снег, да поровнее, потверже!.. 

pl	- Żydy, mazura! 
ru	- Жиды, мазурку! 

pl	- Pejsate Żydy, naszego! 
ru	- Нашу, пейсатые! 

pl	- Kulig! - wykrzyknął arlekin, podniesiony przez młodzież nad głowy wszystkich. 
ru	- Эй, гуляй! - крикнул арлекин, которого молодежь подняла над головами. 

pl	Żydki urznęły od ucha. 
ru	Музыканты ударили в смычки. 

pl	Wkrótce śnieg ubity był twardo i zrównany niby najdoskonalsza posadzka. 
ru	Вскоре снег был утоптан и выровнен, как самый лучший пол. 

pl	Oczekując na przybycie wszystkich puszczono się w pląsy, zatoczono mazura, jakiego świat nie widział. 
ru	В ожидании, пока все переправятся, молодежь пустилась в пляс, откалывая такую мазурку, какой свет еще не видывал. 

pl	Matrony i starcy otaczając koło przyklaskiwali, a młódź hulała co tchu. 
ru	Пожилые дамы и старики, окружив танцоров кольцом, прихлопывали в ладоши, а молодежь веселилась напропалую. 

pl	Wnet futra, opończe, bekiesze poczęły zawadzać, więc je rzucano w sanie. 
ru	Шубы, епанчи, бекеши стали мешать, и их побросали в сани. 

pl	Hajduki wysoko wznosiły pochodnie i gruby, bujny, migotliwy blask oświetlił miejsce. 
ru	Гайдуки высоко подняли факелы, и сильное пламя их, мерцая, озарило площадку. 

pl	Zabłysły kółka pasów, barwne kierezje, wyszywane gorsety, białe rękawy koszul. 
ru	Засверкали колечки на поясах, яркие краковские кафтаны, вышитые корсажи, белые рукава рубашек. 

pl	Rafał tańczył z panną Heleną. 
ru	Рафал танцевал с панной Геленой. 

pl	Wyglądał szatno i szumno. 
ru	Он выглядел нарядно и молодцевато. 

pl	Krzesał hołubce jak żaden. 
ru	Каблуками притопывал лише всех. 

pl	Krew w nim kipiała. 
ru	Кровь в нем играла. 

pl	- Olbromszczak... - gwarzono naokół z aprobatą i poklaskiem.  
ru	- Ольбромского сынок, - переговаривались кругом, одобрительно прихлопывая ему.  

pl	- Dobra krew... 
ru	- Хороша порода… 

pl	- Widać zaraz, że dumna sztuka... 
ru	- Сразу видно, что знает себе цену… 

pl	- Po ojcu, po starym cześniku. 
ru	- В отца, в старика кравчего. 

pl	To samo tancerz był ongi, a towarzysz nie lada jaki, chociaż dziś kutwa nad kutwami. 
ru	Тоже танцор был когда-то и хлебосол, хоть теперь и стал сущим скопидомом. 

pl	- Patrzajcie no... Co to za pląs!  
ru	- Поглядите-ка… ну и пляшет!  

pl	Co za gracki ruch! 
ru	Ну и откалывает! 

pl	- To mi tan! 
ru	- Вот это танец! 

pl	- Diablo i pięknie! 
ru	- Здорово, черт возьми! 

pl	- Ej, dziś dziś! ej, dziś dziś! 
ru	- Тра-ля-ля, тра-ля-ля! 

pl	Panna Helena zrzuciła futerko i kapłoni rękawek. 
ru	Панна Гелена скинула шубку и пуховую муфту. 

pl	Miała na sobie suknię niebieską z krótkim stanem, z fartuszkiem linowym w paski, bez żadnego upiększenia. 
ru	Она осталась в голубом платье с короткой талией, с полосатым тюником, без всяких украшений. 

pl	Nie wpięła nawet kwiatu we włosy, spuszczone na czoło. 
ru	Не вплела даже цветка в спущенные на лоб волосы. 

pl	Gdy od tańca zakwitły jej policzki, oczy, zdało się, pochłonęły migotliwe blaski pochodni i otrzymały ich siłę palenia. 
ru	Когда щечки у нее раскраснелись от танцев, глаза, словно поглотив трепетный свет факелов, сами стали огненными. 

pl	Rafał nie mógł od niej oderwać wzroku, zapomniał o świecie całym. 
ru	Рафал глаз не мог отвести от нее, забыл обо всем на свете. 

pl	Taniec był dla niego już nie zabawą, lecz wybuchem radości, pląsaniem ze szczęścia. 
ru	Танец был для него уже не забавой, а бурным проявлением радости, счастья. 

pl	Oczy, złączone z oczyma ślicznej panienki, pełne były zachwytu i poczęły wypowiadać to, czego na pozór nie było wcale w duszy, co tam leżało jak ruda kruszcu bez ceny, martwym pokładem. 
ru	Их взоры встретились; немое восхищение выражал его взгляд, он говорил о том, чего, казалось, вовсе не было в душе, что лежало там, как мертвый пласт бесценной руды. 

pl	Teraz bił stamtąd blask i wznosił się pachnący dym. 
ru	Теперь его душа сияла, источала благовонный фимиам. 

pl	Kiedy najbardziej rozkosznie wciągał w nozdrza ten królewski zapach i najsiarczystsze krzesał hołubce, usłyszał głos ojca. 
ru	В минуту, когда он с наибольшим упоением вдыхал этот дивный фимиам и особенно лихо притопывал каблуками, он услышал голос отца. 

pl	Stary cześnik mówił:  
ru	Старый кравчий говорил:  

pl	- Kto, mośćbrodzieju, na mój grunt dnia dzisiejszego, kto, mówię, na mój grunt nogą stąpi, tego, mośćbrodzieju, już nie wypuszczam za granice włości: takie u mnie z dawien dawna ius terrestre - dnia dzisiejszego... 
ru	- Кто, милостивый государь, на мою землю нынче, кто, говорю, на мою землю ступит, того, милостивый государь, я уже не выпущу из моих владений, уж у меня исстари в нынешний день jus terrestre… 

pl	- A toż tańczymy, sąsiedzie dobrodzieju, na waszym gruncie, aż w całej parafii dudni... - ktoś z boku zawołał. 
ru	- Да ведь пляшем, дорогой сосед, на вашей земле так, что во всей округе стон стоит! - крикнул кто-то. 

pl	- Nie nasza to rzecz, mośćbrodzieju, sub divo hulać! 
ru	- Не шляхетское это дело, милостивый государь, sub divo веселиться! 

pl	- Dlaczego, panie bracie?... 
ru	- Отчего же, сударь?… 

pl	- Dlatego, że to despekt dla szlachcica, mośćbrodzieju. 
ru	- Оттого, что негоже, милостивый государь. 

pl	Choć u mnie pod strzechą izdebki, choć, mówię, nie do tańca, aleć, miłościwe panie i łaskawi sąsiedzi, Bóg widzi, jako się rzekło... 
ru	Хоть у меня хата под соломенной стрехой, хоть негде и поплясать у меня, а все же, милостивые государи, дорогие соседи, как говорится, видит бог… 

pl	Rafał zatrzymał się w tańcu i wmieszał w tłum. 
ru	Рафал перестал плясать и смешался с толпой. 

pl	Nierad był wcale nasuwać się rodzicowi na oczy. 
ru	Ему совсем не хотелось попадаться отцу на глаза. 

pl	Stary tymczasem już go był dostrzegł i obrzucił szorstkim wejrzeniem. 
ru	Но старик успел уже его заметить и окинул суровым взглядом. 

pl	- Raczcież - ciągnął - miłościwe mośćbrodziejki, raczcież, sąsiedzi panowie i bracia... zaszczycić... 
ru	- Прошу, милостивые государыни, - продолжал старик, - прошу, дорогие соседи… 

pl	Był to starzec zgarbiony latami, łysy, z krótkim, mlecznym wąsem i grubą brwią nad wspaniałymi jeszcze oczyma. 
ru	Старик был согбен годами, лыс, с короткими, белыми, как лунь, усами и густыми бровями над все еще красивыми глазами. 

pl	W koło tańczących wtłoczyły się saneczki arlekina i czarna jego maska wynurzyła na światło. 
ru	В круг танцующих врезались саночки арлекина, и черная его маска выплыла из мрака на свет. 

pl	- Do Tarnin, kto żyw! - wołał głośno, trzepiąc swą rózgą wokoło, a szczególnie mężczyzn blisko stojących.  
ru	- В Тарнины, все в Тарнины! - громко кричал он, хлопая своей розгой кого попало, особенно стоявших поблизости мужчин.  

pl	- Do Tarnin!... cóż tu stoicie, mazgaje? 
ru	- В Тарнины! Что же вы стоите тут, ротозеи! 

pl	Wszyscy ruszyli się do swoich sanek.  
ru	Все бросились к своим санкам.  

pl	Powstał ścisk, gwar, wyszukiwanie i wdziewanie rzuconych futer i burek. 
ru	Поднялся шум, толкотня, все со смехом стали разыскивать и надевать снятые шубы и бурки. 

pl	Królował śmiech. 
ru	Смех раздавался кругом. 

pl	Buchnęła w rozmowach bezmierna wesołość. 
ru	На всех напала веселость. 

pl	Zakipiały śmiałe żarty, mignęły tu i owdzie ukradkowe całusy po ręku, jak cieniem zakryte obrazą, która trwa przez mgnienie oka, uśmiechy, których piękność i rozkosz głębia nocy pochłania i życzliwie zataja. 
ru	Послышались смелые шутки; тут и там кавалеры украдкой целовали дамам ручки, и мимолетная тень недовольства; пробежав по личику красавицы, словно прикрывала почищенный поцелуй; дамы дарили кавалеров улыбками, всю прелесть и сладость которых скрывала и таила спасительная ночная тьма. 

pl	Gdy Rafał dopadł wierzchówki i miał skoczyć na siodło, ujrzał ojca tuż przy sobie. 
ru	Когда Рафал подбежал к своей лошади и хотел вскочить в седло, он увидел рядом отца. 

pl	Cześnik nieznacznie zmacał ręką kark klaczy, badając, czy bardzo zgrzana, i coś pod nosem mruknął. 
ru	Старый кравчий незаметно пощупал рукой шею лошади, чтобы проверить, не слишком ли Баська разгорячена, и что-то буркнул себе под нос. 

pl	Rafał wiedział, że z tych badań dobrego nic nie wypadnie, ale tylko przekrzywił krakuskę na głowie. 
ru	Рафал знал, что эта проверка не сулит ничего хорошего, но только сдвинул набекрень свою краковскую шапку. 

pl	Co ma być, to tam już jutro... 
ru	Чему быть, того не миновать, да ведь будет оно только завтра… 

pl	Klacz sama stanęła obok sanek, w których siedziały znajome panie. 
ru	Лошадь сама стала около саней, на которых сидели знакомые дамы. 

pl	Chwilę stali na miejscu, nim ogromny wąż zaprzęgów ruszył się z miejsca. 
ru	Некоторое время им пришлось постоять, пока не тронулся весь длинный, как змея, поезд. 

pl	Widzieli znowu przed sobą rwący się w kierunku Tarnin barwisty łańcuch. 
ru	Впереди они снова увидели пеструю вереницу саней, мчавшихся по направлению к Тарнинам. 

pl	Ognie, okrzyki, śpiewy znowu napełniły dolinę. 
ru	Огни, крики и песни снова наполнили долину. 

pl	W dali, na wzgórzu między drzewami, wśród Sandomierskiego Płaskowzgórza, które się skłania ku dolinie Wisły, paliły się światła w oknach starego dworzyszcza. 
ru	Вдали, на холме, посреди Сандомирского плоскогорья, спускающегося к долине Вислы, горели между деревьями огни в окнах старой усадьбы. 

pl	Kiedy nareszcie i pojazd Helenki ruszył z miejsca, Rafał usłyszał głos ojca, który gramolił się do małych saneczek.  
ru	Когда, наконец, тронулись и сани Геленки, Рафал услышал голос отца, с трудом усаживавшегося в маленькие санки:  

pl	- Rwij mi, dnia dzisiejszego, z kopyta do dom i przyjmuj na ganku! 
ru	- Скачи сейчас же во весь дух домой и встречай гостей на крыльце! 

pl	Kawaler z bólem podciął klacz, ze wściekłością przechylił się na siodle i wymijając pochód ruszył cwałem. 
ru	Юноша с болью в сердце пришпорил лошадь, в ярости пригнулся к луке седла и, обгоняя поезд, помчался вскачь. 

pl	W mig był na ganku. 
ru	В мгновение ока он был на крыльце. 

pl	Już tam pierwsze sanie stawały, i matka w kontusiku drojetowym, z siostrami w odświętnych sukniach, witała gości, błagała o zaszczycenie niskich progów. 
ru	Первые сани уже подъезжали к дому, и мать, в полушелковом кунтуше, с сестрами в праздничных платьях встречала гостей, низко кланяясь и прося почтить своим присутствием их скромное жилище. 

pl	Rafał stanął przy matce, kłaniał się, zdejmował futra, szuby, wprowadzał panie, znosił krzesła. 
ru	Рафал стал рядом с матерью, он тоже кланялся, снимал меха и шубы, провожал дам, приносил стулья. 

pl	Wkrótce zjawił się i ojciec. 
ru	Вскоре явился и отец. 

pl	Nikt nie mógł poznać starego Olbromskiego, który nigdzie nie bywał i nikogo prawie nie przyjmował u siebie. 
ru	Никто не мог узнать старика Ольбромского, который нигде не бывал и почти никого не принимал у себя. 

pl	Dziś stary zmienił skórę. 
ru	Старика словно подменили. 

pl	Przybrany w piękny kontusz, Bóg wie jakie czasy pamiętający, „na opaszki" wrzucony - w drogi żupan - giął się w ukłonach, muskał wąsa jak za dawnych, pijackich czasów, uśmiechał się, prawił komplementy i sumitował. 
ru	Надев дорогой жупан и накинув на плечи красивый кунтуш, помнивший бог весть какие времена, он низко кланялся гостям, крутил ус, как в былые разгульные времена, улыбался, говорил комплименты, почтительно кланялся высоким гостям. 

pl	Gdy wstąpiła na ganek jedna z najpoważniejszych matron okolicznych, stary cześnik podał jej ramię i z krygami, muskaniem wąsa oraz odrzucaniem wylotów wiódł ją uroczyście przez tłum, zgromadzony już nie tylko w bawialni, w alkierzach, w ciasnych i niskich izdebkach dworu, ale nawet w sieni, na ganku, w bokówkach starych ciotek, sióstr-panien odwiecznych i rezydentek. 
ru	Когда на крыльцо поднялась одна из важных матрон, старый кравчий подал ей руку и, крутя ус, изгибаясь, откидывая рукава кунтуша, торжественно повел ее через толпу, собравшуюся уже не только в гостиной, в боковушах и в остальных тесных и низких комнатках дома, но и в сенях, на крыльце, в клетушках старушек теток, старых дев - сестер и приживалок. 

pl	Rafał dopilnował, żeby godnie przyjąć swe damy. 
ru	Рафал постарался достойно принять своих дам. 

pl	Podał ramię pani stolnikowej i wprowadził ją do domu. 
ru	Он подал руку жене стольника и проводил ее в дом. 

pl	Sam nie wiedział, skąd mu się wzięła pewność taka, śmiałość ruchów, ukłonów, które wykonywał, i słów grzecznych, które mówił. 
ru	Юноша сам не знал, откуда у него взялась такая уверенность, смелость движений, поклонов и галантных слов. 

pl	Pani stolnikowa trzymała za rękę swą towarzyszkę, pannę Helenę, i śmiała się wesoło. 
ru	Жена стольника держала за руку свою подругу, панну Гелену, и весело смеялась. 

pl	Stanęli za progiem izby bawialnej, gdzie był już tłok taki, że obrócić się nie było sposobu, gdy cześnik przepraszał właśnie swych gości i zaklinał, żeby się bawili, jak mogą. 
ru	Они остановились на пороге гостиной, где было уже столько народу, что яблоку негде упасть. Старый кравчий приносил извинения и просил гостей веселиться напропалую. 

pl	- Łuczywa nam tylko sąsiad dobrodziej nie poskąpisz! - wołał ktoś z tłumu. 
ru	- Лучины только, дорогой сосед, не пожалейте! - крикнул кто-то из толпы. 

pl	- Wyjdziemy na dziedziniec i jak nad wodą, hulaj dusza! 
ru	- Выйдем во двор и запляшем, как на берегу! 

pl	Stary zwrócił się w stronę tego głosu i mówił z pięknym ukłonem, śmiejąc się chytrze:  
ru	Старик обернулся на этот голос и с низким поклоном, лукаво усмехаясь, проговорил:  

pl	- Dom ciasny, na miły Bóg, ciasny, mośćbrodzieju! 
ru	- Дом тесен, ей-ей, сударь, тесен! 

pl	Sam to widzę i boleję, ale nieraz tu już krzesano hołubca pod tą strzechą niską za dobrych starych czasów. 
ru	Сам вижу и болею душой, а все-таки в доброе старое время под этой низкой стрехой не раз отплясывали лихую мазурку. 

pl	Hańbaż by to dla mnie, dnia dzisiejszego, była, gdyby na dziedzińcu tak znakomici goście... 
ru	Стыдно было бы мне, если бы нынче такие знатные гости - да во дворе… 

pl	- Cóż, kiedy ciasno, sąsiadeczku dobrodzieju nasz!... cóż, kiedy ciasno... 
ru	- Как же быть, когда тесно у вас, соседушка! Как же быть, когда тесно! 

pl	- Ciasno, nieciasno! - zawołał ktoś inny. 
ru	- Тесно, тесно! - воскликнул кто-то другой. 

pl	- Szlachecki dom ciasny, a miejsca w, nim do tańca, dla braci, nie brakło, jak świat światem. 
ru	- Шляхетский дом тесен, а места в нем для пляски, для гостей испокон веку хватало. 

pl	Jakoś się rozsuniemy... 
ru	Как-нибудь раздвинемся. 

pl	- Mość brodzieje! - wołał głośniej cześnik zarzucając w tył wyloty starego kontusika – mość brodzieje! ściany każę wyjąć z tych oto pradziadowskich węgłów!... 
ru	- Судари! - кричал еще громче старый кравчий, откидывая назад рукава старого кунтуша. - Судари, да я велю стены снять в этом прадедовском гнезде! 

pl	- Co znowu! 
ru	- Да что вы! 

pl	Miejsca dla nas - świat! 
ru	Вон сколько тут места для нас! 

pl	Muzyka, ustawioną za oknami, grała krakowiaka i kilka par puściło się w tany. 
ru	Музыканты за окном заиграли краковяк, и несколько пар пустились в пляс. 

pl	Dla stojących nie było już tam miejsca. 
ru	Для стоявших уже не оставалось места. 

pl	Tłoczono się tedy z izby do izby. 
ru	Гости толкались по комнатам. 

pl	Służba folwarczna, ad hoc poprzebierana w liberyjne kubraki, roznosiła wino na tacach i domowe ciasta. 
ru	Батраки с фольварка, ad hoc переодетые в ливреи, разносили на подносах вино и домашнее печенье. 

pl	Gwar rozmów napełnił dom cały aż do ostatniej sionki, gdzieś na ogrody wychodzącej. 
ru	Шум голосов наполнил весь дом до последних сенцев, выходивших куда-то на огороды. 

pl	Było wesoło, ale czuli to wszyscy, że o tańcach w tym domu nie może być mowy. 
ru	Было весело, но все чувствовали, что о танцах в этом доме не может быть и речи. 

pl	Toteż szeptano po cichu, żeby chwilę jeszcze z grzeczności pobawić i ruszyć dalej dla odszukania dworu większego. 
ru	Гости поэтому перешептывались, что надо посидеть немного из вежливости и трогаться дальше искать усадьбу попросторнее. 

pl	W bokówce, gdzie wisiał wielki obraz Matki Boskiej Sulisławskiej ze sczerniałymi od starości ramami, w bokówce, która zamknęła w sobie niejedno już zapewne długie życie, całkowite, od kolebki do grobu, starosta i starościna kuligu prawili długą orację do gospodyni domu, cześnikowej Olbromskiej, częstując ją deską wyrobioną na wzór pszenicznego sandomierskiego placka. 
ru	В боковушке, где висел большой образ Сулиславской божьей матери в почерневших от времени ризах, в боковушке, где протекла, наверное, не одна долгая жизнь от колыбели до гробовой доски, староста и старостиха поезда держали длинную речь перед хозяйкой дома, преподнося ей доску, выделанную наподобие сандомирского пшеничного пирога. 

pl	Wskroś tonów muzyki przebijały się do dalszych izb ledwie strzępy tej mowy:  
ru	Звуки музыки заглушали эту речь, и в остальные комнаты долетали только обрывки ее.  

pl	- „Cóż tedy czynić - wołał starosta - kiedy kogo astra necesytowały urodzeniem, iż odjąć się nie może naturze i do wesołej przywyknąć konwersacji? 
ru	- Что поделаешь, - говорил староста, - если кого astra обидели от рождения, и он не может переделать свою природу и научиться вести веселый разговор. 

pl	Sili się ars, różne media i remedia podając... 
ru	Пускает в ход ars, хватается за разные media и remédia. 

pl	Ale fluctuantur podczas i same nawet nadzieje, kiedy tenax propositi człowiek uchwyci się kresu i portu swego, słusznie zaprawdę gratulari sobie może..." 
ru	Но fluctuantur подчас и надежды, что tenax propositi человек достигнет родного предела и пристани и сможет воистину gratulari. 

pl	Gwar zagłuszył ciąg dalszy.  
ru	Общий шум заглушил продолжение.  

pl	Ale za chwilę znowu dała się słyszeć rzecz miodopłynna:  
ru	Через минуту, однако, послышалась медоточивая речь:  

pl	- „Jakoż prędzej niebotyczne cedry zajadłym czas zębem skosi, prędzej kwitnące zwiędnieją laury, aniżeli rozkwitła w serdecznych wirydarzach przyjaźń jakiejkolwiek podpadnie alteracji..." 
ru	- Но скорее время скосит коварной косой могучие кедры, скорее увянут цветущие лавры, чем в вертоградах души увянет расцветшая дружба… 

pl	W sąsiednich izdebkach młodzież tańczyła jak mogła, kręcąc się na miejscu. 
ru	В соседних комнатах молодежь танцевала, как могла, топчась на одном месте. 

pl	Zbliżała się już chwila stanowcza i oglądano się już tylko na arlekina, żeby wydał hasło do odjazdu. 
ru	Приближалась уже решительная минута и все озирались только на арлекина, который должен был дать сигнал к отъезду. 

pl	Rzeczywiście przedarł się przez tłum w swej masce, krzycząc i trzepiąc rózgą naokół po sprzętach, ścianach i plecach. 
ru	Действительно, тот уже проталкивался сквозь толпу в своей маске, крича и хлопая розгой по стенам, мебели, спинам. 

pl	Stanął na środku obszerniejszego pokoju, zatrzymał tańczących i jeszcze raz wykrzyknął kręcąc się na pięcie:  
ru	Он стал посредине гостиной, остановил танцующих и еще раз прокричал, вертясь на пятке:  

pl	- Hej! kulig, kulig! 
ru	- Эй! Гуляй, гуляй! 

pl	Wtedy stary Olbromski znowu z gracją podał ramię swojej matronie. 
ru	Старик Ольбромский снова галантно подал руку своей почтенной даме. 

pl	Muzyka urwała i z nagła, niespodzianie ucięła wspaniałego poloneza. 
ru	Музыканты оборвали танец, и вдруг неожиданно грянул величественный полонез. 

pl	Wszyscy z podziwieniem oczekiwali, co będzie dalej. 
ru	Все с удивлением ждали, что будет дальше. 

pl	Cześnik występował z niewymowną precyzją i nadzwyczajnymi ceregielami. 
ru	Кравчий выступал чрезвычайно церемонно и весьма старательно выделывал ногами. 

pl	Minął jedną izbę, drugą, jakieś alkierze, bokóweczki, sienie, aż wreszcie zatrzymał się przed szczelnie zamkniętymi drzwiami. 
ru	Он прошел одну комнату, другую, какие-то боковушки, клетушки, сени и, наконец, остановился перед плотно закрытой дверью. 

pl	Tu zarzucił wyloty, musnął wąsa i z nagła klasnął w ręce. 
ru	Тут он откинул рукава кунтуша, покрутил свой ус и вдруг хлопнул в ладоши. 

pl	W mgnieniu oka drzwi się na oścież rozwarły. 
ru	В мгновение ока двери распахнулись настежь. 

pl	Oczom idących ukazała się duża, pusta, wysoka i doskonale oświetlona sala. 
ru	Перед глазами гостей открылся обширный, пустой, высокий и превосходно освещенный зал. 

pl	Arlekin wyrwał się naprzód i w podskokach ją przebiegł wołając:  
ru	Арлекин выскочил вперед и вприпрыжку побежал через весь зал, выкрикивая:  

pl	- Kulig, kulig! 
ru	- Гуляй, гуляй! 

pl	Pary wkroczyły do wielkiej izby.  
ru	Пары вошли в эту большую комнату.  

pl	Muzyka umieszczona w przeciwległych drzwiach zagrała krakowiaka i cały tłum z okrzykiem wesela puścił się w tany. 
ru	Оркестр, разместившийся у противоположной двери, заиграл краковяк, и вся толпа с веселыми криками пустилась в пляс. 

pl	Nierychło spostrzeżono, że jest to prosta, stara kuchnia z piekarnią dla czeladzi, przybudowana w tyle dworu. 
ru	Гости не сразу заметили, что это просто старая кухня и людская, пристроенная сзади к дому. 

pl	Cześnik w przewidywaniu kuligowego najazdu kazał ją z sadzy oczyścić, wprawić nową i wywoskować do tańca podłogę. 
ru	Предвидя, что на масленой съедутся гости, кравчий велел отчистить сажу, настлать новый пол и навощить его для танцев. 

pl	Ściany zawieszono festonami z jedliny,, olbrzymi komin i piec chlebowy zastawiono świerkowymi drzewkami, tworząc z nich pewien rodzaj leśnej altany. 
ru	Стены увесили гирляндами из еловых веток, огромную печь для хлеба загородили елочками, образовав из них как бы беседку. 

pl	Woskowe świece w drewnianych lichtarzach, które przybito do ścian, rzucały rzęsiste światło. 
ru	Восковые свечки в прибитых к стенам деревянных подсвечниках бросали яркий свет. 

pl	- Ot, to mi figiel gracki! - wołano ze wszech stron. 
ru	- Вот это здорово!.. - слышались возгласы со всех сторон. 

pl	- To po naszemu! 
ru	- Это по-нашему! 

pl	- To lubimy! 
ru	- Это чудно! 

pl	- W górę gospodarza! 
ru	- Качать хозяина! 

pl	Ot, to prawdziwa niespodzianka! 
ru	Вот это неожиданность! 

pl	- W to nam graj! 
ru	- Вот это угодил! 

pl	Teraz dopiero wyzwoliła się zabawa co się nazywa. 
ru	Только теперь гости разгулялись на воле. 

pl	Wszystko co młodsze znalazło się w sali i hulać zaczęło. 
ru	Все, кто помоложе, собрались в зале и пустились в пляс. 

pl	Były tam i modne fraczki, i starodawnym krojem szyte kontusiki, głowy w lokach i podstrzyżone. 
ru	Были там и модные фраки, и старинного покроя кунтуши, и завитые, и стриженые головы. 

pl	Większość panien miała już na sobie suknie odkrywające ramiona, a czoła zakryte puklami włosów, ale nie brakło dziewic odzianych w staromodne suknie, w lewitki i bufonki, w krótkie rękawki z długimi angażantkami z koronek. 
ru	Панночки по большей части нарядились в открытые платья, на лоб спустили букли; но было немало девушек во всяких старомодных платьях: и пышных и гладких, а то и с короткими рукавчиками и с длинными кружевными манжетами. 

pl	Wszystko to mieszało się w tłum barwisty, utkany mnóstwem kierezji chłopskich, krakowskich „suk", gorsetów i białych bufiastych rękawów. 
ru	В пестрой толпе то и дело мелькали мужские кафтаны, краковские темные, шитые белыми шнурами и выложенные красным сукном сермяги, корсажи и пышные белые рукава. 

pl	W pierwszej chwili tuliła się po kątach młodzież uboższa, ale wnet radość powszechna wciągnęła w wir i najmniej odważnych. 
ru	Скачала молодежь победнее жалась по углам, но скоро вихрь веселья увлек и самых робких. 

pl	Chwilami ta rozbawiona młódź sprawiała wrażenie zdrowej, dzielnej, urodziwej stadniny, pędzącej z krańca w kraniec po błoniu. 
ru	По временам казалось, что это не толпа молодежи пляшет в зале, а здоровый, крепкий, красивый табун несется из края в край по степи. 

pl	Nowa podłoga dudniła jak skóra na bębnie, światło jarzęcych świec chyliło się poziomo to w tę, to w inną stronę, zawieszone festony chwiały się do taktu, a cała izba, zdało się, trzeszczała w swych węgłach. 
ru	Новый пол гудел, как кожа на барабане, колебалось пламя восковых свечей, качались в такт гирлянды, и вся комната, казалось, ходила ходуном. 

pl	Wrzawa uciechy huczała w niej jak spieniona woda. 
ru	Толпа шумела, веселясь, как пенистый поток. 

pl	Zdrowie, młodość i kipiące życie przemieniły ten taniec w wylew radości. 
ru	Полная жизни и здоровья молодежь самый танец обратила в бурное проявление радости. 

pl	Bawiono się z pełnego serca, hulano z potrzeby dusznej, tańczono w całym znaczeniu tego wyrazu do upadłego. 
ru	Она веселилась от полноты сердца, ликовала потому, что этого жаждала ее душа, плясала в полном смысле этого слова до упаду. 

pl	Słychać było tylko śmiech i krzesanie hołubców. 
ru	Слышен был только смех да топот каблуков. 

pl	Otwarto drzwi, gdyż było duszno nawet w tak wielkiej izbie. 
ru	Двери открыли настежь, потому что было душно даже в такой огромной комнате. 

pl	Ktoś spróbował odemknąć okna, a gdy się okazało, że są na głucho zabite gwoździami, wyrzucił je razem z futryną. 
ru	Кто-то попробовал открыть окна, но когда оказалось, что они наглухо забиты гвоздями, выломал их вместе с рамами. 

pl	Wnet z dwu czarnych otworów wionęły białawe obłoki i ukazały się w nich liczne głowy czeladzi, dziewek i parobków wiejskich, co z rozdziawionymi ustami patrzali nieruchomo na to pańskie „granie". 
ru	В два черных проема ворвались белые морозные облака, и гости увидели толпу дворовых и деревенских девок и парней, которые, разинув рты, смотрели, как забавляются паны. 

pl	Starsi z gości, nacieszywszy się rozkoszą młodych, natupawszy w miejscu i po wyładowaniu westchnień za ubiegłymi laty, rozpełzli się po stancyjkach dworu. 
ru	Гости постарше, натоптавшись да налюбовавшись на счастливую молодежь и повздыхав о добром старом времени, расползлись по комнатушкам. 

pl	Wszystkie alkierzyki i przybudówki z niskimi powałami, o wapnem wybielonych belkach, pełne były gwaru i śmiechu. 
ru	Все боковуши и пристроечки с низкими потолками и побеленными известкой бревенчатыми стенами, наполнились говором и смехом. 

pl	Każda z tych skrytek miała już swój choćby najmniejszy stół i grono biesiadników. 
ru	В каждом укромном уголке был уже свой, пусть самый маленький, столик и кружок сотрапезников. 

pl	Niektóre łączyły się między sobą nakryciami, tworząc jadalnię dziwnie powykrzywianą, która szła wskroś całego dworzyszcza. 
ru	В некоторых комнатах столы были поставлены в ряд, и получилась причудливо изогнутая столовая, которая тянулась через весь дом. 

pl	Jedzono na porcelanie, na cynie, na holenderskiej farfurze, na wszelkim naczyniu, jakie w domu było. 
ru	Ели на фаянсе, на олове, на голландском фарфоре, на всякой посуде, какая только нашлась в доме. 

pl	Przepłynęła już była kolejka gdańskich wódek, obnoszono potrawy i strugą lać się zaczął węgrzyn. 
ru	Уже выпили гданьской водки, стали обносить блюда, и рекой полилось венгерское. 

pl	Szlachta piła. 
ru	Шляхта пила. 

pl	Większość przyjechała już dobrze podochocona, a teraz weseliła serce do znaku. 
ru	Большая часть гостей приехала уже навеселе, а сейчас была пьяна до бесчувствия. 

pl	Gospodarz, gospodyni, dwie ich córki i syn obsługiwali gości. 
ru	Хозяин, хозяйка, две их дочки и сын прислуживали гостям. 

pl	Rafał, obchodząc stoły z dzbanem wina, słyszał mimo chęci szeptane rozmowy. - Beczkę węgrzyna sprowadził na saniach z Krakowa stary kutwa, słyszeliście? 
ru	Когда Рафал обходил столы со жбаном вина, его ухо невольно ловило шепот: - Бочку венгерского старый скупердяга привез на санях из Кракова! Слышали? 

pl	- Cuda, cuda... 
ru	- Чудеса, чудеса… 

pl	- Starsza córka skwaśniała im na ocet siedmiu złodziei, więc teraz z młodszą umyślili spróbować z innej beczki. 
ru	- Старшая дочка в девках засиделась, прокисло винцо, сущий уксус стало, вот он с младшей надумал из другой бочки попробовать. 

pl	- Sarnie combry jadą! 
ru	- Смотри-ка, бок серны едят! 

pl	- Widziałeś sąsiad... 
ru	Видали, сосед… 

pl	Jak mi Bóg miły - sarnina! 
ru	Ей-ей - бок серны! 

pl	- Combry, ale baranie. 
ru	- Бок-то бок, да только не серны, а бараний. 

pl	- Mnie aby waszmość powiesz! 
ru	- Что вы мне говорите! 

pl	Ja węchem poznam cuch sarni, kiedy się jeszcze na brytfannie smaży, a dopieroż na półmisku... 
ru	Да я носом потяну и серну учую, когда она еще на противне жарится, а уж на блюде… 

pl	- Gdzie indziej mówiono jeszcze ciszej:  
ru	В другом месте говорили еще тише:  

pl	- Tańce w kuchni, a przyjęcie w bokówkach. 
ru	- Танцы на кухне, а прием - в боковушках… 

pl	- Piastowskim obyczajem... 
ru	- Как при Пястах… 

pl	- Pastuchy od prosiąt w lejbikach z galonami. 
ru	- Свинопасы в кафтанах с галунами… 

pl	Rafał płonął ze wstydu, gdy nie postrzeżony słuchał słów takich. 
ru	Рафал сгорел со стыда, услышав случайно такие разговоры. 

pl	Najbardziej go zabolał szyderczy śmiech pięknej pani. 
ru	Особенно больно ему стало, когда до слуха ею донесся язвительный смех прекрасной стольничихи. 

pl	Skoro tylko mógł się wymknąć, biegł do izby bawialnej. 
ru	Как только ему удавалось улизнуть, он бежал в комнату, где веселилась молодежь. 

pl	Tam ścigał oczyma błękitną panienkę. 
ru	Там он искал глазами панну в голубом. 

pl	Smutek uciskał mu serce w chwili kiedy spostrzegał, że tańcząc z kim innym była wesoła i rozbawiona. 
ru	Сердце у него сжималось от тоски, когда он видел, что, веселая и довольная, она танцует с другим. 

pl	Kiedy go spostrzegała, oczy jej śmiały się jeszcze bardziej, jakoś promiennie i z radością. 
ru	Остановившись на нем, ее глаза улыбались еще веселее какой-то лучезарной, радостной улыбкой. 

pl	Wówczas na jedną sekundę nie rozstawały się ich oczy. Były ciągle zwrócone... 
ru	Ни на одно мгновение не могли они отвести глаз друг от друга. Все время тянулись друг к другу… 

pl	Nawet podczas drabantów i anglezów, które usiłowała zainaugurować młodzież wykwintniejsza i bardziej światowa (od strony Zawichosta), panna Helena odwracała głowę w tym kierunku, gdzie był jej kawaler. 
ru	Даже во время драбантов и кадрилей, которыми пыталась щегольнуть более утонченная и светская молодежь (из Завихоста), панна Гелена поворачивала голову туда, где был ее кавалер. 

pl	Gdy w przerwach między jednym tańcem a drugim przechadzała się z towarzyszkami, Rafał przyłączał się do niej na chwilę. 
ru	Когда в перерывах между танцами она прохаживалась с подругами, Рафал на минуту присоединялся к ней. 

pl	Nie mógł, po prostu nie był w możności oderwać oczu od tego widoku, jak usta jej uśmiechają się z dziecinną szczerością, a jednocześnie słowa są napuszone i przymusowy wyraz powagi nadaje twarzy siła woli. 
ru	Он не мог, положительно не мог наглядеться на нее, когда она улыбалась с детской искренностью в то время, как речь ее была надменной и выражение лица принужденным и серьезным. 

pl	Kiedy tak błądzili między ludźmi, nie wiedząc, co do siebie mówić, ośmielali się każdym spojrzeniem i oczyma mówili sobie rzeczy niewysłowione. 
ru	Блуждая так в толпе людей, не зная, что сказать друг другу, они становились все смелее, и глаза их говорили друг другу все то, чего они не могли выразить словами. 

pl	Były chwile nadziemskie, że szli obok siebie z utopionymi w źrenicach źrenicami, zaczarowani przez uśmiechy omdlałe ze szczęścia. 
ru	Бывали минуты неземного блаженства, когда они шли рядом, не сводя глаз друг с друга, зачарованные улыбками, обессиленные сладкой истомой. 

pl	Zdumienie przenikało ich serca aż do samej głębi i trwoga nieznana, a nie przekraczająca czasu mgnienia powieki. 
ru	Сердца их были полны удивления, и неведомая тревога на короткое мгновение охватывала их. 

pl	Oczy jej, błękitne jak w dzień letni dalekie lasy, stawały się z nagła ciemnymi i nabierały siły ognia, na obraz płomieni prędko wybuchających. 
ru	Ее глаза, синие, как дальние леса в летний день, темнели вдруг и вспыхивали, как пламя. 

pl	Wtedy przez krótkie chwile iskrzył się w nich jak gdyby gniew, drżały jakieś pragnienia, żal powstały z niczego... 
ru	Они словно загорались на мгновение то гневом, то огнем желания, то светились вдруг непонятной тоской… 

pl	Nie wiedzące o sobie wzruszenia, gorące, namiętne, dziecięco niewinne i naiwnie lubienie, przepływały szybko przez twarz i gasły nagle w wybuchach śmiechu niespodzianego, a ostrego jak toczony sztylet. 
ru	Безотчетное волнение страсти, пылкой, горячей, детски-невинной и наивно-нескромной, отражалось на их лицах и гасло мгновенно в неожиданном взрыве смеха, резкого, как отточенный кинжал. 

pl	Wszczynali jakąś rozmowę, nie wiedzieć dlaczego półgłosem prowadzoną, o wszystkim i niczym, o niebie i ziemi, o frakach i najładniejszych imionach, o łacinie i głębokim śniegu...  
ru	Они начинали разговор, сами не зная почему, вполголоса, обо всем и ни о чем, о небе и земле, о фраках и самых красивых именах, о латыни и глубоком снеге…  

pl	Od tej rozkoszy ciągle odrywały Rafała wskazówki ojca, nawoływania matki lub sióstr. 
ru	От этого блаженства Рафала постоянно отрывал отец со своими поручениями, мать или сестры, то и дело звавшие его. 

pl	Dawał tedy szturchańce i rady sługusom, zapraszał co znaczniejsze osoby do jedzenia i picia, a nawet podawał fajki i własnoręcznie zapalał fidybusy. 
ru	Он давал тумаки и указания слугам, угощал самых знатных гостей, подавал им даже трубки и сам зажигал бумажный жгут для закурки. 

pl	Kłaniał się, mówił niezliczoną ilość słów grzecznych, ledwo-ledwo rozumiejąc, co mianowicie mówi. 
ru	Он кланялся, говорил кучу любезностей, сам едва понимая, что же это он говорит. 

pl	Ten stan niepewności języka bardzo potęgowało ciągłe przepijanie do młodych sąsiadów. 
ru	Он все время чокался с молодыми соседями, и язык от этого все больше у него заплетался. 

pl	Pierwszy to raz w życiu Rafał pił bezkarnie, i to starego węgrzyna. 
ru	Первый раз в жизни Рафал пил безнаказанно, да еще старое венгерское. 

pl	Gwarzył też coraz głośniej, śmielej, płynniej, kwieciściej. 
ru	Он болтал все громче, смелее, развязнее и цветистей. 

pl	Biegał między tłumem i coraz jawniej szukał oczyma panny Helenki. 
ru	Бегал в толпе и, почти не таясь, искал глазами панну Геленку. 

pl	Tak minęła noc. 
ru	Так прошла ночь. 

pl	Nad ranem, po dłuższym odpoczynku, muzyka znowu zagrała. 
ru	Под утро, когда гости успели отдохнуть, опять заиграла музыка. 

pl	Młody gospodarz wychylił jeszcze kilka kieliszków wina w ręce jednego z sąsiadów, równie jak on dorastającego i z nagła uczuł taką miłość do tego młodziana, że razem z nim udał się do sąsiedniego pokoju i zaczął mu ze łzami wyjawiać najsekretniejsze swoje tajemnice. 
ru	Молодой хозяин выпил еще несколько рюмок вина с одним из соседей, таким же безусым, как и он, - и вдруг почувствовал такую любовь к этому юнцу, что забился с ним в одну из смежных комнат и стал со слезами открывать ему свои самые сокровенные тайны. 

pl	W trakcie tych zwierzeń spostrzegł, że przez sionkę przyległą przesunęła się jakaś osoba niby obłoczek niebieski. 
ru	Во время этих признаний он заметил, что через соседний коридорчик проскользнула, словно голубое облачко, женская фигурка. 

pl	Co tchu pobiegł za nią pragnąc jej służyć, w razie gdyby czegokolwiek potrzebowała. 
ru	Рафал тотчас ринулся вслед за дамой, чтобы в случае необходимости услужить ей. 

pl	Rozdzielił tłum szlachty, głośno, z plastycznymi ruchami rozmawiającej, i szybko, wszedł do zacisza przeznaczonego na gotowalnię damską. 
ru	Пробившись через толпу шляхтичей, которые громко разговаривали, сопровождая свои слова выразительными жестами, он торопливо вошел в укромный уголок, предназначенный для дамского будуара. 

pl	Było tam pusto. 
ru	Там было пусто. 

pl	Woskowe świece słabo paliły się przed starym, sczerniałym zwierciadłem. 
ru	Восковые свечи тускло горели перед старым почернелым зеркалом. 

pl	W kącie tego pokoju panna Helenka klęczała na ziemi i wyrównywała, jak mogła, oberwaną w tańcu plisę swe j sukienki. 
ru	В углу стояла на коленях панна Геленка и старалась прикрепить оборвавшуюся во время танцев подшивку платья. 

pl	Rafał zobaczył ją raptem. 
ru	Рафал только сейчас увидел, что это она. 

pl	Ujrzał jakby pierwszy raz w życiu kolor jej lic, nie dający się z niczym na świecie porównać, wybuch pąsowego ognia policzków spływającego w delikatny śnieżnobiały mat czoła. 
ru	Точно в первый раз он заметил, как изумителен, несравненен цвет ее щечек, как заливаются они вдруг ярким румянцем, как румянец постепенно переходит в нежную матовую белизну лба. 

pl	Zobaczył jasne, puszyste włosy... 
ru	Он увидел светлые, пушистые волосы… 

pl	Spostrzegłszy go wyprostowała się i wlepiła weń przestraszone, upajające oczy, oczy o żałosnym błękicie kwiatu lobelii. 
ru	Заметив его, Геленка быстро встала и вперила в него испуганные прелестные глаза, печальной синевой своей напоминавшие цветок лобелии. 

pl	Coś wyrzekł, wyszeptał... 
ru	Рафал что-то промолвил, прошептал… 

pl	Zbliżył się do niej bezradnie stojącej. 
ru	Она стояла, не зная что делать. 

pl	Posunęła się, żeby wyjść stamtąd. 
ru	Он подошел к ней. 

pl	Wtedy bezwiednym ruchem ujął jej ręce, nachylił usta i dotknął wargami jasnych włosów. 
ru	Она сделала движение, чтобы уйти. Сам не сознавая, что делает, он взял ее за руки, наклонился и приник устами к ее светлым волосам. 

pl	Przez chwilę trwał ten piekący, namiętny pocałunek. 
ru	С минуту длился этот жгучий, страстный поцелуй. 

pl	Cichy okrzyk wyrwał się z jej piersi. 
ru	Тихий возглас вырвался из ее груди. 

pl	Odsunęła go w zdumieniu i wyszła. 
ru	В изумлении она отстранила его и вышла из комнаты. 

pl	Rafał stał plecami o ścianę oparty tak, jak go zostawiła. 
ru	Рафал застыл, прислонившись спиною к стене. 

pl	W głowie jego, w piersiach, w uszach, w sercu zlewały się oddalone, rzewne, namiętne dźwięki mazura i jeden szczególnie, najwyższy, najrozkoszniejszy spazm skrzypiec. 
ru	В голове, в груди, в ушах, в сердце звучала отдаленная, тоскливая и страстная мелодия мазурки, особенно один высокий, упоительный, захлебывающийся аккорд скрипок. 

pl	Szalonym szczęściem napełniało go drganie całego domu od tańca i zgiełkliwy gwar przechodzący w bezładną wrzawę. 
ru	Бурным счастьем наполнял его душу топот ног, от которого дрожал весь дом, и громкий говор, переходивший в беспорядочный шум. 

pl	W czaszkę waliły młoty krwi, a w oczach płomienie świec migotały jak sama wcielona, widoma rozkosz miotająca się w sercu. 
ru	В висках молотом стучала кровь, а в глазах мерцали огни свечей, словно живой, воплощенный трепет его упоенного сердца. 

pl	Zaśmiał się na cały głos i twardym krokiem wyszedł stamtąd. 
ru	Он громко засмеялся и твердым шагом вышел из комнаты. 

pl	Zdawało mu się; że teraz już z radości nie wytrzyma. 
ru	Ему казалось, что он не выдержит такого счастья. 

pl	To już koniec! 
ru	Кончено! 

pl	Rozwali pięściami, nogą rozkopie i na drzazgi rozsiepie ten cały dom, wyzwie tu wszystkich i zeklnie. 
ru	Он разнесет размечет, разобьет в щепы весь этот дом! Всем бросит вызов и нанесет оскорбление. 

pl	Będzie się z każdym bił na śmierć, kto by śmiał... 
ru	Будет драться насмерть с каждым, кто бы посмел… 

pl	Tak postanowiwszy padł w ramiona pierwszego z brzegu brzuchatego szlachcica, który go z miejsca, a bez żadnej racji, zaczął dusić w uścisku i kłuć po twarzy ogoloną brodą. 
ru	Приняв это решение, он упал на грудь первому попавшемуся толстопузому шляхтичу, который тотчас, ни с того ни с сего, стал душить его в объятиях и колоть своей щетиной. 

pl	Rafał wypił z nim braterski, na wieczne czasy, kielich i płacząc ze szczęścia rzewnymi łzami szedł dalej. 
ru	Рафал выпил с ним на брудершафт и, рыдая от счастья умиленными слезами, пошел дальше. 

pl	W sąsiedniej izbie ujrzał rodzonego swego ojca złączonego dziwnym uściskiem z księdzem dziekanem, który się na ten kulig przypadkowo zaplątał. 
ru	В соседней комнате он увидел отца в обнимку со старым ксендзом благочинным, который тоже случайно приплелся на масленичное гулянье. 

pl	Gruby dziekan trzymał starego cześnika za ramiona, a cześnik dziekana za żebra, i obadwaj, rzadko kiedy jednocześnie, ale z wielkim usiłowaniem zachowania taktu mazura, skakali pod powałę na jednym miejscu, w ciasnym kąciku między stołem i szafą, piejąc zupełnie cudzymi głosami:  
ru	Толстяк благочинный обхватил руками старика кравчего, а кравчий обнял за талию ксендза, и оба, тщетно силясь следовать такту мазурки, скакали до потолка на одном месте в тесном уголке между столом и шкафом и горланили при этом не своим голосом:  

pl	- Hej, dziś dziś! Hej, dziś dziś! 
ru	- Тру-ля-ля, тру-ля-ля! 

pl	Nikt na nich uwagi nie zwracał. 
ru	Никто не обращал на них внимания. 

pl	Przy stole siedziało kilkunastu biboszów, którym już z czupryn tęgo się kurzyło. 
ru	За столом сидело человек двадцать гуляк, которых уже здорово разобрало от винных паров. 

pl	Porozpinali kontusze i siedzieli w żupanach z kitaju, sagatysu, kamlotu. 
ru	Они расстегнули кунтуши и сидели в жупанах из китайки, полотна и камлота. 

pl	Niektórzy coś krzyczeli ochrypłymi głosami. 
ru	Некоторые из них что-то орали охрипшими голосами. 

pl	Jeden podnosił co chwila cybuch, gruby jak maczuga, grożąc nie wiadomo komu. 
ru	Один, грозясь неизвестно кому, то и дело замахивался толстым, как дубина, чубуком. 

pl	Naprzeciwko niego stał szlachcic, chudy, mizerny, zawiędły, i wołał:  
ru	Перед ним стоял худой, иссохший шляхтич и орал:  

pl	- A, mówię, tak! 
ru	- Да, говорю! 

pl	To tak, mówię! 
ru	Да, да, говорю! 

pl	Czekajże, rybeńko... 
ru	Погоди ты у меня, милый… 

pl	Od razu rym go w pysk, rym z drugiej i to arte. 
ru	Бац его по морде раз, бац другой, да arte. 

pl	Dopiero wtedy rura mu zmiękła... 
ru	Тут только он сдался… 

pl	Do nóg mi. 
ru	Повалился в ноги. 

pl	„Wielmożny panie, powiada, wszystko jak przy świętym konfesjonale..." 
ru	«Вельможный, говорит, пан, все скажу, как на духу…» 

pl	Ktoś spał na ręku, całym ciałem rzuciwszy się na stół. 
ru	Кто-то спал, подложив под голову кулак и всем телом навалившись на стол. 

pl	Okna były otwarte i jasne światło księżyca dogasało już przy słabym blasku daleko wstającego słońca. 
ru	Окна были открыты, и бледный свет месяца догорал уже при слабом зареве восходящего солнца. 

pl	Z izby, gdzie tańczono, dolatywał śpiew krakowiaka, tak rześki, szczęśliwy i radosny, że aż same nogi drgały:  
ru	Из той комнаты, где плясала молодежь, долетали звуки краковяка, такие залихватские, разгульные и веселые, что ноги сами просились в пляс.  

pl	W Krakowie na sali Niemcy tańcowali... 
ru	В Кракове да в зале Немцы танцевали… 

pl	Polak wąsem ruszył. Wszyscy uciekali. 
ru	Поляк усом шевельнул - Все поубегали… 

pl	Naokół przyklaskiwano, przytupywano. 
ru	Кругом хлопали в ладоши и притопывали ногами. 

pl	Z kąta ozwał się jakiś zapity, ochrypły głos:  
ru	Из угла раздался чей-то пьяный, хриплый голос:  

pl	- Aby to jedno prawda... 
ru	- Вот это верно… 

pl	Ogromnie te Niemcy pouciekały, i to z Krakowa. 
ru	Здорово бежали немцы из Кракова. 

pl	Ale go zaraz skarcił i zagłuszył okrzyk powszechny:  
ru	Но его тотчас заглушил и заставил умолкнуть общий хор:  

pl	- A tobyś waść siedział i ciągnął likwor, skoro go masz przed nosem. 
ru	- Сидел бы, сударь, да потягивал ликер, раз уж стоит под носом. 

pl	Oto filozof... 
ru	Тоже философ… 

pl	Rafał poszedł do sali tanecznej, oparł się tam plecami o ścianę i rozpalonym okiem śledził każdy ruch panny Heleny. 
ru	Рафал пошел в зал и, прислонившись к стене, горящими глазами следил за каждым движением панны Гелены. 

pl	W pewnej chwili ujrzał, że tłum mężczyzn stojących przed nim rozsunął się i że jedna z panien tańczących wybrała go w mazurze. 
ru	Толпа стоявших перед ним мужчин вдруг расступилась, давая дорогу одной из дам, которая избрала его своим кавалером в мазурке. 

pl	Podał jej rękę i przebiegł salę niezupełnie właściwymi skokami. 
ru	Он подал ей руку и пробежал весь зал не совсем твердым шагом. 

pl	Po chwili uczuł w swej ręce dłoń panny Helenki. 
ru	Спустя минуту Рафал почувствовал в своей руке ручку панны Гелены. 

pl	Oprzytomniał. 
ru	Он очнулся. 

pl	Krew zbiegła mu do serca. 
ru	Кровь прилила у него к сердцу. 

pl	Głos zupełnie obcy, jakby duch jakiś postronny, szatan czy anioł, przemówił przez jego usta tak cicho, że tylko ona mogła posłyszeć te straszliwe wyrazy, które mu pierś rozdzierały: - Przyjadę do Dersławic!... 
ru	Совершенно чужим голосом, словно его устами говорил какой-то дух, дьявол ли, ангел ли, он прошептал так тихо, что только она одна могла услышать те ужасные слова, которые теснились в его груди: - Я приеду в Дерславицы… 

pl	W nocy. 
ru	Ночью. 

pl	Na koniu. 
ru	Верхом. 

pl	Czekaj mię przy oknie od ogrodu. 
ru	Ждите меня у окна, которое выходит в сад. 

pl	W tym narożnym.  
ru	У того, угольного.  

pl	Od ogrodu!... 
ru	Что выходит в сад… 

pl	Zastukam trzy razy w szybę, w to miejsce, gdzie w okiennicy jest wykrajane serce. 
ru	Я постучу три раза в то место, где в ставне вырезано сердце. 

pl	Przy oknie czekaj... 
ru	Ждите у окна… 

pl	Słyszysz? 
ru	Слышите? 

pl	Panna Helenka spojrzała na niego, na dzikie oczy zmącone do dna, na żyły jak strąki, czerwoną twarz, wzburzonę włosy, i parsknęła śmiechem tak niesłychanie szczerym, że wszyscy obejrzeli się i nie wiedząc, o co chodzi, wtórowali temu głosowi. 
ru	Панна Геленка посмотрела на него, на его дикие, помутившиеся глаза, набухшие жилы, красное лицо, взъерошенные волосы - и прыснула со смеху так откровенно, что все оглянулись и, не зная в чем дело, тоже расхохотались. 

pl	Słysząc dokoła śmiech powszechny, Rafał ruszył przed siebie z głową schyloną, jakby miał zamiar uderzyć nią w tłum cały niby taranem. 
ru	Услышав, что все вокруг смеются, Рафал шагнул вперед, наклонив голову так, точно намеревался протаранить ею толпу. 

pl	Nie wiedział tylko, gdzie mu się ten tłum sprzed oczu podziewa. 
ru	Он не мог только понять, куда же уходит от него эта толпа. 

pl	Nogi się pod nim gięły, jakby w nich nie miał kości. 
ru	Ноги у него подкашивались, точно они были совсем без костей. 

pl	Usłyszał wtedy nad uchem dobrotliwy szept matki:  
ru	В это время он услышал над ухом ласковый шепот матери:  

pl	- Rafciu, Rafciu, chodź ze mną, błagam cię na wszystko. 
ru	- Рафця, Рафця, пойдем со мной, ради бога! 

pl	Ojciec zobaczy! 
ru	Отец увидит. 

pl	Dźwięk wyrazu „ojciec" dźwignął go z omdlenia. 
ru	Слово «отец» вывело его из оцепенения. 

pl	- Przyjadę na koniu... 
ru	- Приеду верхом… 

pl	Słyszysz? 
ru	Слышите? 

pl	Zastukam trzy razy... w serce... - szepnął matce do ucha tym samym demonicznym głosem. 
ru	Постучу три раза… в сердце, - прошептал он матери на ухо тем же демоническим голосом. 

pl	- Przyjedziesz, przyjedziesz, tylko chodź co tchu, bo ojciec... 
ru	- Приедешь, приедешь, только ступай скорее, а то как бы отец… 

pl	Rafał posunął się naprzód, ale w niewłaściwym kierunku i tak lekkomyślnie obwisłymi ruchy, że matka zmuszona była wesprzeć go siłą i wyciągnąć prawie z domu. 
ru	Рафал двинулся вперед, но совсем не в ту сторону, куда нужно было, и так при этом качнулся, что матери пришлось поддержать его и почти вытащить из дому. 

pl	Gdy go owiało mroźne powietrze zimowego świtu, zupełnie stracił siłę w nogach. Opadł na ziemię jak płaszcz. 
ru	Когда его обдало морозным утренним воздухом, он совсем обессилел и как куль свалился наземь. 

pl	Kilku parobków odniosło go do tak zwanego belwederu i tam złożyło na posłaniu. 
ru	Батраки отнесли его в так называемый «бельведер» и уложили на кровать. 

pl	Belweder - był to dawny dwór, gniazdo prapradziadowskie z modrzewiowego drzewa. 
ru	Бельведер - это был старый дом, прапрадедовское гнездо, выстроенное из лиственницы. 

pl	Stał w głębi ogrodu. Ze starości zapadł. się w ziemię, ściany jego zgięły się; dach prawie gruntu dotykał, a dzikie krzewy, zasłaniające okna, do połowy wielkiego dachu wystrzelały. 
ru	Он стоял в глубине сада и от ветхости почти совсем ушел в землю. Стены его покосились, крыша чуть не лежала на земле, а дикий бурьян, заслонив окна, поднялся чуть не до середины ската. 

pl	Były tu pokoje gościnne, śpiżarnie i składy gospodarcze. 
ru	В этом доме были комнаты для гостей, чуланы и кладовые. 

pl	W największej izbie stało kilka posłanych łóżek, a na ziemi przez całą szerokość leżało pokotem na słomie rozciągnięte posłanie dla gości. 
ru	В самой большой комнате стояло несколько кроватей, а на полу, во всю ширину комнаты, были постланы на соломе постели для гостей. 

pl	Już tam kilku braci szlachty co słabszych w głowie chrapało dobranym chórem. 
ru	Кое-кто из братии, у кого шляхетская голова была послабее, уже храпели дружным хором. 

pl	Piec był dobrze napalony, a stary dwór, co jeszcze króla Jana pamiętał, trzymał ciepło; toteż spało się tam nie najgorzej. 
ru	Печь была хорошо вытоплена, а старый дом, помнивший еще времена короля Яна, держал тепло; так что спалось там совсем не плохо. 

pl	Rafał, własnoręcznie przez matkę rozebrany aż do bielizny, przykryty.  
ru	Мать сама раздела Рафала и хорошенько укрыла его.  

pl	Dobrze, usnął jak kłoda. 
ru	Он заснул как убитый. 

pl	0 jakiejś godzinie dnia zbudził się i usiadł na posłaniu. 
ru	Проснулся Рафал уже днем и сел на постели. 

pl	Dokoła na ziemi i na łóżkach chrapali sąsiedzi.  
ru	Кругом на полу и на кроватях храпели гости.  

pl	Rafał nie wiedział, gdzie jest i co się z nim dzieje. 
ru	Рафал не знал, где он и что с ним. 

pl	Głowa mu z bólu pękała, w oczach się ćmiło. 
ru	Голова у него трещала, в глазах стоял туман. 

pl	Spostrzegł śpiących, ale nikogo nie mógł poznać. 
ru	Он смотрел на спящих, но никого не узнавал. 

pl	Drżał na myśl, że jest sam jeden w jakimś miejscu wiecznego potępienia. 
ru	Его бросило в дрожь при мысли о том, не находится ли он в преисподней. 

pl	Widział głowy, rozrzucone ręce i nogi, poroztwierane usta, wreszcie blask świecy płonącej w rogu izby na stole... 
ru	Рафал увидел головы, раскинутые руки и ноги, разинутые рты, слабый огонек свечки, горевшей в углу комнаты на столе… 

pl	Wlepił oczy w to miejsce i po długim badaniu z ulgą i pociechą dojrzał żywego człowieka. Poznał go nawet. 
ru	Долго всматривался он и, наконец, с чувством облегчения и радости увидел живого человека, Рафал даже узнал его. 

pl	Był to Wicuś Jawrysz, syn ubogiego szlachetki spod Wiśniowej, drab wielkiego wzrostu, siły 1 bardzo dzikiego charakteru. 
ru	Это был Вицусь Яврыш, сын бедного шляхтича из-под Вишневой, долговязый верзила, страшный силач, к тому же совершенно необузданного нрава. 

pl	Ten Wicuś, z czupryną zwisłą na czoło, siedział na słomie i jadł, a właściwie pożerał mazurki, kruche ciasta i strucle przekładane, które kolejno wydobywał spod poduszki. 
ru	Вицусь сидел на соломе, чуприна у него свесилась на лоб, он ел, вернее поглощал, мазурки, песочное печенье и пироги с начинкой, доставая их из-под подушки. 

pl	Skoro wyciągał stamtąd niepośledni mazurek, łamał go na dwie części i każdą z nich unicestwiał kilku ciosami ogromnej żuchwy. 
ru	Вытащив оттуда изрядную мазурку, он разламывал ее пополам и каждую половинку уничтожал несколькими взмахами огромных челюстей. 

pl	Rafał długo i z osłupieniem wpatrywał się w tę jego czynność. 
ru	Рафал долго с изумлением смотрел, как он это проделывает. 

pl	Widział, jak Wicuś Jawrysz wchłonąwszy wszystko, co miał pod ręką, udał się na palcach do sąsiedniej śpiżami, której drzwi zostawiono otworem, i przyniósł stamtąd nowe naręcze mazurków i strucel, jak to wszystko umieścił pod poduszką, siadł w kucki i ze zdwojoną energią zabrał się do dzieła. 
ru	Он видел, как Вицусь Яврыш, проглотив все, что у него было под рукой, отправился на цыпочках в соседнюю кладовую, двери которой были открыты настежь, и принес оттуда еще кучу мазурок и пирогов, как он положил их под подушку, присел на корточки и с удвоенной энергией принялся за работу. 

pl	Rafał widział to wszystko, domyślił się wreszcie, gdzie jest, ale nie mógł przyjść do siebie. 
ru	Рафал видел все это и догадался, наконец, где он, но не мог все-таки прийти в себя. 

pl	Wspomniał sobie coś rozkosznego, ale nie był w stanie zrozumieć, co ma czynić. 
ru	Он вспомнил что-то удивительно приятное, но никак не мог сообразить, что же ему надо делать. 

pl	W rozterce takiej runął na wznak i nim głowa jego dopadła poduszki, zachrapał na amen. 
ru	В полном расстройстве он повалился навзничь и, прежде чем голова его прикоснулась к подушке, захрапел во все носовые завертки. 

pl	Świeca dopaliła się i zgasła. 
ru	Свеча догорела и погасла. 

pl	Nikły promień światła wpadł przez otwór w kształcie serca przymkniętej okiennicy. 
ru	Слабый луч света проник через отверстие в форме сердца в закрытой ставне. 

pl	Z dala, ze dworu, dochodziły tony muzyki grającej od ucha. 
ru	Издали из дома доносились звуки залихватской музыки. 

pl	Skrzypce zanosiły się, basy niestrudzenie wtórowały, a klarnet rzewliwie przyśpiewywał. 
ru	Заливались скрипки, неутомимо вторили басы, томно подпевал кларнет. 

pl	Rafał ocknął się znowu. 
ru	Рафал опять проснулся. 

pl	Siadł na posłaniu i natychmiast przypomniał sobie pannę Helenkę. 
ru	Он сел на постели и тотчас вспомнил панну Геленку. 

pl	Wszystko w nim zagrało, jak ta rozkoszna, z dala dochodząca muzyka... 
ru	Все в нем взыграло, как эта упоительная, доносившаяся издали музыка. 

pl	Co tchu zaczął się ubierać, co sił! co sił! 
ru	Он стал торопливо одеваться, быстро, быстро! 

pl	Namacał w ciemności buty i wzuł je co prędzej, wyszukał po omacku jedną z najbardziej niezbędnych części ubrania i zaczął wciągać na nogi. 
ru	Нащупал в темноте сапоги и наскоро надел их, отыскал ощупью невыразимые и начал натягивать их на ноги. 

pl	Nie mógł wyjść z podziwienia, czemu czynność tak prosta tyle mu czasu zabiera. 
ru	Он никак не мог понять, почему такое простое дело отнимает у него столько времени. 

pl	Był wściekły, bo mu się śpieszyło, toteż wciągał na się nieodzowną szatę z całej siły, bez względu na to, że złowrogo trzeszczała. 
ru	Он очень спешил и в ярости изо всех сил натягивал на себя эту совершенно необходимую часть туалета, не обращая внимания на то, что она угрожающе трещала. 

pl	Długo w ten sposób pracował nie mogąc sobie dać rady. 
ru	Он потратил много времени и труда, но никак не мог одолеть этой простой задачи. 

pl	Długo szukał wszystkiego, co było konieczne, aby móc stanąć przystojnie wobec panny Helenki. 
ru	Он долго искал все остальные части туалета, необходимые для того, чтобы предстать в приличном виде перед панной Геленкой. 

pl	Był pewny, że znalazł już wszystko, gdy znowu ogarniać go zaczęła bezwładność i po wtóre usnął jak kamień. 
ru	Он был уверен, что нашел уже все, но силы опять оставили его, и он снова уснул как убитый. 

pl	Około południa nazajutrz znaleziono go śpiącego na ziemi, o kilka kroków od posłania, z lewą nogą wbitą w rękaw modnego fraka, który powyrywał wprawdzie i rozdarł, ale zdołał wciągnąć na łydkę aż do kolana. 
ru	На следующий день около полудня его нашли спящим на полу, в нескольких шагах от постели, с левой ногой, втиснутой в рукав модного фрака, который он, правда, разорвал по швам, но все-таки натянул на ногу до самого колена. 

pl	Tak dziwny był los jednego z najpiękniejszych fraczków, jednego z pierwszych w Zachodniej Galicji granatowych fraczków sąsiada Targowskiego spod Zawichosta. 
ru	Такова была странная судьба одного из самых красивых фраков, одного из первых в Западной Галиции синих фраков соседа Тарговского из-под Завихоста. 

pl	Poetica Rafał siedział na krześle ze skurczonymi nogami, palce wbił we włosy i na podobieństwo mełameda wykrzykiwał:  
ru	Poetica Рафал сидел на стуле, поджав ноги, запустив пальцы в волосы и, как учитель в хедере, выкрикивал:  

pl	- Tetrameter dactylicus catalecticus in bisyllabam, seu versus Alcmanius... 
ru	- Tetrameter dactylicus catalecticus in bisyllabam, seu versus Alcmanius. 

pl	A później odmiennym głosem:  
ru	А потом, изменив голос:  

pl	- Ibimus, o socii comitesque... 
ru	- Ibimus, о socii comitesque… 

pl	Znowu cienko, a z góry:  
ru	И опять тонко сначала:  

pl	- Trimeter dactylicus catalecticus in syllabam, seu versus Archilochius minor... 
ru	- Trimeter dactylicus catalecticus in syllabam, seu versus Archilochius minor… 

pl	A potem:  
ru	А потом:  

pl	- Interitura simul... 
ru	- Interitura siraul… 

pl	Kuzynek Krzyś skandował, śpiewając jak kleryk: - Truditur dies die...  
ru	Кшиштоф в ответ скандировал нараспев, как семинарист: - Truditur dies die… 

pl	- Dimeter trochaicus acatalecticus cum anacrusi, vel versus Alcaicus enneasyllabus... 
ru	- Dimeter trochaicus acatalecticus cum anacrusi, vel versus Alcaicus enneasyllabus… 

pl	Cedro wyciągał: - Fastigit umbrosamque ripam... 
ru	Цедро подтягивал: - Fastidit umbrosamque ripam… 

pl	Za chwilę dla rozrywki zmieniali porządek. 
ru	Через некоторое время они для разнообразия менялись ролями. 

pl	Kuzynek zaczynał miłym, melodyjnym głosem, z prawdziwie dowcipnymi minami:  
ru	Кшись начинал приятным, звучным голосом, корча потешные рожи:  

pl	- Versus simpliciter dactylicus vel Aristophaneius... 
ru	- Versus simpliciter dactylicus vel Aristophaneus… 

pl	A Rafał odpowiadał:  
ru	А Рафал отвечал:  

pl	- Lydia, dic per omnes... 
ru	- Lydia, die, per omnes… 

pl	- Lydia, Lydia, Lydia... - szeptał Krzyś przymykając oczy.  
ru	- Лидия, Лидия, Лидия… - прошептал Кшись, щуря глаза.  

pl	- Idź do wszystkich Arystofanesów! 
ru	- Убирайся ко всем Аристофанам! 

pl	- ,,O Lydio, czemuż, powiedz, chcesz przez miłostki zgubić tego oto Sybarysa? 
ru	- «Поведай, о Лидия, почему ты желаешь любовью сгубить его, Сибариса? 

pl	Czemuż do Marsowego Pola wstręt powziął, tak cierpliwy niegdyś na kurzawę i upał słoneczny..." 
ru	Почему опротивело Марсово поле ему, некогда столь терпеливому к пыли и зною…» 

pl	- Idź, mówię, bo śmiercią zginiesz! 
ru	- Убирайся, говорю тебе, не то смертью погибнешь! 

pl	- Przeczytaj sobie, Sybarycie, z uwagą i namaszczeniem dziełko starego adwokata Marka Tuliusza Cycerona De consolatione. 
ru	- Перечитай, Сибарис, со вниманием и проникновением сочиненьице старого оратора Марка Туллия Цицерона «De consolatione». 

pl	- Skończysz dzisiaj?! 
ru	- Ты кончишь сегодня?! 

pl	Versus Archilochius maior, tetrameter dactylicus... 
ru	Versus Archilochius maior, tetrameter dactylicus… 

pl	Z głębokim smutkiem, wzdychając, jakby wypowiadał egzortę, wbrew radosnym dźwiękom wiośnianej piosenki Horacego, Rafał ogłaszał:  
ru	С глубокой скорбью вздыхая, точно читая надгробную речь, а не радостную весеннюю песенку Горация, Рафал возглашал:  

pl	- Nunc decet aut viridi nitidum caput impedire myrto... 
ru	- Nunc decet aut viridi nitidum caput impedire myrto… 

pl	A niby dalszy ciąg, z najposępniejszą w świecie miną, grobowym głosem skandował:  
ru	И, как бы продолжая, с самым мрачным видом проскандировал замогильным голосом:  

pl	Nie będę się żenił, nie będę się śpieszył...  
ru	Не хочу жениться, что мне торопиться…  

pl	Będę się umizgał i dziewczęta cieszył... 
ru	За паннами лучше буду волочиться… 

pl	- Powinieneś zrozumieć tą właśnie głową „wonnościami zlaną", że innej rady nie ma. 
ru	- Пойми ты, башкой своей «умащенной благовониями», что тут ничего не поделаешь. 

pl	Musisz się zgodzić na tak niewinny i słodki pewnik łysego kpiarza: ut homines mortem vel optare incipiant, vel certe timere desistant. 
ru	Хочешь не хочешь, а приходится согласиться с невинной и сладкой истиной, которую изрек лысый насмешник: «Ut homines mortem vel optare incipiant, vel certe timere désistant. 

pl	Przecie to takie proste i do wykonania łatwe... 
ru	Это ведь так просто и легко выполнимо… 

pl	- Ja dzisiaj zobaczę, czy boisz się śmierci, czy nie. 
ru	- А вот посмотрю я сегодня, боишься ты смерти или нет. 

pl	- Rafałku, nie boję się! 
ru	- Не боюсь, Рафця. 

pl	- Macte! 
ru	- Macte! 

pl	- Powiedz mi: długie włosy, jasne, jasne, jasne... 
ru	- Скажи мне, волосы длинные, светлые, светлые, светлые… 

pl	Lydia dic, per omnes te deos oro, curproperes amando perdere... 
ru	Lydia, die, per omnes te deos oro, cur properes amando perdere… 

pl	Rafał podpierał brodę pięściami i nieruchome oczy wlepiał w szyby okna. 
ru	Рафал сидел, подперев подбородок кулаками, вперив глаза в окно. 

pl	Daleko, daleko widział. 
ru	Перед ним расстилалась бесконечная даль. 

pl	Olbrzymia, szeroko rozlana woda Wisły gubiła się we mgłach i deszczu. 
ru	Широко разлившиеся воды Вислы, вздуваясь, терялись в дожде и тумане. 

pl	Zatopione w nich wierzby błędnie szarzały. 
ru	Смутно серели погруженные в воду вербы. 

pl	Błonia obrosłe wikliną, daleka przestrzeń tamtego, prawego brzegu z jego miasteczkami, smugami wsi i skrzydłami lasów ukazywały się niekiedy jak odbicia chmur. 
ru	Словно отражения облаков, маячили по временам окаймленные ивняком луга, широкая равнина на правом берегу с местечками, узкими лентами деревень и полосами лесов. 

pl	Daremnie oczy szukały domów Nadbrzezia, Trześni i kępiastych, a jak lasy rozrosłych parków Dzikowa.. 
ru	Рафал тщетно искал глазами дома Надбжежа и Тшесни и парки Дзикова, разросшиеся, как леса. 

pl	Z tego widoku wynurzał się szczególny rodzaj niepokoju. 
ru	Этот ландшафт будил странное чувство тревоги. 

pl	Jak ciemna chmura deszczowa bez wyraźnych granic płynie przez niebo, tak płynęła wskroś ciała nieokreślona żądza zjawisk, stanów i rzeczy tajemnych, wielkich, rozkosznych. 
ru	Как темная дождевая туча охватывает небо, меняя свои очертания, так охватывала душу смутная жажда новых впечатлений, великих и упоительных тайн. 

pl	Płynęła cicho, milczkiem, z wolna. 
ru	Охватывала медленно, тихо, безмолвно… 

pl	Była niby nudą i z nagła stawała się natarczywością, uderzającą jakby przeraźliwy szczęk żelaza o żelazo. 
ru	Казалось, что это просто скука, но она вдруг наплывала так властно, что раздражала, как пронзительный лязг железа. 

pl	Przeszła, przepłynęła... 
ru	Но вот она миновала, уплыла. 

pl	Szlakiem wyżłobionym przezeń ciągnęły się wdzięczne dumania, długie, bezdenne, marzycielskie wspominanie spraw, których nie było wcale i nigdy, cudna tęsknota pełna łez i wołań, żeby przyszła istność szczęścia ukryta za mgłami. 
ru	Вслед за нею потянулись сладкие грезы, долгие, бесконечные мечты, воспоминания о том, чего никогда не бывало, пришла удивительная тоска, от которой кипят слезы, тоска о настоящем счастье, которое кроется где-то там, во мгле. 

pl	Przędła się w głowie wątła myśl i nikła w sennych obrazach:  
ru	Неясные мысли роились в уме и расплывались в сонных видениях.  

pl	Noc księżycowa, pełna białej jasności... 
ru	Лунная ночь, все подернуто сияньем вокруг… 

pl	Nad łąkami wiszą płasko rozciągnięte opary. 
ru	Над лугами висит ровная пелена тумана. 

pl	Wpada w taki tuman mgły co sił w klaczy, z lekka tylko trzymając się strzemion końcami butów. 
ru	Верхом на коне он врезается в эту мглу, он скачет, едва касаясь стремян носками сапог. 

pl	Cudnie pachną skoszone potrawy, zwilgłe, zimne siana jesienne. 
ru	Чудно пахнет скошенными травами, сырым и холодным осенним сеном. 

pl	Od Wisły tchnie wiklowy chłód. 
ru	От Вислы из зарослей ивняка тянет холодом. 

pl	Zda się, że to miejsce, przez które jedzie sam w nocy, to jakieś inne, obce, nieznane. 
ru	Место, по которому он едет ночью один, кажется ему чужим, незнакомым. 

pl	Jakież to straszne miejsce! 
ru	Какое страшное место! 

pl	Rosa i pajęczyny bielą się w miesięcznym świetle. 
ru	Роса и паутина белеют в лунном сиянии. 

pl	Cisza w głębokich wąwozach... 
ru	В глубоких оврагах тишина… 

pl	Coś nimi, ziemią idzie za człowiekiem, coś leci śladem cwałującego konia. 
ru	Чудится, будто кто-то крадется за тобой по этим оврагам, несется следом за скачущим конем. 

pl	Snuje się jako pajęczyna, a gdy stanąć i słuchać, bez wydania głosu zamiera. 
ru	Цепляется, как паутина, а когда остановишь коня и прислушаешься, замирает беззвучно. 

pl	Gdy spojrzeć poza siebie - nic, tylko srebrzysta rosa śpi pod zasłoną nocnych tumanów... 
ru	Глянешь назад - ничего, только серебристая роса спит под покровом ночного тумана… 

pl	Deszcz to mętnymi, płynnymi falami zanosił widnokrąg do szczętu, to się uciszał i znikał. 
ru	Дождь то совсем застилал горизонт мутными струями, то утихал и переставал. 

pl	W takich minutach ukazywały się bure wody pędzącej rzeki, a zimna kra trupio wśród nich szarzała. 
ru	Тогда становились видны земные воды несущейся реки и холодные, мертвенно серые льдины. 

pl	Gdy się na pewien przeciąg czasu rozjaśniło, Rafał głośniej począł wykrzykiwać wiersze Horacego, zbliżył się cicho do szyb i długo, z wytężoną uwagą w dal patrzał. 
ru	Когда небо как будто прояснилось, Рафал стал еще громче выкрикивать стихи Горация; подойдя к окну, юноша долго с напряженным вниманием смотрел вдаль. 

pl	Z nagła radosnym, aż sennym z rozkoszy głosem wyszeptał do towarzysza:  
ru	Вдруг он радостным, замирающим от блаженства голосом, шепнул товарищу:  

pl	- Ten chudy rybak, Bobrzyk, przybija do brzegu! 
ru	- Этот тощий рыбак, Бобжик, причаливает к берегу. 

pl	Nunc decet aut viridi nitidum caput...  
ru	Nunc decet aut viridi nitidum caput…  

pl	Boże, ten dopiero wiosłuje! 
ru	Черт возьми, кот это гребет! 

pl	Czy ty widzisz? 
ru	Ты видишь? 

pl	Czy widzisz? 
ru	Видишь? 

pl	To majster! 
ru	Вот молодец! 

pl	- Właśnie że nic nie widzę... - z rozpaczą szeptał Krzyś wbijając na próżno krótkowzroczne oczy w zamazane szyby. 
ru	- Да я ничего не вижу, - в отчаянии прошептал Кшись, тщетно силясь разглядеть что-нибудь близорукими глазами через мутные стекла. 

pl	- Wiosła się pod nim wyginają jak pióra. 
ru	- Весла у него, как перышки, гнутся в руках. 

pl	Ach, Boże... Ten płynie! 
ru	Ах, боже, вот он плывет! 

pl	Krzyś, bądź gotów... 
ru	Будь готов, Кшись… 

pl	W sąsiednim pokoju dała się słyszeć głośniejsza rozmowa i przyjaciele zaczęli znowu powtarzać swe pensa. 
ru	В соседней комнате послышался громкий разговор, и товарищи снова принялись повторять свои pensa. 

pl	Krzyś posmutniał. 
ru	Кшись приуныл. 

pl	Dolna warga jego ślicznych ust odęła się i blade, ciche oczy smutek owiał. 
ru	Нижняя губа его красивого рта оттопырилась, и светлые кроткие глаза приняли грустное выражение. 

pl	Był to daleki kuzyn Rafała, jedyny syn bardzo zamożnego szlachcica znad Wisłoki. 
ru	Кшись был дальний родственник Рафала, единственный сын богатого шляхтича с Вислоки. 

pl	Obydwaj z Rafałem mieszkali na stancji u profesora Zawadzkiego, w dworku stojącym pośród ogrodów, niedaleko od ruin kościoła Świętego Piotra. 
ru	Оба они с Рафалом жили на пансионе у учителя Завадского, в домике, окруженном садами, неподалеку от развалин костела апостола Петра. 

pl	Cedro był szczupły, mizerny i nie bardzo silny. Uczył się doskonale, aczkolwiek nie zawsze z równą wytrwałością. 
ru	Цедро был худой, щуплый и не очень крепкий юноша, учился он превосходно, хоть и не всегда с одинаковым усердием. 

pl	Uwielbiał Rafała za jego siłę, męstwo i bardzo często odrabiał za niego różne prace szkolne. 
ru	Рафала он обожал за силу и отвагу и очень часто исполнял за него разные школьные задания. 

pl	Ustalił się był niepisany zwyczaj, że gdy wieczór zapadał, obadwaj pensjonarze wychodzili na przechadzkę do ogrodu zbiegającego ku Wiśle po zboczu góry. 
ru	У них вошло в обычай с наступлением вечера уходить гулять в сад, спускавшийся по склону горы к Висле. 

pl	Tam o zmierzchu gonili się, ciskali pigułami w siebie nawzajem, ile się dało, w przechodzących izraelitów, a nawet, ze smutkiem wyznać to trzeba, w przechodzących katolików. 
ru	Там в сумерках они бегали взапуски, играли друг с дружкой в снежки и, когда удавалось, бросали снежками в проходивших евреев и даже, с прискорбием надо отметить, в проходивших католиков. 

pl	Szczególną nienawiść w nich, studentach austriackiego gimnazjum, budzili wychowańcy tak zwanego sztyftu, czyli szkoły żołnierskiej, która mieściła się w tymże gmachu pojezuickim. 
ru	Особенную ненависть они, ученики австрийской гимназии, питали к воспитанникам военной школы, которая помещалась в одном с ними здании, принадлежавшем когда-то иезуитскому монастырю. 

pl	Skoro tylko za murem ogrodu ukazał się malec ze sztyftu, dostawał niezliczoną liczbę piguł, wymoczonych ad hoc w wodzie i zamrożonych umiejętnie. 
ru	Стоило только показаться за садовой оградой какому-нибудь мальчугану из этой школы, как в него немедленно летело бесчисленное множество снежков, вымоченных ad hoc в воде и умело подмороженных. 

pl	Tego dnia znalazłszy się w sądzie profesorskim obadwaj zbiegli szybko wąwozem aż na samo dno doliny wiślanej. 
ru	В этот день, очутившись в саду учителя, оба школяра быстро сбежали по оврагу на самое дно долины Вислы. 

pl	Szerzył się już mrok zimny i prędki, spływając z chmur. 
ru	Холодный сумрак быстро спускался с туч. 

pl	Sam był jak chmura. 
ru	Он сам был подобен туче. 

pl	Rafał obejrzał miejsce i przyległości. 
ru	Рафал тщательно осмотрел все кругом. 

pl	Nigdzie nie było żywej duszy. 
ru	Нигде не было ни живой души. 

pl	Dał znak Krzysiowi. 
ru	Он дал знак Кшисю. 

pl	Przesadzili parkan ogrodu. Stali o kilkadziesiąt kroków od brzegu rzeki. 
ru	Оба перескочили через садовую ограду и остановились шагах в пятидесяти от реки. 

pl	Z burych fal szło zimno i przejmujące seplenienie kry, która się w nich gęsto kołysała. 
ru	Холодом веяло от темных ее волн, и громко шуршали льдины, громоздясь друг на друга. 

pl	Młodzieńcy chyłkiem szli w kierunku Złotej i widnego z dala Samborca. 
ru	Юноши, крадучись, шли по направлению к Злотой и видневшемуся вдали Самборцу. 

pl	Co tchu przekroczyli Jagiellońską drogę i, brnąc w błocie, stanęli nad wodą. 
ru	Они быстро перебежали Ягеллонскую дорогу и по топкой грязи добрели до самой воды. 

pl	Zmierzch już nadciągnął i olbrzymimi fałdami osiadał ziemię. 
ru	Сумрак уже спустился и окутал землю огромными складками. 

pl	W dole rzeki był zator lodowy. 
ru	Внизу на реке был ледяной затор. 

pl	Ktoś o nim wspomniał przy obiedzie jak o rzeczy okropnej. 
ru	Кто-то за обедом рассказал, что затор там получился ужасный. 

pl	Szli tedy obejrzeć własnymi oczyma, czy tak jest, jak mówiona. 
ru	Им хотелось увидеть собственными глазами, действительно ли он так страшен, как рассказывали. 

pl	Rafał znalazł łódź, którą był widział przybijającą do brzegu. 
ru	Рафал отыскал ту самую лодку, которую он видел из окна, когда она причаливала к берегу. 

pl	Jeszcze raz rzucił okiem... 
ru	Он еще раз огляделся… 

pl	Sandomierz piętrzył się wyniośle. 
ru	Сандомир гордо высился над рекой. 

pl	Błyskały już światła na przedmieściu zwanym Rybitwy i w górze. 
ru	В предместье Рыбитвы и на горе светились уже огоньки… 

pl	Odwiązał łódź, wyszukał w wiktach wiosła i skoczył pierwszy. 
ru	Рафал отвязал лодку, отыскал в ивняке весла и прыгнул первый. 

pl	Krzyś poszedł za nim i siadł w tyle. 
ru	Кшись последовал за ним и сел на корме. 

pl	Była to łódź płaska i płytka, zalana wodą. 
ru	Лодка была плоскодонная, неглубокая, на дне набралось много воды. 

pl	Nie zdążyli pochwycić wioseł, kiedy już prąd wodny porwał ją i wyniósł na rzekę. 
ru	Не успели юноши схватиться за весла, как течение ее подхватило и понесло прочь на середину реки. 

pl	Rozparli się nogami, zanurzyli wiosła i, co tchu w piersiach a mocy w barkach, poczęli wygarniać z głębin kłęby wodne. 
ru	Они уперлись ногами в дно, взмахнули веслами и, налегая всей грудью, стали бороздить пену вод. 

pl	Dziób czółna twardo, z oporem, jakby orał w piachu, zwrócił się w stronę Trześni. 
ru	Лодка неподатливо, тяжело, точно зарываясь в песок, повернула носом в сторону Тшесни. 

pl	- Raz, dwa! - zakomenderował twórca wyprawy głosem nieswoim, surowym, z głębi piersi. 
ru	- Раз, два! - скомандовал инициатор путешествия не свойственным ему суровым, грудным голосом. 

pl	Złomy lodu płynęły szybko a ciężko, jakoby potrzaskane ściany ciosowych kościołów. 
ru	Льдины плыли быстро и тяжело, словно обломки разбитых каменных стен храмов. 

pl	Z łodzi wydawało się, że w okrąg sunie zniszczony jakiś ląd, niepodobna ziemia, zorana skibami, ruda, sczerwieniała od martwych piachów, od śladów rozpętanych czarnych nawałnic zimy. 
ru	Из лодки казалось, что это несется какой-то разрушенный материк, фантастическая взрытая земля, красная от мертвых песков, от следов неистовых и страшных зимних бурь. 

pl	Były momenty, że płynęła wprost na łódź tafla olbrzymia jak strop wielkiej sali, ostrymi krajami swymi godziła zdradziecko w burty stateczku. 
ru	По временам прямо на лодку плыла плоская льдина, огромная, как потолок большого зала, острыми краями предательски целясь в борта суденышка. 

pl	Wówczas Rafał wznosił wiosło i zadawał jej śmiertelne pchnięcie z czoła. 
ru	Рафал поднимал весло и наносил ей смертельный удар. 

pl	Groźna, pływająca szyba posłusznie usuwała się na bok. 
ru	Грозная ледяная плита послушно отодвигалась в сторону. 

pl	Inne, słabsze, od jednego trącenia rozpadały się w drobne ułamki jak truchło bezwładne. 
ru	Другие, послабее, от одного удара рассыпались в прах. 

pl	W ostatnim blasku dnia widzieli w pęknięciach czarno-zielone pasy narosłych warstw. 
ru	При угасающем дневном свете на изломах льдин виднелись черно-зеленые полоски постепенно нараставших слоев. 

pl	Słyszeli dokoła siebie cichy syk lodu. 
ru	Вокруг слышался тихий шорох льдин. 

pl	Wybuchały z żółtych głębin banie i skręty wirów, niby olbrzymie źródliska kipiące z rozwartego dna. 
ru	Из желтой глубины вырастали вдруг круги и спирали водоворотов, словно гигантские родники, бьющие из разверзшегося дна. 

pl	Kiedy niekiedy łódź drżała od niespodziewanych uderzeń i trzeszczała złowrogo. 
ru	По временам лодка сотрясалась от неожиданных ударов и зловеще трещала. 

pl	Co chwila wiosła wyrzucały z pienistego bełtu tafle kry lodowej i ze śliskim szczękiem miotały je w górę. 
ru	Весла то и дело выхватывали из пенящегося водоворота льдинки, которые, скользя и шурша, взлетали вверх. 

pl	Zdarzało się, że jakaś gruba tafla jak skała mknęła na wartkich falach środkowego nurtu. 
ru	Порою по быстрым волнам главного течения неслась огромная, похожая на скалу, глыба льда. 

pl	Wtedy skuta, podważona wiosłami, odskakiwała w bok i szła w ukośnym kierunku. 
ru	Тогда лодка, оттолкнувшись упругими веслами, отскакивала в сторону и плыла наискосок. 

pl	Światło, zapalone w jakimś oknie na górze miejskiej, ścigało ich łamiąc się i chwiejąc na wichrzatej fali ostrą iglicą. 
ru	Огонек, светившийся в каком-то окне на горе, следовал неотступно за лодкой и, дрожа и преломляясь в бурных волнах, пронзал их, как иглой. 

pl	W tej szczelinie świetlistej ujrzeli pierwszy raz dziką otchłań, z głuchym furkotem zapamiętale ciekącą. 
ru	Когда его луч прорезал волны, юноши в первый раз увидели слепую пучину, с глухим ревом неудержимо несшуюся вперед. 

pl	Mrok głęboki owiał dusze, ale nie wygnał z nich radości. 
ru	В глубокой тьме душу обдало холодом, но чувство радости не пропало. 

pl	Czuli rozkosz fizyczną niesłychanego pędu w miękkiej kolebce przepaści.  
ru	Оба гребца испытывали физическое наслаждение, мчась с неслыханной быстротой в мягкой колыбели пучины.  

pl	Chwytali ją wiosłami za gardziel i wykręcali jej stawy... 
ru	Они хватали ее веслами за горло и выворачивали ей суставы. 

pl	- Raz, dwa! - krzyczał Rafał ze wściekłością w głosie i namiętnym ukontentowaniem. 
ru	- Раз, два! - кричал Рафал с яростью в голосе, захлебываясь от счастья. 

pl	Wiosła wyginały się jak od wiatru pręty wiklowe,, ale łódź potężnie gniotąc wklęsłe wiry i banie wodne szła na ukos w świerzy wodnej. 
ru	Весла гнулись, как лозы на ветру, но лодка, разбивая валы, шла наискось по речному простору. 

pl	Migotliwa igła na falach znikła i noc śmiertelna otoczyła czółno. 
ru	Трепетный луч света в волнах исчез, и непроницаемая темнота окутала лодку. 

pl	Ramiona słabły. 
ru	Руки начали уставать. 

pl	Pot lał się z czół. Krew biła w skronie. 
ru	Пот лился с лица. Кровь стучала в висках. 

pl	Drewniany statek leciał. 
ru	Деревянное суденышко неслось по воле волн. 

pl	Nie mogli już zawrócić jego dzioba ani dokąd wola kierować. 
ru	Гребцы не могли уже ни повернуть его, ни направить по своему желанию. 

pl	Z nagła zatoczył szalenie prędki krąg, garnąc ogonem świszczącą falę - i zwolnił biegu. 
ru	Вдруг оно с бешеной быстротой описало круг, загребая со свистом кормою воду, и замедлило бег. 

pl	Był gdzieś przed nimi głuchy, przeraźliwy szum. 
ru	Где-то впереди слышался глухой, ужасный шум… 

pl	Wszystek ryczałt wody grzmiał tam ponuro niby zlatujący wodospad z jakichś niezmiernych stawideł. 
ru	Вся водная хлябь угрюмо гудела там, словно водопад, низвергающийся с гигантских уступов. 

pl	- Rafał, gdzie my jesteśmy? - cicho spytał Krzysztof. 
ru	- Где мы, Рафал? - тихо спросил Кшиштоф. 

pl	- Ty czasem masz pyszne pomysły co do pytań! 
ru	- Ну и вопросы же ты иной раз задаешь! 

pl	Skądże ja mogę wiedzieć, gdzie my jesteśmy? 
ru	Откуда я могу знать, где мы? 

pl	- Co to tak huczy? 
ru	- Что это так гудит? 

pl	- Woda. 
ru	- Вода. 

pl	- Patrzaj, a to co?... 
ru	- Смотри, а это что? 

pl	Drwiące słowo odpowiedzi trwoga wgniotła Rafałowi do gardła. 
ru	От испуга насмешливый ответ замер у Рафала на губах. 

pl	Twarzy, piersi, rąk jego dotknęło coś, jakby ciemne, wilgotne szpony olbrzymiej łapy. 
ru	Липа, груди и рук его коснулись как будто темные, влажные когти огромной лапы. 

pl	Obadwaj młodzieńcy żachnęli się w tył i ku obronie dźwignęli z wody wiosła. 
ru	Оба юноши шарахнулись и, приготовившись к защите, выхватили весла из воды. 

pl	Krypka wolno poszła naprzód. 
ru	Лодка медленно пошла вперед. 

pl	Wtedy poznali, że są w koronie strzelistego drzewa, które, widać, woda wydarła z ziemi i zwaliła. 
ru	Тут только они поняли, что запутались в кроне высокого дерева, по-видимому вывороченного с корнем и поваленного водой. 

pl	Na wystających gałęziach i cienkich, bezlistnych prętach wisiały szmaty i torby zgniłej trawy i siana, które oblepiło znienacka ich twarze i okręcało szyje. 
ru	На торчавших во все стороны ветвях и тонких безлистых побегах висели клочья гнилой травы и сена, которые внезапно облепили им лица и опутались вокруг шеи. 

pl	Odepchnęli się wiosłami i łódź wolno, jak komięga ze zbożem, poszła tam, dokąd ją skierowali, z lekka tylko przez gościniec wodny unoszona w jakimś różnym od poprzedniego kierunku. 
ru	Они оттолкнулись веслами, и лодка медленно, точно баржа с хлебом, пошла туда, куда они ее направили; течение только немного относило ее в сторону. 

pl	Było tam pełno kry płynącej ospale, strzyży drobnej, kilku warstwami spiętrzonej. 
ru	Это место было сплошь покрыто шугой, льдинками, плывшими лениво, громоздясь друг на друга. 

pl	Rafał stanął w łodzi, rozstawił nogi, wsparł je na burtach i zaczął łódź huśtać. 
ru	Рафал привстал, расставил ноги, уперся ими в борта лодки и стал ее раскачивать. 

pl	Krzyś rozumiał, że pragnie ją uchronić od oblepienia przez krę, ale truchlał na myśl o tym, gdzie się znajdują. 
ru	Кшись понял, что это нужно для того, чтобы не дать шуге облепить лодку, но его бросало в дрожь при одной мысли о том, где они находятся. 

pl	Płynęli tak długo. 
ru	Они плыли так долго. 

pl	Huk trzaskających wód, które się dokądś waliły z przerażającym łoskotem, zbliżał się ku nim. Szedł na nich z nocy. 
ru	Шум воды, которая низвергалась с оглушительным ревом, все приближался, надвигался на них из темноты. 

pl	Z nagła uczuli obadwaj, że ich znowu główny wart porywa. 
ru	Вдруг оба почувствовали, что их опять подхватило главное течение. 

pl	Woda darła się w lewo, z szelestem prąc kry. 
ru	Вода неслась влево, с шорохом кроша лед. 

pl	Ciekli chwilę wśród lodu, który się szybko dokoła skupiał. 
ru	С минуту им пришлось плыть посреди льдин, которые быстро скоплялись вокруг них. 

pl	Dopiero całym wysiłkiem rąk zdołali go odtrącić wiosłami raz, drugi, trzeci. 
ru	Напрягая все силы, они с трудом оттолкнули их веслами, раз, другой, третий. 

pl	Łódź znowu cofnęła się na cichsze mielizny, zawalone przez strzyż. 
ru	Лодка снова вернулась на более спокойное мелкое место, сплошь покрытое шугой. 

pl	Wtedy instynktownie poznawszy główny strumień Wisły, szeregiem gwałtownych wirów pod kędzierzawymi falami lecący, pomykali się co sił w przeciwną stronę. 
ru	Инстинктивно почувствовав, где проходит главное течение Вислы, по тому, как стремительно вал за валом, набегают там вспененные волны, они изо всех сил направляли лодку в противоположную сторону. 

pl	Wiosła ich miesiły krę, rozgarniały ją, z łoskotem tłukły się w niej, aż wreszcie tył łodzi twardo uderzył w coś nieruchomego. 
ru	Весла их месили шугу, разгребали рыхлый лед, с шорохом врезались в его слой, пока, наконец, корма лодки не ударилась во что-то неподвижное. 

pl	- Czy to brzeg? - zapytał Krzysztof. 
ru	- Что это, берег? - спросил Кшиштоф. 

pl	Rafał zmacał to miejsce wiosłem i znalazł, że to jest jednolity lód, zachowany przy brzegu. 
ru	Рафал нащупал веслом и обнаружил, что это сплошной лед, не оторвавшийся от берега. 

pl	Mieli przed sobą otchłań głównego toru, dokoła stłuczoną krę. 
ru	Впереди была пучина главного течения, кругом разбитые льдины. 

pl	Ręce ich ustały, byli przemokli do suchej nitki. Zziębli. 
ru	Руки у них устали; промокли они оба до последней нитки, озябли. 

pl	Rozwarte szeroko oczy wlepiali w tę noc bez gruntu, ale nic dostrzec nie mogli. 
ru	Широко открытыми глазами всматривались они в непроглядную тьму, но ничего не могли различить. 

pl	- Stań w łodzi - rozkazał Rafał - a ja wyjdę na ten lód i zobaczę, czy brzeg daleko. 
ru	- Ты встань, - приказал Рафал, - а я выйду на лед и посмотрю, далеко ли берег. 

pl	Tu właśnie musi być zator. 
ru	В этом месте как раз должен быть затор. 

pl	Bylibyśmy w takim razie u celu. 
ru	Тогда мы, значит, у цели. 

pl	Krzyś z posłuszeństwem wykonał rozkaz. 
ru	Кшись послушно исполнил приказание. 

pl	Uczuł, jak łódź gibnęła się, gdy Rafał z niej wyszedł, usłyszał szklisty szelest jego pierwszego kroku i pewny siebie głos:  
ru	Он почувствовал, как лодку качнуло, когда Рафал вышел из нее, услышал, как под ногой товарища зашуршал ослизлый лед, как он уверенно произнес:  

pl	- Chodź, lód twardy. 
ru	- Идем, лед крепкий. 

pl	Wyciągniemy barkę na brzeg. 
ru	Вытащим лодку на берег. 

pl	Ja już nie mogę robić wiosłami. 
ru	Я больше не могу грести. 

pl	Krzyś stanął na lodzie. 
ru	Кшись вышел на лед. 

pl	Naokół słychać było chrzęst strzyży; chlustanie i szelest odbitych fal. 
ru	Кругом слышен был шорох шуги, плеск и ропот волн, которые разбивались о лед. 

pl	Deszcz pluskał bez ustanku. 
ru	Дождь лил не переставая. 

pl	- Wyciągniemy łódź na brzeg i zostawimy ją tutaj - rzekł Olbromski - a sami pójdziemy piechotą. 
ru	- Вытащим лодку на берег и оставим ее тут, - сказал Ольбромский, - а сами пойдем пешком. 

pl	To jest lewy brzeg... 
ru	Это левый берег… 

pl	- Łódź nie jest nasza! - zawołał Krzysztof stanowczo. 
ru	- Лодка ведь не наша! - решительно заявил Кшиштоф. 

pl	Musimy ją odstawić na miejsce. 
ru	- Надо доставить ее на место. 

pl	- A to ją odstaw. 
ru	- Ну и доставь. 

pl	Z największą pochwałą akceptuję projekt. 
ru	От всей души одобряю твое предложение. 

pl	- Moglibyśmy ją dociągnąć idąc po brzegu... 
ru	- Мы могли бы дотащить ее волоком. 

pl	- Możesz i to zrobić. 
ru	- Пожалуйста. 

pl	Ja nie będę ciągnął. 
ru	Только я тащить не буду. 

pl	- Cóż tu począć?... 
ru	- Что же делать?… 

pl	- A to też to! 
ru	- То-то и оно! 

pl	Tu ją zostawimy. 
ru	Оставим ее тут. 

pl	Powie się jutro rano przed lekcjami Bobrzykowi, da mu się na piwo. 
ru	Завтра утром, до уроков, скажем Бобжику, дадим ему на пиво. 

pl	- Ja mu zapłacę! 
ru	- Я ему заплачу. 

pl	Masz słuszność. 
ru	Это ты прав. 

pl	Ja mu dam tyle, że będzie nawet zadowolony z tej afery. 
ru	Дам ему столько, что он даже будет доволен, что так случилось. 

pl	- Właśnie, ty mu dasz. 
ru	- Вот именно, ты ему заплатишь. 

pl	I ja tak myślałem. 
ru	Я так и думал. 

pl	- No to ją tylko wyciągnijmy na brzeg... 
ru	- Ну, тогда вытащим ее только на берег… 

pl	- Zaraz. 
ru	- Сейчас. 

pl	Muszę nasamprzód zobaczyć, gdzie to jest ten brzeg. 
ru	Надо посмотреть еще, где он, этот берег. 

pl	Odszedł brodząc po wodzie, która cienką warstwą stała na tym lodowisku, zmurszałym i przemokłym od długich deszczów. 
ru	Рафал пошел, шлепая по воде, которая тонким слоем покрывала лед, мягкий и рыхлый от продолжительных дождей. 

pl	Gdy wrócił z wiadomością, że do brzegu będzie kilkadziesiąt kroków, ujęli obaj za łańcuch przykuty do dzioba barki i zaczęli ją z całej mocy na lód windować. 
ru	Когда он вернулся и сообщил, что до берега будет шагов пятьдесят, оба взялись за цепь, прикрепленную к носу, и стали изо всех сил тащить лодку на лед. 

pl	Poszło to z trudem, ale ostatecznie dało się wykonać. Czółno wsunęło się na pomost lodowy dość szybko. 
ru	Задача была нелегкая, но все же они с нею справились и довольно быстро вытащили лодку на лед. 

pl	Znienacka Rafał zauważył, że jego nogi wolno zanurzają się w wodzie. 
ru	Вдруг Рафал заметил, что ноги его понемногу погружаются в воду. 

pl	Przerażenie włosy mu zjeżyło na głowie, bo uczuł, że to cała ta olbrzymia kra ugina się pod nimi i idzie na dno. 
ru	Волосы от испуга встали у него дыбом. Он почувствовал, что вся огромная льдина прогибается под ним и идет на дно. 

pl	- Krzyś, uciekajmy! - wrzasnął na towarzysza i chciał go chwycić rękoma, ale dłonie jego objęły próżną ciemność. 
ru	- Кшись, бежим! - крикнул он товарищу и хотел схватить его за руку, но руки его обняли лишь черную пустоту. 

pl	Wzdęty bałwan wodny pchnął go w piersi i dokądś odtrącił. 
ru	Волна, прянув, толкнула его в грудь и отшвырнула. 

pl	Cedro krzyknął nagle, a potem kilkakroć zabełkotał w wodzie. 
ru	Цедро вдруг вскрикнул, а потом стал захлебываться в воде. 

pl	Rafał wpław rzucił się w to miejsce na oślep i złapał rękoma włosy i ramiona. 
ru	Рафал наобум бросился к нему вплавь и схватил его за волосы и плечи. 

pl	Wywlókł go z fali i pchnął przed siebie jak drewno. 
ru	Вытащив товарища из воды, он толкнул его как колоду вперед. 

pl	Ochynął się cały z głową. 
ru	Рафал погрузился с головой в воду. 

pl	Poczuł, jak tafle, złomy, okruchy lodu obsiadają go ze wszech stron, z dołu, z boków, z góry, jak przystawiają do gardła ostrza swych krajów i garną się w usta. 
ru	Он почувствовал, как шуга облепляет его со всех сторон: снизу, сверху, с боков, как приставляет она к его горлу свои иглы, набивается в рот. 

pl	Płynąc w tym gęstym roztopie, uderzył ramieniem o łódź. 
ru	Плывя в густой ледяной каше, Рафал ударился плечом о лодку. 

pl	Trzymając się jej bumu lewą ręką, dowlókł Krzysia do calizny lodowej i wwalił go na nią. 
ru	Левой рукой держась за борт, он подтащил Кшися к кромке льда и взвалил на нее товарища. 

pl	Później sam się tam wczołgał i, leżąc na brzuchu, sunął po płaszczyźnie, która się uginała i zanurzała w wodzie. 
ru	Потом он сам выкарабкался из воды и, лежа на животе, пополз по льду, который прогибался под его тяжестью и погружался в воду. 

pl	Cedro ocknął się z jękiem i zaczął gramolić... 
ru	Цедро очнулся со стоном и тоже пополз вперед… 