Nazywał się Santiago. Юношу звали Сантьяго. Dzień chylił się ku końcowi, kiedy dotarł ze swoim stadem do ruin starego, opuszczonego kościoła. Уже начинало смеркаться, когда он вывел своих овец к заброшенной полуразвалившейся церкви. Strop dawno już się zawalił i jedynie w miejscu, w którym niegdyś stała zakrystia, wyrosła teraz wielka sykomora. Купол ее давно обвалился, а на том месте, где была когда-то ризница, вырос огромный сикомор. Tu postanowił spędzić noc. Wprowadził swoje owce przez rozpadającą się bramę i zagrodził wejście deskami tak, by w nocy nie mogły się wymknąć. Он решил заночевать там, загнал через обветшавшую дверь своих овец и обломками досок закрыл выход, чтобы стадо не выбралось наружу. Wprawdzie w okolicy nie było wilków, ale zdarzyło się kiedyś, że uciekło mu jedno ze zwierząt i spędził cały dzień na poszukiwaniu zabłąkanej owcy. Волков в округе не было, но овцы иной раз разбредались, так что целый день приходилось тратить на поиски заблудшей овечки. Rozesłał na ziemi płaszcz, położył się i wsunął pod głowę świeżo przeczytaną książkę. Сантьяго расстелил на полу свою куртку, под голову подложил книгу, которую недавно прочел, и улегся. Zanim zasnął, pomyślał sobie, że powinien teraz wybierać książki grubsze - na dłużej starczyłoby czytania a i na noc byłyby lepszymi podgłówkami. А перед тем как заснуть, подумал, что надо бы брать с собой книги потолще: и чтения хватит на больший срок, и подушка получится пышней. Gdy się zbudził, dookoła było jeszcze ciemno. Spojrzał w górę i przez szczelinę w sklepieniu zobaczył migoczące gwiazdy. Он проснулся, когда было еще темно, и сквозь дырявую крышу увидел, как блещут звезды. - Wolałbym pospać trochę dłużej - pomyślał. "Еще бы поспать", - подумал Сантьяго. Śniło mu się to samo, co w zeszłym tygodniu i znów obudził się przed końcem. Ему приснился тот же сон, что и на прошлой неделе, и опять он не успел досмотреть его до конца. Podniósł się z legowiska i wypił łyk wina. Он поднялся, выпил глоток вина. Wziął swój kij pasterski i zaczął budzie owce, które jeszcze spały. Взял свой посох и стал расталкивать спящих овец. Dawno już zauważył, że większość tych stworzeń budziła się, ledwie on otwierał oczy. Jakby jakaś tajemna siła związała jego życie z życiem stada, które od dwóch lat przemierzało z nim kraj w poszukiwaniu wody i pożywienia. Однако большая их часть проснулась в тот самый миг, когда и он открыл глаза, будто какая-то таинственная связь существовала между ним и овцами, с которыми он уже два года бродил с места на место в поисках воды и корма. - One tak już do mnie przywykły, że znają mój rytm dnia i nocy - rzekł z cicha. "Так привыкли ко мне, что выучили мои привычки", - сказал он про себя. Po chwili namysłu wydało mu się jednak, że mogło być też odwrotnie - to on przyzwyczaił się do ich rytmu. Потом поразмыслил немного и решил, что, может быть, все наоборот: это он научился применяться к овечьему распорядку. Niektóre owce budziły się jednak wolniej. Однако иные овцы вставать не спешили. Trącał kijem jedną po drugiej, wołając każdą po Imieniu. Zawsze wierzył, że owce rozumiały wszystko, co do nich mówił. Сантьяго дотрагивался до них кончиком посоха, окликал каждую по имени - он был уверен, что они отлично понимают все, что он говорит им. Dlatego czytał im czasem na głos urywki z książek, które go oczarowały, opowiadał o samotności i o radościach w życiu pasterza, albo o ostatnich nowinach zasłyszanych w mijanych po drodze miastach. И потому он иногда читал им вслух то, что ему особенно нравилось в книжках, или рассказывал, как одинока жизнь пастуха, как мало в ней радостей, или делился с ними новостями, услышанными в городах, по которым ему случалось проходить. Od dwóch dni temat był właściwie jeden - tamta dziewczyna, córka kupca w miasteczku, do którego miał dotrzeć za cztery dni. Впрочем, в последнее время говорил Сантьяго только об одном: о девушке, дочке торговца, жившей в том городе, куда он должен был прийти через четыре дня. Był tam tylko raz, w ubiegłym roku. Он видел ее только однажды, в прошлом году. Kupiec był właścicielem sklepu z tkaninami i wolał, aby go nie oszukano, żeby owce strzyżono pod jego okiem. Лавочник, торговавший сукном и шерстью, любил, чтобы овец стригли прямо у него на глазах - так будет без обману. Jakiś przygodny znajomy wskazał pasterzowi ten sklep, więc pognał tam swoje stado. Кто-то из приятелей Сантьяго указал ему эту лавку, и он пригнал туда своих овец. - Chciałbym sprzedać trochę owczego runa - rzekł do kupca. "Хочу продать шерсть", - сказал он тогда лавочнику. W sklepie było tłoczno, więc kupiec poprosił, żeby pasterz zaczekał ze strzyżeniem do zmroku. А у прилавка толпился народ, и хозяин попросил пастуха подождать до обеда. Usiadł zatem na dziedzińcu sklepu i wyjął z worka książkę. Сантьяго согласился, сел на тротуар, достал из заплечной котомки книжку. - Nie wiedziałam, ze pasterze potrafią czytać książki - usłyszał obok siebie kobiecy głos. - Вот не думала, что пастухи умеют читать, - раздался вдруг рядом с ним женский голос. Stała przed nim typowa dziewczyna z Andaluzji. Czarne włosy spływały jej na ramiona, a w oczach tliło się jeszcze nikłe wspomnienie po dawnych arabskich najeźdźcach. Он поднял голову и увидел девочку - истую андалусийку по виду: волосы черные, гладкие и длинные, а глаза такие, как у мавров, покоривших в свое время Испанию. - Od owiec można czasem nauczyć się więcej niż z książek - odparł miody pasterz. - Пастухам незачем читать: овцы научат большему, чем любая книга, - отвечал ей Сантьяго. I gawędzili przez dwie godziny. Так слово за слово они разговорились и провели в беседе целых два часа. Wyjaśniła mu, że jest córką kupca i opowiedziała o życiu swojego miasteczka, gdzie każdy dzień do złudzenia przypominał poprzedni. Она рассказала ему, что приходится лавочнику дочерью и что жизнь у нее скучная и дни неотличимы один от другого. Zaś pasterz mówił o krajobrazach Andaluzji, o ostatnich nowinach z okolicznych miast i miasteczek. А Сантьяго ей рассказал о полях Андалусии, о том, что слышал в больших городах, по которым пролегал его путь. Był uszczęśliwiony, że może wreszcie porozmawiać z kimś innym niż owce. Он рад был собеседнице - не все же с овцами разговаривать. - Gdzie nauczyłeś się czytać? - spytała w pewnej chwili dziewczyna. - А где же ты выучился читать? - спросила она. - Tam gdzie wszyscy - odpowiedział - w szkole. - Где все, там и я, - ответил юноша. - В школе. - Skoro umiesz czytać, to dlaczego jesteś tylko pasterzem? - Отчего ты, раз знаешь грамоте, пасешь овец? Młodzieniec wykręcił się od odpowiedzi. Był pewien, że dziewczyna nie zrozumiałaby go. Сантьяго, чтобы не отвечать на этот вопрос, чем-то отговорился: уверен был, что она все равно его не поймет. Snuł dalej opowieści z wędrówki, a małe, mauretańskie oczy to otwierały się to znów zamykały z zachwytu i zadziwienia. Он все рассказывал ей о своих странствиях, и мавританские ее глазки от удивления то широко раскрывались, то щурились. Czas mijał i chłopiec coraz bardziej pragnął, aby ten dzień nigdy się nie skończył, aby ojciec dziewczyny zajęty był jeszcze długo i niechby mu nawet kazał czekać ze trzy dni. Время текло незаметно, и Сантьяго хотелось, чтобы день этот не кончался никогда, чтобы лавочника одолевали покупатели и чтобы ждать стрижки пришлось бы дня три. Zrozumiał, że odczuwa coś, czego nigdy przedtem nie doznał - chęć pozostania na zawsze w jednym mieście. Никогда прежде не случалось ему испытывать такого, как в эти минуты, - ему захотелось остаться здесь навсегда. Z dziewczyną o kruczych włosach dni nigdy nie byłyby podobne do siebie. С этой черноволосой девочкой дни не были бы похожи один на другой. Ale kupiec w końcu nadszedł i polecił mu ostrzyc cztery owce. Однако пришел ее отец и велел остричь четырех овец. Zapłacił sowicie i zaprosił znowu za rok. Заплатил сколько положено и сказал, чтобы Сантьяго пришел через год. I teraz dzieliły go zaledwie cztery dni od powrotu do owego miasta. И вот теперь до назначенного срока оставалось всего четыре дня. Był rozpłomieniony i zarazem pełen obaw - może dziewczyna już o nim zapomniała? Он радовался предстоящей встрече и в то же время тревожился: а вдруг девочка уже позабыла его? Przechodziło przecież tamtędy tylu pasterzy sprzedających owcze runo. Много пастухов гонит через их городок свои стада. - Nieważne - powiedział do swoich owiec. - Это неважно, - сказал он своим овцам. - Ja też znam wiele dziewcząt w innych miastach. - Я тоже видел других девчонок в других городах. Ale w głębi serca czuł jednak, jak bardzo jest to ważne. Но в глубине души он сознавал, что это очень даже важно. I że pasterze, marynarze czy kupcy znają zawsze takie miasto, w którym żyje ktoś, kto sprawia, że pewnego dnia zapominają o urokach beztroskiego wędrowania po świecie. И у пастухов, и у моряков, и у коммивояжеров всегда есть один город, где живет та, ради которой можно поступиться радостью свободно бродить по свету. Z pierwszym brzaskiem popędził swoje stado w stronę wschodzącego słońca. Уже совсем рассвело, и Сантьяго погнал отару в ту сторону, откуда вставало солнце. „Owce nigdy nie muszą podejmować decyzji - pomyślał. "Хорошо овцам, - думал он, - ничего не нужно решать. - Może dlatego nie odstępują mnie na krok? Может быть, поэтому они и жмутся ко мне". Jedyne czego potrzebują to woda i pożywienie. И вообще ничего не нужно - были бы вода и корм. Dopóki pasterz będzie je prowadził przez najlepsze pastwiska Andaluzji, dopóty będą mu towarzyszyć. И покуда он знает лучшие в Андалузии пастбища, овцы будут его лучшими друзьями. Nawet jeśli wszystkie dni będą takie same, a godziny dłużyć się od wschodu do zachodu słońca, nawet jeśli nigdy w swoim krótkim życiu nie przeczytają ani jednej książki i nie poznają mowy ludzi, powtarzających plotki z okolicznych wiosek. Zadowalają się wodą i pożywieniem, i w istocie całkiem im to wystarcza. Пусть дни неотличимы друг от друга, пусть время от восхода до заката тянется бесконечно, пусть за всю свою короткую жизнь они не прочли ни единой книги и не понимают языка, на котором люди в городках и селах пересказывают друг другу новости - они будут счастливы, покуда им хватает воды и травы. W zamian ofiarowują hojnie ciepłą wełnę, wierne przywiązanie, a czasem też swoje mięso". А за это они щедро отдают человеку свою шерсть, свое общество и - время от времени - свое мясо. „Gdybym przemienił się nagle w potwora i wyrżnął po kolei, jedną po drugiej, pojęłyby to dopiero, gdy znikłoby już prawie cale stado - pomyślał. "Стань я сегодня диким зверем и начни убивать их одну за другой, они поняли бы что к чему лишь после того, как я перебил бы большую часть отары, - думал Сантьяго. - Ponieważ ufając mi, przestały zawierzać własnym instynktom. - Они больше доверяют мне, чем собственным своим инстинктам. A to dlatego tylko, że prowadzę je po soczystych pastwiskach". И только по той причине, что я веду их туда, где они найдут корм и воду". Własne myśli wydały mu się dziwaczne. Он сам удивился тому, какие мысли лезут ему сегодня в голову. A może ten kościół z rosnącą pośrodku sykomorą jest zaklęty? Может, это оттого, что церковь, где в ризнице вырос сикомор и где он провел ночь, была проклята? Może dlatego przyśnił mu się ponownie ten sam sen i wywołał w nim teraz uczucie wściekłości na owce, zawsze przecież tak wierne? Сначала ему приснился сон, который он уже видел однажды, а теперь вот поднялась злоба на верных спутниц. Wypił jeszcze łyk wina, które zostało z wieczerzy i otulił się szczelnie płaszczem. Он глотнул вина, оставшегося от ужина, плотнее запахнул куртку. Wiedział, że za parę godzin, kiedy słońce sięgnie zenitu, skwar stanie się tak wielki, że nie będzie mógł prowadzić owiec przez otwarte pola. Он знал, что всего через несколько часов, когда солнце окажется в зените, начнется такая жара, что ему не под силу станет гнать овец через пустошь. Latem o tej porze cała Hiszpania śpi. В этот час вся Испания спит. Upał trwa aż do wieczora i przez cały ten czas pasterz będzie musiał dźwigać swój płaszcz na ramieniu. Зной спадет лишь под вечер, а до этого ему предстоит таскать на плечах тяжелую куртку. Lecz ilekroć myślał o pozbyciu się tego brzemienia, przypominał sobie w porę, że to dzięki niemu nie odczuwa chłodu wczesnego poranka. И, как всегда, когда он собирался посетовать на это, ему вспомнилось, что именно она каждое утро спасает его от стужи. „W każdej chwili powinniśmy być gotowi na niespodzianki pogody" - myślał i czuł wtedy wdzięczność dla ciężaru płaszcza. "Надо быть готовым к сюрпризам погоды", - подумал Сантьяго, испытывая благодарность к своей куртке. Płaszcz miał swój sens istnienia, tak jak i młody człowiek. Po dwóch latach włóczęgi po równinach Andaluzji znał już na pamięć wszystkie jej zakamarki i w tym właśnie tkwił sens jego życia - w wędrówce. Итак, куртка имела смысл и цель, как и ее обладатель, обошедший за два года странствий по плоскогорьям и равнинам Андалусии все города этой области. Целью Сантьяго были путешествия. Tym razem zamierzał opowiedzieć dziewczynie, dlaczego prosty pasterz potrafi czytać. Сантьяго собирался на этот раз объяснить дочке суконщика, каким это образом простой пастух знает грамоте. Do szesnastego roku życia pobierał nauki w seminarium. Дело было в том, что до шестнадцати лет он учился в семинарии. Rodzice chcieli uczynić z niego księdza, co byłoby powodem do dumy dla prostej, wiejskiej rodziny, która podobnie jak jego owce pracowała jedynie na chleb i wodę. Родители хотели, чтобы он стал священником. Простые крестьяне, работавшие за харчи, хотели гордиться своим сыном. Studiował łacinę, hiszpański i teologię. Сантьяго изучал латынь, испанский язык и богословие. Ale od dziecka marzył o poznaniu świata i to właśnie było dla niego o niebo ważniejsze niż poznanie Boga i ludzkich grzechów. Однако с детства обуревавшая его тяга к познанию мира пересилила стремление познать Бога или изучить грехи человеческие. Pewnego popołudnia, kiedy odwiedził dom rodzinny, zebrał się na odwagę i oświadczył ojcu, że nie chce być księdzem. Chce podróżować. И однажды, навещая родителей, он набрался храбрости и сказал, что священником быть не хочет. Он хочет путешествовать. -Synu, ludzie z zakątków całego świata przeszli już przez naszą wioskę. - Сын мой, - сказал ему на это отец, - через эту деревню проходили люди со всего света. Poszukują tu rzeczy nowych, ale choć je znajdują, pozostają ciągle tacy sami. Они искали чего-нибудь нового, но сами оставались прежними. Wchodzą na skarpę obejrzeć zamek i wydaje im się, że przeszłość była lepsza od teraźniejszości. Они доходят до замка на холме и понимают, что прошлое лучше настоящего. Czy mają jasne włosy, czy ciemną skórę, wszyscy są tacy sami jak ludzie z naszej wioski. У них могут быть белокурые волосы или черная кожа, но они ничем не отличаются от наших с тобой односельчан. - Ale ja nie znam zamków w krainach, z których przybywają - odparł młodzieniec. - Однако я-то не знаю, какие замки в тех краях, откуда они родом, - ответил Сантьяго. - Ludzie ci widząc nasze pola i nasze kobiety powiadają, że chcieliby tu zostać na zawsze - ciągnął ojciec. - И люди эти, когда приглядятся к нашим полям, к нашим женщинам, говорят, что хотели бы остаться здесь навсегда, - продолжал отец. - Chcę zatem poznać ich kobiety i kraje, z których przybyli - powiedział chłopiec. - А я хочу повидать другие земли, посмотреть на других женщин. - Gdyż oni nie zostają tutaj nigdy. Ведь эти люди никогда не остаются у нас. - Ludzie ci mają sakwy wypchane pieniędzmi - dodał jeszcze ojciec. - Для путешествий нужны большие деньги. - U nas tylko pasterze mogą podróżować beztrosko. А из нашего брата на одном месте не сидят только пастухи. - Zostanę więc pasterzem. - Что ж, тогда я пойду в пастухи, - сказал Сантьяго. Ojciec nie powiedział już nic więcej. Nazajutrz dał mu sakiewkę z trzema starymi, złotymi monetami. Отец ничего не ответил, а наутро дал ему кошелек с тремя старинными золотыми: - Znalazłem je kiedyś w polu i zamierzałem ofiarować Kościołowi w dniu twoich święceń. - В поле однажды нашел. Считай, с неба упали. Kup za me stado i przemierzaj świat, aż zrozumiesz, że nasz zamek jest najważniejszy ze wszystkich, a nasze kobiety najpiękniejsze. Купи себе отару овец и ступай бродить по свету, пока не поймешь, что наш замок самый главный, а краше наших женщин нет нигде. I pobłogosławił go. W oczach ojca odnalazł to samo pragnienie przemierzania świata. Pragnienie ciągle żywe, choć przez dziesiątki lat zagłuszone troską o wodę, chleb i dach nad głową. И когда он благословлял сына, тот по глазам его понял, что отцу, несмотря на годы, самому хочется отправиться в странствие, - хочется, как ни старался он заглушить эту тягу, утешаясь благами оседлой жизни: едой, питьем и крышей над головой. Horyzont zabarwił się na czerwono, a potem pojawiło się słońce. Небо на горизонте уже наливалось багрянцем, а потом взошло солнце. Młodzieniec przypomniał sobie tamtą rozmowę z ojcem i poczuł się szczęśliwy. Poznał już wiele zamków i wiele kobiet - żadna jednak nie mogła się równać z tą, która czekała na niego o trzy dni drogi stąd. Сантьяго вспомнил разговор с отцом и развеселился: он уже повидал множество замков и множество красавиц, ни одна из них, впрочем, не могла сравниться с той, которую он встретит через два дня. Miał płaszcz, książkę, którą mógł wymienić na inną, i stado owiec. У него имеются - куртка, книга, которую всегда можно обменять на другую, отара овец. Najważniejsze było jednak to, że każdego dnia spełniał wielkie marzenie swego życia - podróżował. Однако самое главное - то, что исполняется самая его заветная мечта: он путешествует. Gdy znużą go do cna równiny Andaluzji, będzie mógł sprzedać owce i zostać marynarzem. А когда ему наскучат поля Андалусии, всегда можно продать овец и стать моряком. A gdy będzie miał po uszy morza, to i tak przecież pozna już wiele miast, wiele kobiet i trafi mu się dość okazji, aby zaznać szczęścia. К тому времени, когда ему надоест плавать, он узнает другие города, других женщин, другие способы быть счастливым. „Doprawdy, jak w seminarium można szukać Boga?" - pomyślał patrząc na wschodzące słońce. "Я не знаю, как ищут Бога в семинарии", - подумал он, глядя на восходящее светило. Zawsze, ilekroć było to możliwe, starał się obierać nowe ścieżki. Сантьяго всегда старался отыскивать новый путь. Nigdy przedtem nie dotarł do tego kościoła, choć przechodził tędy setki razy. И в этой церкви ему еще ни разу не случалось ночевать, хотя в здешних краях бывал он часто. Świat był wielki i nieogarniony, a gdyby tylko choć przez chwile pozwolił prowadzić się owcom, odkryłby jeszcze wiele ciekawych rzeczy. Мир огромен и неисчерпаем: пусть овцы ведут его - обязательно выведут к чему-нибудь интересному. - „Sęk w tym, iż one nie zdają sobie sprawy z tego, że codziennie idą nową drogą. Nie dostrzegają, że wokół zmieniają się pastwiska a pory roku są inne. Bowiem bez reszty pochłania je troska o wodę i pożywienie". "Все дело в том, что сами-то они не понимают, что каждый день пролагают новые пути, что меняются пастбища и времена года, - они заняты только едой да питьем". „A może dzieje się tak z nami wszystkimi? - pomyślał. "Может быть, и мы такие же, - думал пастух. - Nawet ze mną, bo nie myślę o innych kobietach, odkąd poznałem córkę kupca". - Ведь я и сам ни разу не подумал о других женщинах с тех пор, как познакомился с дочкой суконщика". Spojrzał w niebo. Według wszelkich obliczeń do Tarify dotrze jeszcze przed obiadem. Он взглянул на небо, прикинул - выходило, что он еще до обеда будет в Тарифе. Tam będzie mógł zamienić książkę na grubszą, napełnić butelkę winem, ogolić się i ostrzyc. Там обменяет свою книгу на другую, потолще, наполнит фляжку вином, побреется и острижется. Musiał być gotów na spotkanie z dziewczyną. Надо подготовиться к встрече с дочкой суконщика. Nie dopuszczał do siebie myśli o tym, że jakiś inny pasterz z większym stadem mógł przyjść przed nim i poprosić o jej rękę. А о том, что какой-нибудь другой пастух опередит его и попросит ее руки, он старался не думать. „To możliwość spełnienia marzeń sprawia, że życie jest tak fascynujące" - pomyślał, i spoglądając znów w niebo przyspieszył kroku. "Жизнь тем и интересна, что позволяет сны сделать явью", - думал Сантьяго, поглядывая на нe6o и прибавляя шагу. Przypomniał sobie, że w Tarifie mieszka pewna stara kobieta, która potrafi tłumaczyć sny. Он вспомнил, что в Тарифе живет старуха, которая умеет толковать сны. A tej nocy przyśnił mu się po raz drugi ten sam sen. Пусть-ка расскажет, что значит сон, уже во второй раз приснившийся ему. Staruszka poprowadziła młodzieńca w głąb domu, do izby oddzielonej od reszty zasłoną z kolorowych paciorków. Старуха провела гостя в заднюю комнату, отделенную от столовой занавесом из разноцветных пластмассовых шнуров. Stał tam stół, dwa krzesła, a na ścianie wisiał obraz Najświętszego Serca Jezusowego. В комнате стояли стол и два стула, а на стене висело изображение Сердца Христова. Staruszka usiadła i zaprosiła go do stołu. Ujęła dłonie chłopca w swoje i modliła się szeptem. Хозяйка села сама, усадила Сантьяго, потом взяла его за обе руки и вполголоса прочитала молитву. Wyglądało to na cygańską modlitwę. Похоже, что молитва была цыганская. Spotkał już na swej drodze wielu Cyganów. Oni też wędrowali, ale nie hodowali owiec. Пастуху часто встречались цыгане - они, хоть овец и не пасли, тоже бродили по свету. Ludzie mówili, że Cygan to ktoś, kogo życie upływa na oszukiwaniu innych. Mówili też, że Cyganie podpisali pakt z Diabłem i że porywają cudze dzieci, by uczynić z nich niewolników w swych tajemniczych obozowiskach. А люди говорили, что живут они обманом, что продали душу дьяволу, что воруют детей, и те потом становятся в их таборах невольниками. Kiedy był mały, na myśl, że zostanie porwany przez Cyganów, umierał ze strachu i ten dawny lęk powrócił w chwili, gdy staruszka trzymała jego dłonie w swoich. Сантьяго сам в детстве до смерти боялся, что его украдут цыгане, и теперь, когда старуха взяла его за руки, страх этот воскрес. „Przecież jest tu obraz Najświętszego Serca Jezusowego" - uspokajał sam siebie. "Но ведь здесь - святое Сердце Иисусово", - подумал он, стараясь успокоиться и унять дрожь. Nie chciał, żeby zaczęły drżeć mu dłonie, i żeby staruszka spostrzegła jego przerażenie. Ему не хотелось, чтобы старуха заметила, что ему страшно. Zmówił pospiesznie w duchu pacierz. Он прочитал про себя "Отче наш". - Ciekawe… - powiedziała, nie odrywając oczu od ręki chłopca. I znowu zamilkła. - Как интересно, - сказала старуха, не сводя глаз с линий его руки, и вновь замолчала. Ogarniał go coraz większy niepokój. Юноша забеспокоился еще сильней. Mimowiednie zadrżały mu ręce i staruszka to spostrzegła. Cofnął je szybko. Руки затряслись еще больше, и он поспешно отдернул их. - Nie przyszedłem tu po to, byś mi wróżyła z ręki - powiedział, żałując gorzko, że przekroczył próg tego domu. Przez głowę przemknęła mu myśl, że lepiej byłoby zapłacić i wyjść nie dowiadując się niczego. - Я не за тем пришел, чтобы ты мне гадала по руке, - сказал он, жалея, что вообще переступил порог этого дома: не лучше ли будет заплатить, сколько скажут, да идти восвояси. Niepotrzebnie tyle wagi przywiązywał do tego snu. Слишком большое значение придал он своему сну. - Przyszedłeś zapytać mnie o sny - rzekła staruszka. - Знаю. Ты пришел, чтобы я растолковала тебе твой сон, - ответила цыганка. - A sny są językiem Boga. - Сны - это язык, на котором говорит с нами Господь. Gdy Bóg przemawia językiem świata, mogę odgadnąć ich znaczenie. Когда это один из языков мира, я могу перевести с него. Jeśli zaś mówi językiem twojej duszy, to tylko ty jeden możesz je zrozumieć. Но если Господь обращается к тебе на языке твоей души, он будет внятен тебе одному. Tak czy owak, należy mi się zapłata. Однако деньги за совет я с тебя все равно возьму. „Jeszcze jedna sztuczka" - pomyślał chłopiec. "Вот те на", - подумал юноша, но все же решил рискнуть. Ale mimo to postanowił zaryzykować. Pasterzowi zawsze zagrażają wilki albo susza i to właśnie sprawia, że pasterskie życie jest tak ciekawe. Пастух всегда рискует: то волки нападут на его стадо, то засуха случится. Риск и составляет очарование его жизни. - Dwa razy z rzędu śniło mi się to samo. - Мне дважды снился один и тот же сон, - сказал он. Byłem z moim stadem na pastwisku - zaczął opowiadać - kiedy pojawiło się jakieś dziecko i zaczęło bawić się z owcami. - Снилось, будто я пасу своих овец на лугу, и тут появляется ребенок, хочет с ними поиграть. Nie lubię kiedy ktoś zbliża się do moich owiec, bo lękają się obcych. Я не люблю, когда люди подходят к моим овцам - они чужих боятся. Ale dzieciom zawsze udaje się podejść do zwierząt tak, że te zwierzęta się ich nie boją. Только детей они к себе подпускают без боязни - уж не знаю почему. Nie wiem dlaczego. Jak zwierzęta mogą odgadnąć wiek ludzi? Не понимаю, как это овцы определяют возраст. - Wróć do swego snu - przerwała staruszka. - Рассказывай дальше, - перебила старуха. - Zostawiłam garnek na ogniu. - У меня вон котелок на огне. Poza tym masz mało pieniędzy i nie możesz zabierać mi zbyt wiele czasu. Денег у тебя немного, а время мое стоит дорого. - Dziecko jeszcze czas jakiś bawiło się z owcami - ciągnął dalej swą opowieść lekko speszony. - Nagle chwyciło mnie za rękę i zaprowadziło do Piramid w Egipcie. - Ребенок играл да играл с овцами, - продолжал, немного смутившись, Сантьяго, - а потом вдруг подхватил меня на руки и перенес к египетским пирамидам. Odczekał chwilę, by przekonać się, czy staruszka wie, co to są egipskie piramidy. Ale ona milczała. - Он помедлил, засомневавшись, знает ли цыганка, что это такое, но она молчала. - Tam przy Piramidach w Egipcie - trzy ostatnie słowa wymówił powoli i wyraźnie, by staruszka mogła dobrze zrozumieć - dziecko powiedziało mi: „Jeśli dotrzesz tutaj, znajdziesz ukryty skarb". - К египетским пирамидам, - повторил он медленно и раздельно, - и там сказал мне так: "Если снова попадешь сюда, отыщешь спрятанный клад". Ale nim zdołało pokazać mi dokładne miejsce, obudziłem się. И только захотел он указать мне, где же это сокровище лежит, как я проснулся. I za pierwszym, i za drugim razem. И так - два раза. Staruszka milczała przez chwilę. Ponownie ujęła ręce chłopca i uważnie im się przyglądała. Старуха долго молчала, потом снова взяла Сантьяго за обе руки и внимательно вгляделась в ладони. - Teraz nie wezmę od ciebie nic - rzekła. - Сейчас я с тебя ничего не возьму, - молвила она наконец. - Ale chcę dziesiątą część skarbu, jeśli go kiedykolwiek odnajdziesz. - Но если найдешь сокровище, десятая часть - моя. Chłopiec wybuchnął śmiechem. Był to śmiech radości. Oto zaoszczędzi tę odrobinę pieniędzy, jaką posiada, tylko dlatego, że miał sen o ukrytym skarbie! Юноша рассмеялся от радости - приснившиеся сокровища сохранят ему его жалкие гроши. Ta poczciwa kobieta musiała być rzeczywiście Cyganką. Cyganie są głupi. Старуха, верно, и в самом деле цыганка: цыгане, говорят, сущие ослы. - Więc jak wytłumaczysz ten sen? - spytał. - Растолкуй мне мой сон, - попросил он. - Najpierw przysięgnij, że dasz mi dziesiątą część skarbu w zamian za to, co ci teraz powiem. - Прежде поклянись. Поклянись, что отдашь мне десятую часть сокровищ, тогда расскажу. Złożył przysięgę. Сантьяго поклялся. Staruszka poprosiła, żeby jeszcze raz przysiągł - na obraz Najświętszego Serca Jezusowego. Но старуха потребовала, чтобы он повторил клятву, обратившись лицом к образу Святого Сердца Иисусова. - Ten sen jest w Jeżyku Świata - powiedziała. - Этот сон на Всеобщем Языке, - сказала она. - Mogę ci go objaśnić, ale będzie to bardzo trudne. - Я попытаюсь его растолковать, хоть это и очень трудно. Dlatego uważam, że należy mi się część tego, co znajdziesz. Вот за труды я и прошу у тебя десятую часть клада. A jego przesłanie jest takie: powinieneś iść do egipskich Piramid. Слушай же: ты должен идти к египетским пирамидам. Wprawdzie nigdy nic o nich nie słyszałam, ale jeśli pokazało ci je dziecko, to na pewno istnieją. Я сама и не слыхала про такое, но раз ребенок показал тебе их, значит, они существуют на самом деле. Tam odnajdziesz skarb, dzięki któremu staniesz się bogaty. Отправляйся туда: там ты найдешь клад и разбогатеешь. Młody człowiek poczuł najpierw zdziwienie a potem złość. Сантьяго сначала удивился, а потом его взяла досада. Niepotrzebnie przyszedł do tej starej. Ради такой чепухи и не стоило разыскивать старуху. Ale przypomniał sobie w porę, że przecież nic nie płaci. Хорошо хоть, что она не взяла с него денег. - Jeśli taka jest twoja rada, to szkoda było mojego czasu - powiedział. - Только время потерял, - сказал он. - Widzisz? Ostrzegałam cię przecież, że twój sen jest trudny do wyjaśnienia. - Я ведь предупредила: сон твой трудно разгадать. Rzeczy proste są zawsze najbardziej niezwykłe i tylko mędrcy potrafią je pojąć. Чем необыкновенней вещь, тем она проще с виду, и только мудрецу под силу понять ее смысл. Nie jestem mędrcem, dlatego muszę znać inne sztuki, takie choćby, jak wróżenie z ręki. Моей мудрости тут не хватает - вот и пришлось выучиться другим искусствам - гадать, например, по руке. - A jak mam dojść do Egiptu? - А как же я попаду в Египет? - Ja tylko tłumaczę sny. - Это уж не моя печаль. Nie potrafię ich przemieniać w rzeczywistość. Я умею только толковать сны, а не воплощать их в действительность. Dlatego żyję na łasce córek. А иначе стала бы я жить тем, что дают мне дочки?! - A jeśli nigdy nie dotrę do Egiptu? - А если не дойду до Египта? - To ja nie dostanę zapłaty. - Не дойдешь - останусь без платы за гаданье. Nie pierwszy to raz. Не в первый раз. I staruszka nie powiedziała już nic więcej. Kazała, żeby sobie poszedł, bo straciła dla niego zbyt dużo czasu. А теперь ступай, я и так потеряла с тобой слишком много времени. Pasterz odszedł zawiedziony i powziął zamiar, by nigdy więcej nie dawać wiary snom. Сантьяго вышел от цыганки в сильном разочаровании и решил, что никогда больше снам верить не будет. Przypomniał sobie, że ma wiele rzeczy do zrobienia. Poszedł więc coś zjeść, zamienił książkę na inną, grubszą, i usiadł na ławce na rynku, by skosztować wina, które właśnie kupił. Тут он вспомнил, что пора и делами заняться: отправился в лавку, купил кое-какой еды, обменял свою книгу на другую, потолще, и уселся на площади на скамейку попробовать нового вина. Dzień był gorący a wino, za sprawą jednej z niezgłębionych tajemnic, orzeźwiało go. День был жаркий, и вино волшебным образом охладило Сантьяго. Owce stały bezpieczne w zagrodzie u nowego przyjaciela, na skraju miasta. Овец своих он оставил на окраине городка, в хлеву у своего нового друга. Znał wielu ludzi w tych stronach - dlatego tak lubił wędrować. У Сантьяго по всей округе были друзья - он потому и любил странствовать. Zawsze bowiem można spotykać coraz to nowych przyjaciół i wcale nie trzeba z nimi stale przebywać. Заводишь нового друга - и вовсе необязательно видеться с ним ежедневно. Kiedy widzimy ciągle tych samych ludzi - tak jak w seminarium - stają się oni w końcu częścią naszego życia. Когда вокруг тебя одни и те же люди - как это было в семинарии, - то вроде бы само собой получается, что они входят в твою жизнь. A skoro są już częścią naszego życia, to chcą je zmieniać. А войдя в твою жизнь, они через некоторое время желают ее изменить. Jeśli nie stajemy się tacy, jak tego oczekiwali, są niezadowoleni. А если ты не становишься таким, каким они хотят тебя видеть, обижаются. Ponieważ ludziom wydaje się, że wiedzą dokładnie jak powinno wyglądać nasze życie. Каждый ведь совершенно точно знает, как именно надо жить на свете. Natomiast nikt nie wie, w jaki sposób powinien przeżyć własne życie. Только свою собственную жизнь никто почему-то наладить не может. Trochę tak jak ta kobieta od snów, która potrafiła odgadnąć ich sens, ale nie umiała ich urzeczywistniać. Это вроде как та старуха цыганка, что толковать сны умела, а вот сделать их явью - нет. Postanowił zaczekać, aż słońce zniży się nieco i ruszyć z owcami w stronę łąk. Сантьяго решил подождать, пока солнце спустится пониже, и тогда уж гнать овец на выпас. Już za trzy dni ujrzy córkę kupca. Через три дня он встретится с дочкой суконщика. Sięgnął po książkę, którą dostał od księdza w Tarifie. А пока он взялся за новую книжку, которую выменял у местного священника. Był to gruby tom i od pierwszej strony była w nim mowa o pogrzebie. Poza tym, imiona bohaterów były wyjątkowo trudne do zapamiętania. Книга была толстая, и на первой же странице описывались чьи-то похороны, и вдобавок имена у героев были такие, что язык сломаешь. Pomyślał, że gdyby napisał kiedyś książkę, to wprowadzałby każdą postać pojedynczo, aby ten kto czyta nie musiał uczyć się na pamięć wszystkich imion na raz. "Если я когда-нибудь сочиню книгу, - подумал юноша, - у меня на каждой странице будет новый герой, чтобы читателям не надо было запоминать, кого как зовут". A gdy w końcu czytanie go wciągnęło - bo ceremonia pogrzebowa odbywała się na śniegu, co dawało mu wrażenie chłodu pod tym palącym słońcem - usiadł obok niego jakiś starzec i próbował nawiązać rozmowę. Только углубился он в чтение и увлекся описанием того, как покойника зарывали в снег - Сантьяго самого озноб пробрал, хоть солнце и жгло нещадно, - как подсел к нему неизвестный старик и затеял разговор. - Co ci ludzie robią? - zagadnął go, wskazując tłum na rynku. - Что это они там делают? - осведомился он, указывая на людей на площади. - Pracują - odpowiedział chłopiec oschle, udając, że jest zajęty czytaniem. - Работают, - сухо отвечал юноша, делая вид, что погружен в чтение. Tak naprawdę myślami był zupełnie gdzie indziej. Strzygł właśnie owce pod okiem córki kupca, a ona dziwiła się, że potrafił robić tyle ciekawych rzeczy. На самом же деле он думал о том, как острижет четырех овечек перед дочкой суконщика, и она увидит, на что он способен. Nie pierwszy już raz wyobrażał sobie tę scenę i za każdym razem dziewczyna była zdumiona, gdy jej wyjaśniał, że owce powinno się strzyc pod włos. Сантьяго часто рисовал себе эту сцену и каждый раз мысленно объяснял изумленной девице, что овец надлежит стричь от хвоста к голове. Próbował też przypomnieć sobie zajmujące historie, które mógłby jej opowiadać podczas strzyżenia. Еще он перебирал в памяти разные занятные истории, которыми развлечет ее во время стрижки. Większość z nich wyczytał w książkach, ale opowie tak, jakby sam je przeżył. Истории эти он вычитал в книгах, но собирался сказать, что они происходили с ним на самом деле. Dziewczyna nigdy się o tym nie, dowie, bo przecież nie potrafi czytać. Во лжи его она не уличит никогда, потому что читать не умеет. Старик, однако, оказался настырным. Starzec jednak nie dawał za wygraną. Skarżył się, że jest zmęczony, spragniony i poprosił o łyk wina. Он сказал, что утомился и хочет пить, и попросил глоток вина. Chłopiec podał mu butelkę - może go w końcu zostawi w spokoju. Сантьяго, надеясь отделаться, протянул ему свою фляжку. Ale starzec chciał rozmawiać. Не тут-то было - старик желал беседовать. Spytał o tytuł książki, którą pasterz czytał. Теперь он спрашивал, что за книгу читает юноша. Przez chwilę młody człowiek miał ochotę odburknąć coś niegrzecznie i przenieść się na inną ławkę, ale ojciec nauczył go szacunku dla starszych. Сантьяго уже думал поступить неучтиво и просто пересесть на другую скамейку, но отец всегда учил его быть вежливым со старшими. Nie odpowiedział nic, tylko podał starcowi książkę, bo po pierwsze - nie potrafił wymówić tytułu, a po drugie, jeśli starzec nie umie czytać, to sam zawstydzony przeniesie się na inną ławkę. Он молча протянул книгу соседу и сделал так по двум причинам. Во-первых, он сам не знал, как правильно произносится ее название. А во-вторых, если старик неграмотный, он сам отсядет от него, чтобы не чувствовать себя униженным. - Hmm… - powiedział staruszek, oglądając książkę ze wszystkich stron, jakby chodziło o jakiś dziwaczny przedmiot. - Гм… - сказал старик, оглядев ее со всех сторон, словно в первый раз видел книгу. - To znana książka, ale bardzo nudna. - Хорошая книга, о важных вещах, только уж больно скучная. Pasterz zdziwił się. A więc nie dość, że starzec umiał czytać, to na dodatek znał tę książkę. I jeśli naprawdę jest tak nudna, jak twierdził, to był jeszcze czas, by zamienić ją na inną. Сантьяго удивился: старик, оказывается, не только умел читать, но даже и эту книгу прочел. Что ж, если она и вправду скучная, он еще успеет обменять ее на другую. - Ta książka mówi o tym, o czym mówią prawie wszystkie książki - ciągnął starzec. - Она о том, о чем написаны почти все книги, - продолжал старик. - O niezdolności ludzi do wybierania swojego własnego losu. - О том, что человек не в силах сам выбрать свою судьбу. A na koniec pozwala uwierzyć w największe kłamstwo świata. Она старается, чтобы все поверили в величайшую на свете ложь. - A jakie jest największe kłamstwo świata? - spytał zaciekawiony młodzieniec. - А что это за величайшая на свете ложь? - удивился Сантьяго. -To mianowicie, że nadchodzi taka chwila, kiedy tracimy całkowicie panowanie nad naszym życiem i zaczyna nim rządzić los. - Звучит она так: в какой-то миг нашего бытия мы теряем контроль над своей жизнью, и ею начинает управлять судьба. W tym tkwi największe kłamstwo świata. Ничего более лживого нет. - Ze mną tak się; nie stało - powiedział chłopiec. - Со мной все было не так, - сказал Сантьяго. - Wprawdzie chciano ze mnie zrobić księdza, a ja postanowiłem być pasterzem. - Меня хотели сделать священником, а я ушел в пастухи. - I dobrze wybrałeś - rzekł staruszek. - Так оно лучше, - согласился старик. - Bo lubisz podróżować. - Ты ведь любишь странствовать. „Jakby odgadł moje myśli" -pomyślał. "Он будто прочел мои мысли", - подумал юноша. Starzec tymczasem wertował książkę, jakby wcale nie miał zamiaru jej zwrócić. А старик тем временем листал толстую книгу и вроде бы даже не собирался возвращать ее. Pasterz dostrzegł coś osobliwego w jego stroju, choć wyglądał na Araba, co w tym regionie nie należało do rzadkości. Afryka leżała zaledwie o parę godzin drogi od Tarify. Wystarczyło przepłynąć statkiem wąską cieśninę. Только сейчас Сантьяго заметил, что он одет в арабский бурнус - впрочем, ничего особенного в этом не было: Тарифу от африканского побережья отделял лишь узкий пролив, который можно было пересечь за несколько часов. Arabowie często pojawiali się w mieście po sprawunki i odmawiali kilka razy w ciągu dnia swoje dziwaczne modlitwy. Арабы часто появлялись в городке - что-то покупали и несколько раз в день творили свои странные молитвы. - Skąd jesteś? - spytał. - Вы откуда будете? - спросил он старика. - Z różnych stron. - Отовсюду. - Nikt nie może pochodzić z rożnych stron - odparł chłopiec. - Так не бывает, - возразил юноша. - Ja jestem pasterzem i bywam w wielu miejscach, ale pochodzę z jednego, z miasta leżącego w pobliżu pewnego bardzo starego zamku. - Никто не может быть отовсюду. Я вот, например, пастух, брожу по всему свету, но родом-то я из одного места, из городка, рядом с которым стоит старинный замок. Tam się urodziłem. Там я родился. - Wobec tego, powiedzmy, że ja urodziłem się w Salem. - Ну, в таком случае я родился в Салиме. Pasterz nie miał pojęcia, gdzie leży Salem, ale wolał nie pytać, by przypadkiem nie wyszła na jaw jego niewiedza. Сантьяго не знал, где это - Салим, но спрашивать не стал, чтобы не позориться, обнаруживая свое невежество. Przez chwilę patrzył na plac. Ludzie przychodzili i odchodzili. Wszyscy wydawali się bardzo zajęci. Он уставился на площадь, по которой с озабоченным видом сновали прохожие. - Jak wygląda Salem? - zapytał chłopiec, szukając jakiegoś tropu. - Ну, и как там, в Салиме? - Tak jak zawsze od zarania dziejów. - Как всегда, так и сейчас. To nie był jeszcze trop. Ухватиться было не за что. Wiedział przynajmniej, że Salem nie leży w Andaluzji. Gdyby tak było, znałby je. Ясно было только, что город этот не в Андалусии, иначе он бы его знал. - A co robisz w Salem? - próbował dalej. - А чем вы там занимаетесь? - Co robię w Salem? Cóż za niedorzeczne pytanie! - staruszek po raz pierwszy wybuchnął głośnym śmiechem. - Чем занимаюсь? - старик раскатисто расхохотался. - Ależ ja jestem Królem Salem! - Я им правлю. Я - царь Салима. „Ludzie wygadują przedziwne rzeczy - pomyślał młodzieniec. "Какую чушь иногда несут люди, - подумал юноша. - Czasem lepiej obcować z owcami, bo one przynajmniej milczą i zadowalają się szukaniem wody i pożywienia. - Право, лучше уж общаться с бессловесными овцами, которым бы только есть да пить. Albo z książkami, bo opowiadają niewiarygodne historie, kiedy mamy ochotę ich słuchać. Или книги читать - они рассказывают невероятные истории и именно тогда, когда хочется слушать. Ale kiedy rozmawia się z ludźmi, opowiadają tak niestworzone rzeczy, że czasem nie wiadomo doprawdy, co powiedzieć". А вот с людьми хуже: они брякнут что-нибудь, а ты сидишь, не зная, что на это сказать, как продолжить разговор". - Nazywam się Melchizedech - powiedział starzec. - Зовут меня Мелхиседек, - промолвил старик. - Powiedz mi, ile masz owiec? - Сколько у тебя овец? - Tyle, co trzeba - uciął pasterz. Ten starzec zdecydowanie za dużo chciał o nim wiedzieć. - Достаточно, - ответил Сантьяго: старик хотел знать слишком много о его жизни. - I w tym cały szkopuł. - Ах, вот как? Nie mogę ci pomóc, dopóki sądzisz, że masz owiec tyle, ile trzeba. Я не могу помочь тебе, раз ты считаешь, что овец у тебя достаточно. Chłopiec rozsierdził się. Юноша рассердился всерьез. Nie prosił nikogo o pomoc. Он не просил о помощи. To staruszek poprosił go o wino, chciał porozmawiać i zaciekawiła go jego książka. Это старик попросил сначала вина, потом книгу, а потом - разговора. - Oddaj mi książkę - powiedział. - Книжку верните, - сказал он. - Muszę iść po owce i ruszać w drogę. - Мне пора трогаться в путь. - Daj mi co dziesiątą owcę z twego stada - rzekł staruszek. - A ja powiem ci, jak dotrzeć do ukrytego skarbu. - Дашь мне десятую часть своей отары - научу, как тебе добраться до сокровищ. Pasterz przypomniał sobie swój sen i nagle wszystko stało się jasne. Сантьяго снова припомнил свой сон, и все ему вдруг стало ясно. Wprawdzie ta stara wiedźma nie wzięła nic, ale on - kto wie, może jej mąż? - starał się wyłudzić od niego o wiele więcej w zamian za wskazówki, które nijak się nie miały do rzeczywistości. Старуха цыганка ничего с него не взяла, а старик - может, это ее муж? - выманит у него в обмен на фальшивые сведения гораздо больше денег. Na pewno też jest Cyganem. Наверно, он тоже цыган. Nim zdążył cokolwiek powiedzieć, starzec pochylił się, podniósł z ziemi patyk i zaczął nim pisać na piasku jakieś słowa. Но прежде чем Сантьяго успел произнести хоть слово, старик подобрал веточку и принялся что-то чертить на песке. A gdy się pochylał, coś na jego piersi błysnęło tak mocno, że niemal oślepiło chłopca. Когда он наклонился, у него на груди что-то ослепительно заблестело. I ruchem zbyt raptownym jak na osobę w sędziwym wieku, spiesznie zakrył się płaszczem. Однако не по годам проворным движением он запахнул свое одеяние, и блеск погас. Oślepienie minęło i chłopiec mógł odczytać bez trudu, co pisał starzec. Юноша смог тогда разобрать, что написано на песке. Na piasku głównego placu małego miasta przeczytał imiona swojego ojca i swojej matki. Całą historię swojego życia, aż do chwili obecnej, o zabawach z dzieciństwa, o chłodnych nocach w seminarium. На песке, покрывавшем главную площадь маленького городка, он прочел имена отца и матери и историю всей своей жизни вплоть до этой самой минуты - прочел свои детские игры и холодные семинарские ночи. Przeczytał imię córki kupca, choć tego imienia nie znał. Он прочел имя дочки лавочника, которого не знал. Przeczytał to, o czym nigdy nikomu nie mówił - o dniu, w którym ukradł ojcu strzelbę, by polować na sarny i o swoim pierwszym, samotnym erotycznym doznaniu. Он прочел то, чего никогда никому не рассказывал: как однажды взял без спросу отцовское ружье, чтобы поохотиться на оленей, как в первый и единственный раз в жизни переспал с женщиной. - Jestem Królem Salem - powtórzył starzec. "Я - царь Салима", - вспомнилось ему. - Dlaczego król rozmawia z pasterzem? - spytał chłopiec onieśmielony i zauroczony zarazem. - Почему царь разговаривает с пастухом? - смущенно и изумленно спросил Сантьяго. - Jest wiele po temu powodów. Ale powiedzmy, że najważniejszy jest ten, iż jesteś zdolny spełnić Własną Legendę. - Причин тому несколько, но самая главная та, что ты способен следовать Своей Стезей. Młodzieniec nie miał pojęcia, co to była „Własna Legenda". Что это за стезя, юноша не знал. To jest to, co zawsze pragnąłeś robić. - Это то, что тебе всегда хотелось сделать. Każdy z nas we wczesnej młodości wie dobrze, jaka jest jego Własna Legenda. Каждый человек, вступая в пору юности, знает, какова его Стезя. - W tym okresie życia wszystko jest jasne, wszystko jest możliwe, ludzie nie boją się ani pragnień ani marzeń o tym, co chcieliby w życiu osiągnąć. В эти годы все ясно, все возможно, все под силу, и люди не боятся мечтать о том, что бы они хотели сделать в жизни. Jednak w miarę upływu czasu jakaś tajemnicza sita stara się dowieść za wszelką cenę, że spełnienie Własnej Legendy jest niemożliwe. Но потом проходит время, и какие-то таинственные силы, вмешиваясь, стараются доказать, что следовать Своей Стезей невозможно. Wszystko, co mówił starzec, wydawało się młodemu pasterzowi jakby trochę pozbawione sensu. Ale chciał dowiedzieć się czegoś więcej o owych tajemniczych siłach" - córka kupca słuchałaby tego z zapartym tchem. Сантьяго не очень-то тронули слова старика, но "таинственной силой" он заинтересовался - дочка лавочника разинет рот, когда услышит про такое. - To są siły, które na pierwszy rzut oka wydają się źle, ale tak naprawdę uczą cię, jak tworzyć Własną Legendę. - Силы эти лишь на первый взгляд кажутся пагубными, а на деле они учат тебя, как найти Свою Стезю. Przygotowują twojego ducha i twoją wolę, bo na tej planecie istnieje jedna wielka prawda: kimkolwiek jesteś, cokolwiek robisz, jeśli naprawdę z całych sił czegoś pragniesz, znaczy to, że pragnienie owo zrodziło się w Duszy Wszechświata. Они укрепляют твой дух и закаляют волю, ибо в мире нашем есть одна великая истина: кем бы ты ни был, чего бы ни хотел, но если чего-нибудь сильно хочешь, то непременно получишь, ибо это желание родилось в душе Вселенной. I spełnienie tego pragnienia, to twoja misja na Ziemi. Это твое предназначение на Земле. - Nawet jeśli chce się tylko podróżować? Albo poślubić córkę kupca? - Даже если я хочу всего-навсего бродить по свету или жениться на дочке лавочника? - Albo znaleźć skarb. - Или отыскать клад. Dusza Wszechświata żywi się szczęściem ludzi. Душа Мира питается счастьем человеческим. Albo ich nieszczęściem, zawiścią, zazdrością. Счастьем, но также и горем, завистью, ревностью. Spełnienie Własnej Legendy jest jedyną powinnością człowieka. У человека одна-единственная обязанность: пройти до конца Своей Стезей. Wszystko jest bowiem jednością. В ней - все. I kiedy czegoś gorąco pragniesz, to cały wszechświat sprzyja potajemnie twojemu pragnieniu. И помни, что когда ты чего-нибудь хочешь, вся Вселенная будет способствовать тому, чтобы желание твое сбылось. Czas jakiś siedzieli w milczeniu, spoglądając na rynek i przechodniów. Некоторое время они молча глядели на площадь и на прохожих. Pierwszy odezwał się starzec. Первым нарушил молчание старик: - Dlaczego zajmujesz się owcami? - Так почему же ты решил пасти овец? - Bo lubię podróżować. - Потому что люблю бродить по свету. Staruszek wskazał na sprzedawcę prażonej kukurydzy, który stał na rogu placu ze swoim czerwonym wózeczkiem. Старик указал на торговца воздушной кукурузой, пристроившегося со своей красной тележкой в углу площади. - Ten człowiek też pragnął podróżować, gdy był dzieckiem. - В детстве он тоже мечтал о странствиях. Ale wolał kupić maleńki kramik na kółkach, by sprzedawać prażoną kukurydzę i ciułać latami pieniądze. Однако потом предпочел торговать кукурузой, копить да откладывать деньги. Kiedy już będzie stary, spędzi miesiąc w Afryce. Потом, когда он состарится, проведет месяц в Африке. Nigdy nie zrozumiał, że zawsze mamy możliwość robienia tego, o czym naprawdę marzymy. Ему не дано понять, что у человека всегда есть все, чтобы осуществить свою мечту. - Powinien był zostać pasterzem - pomyślał głośno chłopiec. - Лучше бы он пошел в пастухи, - сказал Сантьяго. - Pewnie, że o tym myślał - rzekł starzec. - Он подумывал об этом. - Ale sprzedawcy prażonej kukurydzy liczą się bardziej niż pasterze. Но потом решил, что лучше заняться торговлей. Mają dach nad głową, a pasterze śpią pod gołym niebem. У торговцев есть крыша над головой, а пастухи ночуют в чистом поле. I ludzie wolą wydawać swoje córki za sprzedawców prażonej kukurydzy niż za pasterzy. И родители предпочитают брать в зятья торговцев, а не пастухов. Młody człowiek poczuł ukłucie w sercu myśląc o córce kupca. Сантьяго, подумав о дочке суконщика, ощутил укол в сердце. W jej mieście też jest pewnie jakiś sprzedawca prażonej kukurydzy. Наверняка и в том городке, где она живет, кто-то бродит с красной тележкой. - W końcu to, co ludzie myślą o sprzedawcach prażonej kukurydzy i o pasterzach, staje się dla nich ważniejsze niż ich Własna Legenda. - Вот и получается, что мнения людей о пастухах и торговцах кукурузой оказываются важней, чем Своя Стезя. Starzec przeglądał ciągle książkę i od niechcenia przeczytał jedną stronę. Старик полистал книгу и вдруг зачитался. Pasterz odczekał chwilę, a potem przerwał mu lekturę w ten sam sposób, w jaki uczynił to wcześniej starzec. Сантьяго подождал-подождал, а потом решил отвлечь его, как тот его отвлек: - Dlaczego rozmawiasz o tym ze mną? - А почему вы со мной говорите об этом? - Bo ty próbujesz żyć swoją Własną Legendą. - Потому что ты пытался ступить на Свою Стезю. Ale jesteś o krok od porzucenia jej. Но сейчас готов отказаться от нее. - I zawsze pojawiasz się w takich chwilach? - И вы всегда появляетесь в такую минуту? - Nie zawsze w tej samej postaci, ale nigdy mnie wtedy nie zabrakło. - Всегда. Хоть могу представать и в другом обличье. Czasem pojawiam się jako dobry pomysł, albo zręczny sposób wydobycia się z tarapatów. Я способен приходить, как приходит в голову удачная мысль или верное решение. Innym znów razem, w kluczowym momencie, sprawiam, że rzeczy stają się łatwiejsze. Бывает, что в переломный момент я подсказываю выход из затруднительного положения. I tak będzie do końca świata. Всего не упомнишь. Tyle że większość ludzi tego nie widzi. Но обычно люди моего появления не замечают. Opowiedział mu o tym, jak przed tygodniem musiał pojawić się. pewnemu badaczowi pod postacią zwykłego kamienia. И старик рассказал, что на прошлой неделе ему пришлось появиться перед одним старателем в образе камня. Człowiek ten porzucił wszystko i ruszył na poszukiwanie szmaragdów. Когда-то этот человек все бросил и отправился добывать изумруды. Przez pięć lat pracował w korycie rzeki i rozłupał dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć kamieni, próbując odkryć bodaj jeden szmaragd. Пять лет трудился он на берегу реки и расколол 9999999 камней в поисках хотя бы одного драгоценного. I chciał już dać za wygraną, w chwili gdy brakowało jednego kamienia - zaledwie jednego jedynego kamienia - aby odkrył swój wymarzony klejnot. И тут отчаялся и решил отказаться от своей мечты, а ведь ему оставался один - всего-навсего ОДИН КАМЕНЬ - и он отыскал бы свой изумруд. Ponieważ mężczyzna ten wiernie podążał śladem Własnej Legendy, starzec postanowił przyjść mu z pomocą. Тогда старик решил вмешаться и прийти на помощь старателю, который так упорно шел Своей Стезей. Przemienił się w kamień i potoczył wprost pod stopy poszukiwacza, który w przypływie gniewu i rozgoryczenia za pięć straconych lat, cisnął nim przed siebie. Он обернулся камнем, подкатился ему под ноги, но старатель, разозленный и отчаявшийся от пяти лет бесплодных усилий, пнул камень и отшвырнул его от себя. Jednak z taką siłą, że kamień rozłupał inny, ukazując jego oczom najpiękniejszy szmaragd świata. Однако вложил в удар такую силу, что камень, отлетев, стукнулся о другой, расколол его, и на солнце засверкал прекраснейший в мире изумруд. - Ludzie bardzo wcześnie poznają sens swojego istnienia - powiedział staruszek z nutką goryczy w głosie. - Люди очень быстро узнают, в чем смысл их жизни, - сказал старик, и Сантьяго заметил в его глазах печаль. - Może dlatego też wcześnie się go wyrzekają. - Может быть, поэтому они так же быстро и отказываются от него. Ale taki jest ten świat. Так уж устроен мир. Wtedy młodzieniec przypomniał sobie, że rozmowę zaczęli od ukrytego skarbu. Тут юноша вспомнил, что разговор у них начался с клада. - Strumienie wody wydobywają z wnętrza ziemi ukryte skarby i te same strumienie je pochłaniają - wyjaśnił starzec. - Сокровища выносятся на поверхность земли ручьями и реками, они же и хоронят их в недрах земли, - сказал старик. - Jeśli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej o twoim skarbie, musisz oddać mi co dziesiątą owcę. - А если хочешь узнать об этом кладе поподробней - отдай мне каждую десятую овцу в твоем стаде. - A może jedną dziesiątą skarbu? Starzec był wyraźnie zawiedziony. - А может, лучше десятую часть сокровищ? - Jeśli odejdziesz przyobiecawszy coś, czego jeszcze nie masz, stracisz ochotę, by to zdobyć. - Если посулишь то, чем не обладаешь, потеряешь желание обладать, - разочарованно сказал старик. Wówczas pasterz skruszony wyznał, że obiecał jedną dziesiątą skarbu Cygance. Тогда Сантьяго сказал, что десятую часть своего стада он уже обещал цыганке. - Cyganie są przebiegli - westchnął starzec. - Цыгане - люди смышленые, - вздохнул старик. - I byłoby dobrze, gdybyś wiedział na przyszłość, że wszystko w życiu ma swoją cenę. - Но так или иначе тебе полезно узнать, что все на свете имеет свою цену. Tego właśnie próbują uczyć Wojownicy Światła. Именно этому пытаются учить Воины Света, - он протянул Starzec oddał mu książkę. Сантьяго книгу. - Jutro, o tej samej porze, przyprowadzisz mi co dziesiątą owce z twojego stada. - Завтра в это же самое время ты пригонишь мне десятую часть своего стада. Wytłumaczę ci wtedy, jak znaleźć ukryty skarb. А я расскажу тебе, как найти сокровища. Do zobaczenia. До свиданья. I zniknął w jednym z zaułków miasta. И он исчез за углом. Chłopiec próbował znów czytać, ale nijak nie mógł się skupić. Był bardzo przejęty i rozgoryczony zarazem, bo wiedział w głębi serca, że starzec mówił prawdę. Сантьяго вновь взялся было за книгу, но чтение не шло - ему никак не удавалось сосредоточиться. Он был взбудоражен разговором со стариком, потому что знал: тот говорил правду. Podszedł nawet do sprzedawcy prażonej kukurydzy i kiedy ją kupował, długo wahał się, czy powinien mu opowiedzieć o tym, co mówił starzec. Юноша подошел к лотку и купил пакетик кукурузы, размышляя, надо ли сказать торговцу, что говорил о нем старик, и решил, что не стоит. „Lepiej czasem pozostawić rzeczy samym sobie" - pomyślał i nie odezwał się ani słowem. "Иногда лучше все оставить как есть", - подумал он и промолчал. Gdyby cokolwiek powiedział, sprzedawca prażonej kukurydzy przez trzy dni biłby się z myślami, czy nie rzucić precz wszystkiego, a przecież był przywiązany do swego maleńkiego kramu. Скажешь - а торговец, который так привык к своему красному лотку на колесах, суток трое будет думать, не бросить ли ему все. Postanowił oszczędzić mu tych bolesnych rozterek. Włóczył się bez celu po mieście, aż dotarł do portu. Stal tam niewielki budynek z kantorem, w którym sprzedawano bilety na statek. "Избавлю его от этой муки", - и Сантьяго зашагал по улицам куда глаза глядят, пока не оказался в порту, перед маленькой будочкой с окошком. Там продавали билеты на пароходы. Egipt znajdował się w Afryce. Египет был в Африке. - Życzysz sobie czegoś? - spytał człowiek za lada. - Что вам угодно? - спросил кассир. - Może jutro - powiedział chłopiec, odchodząc. - Может быть, завтра куплю у вас билет, - ответил ему Сантьяго и отошел. Gdyby sprzedał jedną zaledwie owcę, mógłby za to przedostać się na drugi brzeg cieśniny. Всего одну овечку продать - и можно переплыть пролив. Ta myśl go przerażała. Эта мысль смутила его. - Jeszcze jeden marzyciel - odezwał się człowiek w kantorze do swojego pomocnika, patrząc za oddalającym się młodzieńcem. А кассир сказал своему помощнику: - Еще один мечтатель. Хочет путешествовать, а в кармане пусто. - Nie ma grosza przy duszy, a w głowie roją mu się dalekie podróże. Kiedy stał przed kasą kantoru, przypomniał sobie o swoich owcach i poczuł dziwny lęk przed powrotem do nich. А покуда Сантьяго стоял перед окошечком кассы, ему вспомнились его овцы, и вдруг страшно стало возвращаться к ним. Przez całe dwa lata poznawał tajniki pasterskiego rzemiosła. Umiał dzisiaj strzyc, doglądać brzemienne owce, chronić je przed wilkami. Целых два года овладевал он искусством пастуха и достиг в нем совершенства - умел и остричь овцу, и помочь ей произвести на свет ягненочка, и от волков защитить. Znał wszystkie pola, łąki i pastwiska Andaluzji. Wiedział dokładnie, ile warta była każda z owiec w jego stadzie. Знал, как свои пять пальцев все пастбища Андалусии, точно помнил, во что обойдется покупка или продажа любой. Postanowił wrócić do zagrody swojego przyjaciela okrężną drogą. В хлев, где его дожидалось стадо, он двинулся самой длинной дорогой. W tym mieście też stał zamek, wspiął się więc na skarpę i usiadł na jednym z kamiennych murów. В этом городе тоже был свой замок, и Сантьяго решил подняться по откосу и посидеть на крепостной стене. Z góry można już było dojrzeć brzeg Afryki. Оттуда видна была Африка. Ktoś mu kiedyś mówił, że stamtąd właśnie przybyli Maurowie, którzy przez wiele lat ciemiężyli niemal całą Hiszpanię. Кто-то ему объяснил, что оттуда в незапамятные времена приплыли мавры, надолго покорившие чуть не всю Испанию. Nienawidził Maurów. To oni przywiedli ze sobą Cyganów. Сантьяго терпеть не мог мавров: должно быть, это они и привезли сюда цыган. Ze skarpy roztaczał się rozległy widok na prawie całe miasto i płac, na którym niedawno rozmawiał ze starcem. Со стены весь город - и площадь, на которой он разговаривал со стариком, - был как на ладони. „Niech będzie przeklęta chwila, w której go spotkałem" - pomyślał. "Будь проклят час, когда он мне повстречался", - подумал он. Przecież wybrał się tylko do kobiety, która tłumaczy sny. Ведь ему-то всего и нужно было, чтобы цыганка растолковала ему сон. Ale ani owa kobieta, ani starzec, nie zważali na to, że był pasterzem. Ни она, ни старик вроде бы не придали никакого значения тому, что он пастух. Byli to ludzie samotni, nie wierzyli już w nic i nie śniło im się nawet, że pasterze przywiązują się do swoich owiec. Верно, эти люди - одинокие и во всем изверившиеся - не понимают, что пастухи неизменно всей душой привязываются к своим овцам. Znał tak dobrze każdą z nich, wiedział, która kuleje, która niedługo będzie miała młode i która jest najbardziej leniwa. А Сантьяго знал про каждую все и во всех подробностях: та - яловая, та через два месяца принесет потомство, а вон те - самые ленивые. Wiedział też, jak je strzyc i jak je zabijać. Он умел и стричь их, и резать. Gdyby je porzucił - cierpiałyby. Если он решится уехать, они без него затоскуют. Zerwał się wiatr. Поднялся ветер. Znał go dobrze. Ludzie nazywali go Lewantem, to wraz z tym wiatrem przybyły hordy niewiernych. Сантьяго знал: люди называют его "левантинцем", ибо с востока, оттуда же, откуда он задувал, налетали орды язычников. Nim dotarł do Tarify, nawet nie podejrzewał, że Afryka znajduje się aż tak blisko. Юноша, пока не побывал в Тарифе, и не подозревал, что африканское побережье так близко. Było to niebezpieczne, bo Maurowie znów mogli podbić jego kraj. Опасное соседство - мавры могут нагрянуть снова. Wiatr wiał coraz silniej. Ветер усиливался. „I oto mam rozdartą duszę pomiędzy owce i skarb" - myślał. "Не разорваться же мне между овечками и сокровищем", - подумал Сантьяго. Musiał wybrać między czymś, do czego przywykł, i czymś nieznanym, co pragnąłby mieć. Надо выбирать между тем, к чему привык, и тем, к чему тянет. Wprawdzie istniała jeszcze córka kupca, ale nie znaczyła tyle co owce, bo ona nie była od niego zależna. А ведь есть еще и дочка лавочника, но овцы важнее, потому что они зависят от него, а она - нет. Może już zresztą go nie pamiętała? Да и помнит ли она его? Był pewien, że gdyby nie pojawił się za trzy dni, dziewczyna nawet nie odczułaby jego braku. Он был уверен: она и не заметит, если он не появится перед ней через два дня. Dla niej wszystkie dni były jednakowe. A wszystkie dni stają się takie same wtedy, kiedy ludzie przestają dostrzegać to wszystko, czym obdarowuje ich los, podczas gdy słońce wędruje po niebie. Те, для кого дни похожи один на другой, перестают замечать все хорошее, что происходит в их жизни. „Zostawiłem ojca, matkę, zamek w moim mieście. Przywykli jakoś oni i ja przywykłem. "Я оставил отца, и мать, и замок возле моей родной деревни, - думал он. Z czasem owce tak samo przyzwyczają się do tego, że mnie nie ma" - myślał. - Они привыкли жить в разлуке, и я привык. Стало быть, и овцы привыкнут, что меня нет". Spojrzał z góry na plac. Он снова оглядел площадь с высоты. Uliczny kramarz ciągle jeszcze sprzedawał prażoną kukurydzę. A na ławce, na której niedawno rozmawiał ze starcem, całowało się teraz dwoje młodych ludzi. Бойко шла торговля воздушной кукурузой; на той скамейке, где он разговаривал со стариком, теперь целовалась парочка. „Sprzedawca prażonej kukurydzy…" - powiedział sam do siebie, nie kończąc zdania. "Торговец…" - подумал Сантьяго, но докончить мысль не успел - порыв "левантинца", задувшего с новой силой, ударил ему прямо в лицо. Lewant zaczął wiać teraz jeszcze mocniej i chłopiec poczuł jego podmuch na twarzy. To prawda, że niósł ze sobą bolesne wspomnienie o Maurach, ale niósł rześki zapach pustyni i woń kobiet o zasłoniętych czarczafami twarzach. Ветер не только надувал паруса завоевателей-мавров, он нес с собой тревожащие душу запахи: пустыни, женщин под покрывалами, пота и мечтаний тех, кто когда-то пустился на поиски неведомого, на поиски золота и приключений. Niósł ze sobą wszystkie trudy i marzenia mężczyzn, którzy wyruszyli niegdyś w nieznane, szukając złota, przygód i piramid. Он приносил и запах пирамид. Młody człowiek pozazdrościł wiatrowi swobody i zrozumiał, że sam mógłby być jak wiatr. Юноша позавидовал свободному ветру и почувствовал, что может уподобиться ему. Nie powstrzymywało go nic, poza nim samym. Никто не стоял у него на пути, лишь он сам. Owce, córka kupca, pola Andaluzji, to tylko etapy jego Własnej Legendy. Овцы, дочка суконщика, поля Андалусии - все это были лишь подступы к Своей Стезе. Następnego dnia w samo południe młody człowiek przybył na spotkanie ze starcem. Przywiódł ze sobą sześć owiec. Назавтра в полдень он пришел на площадь и пригнал шесть овец. - Jestem zdumiony - oznajmił. - Удивительное дело, - сказал он. - Mój przyjaciel bez namysłu kupił moje stado. Powiedział, że całe życie marzył o tym, aby być pasterzem. - Мой друг тут же купил у меня всю отару и сказал, что всю жизнь мечтал стать пастухом. To dobra wróżba. Это доброе предзнаменование. - Zawsze tak jest - powiedział staruszek. - Так всегда бывает, - ответил старик. - Nazywamy to Zasadą Przychylności. - Это называется Благоприятное Начало. Zwykle, gdy grasz w karty po raz pierwszy, wygrywasz. Вот если бы ты впервые в жизни сел играть в карты, то почти наверняка выиграл бы. To szczęście początkującego. Новичкам везет. - Ale dlaczego? - А почему так происходит? - Bo los gorąco pragnie, byś podążał śladem twojej Własnej Legendy. - Потому что жизнь хочет, чтобы ты следовал Своей Стезей. Potem jął oglądać przyprowadzone owce i zauważył, że jedna z nich kuleje. Затем старик стал осматривать овец и обнаружил среди них одну яловую. Chłopiec wyjaśnił, że to bez znaczenia, bo jest ona najrozumniejsza ze wszystkich i daje dużo wełny. Сантьяго сказал, что это ничего, зато она самая умная и дает больше всего шерсти. - Gdzie jest skarb? - zapytał niecierpliwie. - Ну, так где же искать сокровища? - спросил он. - W Egipcie, w pobliżu piramid. - В Египте, возле пирамид. Młodzieniec zadrżał. Сантьяго оробел. Staruszka powiedziała słowo w słowo to samo, tyle że nic w zamian nie wzięła. То же самое сказала ему цыганка, только она ничего не взяла за это. - Aby tam dojść, musisz uważać na znaki. Bóg wyznaczył na świecie dla każdego z nas szlak, którym musimy podążać. - Ты найдешь туда путь по тем знакам, которыми Господь отмечает путь каждого в этом мире. Wystarczy tylko odczytać, co zapisał dla ciebie. Надо только суметь прочесть то, что написано для тебя. Nim chłopiec zdążył cokolwiek powiedzieć, pomiędzy nim i starcem zatrzepotała ćma. Сантьяго еще не успел ответить, как между ним и стариком закружилась бабочка. Przypomniał sobie, że kiedy był dzieckiem, jego dziadek mawiał często, że ćmy przynoszą szczęście. Он вспомнил, что в детстве слышал от деда, будто бабочки приносят удачу. Podobnie jak świerszcze, zielone pasikoniki, srebrne jaszczurki i czterolistna koniczyna. Так же, как сверчки, ящерицы и листики клевера о четырех лепестках. - Właśnie - rzekł starzec, który czytał w myślach chłopca. - Вот именно, - промолвил старик, легко читавший его мысли. - Dokładnie tak, jak cię uczył twój dziad. - Все так, как говорил тебе дед. To są te znaki. Po czym rozchylił poły płaszcza, którym był okryty. Это и есть приметы, благодаря которым ты не собьешься с пути. Młody człowiek był pod wrażeniem tego co ujrzał i przypomniał sobie blask, który oślepił go poprzedniego dnia. С этими словами он распахнул свое одеяние, обнажив грудь, и потрясенный Сантьяго вспомнил, как вчера ослепил его блеск. Starzec miał na sobie szczerozłoty napierśnik, wysadzany drogimi kamieniami. Неудивительно - старик носил нагрудник литого золота, усыпанный драгоценными камнями. Był to rzeczywiście król. A chodził w przebraniu tylko po to, by nie paść łupem rabusiów. Он и в самом деле оказался царем, а переоделся для того, должно быть, чтобы разбойники не напали. - Weź to na drogę - rzekł, wyjmując biały i czarny kamień ze swojego napierśnika. - Вот возьми, - и он, сняв два камня - белый и черный, - украшавшие его нагрудник, протянул их Сантьяго. - Nazywają się Urim i Tumim. - Они называются Урим и Тумим. Czarny oznacza „tak", a biały „nie". Белый означает "да", черный - "нет". Przyjdą ci z pomocą, kiedy nie będziesz umiał sam odczytać znaków. Когда не сумеешь разобраться в знаках, они тебе пригодятся. Zadawaj im zawsze jasne pytania. Спросишь - дадут ответ. A na przyszłość staraj się jednak sam podejmować wszelkie decyzje. Но вообще-то, - продолжал он, - старайся принимать решения сам. Skarb jest w pobliżu piramid i to już wiedziałeś. Ale to ja pomogłem ci podjąć decyzję i za to musiałeś zapłacić sześcioma owcami. Ты уже знаешь, что сокровища - у пирамид, а шесть овец я беру за то, что помог тебе решиться. Chłopiec schował kamyki do worka. Юноша спрятал камни в сумку. Od tej chwili sam będzie rozstrzygał o własnym losie. Отныне и впредь принимать решения ему придется на свой страх и риск. - Pamiętaj, że wszystko jest jednym. - Не забудь, что все на свете одно целое. Pamiętaj o języku znaków. Не забудь язык знаков. Ale nade wszystko pamiętaj, że musisz iść do kresu swojej Własnej Legendy. И - самое главное - не забудь, что ты должен до конца пройти Свою Стезю. Na koniec chciałbym ci opowiedzieć pewną historię. А теперь я хочу рассказать тебе одну коротенькую историю. Raz pewien kupiec posłał swego syna po Tajemnicę Szczęścia do najmądrzejszego z ludzi. Некий купец отправил своего сына к самому главному мудрецу за секретом счастья. Przez czterdzieści dni chłopiec wędrował przez pustynię, aż dotarł do pięknego starego zamczyska na szczycie wzgórza. Сорок дней юноша шел по пустыне, пока не увидел на вершине горы великолепный замок. Mieszkał w nim ten, którego szukał. Там и жил Мудрец, которого он разыскивал. Lecz zamiast spotkać tam wielkiego mędrca, ujrzał salę, w której panowała atmosfera ogromnego poruszenia: wbiegali i wybiegali kupcy, po kątach, gorączkowo gestykulując, rozprawiali goście, w tle przygrywali grajkowie, a na suto zastawionych stołach stały najwspanialsze tamtejsze przysmaki. Против ожиданий, замок вовсе не походил на уединенную обитель праведника, а был полон народа: сновали, предлагая свой товар, торговцы, по углам разговаривали люди, маленький оркестр выводил нежную мелодию, а посередине зала был накрыт стол, уставленный самыми роскошными и изысканными яствами, какие только можно было сыскать в этом краю. Sam zaś mędrzec zajęty był rozmową i chłopiec musiał cierpliwie czekać bite dwie godziny, nim nadeszła jego kolej. Мудрец обходил своих гостей, и юноше пришлось ожидать своей очереди два часа. Mędrzec wysłuchał go wprawdzie uważnie, ale powiedział, że teraz nie ma czasu, by odkryć przed nim Tajemnicę Szczęścia. Наконец Мудрец выслушал, зачем тот пришел к нему, но сказал, что сейчас у него нет времени объяснять секрет счастья. Zaprosił go do obejrzenia pałacu i przykazał wrócić za dwie godziny. Пусть-ка юноша побродит по замку и вернется в этот зал через два часа. - Chciałbym cię jednak o coś prosić - dodał na koniec, podając chłopcu łyżkę, którą napełnił dwoma kroplami oleju. "И вот еще какая у меня к тебе просьба, - сказал он, протягивая юноше чайную ложку с двумя каплями масла. - Kiedy będziesz przechadzał się po moim pałacu nieś tę łyżkę tak, aby ani krzty z niej nie uronić. - Возьми с собой эту ложечку и смотри не разлей масло". Chłopiec wchodził i schodził po schodach pałacu, nie odrywając oczu od łyżki. Po dwóch godzinach znów stanął przed obliczem Mędrca. Юноша, не сводя глаз с ложечки, стал подниматься и спускаться по дворцовым лестницам, а два часа спустя предстал перед Мудрецом.