Nikt nie zapala światła po to, aby je ukrywać za zamkniętymi drzwiami: celem światła jest roztaczanie blasku, otwieranie oczu, ukazywanie cudów, które dzieją się dookoła. Никто не зажигает свечу, чтобы таить ее за дверью, ибо свет затем и существует, чтобы светить, открывать людям глаза, показывать, какие вокруг чудеса. Nikt nie poświęca w ofierze najcenniejszej rzeczy, jaką posiada: miłości. Никто не приносит в жертву свое величайшее сокровище, имя которому - любовь. Nikt nie powierza swoich marzeń tym, którzy mogą je zniszczyć. Никто не вверяет свои мечты в руки тех, кто способен их уничтожить. Nikt, z wyjątkiem Ateny. Только Афина. Długo po śmierci Ateny jej była mistrzyni poprosiła mnie, abym jej towarzyszył w podróży do Prestonpans w Szkocji. Через много лет после того, как она умерла, прежняя ее наставница попросила меня съездить с нею вместе в шотландский город Престопанс. Władze tego miasta, korzystając z pewnego feudalnego prawa, które miesiąc później zostało zniesione, oficjalnie ułaskawiły 81 osób - oraz ich koty - straconych w XVI i XVII wieku za uprawianie magii. Там в соответствии с феодальным законом - месяц спустя его признают утратившим силу - была объявлена амнистия восьмидесяти одному человеку (а равно их котам и кошкам), казненным по обвинению в колдовстве с XVI по XVII век. „Według rzecznika sądu Prestoungrange i Dolphinstoun, „większość skazano bez żadnych konkretnych dowodów, jedynie na podstawie zeznań świadków oskarżenia, którzy twierdzili, że czują obecność złych duchów”. Официальный представитель баронов Престон-грейндж и Долфинстоун заявил, что «преступление большинства не было доказано, и суды выносили смертные приговоры, беря на веру показания свидетелей обвинения, уверявших, будто ощущают присутствие злых духов». Nie warto po raz kolejny przypominać wszystkich zbrodni Inkwizycji, jej sal tortur i stosów płonących ogniem zemsty i nienawiści. Не стоит, конечно, ворошить былое и поминать ужасы инквизиции с ее пыточными камерами и кострами, которые разожжены были ненавистью и местью. Ale w drodze do Prestonpans Edda powtórzyła kilkakrotnie, że jest w tym orzeczeniu coś, co ją oburza: oto władze miasta oraz 14. Baron Prestoungrange i Dolphinstoun „darowali winy” tym, których brutalnie pomordowano. Но по дороге Эдда несколько раз повторила, что есть в помиловании нечто такое, чего она принять не в силах: городские власти и 14 й барон Престонгрейнджский и Долфинстоунский, изволите ли видеть, «простили» зверски убитых людей. - Mamy XXI wiek, a potomkowie prawdziwych zbrodniarzy, którzy mordowali niewinnych ludzi, przyznają sobie jeszcze prawo do „ułaskawienia”. - На дворе - XXI век, а наследники и потомки настоящих преступников, на совести которых гибель ни в чем не повинных жертв, считают себя вправе «прощать» их. Rozumiesz, o co mi chodzi, Heronie? Ну да ты сам знаешь, Хирон. Rozumiałem. Да уж, мне ли не знать… Nowe polowanie na czarownice zatacza coraz szersze kręgi. Tym razem bronią nie jest rozpalone żelazo i stos, lecz drwina i moralne potępienie. Набирает силу новая охота на ведьм, но на этот раз действовать предпочитают не раскаленным железом, а насмешкой и глумлением. Każdego, kto przypadkiem odkrywa w sobie niezwykły dar i ośmiela się o nim głośno mówić, traktuje się podejrzliwie. Каждый, кто, случайно открыв в себе дар, осмеливается упомянуть о нем, сталкивается с недоверием. A jego bliscy - małżonkowie, rodzice, dzieci - zamiast się tym szczycić, usiłują całą sprawę zataić z obawy, że ich rodzina zostanie wystawiona na pośmiewisko. А муж, жена, отец, сын этого человек, вместо того чтобы гордиться им, обычно запрещают ему говорить о своей таинственной способности, потому что боятся травли. Zanim poznałem Atenę, uważałem, że każdy, kto posiada taki dar, wykorzystuje go po to, by żerować na ludzkiej rozpaczy i naiwności. Раньше, до знакомства с Афиной, я полагал, что все это - не более чем бесчестный способ извлечь выгоду из отчаянья, столь присущего человеческому существу. Moja podróż do Transylwanii, gdzie miałem zebrać materiały do filmu dokumentalnego o wampiryzmie, dowiodła również, jak łatwo ludzie dają się oszukiwać. Niektóre zabobony, nawet z pozoru najbardziej absurdalne, pokutują w ludzkiej wyobraźni i bywają bez najmniejszych skrupułów wykorzystywane przez szarlatanów. Отправившись в Трансильванию снимать документальный фильм о вампирах, я намеревался показать, как легко обмануть людей, ибо суеверия, сколь бы нелепы ни были они, глубоко укоренились в душе человеческой и используются бессовестными манипуляторами. Po wizycie w zamku Drakuli odbudowanym tylko po to, aby dostarczać niezapomnianych wrażeń turystom, skontaktował się ze mną urzędnik rumuńskiego rządu. Dał mi do zrozumienia, że jeśli film zostanie wyemitowany przez BBC, mogę się spodziewać, jak to ujął, „hojnego upominku”. Когда я осматривал замок Дракулы, восстановленный лишь для того, чтобы туристам казалось, будто они находятся в некоем особом месте, мне устроили встречу с одним правительственным чиновником, который намекнул, что, если фильм покажут по Би-би-си, я получу, как он выразился, «значительный» подарок. W jego przekonaniu pomagałem propagować doniosły mit, co zasługiwało na sowitą nagrodę. В глазах этого клерка я способствовал распространению мифа, я подчеркивал его непреходящую ценность и, стало быть, вправе был рассчитывать на щедрую награду. Według jednego z przewodników, liczba odwiedzających rośnie z roku na rok, liczy się więc każda wzmianka na temat tego miejsca, nawet taka, która podważa autentyczność zamku oraz potwierdza fakt, że Vlad Drakula był postacią historyczną, która nie ma nic wspólnego z mitem, cała historia zaś jest jedynie majaczeniem pewnego Irlandczyka (N. R.: Brama Stokera), który, notabene, nigdy w tej okolicy nie zawitał. По словам гида, количество туристов возрастает из года в год, и полезно любое упоминание об этих местах - пусть даже одни твердят, что замок - это декорация, а другие - что Влад Дракула был историческим персонажем, не имеющим ни малейшего отношения к мифу, а третьи - что все это вообще родилось в больном воображении некоего ирландца (Брэма Стокера. - Прим. ред.), никогда в жизни не бывавшего здесь. Wtedy zrozumiałem, że choćbym uczciwie trzymał się faktów, mimowolnie wspieram kłamstwo. Nawet jeśli celem mojego filmu jest demitologizacja tego miejsca, ludzie i tak wierzą w to, w co chcą wierzyć. И в этот самый миг я отчетливо понял, что, как бы строго ни отбирал я факты и ни ратовал за правду, все равно невольно буду способствовать упрочению лжи; и даже если цель моего фильма - лишить это место ореола легенды, люди по прежнему будут упрямо верить тому, во что хотят верить. Przewodnik miał rację, w gruncie rzeczy tak czy inaczej działałem na rzecz propagandy. И прав этот гид: по сути, я делаю рекламу. Natychmiast porzuciłem cały projekt, mimo że w przeloty i wstępne badania zdążyłem już zainwestować pokaźną kwotę. И тогда я отказался от проекта, хотя уже успел вложить в него немалые деньги. Jednak podróż do Transylwanii wywarła ostatecznie ogromny wpływ na moje życie: poznałem Atenę, która przyjechała do Rumunii w poszukiwaniu matki. Однако поездка в Трансильванию, скажу без преувеличения, перевернула мою жизнь - там я встретил Афину, разыскивавшую мать. Przeznaczenie, to tajemnicze, nieubłagane przeznaczenie, zetknęło nas ze sobą w najzwyklejszym holu najzwyklejszego hotelu. Судьба, столь же непредсказуемая, сколь и неумолимая, свела нас лицом к лицу в весьма непрезентабельном холле второразрядного отеля. Widziałem jej pierwsze spotkanie z Deidre - bądź Eddą, jak wolała być nazywana. Я присутствовал при ее первом разговоре с Дейдрой - или Эддой, как она любит себя называть. Byłem obserwatorem - tak jakbym oglądał całe swoje życie - podczas gdy moje serce stoczyło beznadziejną walkę, usiłując nie dopuścić do tego, aby uwiodła mnie kobieta spoza mojego świata. Я, словно бы со стороны, наблюдал, как мой разум вел с сердцем заранее обреченную на поражение борьбу ради того, чтобы не дать мне увлечься женщиной, которая не принадлежала к моему миру. Byłem szczęśliwy, kiedy rozum przegrał batalię, i jedyne, co mi pozostało, to złożyć broń i pogodzić się z faktem, że jestem zakochany. Я рукоплескал, когда сердце выиграло эту схватку, после чего мне не осталось ничего иного, как сдаться и предаться охватившей меня страсти. Dzięki temu uczuciu ujrzałem rytuały, których istnienia nigdy nie podejrzewałem. И благодаря этой страсти я увидел обряды и ритуалы, о которых до сей поры даже не подозревал, присутствовал при двух материализациях, самолично наблюдал, как впадают в транс. Sądząc, że zaślepia mnie miłość, wątpiłem we wszystko, ale wątpliwości, zamiast działać paraliżująco, pchały mnie ku oceanom, których istnienia nie potrafiłem przedtem przyjąć do wiadomości. Считая, что любовь застит мне глаза, я сомневался в истинности происходящего, но вместо того, чтобы вогнать меня в столбняк, сковать и обездвижить, сомнения гнали меня к тем океанам, чье существование я прежде не мог даже допустить. Taka sama energia pozwoliła mi później stawić czoło cynizmowi kolegów dziennikarzy i pisać o Atenie oraz jej misji. Именно эта сила приходила мне на выручку в трудные минуты, помогала противостоять цинизму других журналистов и писать об Афине и ее работе. A ponieważ miłość wciąż żyje, choć Ateny nie ma już wśród nas, ta siła wciąż jest obecna, ale jedyne, czego pragnę, to zapomnieć, co widziałem i czego się nauczyłem. А теперь, хотя Афины уже нет, любовь все еще жива, и сила ее остается прежней. Но всей душой я мечтаю только об одном - забыть то, что увидел и чему научился. Tylko u boku Ateny byłbym w stanie żeglować po tym świecie. Ибо в том мире я мог плыть, лишь держась за руку Афины. To były jej ogrody, jej rzeki, jej góry. Это были ее сады, ее реки, ее горы. Dziś, kiedy odeszła, marzę o tym, aby wszystko stało się jak najprędzej takie jak dawniej. Chcę użalać się na korki uliczne, politykę zagraniczną i system podatkowy. Теперь ее нет, и я остро нуждаюсь в том, чтобы все как можно скорей стало таким, как раньше; я всерьез займусь внешней политикой Великобритании, проблемами уличного движения, нерациональным использованием взимаемых с граждан налогов. Znowu chcę wierzyć, że świat magii to tylko zręczna, kuglarska sztuczka. Я хочу вновь увериться в том, что мир магии - не более чем умело придуманный и хорошо подготовленный трюк. Że ludzie są przesądni. Что люди склонны к суевериям. Że to, czego nie potrafi wyjaśnić nauka, nie ma prawa istnieć. Что явления, которые не могут быть объяснены наукой, не имеют права на существование. Kiedy spotkania przy Portobello zaczęły wymykać się spod kontroli, bez końca rozprawialiśmy na temat jej postępowania - dzisiaj cieszę się, że mnie nie posłuchała. Jeżeli istnieje jakiekolwiek pocieszenie w tragedii, jaką jest utrata ukochanej osoby, może nim być jedynie zawsze potrzebna nadzieja, że być może tak było lepiej. В ту пору, когда начались большие неприятности из-за ритуалов на Портобелло роуд, мы часто спорили о том, как ей следует вести себя, но сейчас я рад, что она никогда не слушала меня. Когда теряешь дорогого тебе человека, утешением в этой трагедии способна послужить лишь зыбкая, но столь необходимая надежда на то, что, может быть, - все к лучшему. Z tym przekonaniem budzę się i zasypiam. Lepiej, że Atena odeszła, zanim zstąpiła do piekieł tego świata. И я засыпаю и просыпаюсь с этой уверенностью: хорошо, что Афина ушла прежде, чем спустилась в преисподнюю этого мира. Nigdy nie odzyskałaby spokoju ducha po wydarzeniach, które sprawiły, że okrzyknięto ją „Czarownicą z Portobello. С того времени как события стали выстраиваться в историю, которая могла бы называться «Ведьма с Портобелло», она бы уж никогда не сумела обрести душевный мир. Reszta jej życia byłaby gorzką konfrontacją własnych marzeń ze zbiorową rzeczywistością. И остаток своей жизни наблюдала бы за мучительным столкновением своих сокровенных мечтаний с нашей общей действительностью. Znając ją dobrze, wiem, że walczyłaby do końca, trwoniąc energię i entuzjazm na próby udowodnienia czegoś, w co nikt, absolutnie nikt nie chciał uwierzyć. Зная ее натуру, не сомневаюсь, что она боролась бы до конца, тратя свою веселую силу на попытки доказать то, во что никто, никогда, ни за что бы не поверил. Kto wie? Może szukała śmierci jak rozbitek wyspy? И не исключено, что она искала смерти, как потерпевший кораблекрушение ищет островок в океане. Nieraz musiała błąkać się o świcie po stacjach metra, czekając na napastników, którzy nie przybywali, wędrować po najniebezpieczniejszych dzielnicach Londynu w poszukiwaniu mordercy, który się nie zjawiał. И, вероятно, подолгу стояла глухой ночной порой на станциях метро, ожидая нападения - а его так и не последовало. И бродила в самых опасных кварталах Лондона, подставляясь под нож убийцы - а он так и не появился. Aż w końcu dopięła swego - została brutalnie zamordowana. Она пыталась навлечь на себя ярость сильных - но тщетно. Но однажды все же преуспела в своем намерении - и была зверски убита. Kto nigdy nie zaznał bólu towarzyszącego nagłej stracie tego, co w naszym życiu najważniejsze? Но, в конце концов, скольким из нас не довелось увидеть, как то, что составляет важнейшую часть нашей жизни, исчезает, улетучивается с каждой прожитой минутой? I nie chodzi mi tylko o ludzi, ale także o myśli, plany, marzenia. Я имею в виду не только нас, людей, но и наши идеи и мечты. Udaje się nam dzień, tydzień, czasem kilka lat, lecz ostatecznie jesteśmy nieuchronnie skazani na utratę. Можно сопротивляться день, неделю, несколько лет, но в итоге мы все равно обречены на потерю. Wprawdzie nasze ciało żyje dalej, ale dusza prędzej czy później otrzymuje śmiertelny cios. Плоть остается жива, а душа рано или поздно получит смертельный удар. Zbrodnia doskonała: nie wiemy, kto zamordował naszą radość życia, jaki był motyw morderstwa, ani gdzie są winni. Да, это идеальное преступление, ибо мы никогда не узнаем, кто убил радость нашего бытия, по каким мотивам, и где скрывается виновный. Czy ci anonimowi winni mają świadomość własnych czynów? А они, эти виновные, не открывающие своих имен, сознают ли они, что делают? Nie sądzę. Ponieważ oni również są ofiarami rzeczywistości, którą stworzyli - bez względu na to, czy są niepewni siebie czy zarozumiali, bezsilni czy wszechmocni. Пожалуй, что нет, ибо и они тоже становятся жертвами ими же творимой действительности, и не важно, подавлены ли они или дерзки, бессильны или могущественны. Nie rozumieją świata Ateny i nigdy nie będą w stanie go zrozumieć. Они не понимают и никогда не поймут мир Афины. Tak, to doskonale oddaje istotę rzeczy: świat Ateny. Да это ведь только так говорится - «мир Афины». Już prawie pogodziłem się z tym, że byłem w jej świecie tylko gościem, jakby korzystając ze specjalnych względów - jak ktoś, kto znalazł się w pięknym pałacu, je najwspanialsze smakołyki pod słońcem, ze świadomością, że to tylko uroczysta okazja, że pałac do niego nie należy, ucztę wydano za cudze pieniądze i o wyznaczonej godzinie światła zgasną, właściciele pójdą spać, służba sprzątnie ze stołów, brama się zamknie i z powrotem znajdziemy się na ulicy, czekając na taksówkę albo na autobus, znowu pogrążeni w szarej codzienności. Приходится признать, что она оказалась здесь проездом, словно по чьему-то одолжению, и так, будто жила в роскошном дворце, ела диковинные яства, но при этом сознавала: это всего лишь праздник, дворец - чужой, и не на ее деньги куплены эта изысканная снедь, и придет час - погаснут огни, хозяева лягут спать, слуги разойдутся по своим комнатам, двери закроются, а мы снова окажемся на улице, ожидая, когда такси или автобус вернет нас в наше убогое повседневье. Wracam, a raczej pewna część mnie wraca do tego świata, w którym liczy się tylko to, co widzialne, dotykalne i co potrafimy wyjaśnić. Я возвращаюсь. Верней сказать - какая то часть меня возвращается в тот мир, где значение имеет лишь то, что мы видим, осязаем и можем объяснить Znowu chcę dostawać mandaty za przekroczenie szybkości, słuchać kłótni w sklepie, stałych narzekań na pogodę, chcę oglądać horrory i wyścigi Formuły 1. Я снова хочу получать штрафы за превышение скорости, стоять в очереди к окошку банка, хочу жаловаться на вечную нехватку времени, смотреть фильмы ужасов и гонки «Формулы 1». Oto świat, z którym będę musiał obcować do końca moich dni. Ożenię się, będę miał dzieci, a przeszłość stanie się tylko odległym wspomnieniem. I może tylko czasem będę się dziwił sam sobie, jak mogłem być tak ślepy, tak naiwny? Вот она - вселенная, с которой суждено мне сосуществовать до конца дней моих: я женюсь, у меня будут дети, и прошлое отодвинется в дальнюю даль, станет полузабытым воспоминанием, чтобы в конце заставить меня спрашивать: как мог я быть таким слепцом, как мог я быть таким наивным? Wiem również, że w nocy ta druga część mnie będzie się błąkać w przestworzach i obcować z bytami równie realnymi, jak ta oto paczka papierosów i szklaneczka dżinu. А еще я знаю, что, когда придет ночь, другая часть моего существа отправится блуждать в пространстве, вступая в контакт с вещами не менее реальными, чем пачка сигарет или стакан джина передо мной. Moja dusza spotka się z duszą Ateny, a potem zbudzę się zlany potem, pójdę do kuchni po szklankę wody i uświadomię sobie, że walczyć ze zjawami można tylko bronią, która nie należy do realnego świata. Моя душа будет танцевать с душой Афины, я пребуду с нею во сне, а проснувшись в холодном поту, пойду на кухню выпить воды и пойму: чтобы вступать в схватку с призраками, надо использовать вещи, которые не являются частью действительности. Wreszcie, tak jak radziła moja babka, położę na nocnym stoliku rozwarte nożyczki, które odetną końcówkę snu. И тогда, последовав совету деда, я положу открытую бритву на прикроватный столик - будет чем перерезать продолжение сна. Nazajutrz spojrzę na nożyczki z odrobiną żalu. На следующий день взгляну на бритву не без раскаянья. Muszę jednak znowu przystosować się do tego świata. Inaczej zwariuję. Но делать нечего: надо снова привыкать к этому миру, а иначе я потеряю рассудок. ANDREA MCCAIN, 32 LATA, AKTORKA TEATRALNA Андреа Мак-Кейн, 32 года актриса „Nikomu nikim nie wolno manipulować. Никто никем не может манипулировать. W każdym związku dwojga ludzi obie strony są odpowiedzialne za to, co robią, nawet jeśli potem jedna z nich oskarża drugą, że została przez nią wykorzystana. Оба сознают, что делают, даже если потом один из них будет жаловаться, что его использовали». Tak mawiała Atena, ale sama postępowała dokładnie odwrotnie. Manipulowała mną, wykorzystywała mnie, nie bacząc na moje uczucia. Так говорила Афина - но действовала противоположным образом, ибо без зазрения совести использовала меня и мною манипулировала, не обращая ни малейшего внимания на мои чувства. Sprawa jest tym poważniejsza, że chodzi o magię. Ostatecznie była moją mistrzynią, zobowiązaną do przekazywania mi świętych tajemnic, do budzenia nieznanych mocy, które drzemią w każdym z nas. Дело становилось еще серьезней, когда мы заговаривали о магии - ведь Афина была моей наставницей, призванной передать священные тайны и пробудить к жизни неведомые силы, дремлющие в каждом из нас. Wypuszczając się na nieznane morza, ślepo ufamy naszym przewodnikom - w przekonaniu, że wiedzą więcej niż my. А когда отплываешь в это море, слепо доверяешь своему вожатому, полагая, что он знает больше. No cóż, zapewniam, że nie wiedzą - ani Atena, ani Edda, ani osoby, które dzięki nim poznałam. Так вот, смею вас уверить - не знает! Ни Афина, ни Эдда, ни люди, с которыми я познакомилась благодаря им. Mówiła mi, że uczy się sama, w miarę jak naucza innych, i chociaż z początku nie dawałam jej wiary, później miałam okazję się przekonać, że mogła to być prawda. W końcu zdałam sobie sprawę, że była to jedna z jej wielu sztuczek, za pomocą których osłabiała naszą czujność i sprawiała, że ulegaliśmy jej czarowi. Она уверяла меня, что, когда учит других, учится сама, и, хотя поначалу я отказывалась этому верить, позднее мне пришлось убедиться, что так оно и есть и что это - один из многочисленных ее способов заставить нас ослабить бдительность и поддаться ее чарам. Ludzie, którzy wstępują na ścieżkę duchowych poszukiwań, nie myślą; chcą rezultatów. Люди, ведущие духовный поиск, размышлениям не предаются - они хотят результатов. Chcą poczuć w sobie siłę, wyróżnić się z tłumu. Хотят чувствовать свое могущество, хотят выделиться из безликого, безымянного множества. Chcą być wyjątkowi. Хотят быть особенными. Atena igrała z cudzymi uczuciami w sposób zatrważający. Афина чудовищно играла чувствами других людей. O ile wiem, uległa kiedyś wielkiej fascynacji świętą Teresą z Lisieux. Мне кажется, что в прошлом она питала безмерное восхищение к святой Терезе. Nie interesuje mnie religia katolicka, ale z tego, co słyszałam, Teresa nawiązała pewnego rodzaju mistyczny i fizyczny kontakt z Bogiem. Католическая религия меня не интересует, но, сколько я знаю, кармелитка из Лизье получила нечто вроде мистического и физического причастия от Бога. Atena napomknęła kiedyś, że marzy jej się podobny los. Афина однажды заметила, что хотела бы, чтобы ее судьба была похожа на судьбу праведницы. Ale wobec tego dlaczego nie wstąpiła do klasztoru, czemu nie poświęciła życia kontemplacji czy służbie ubogim? Однако в этом случае ей следовало бы уйти в монастырь, посвятить свою жизнь созерцанию или помощи бедным. Byłoby to znacznie pożyteczniejsze dla świata, a przy tym nie tak niebezpieczne jak muzyka i rytuały, służące wprowadzeniu ludzi w trans, który wyzwalał w nich to, co najlepsze, ale i to, co najgorsze. Что ж, так она принесла бы гораздо больше пользы миру и представляла бы куда меньше опасности для нас - для тех, кого музыкой и обрядами вводила в особое - подобное интоксикации - состояние, позволявшее встретиться с самым лучшим, но и с самым скверным из того, что таится в душе каждого из нас. Spotkałam ją w momencie, kiedy szukałam sensu życia, chociaż zataiłam to przed nią. Я разыскала ее, желая найти смысл своей жизни, - хоть и скрыла это в нашу первую встречу. Od samego początku powinnam była wiedzieć, że Atenę to w zasadzie nie interesuje. Chciała żyć, tańczyć, kochać, podróżować, otaczać się ludźmi, którzy podziwiali jej mądrość, chełpić się swoimi zdolnościami, prowokować sąsiadów, wykorzystywać do maksimum to, co w nas najbardziej przyziemne - ale wszystkim swoim poczynaniom nadawała mistyczną otoczkę. Мне следовало с самого начала понять, что Афину это не слишком занимало, - она хотела жить, танцевать, заниматься любовью, путешествовать, собирать вокруг себя людей, чтобы демонстрировать им свои дарования и мудрость. Хотела дразнить соседей, хотела наслаждаться всем, что есть в нас приземленно-мирского, причем так, чтобы на этот ее поиск всегда падал некий отблеск духовности. Ilekroć się spotykaliśmy, czy to podczas magicznych obrzędów, czy w barze, odczuwałam jej moc. Manifestowała się tak wyraźnie, że niemal mogłam jej dotknąć. Встречались ли мы для магических ритуалов или просто шли в бар, я постоянно чувствовала над собой ее власть, проявлявшуюся столь мощно, что ее, казалось, можно было ощутить физически. Na początku uległam fascynacji, chciałam być taka jak ona. Сначала меня это завораживало, и я хотела во всем быть похожей на Афину. Jednak pewnego dnia, w kawiarni, zaczęła mówić o „Trzecim Rytuale, który obejmuje sferę seksualności. Но однажды, когда мы с ней сидели в каком-то баре, она завела речь о «Третьем Ритуале», затрагивающем сексуальность. Zrobiła to w obecności mojego narzeczonego pod pretekstem udzielenia mi nauki. И сделала это при моем возлюбленном. Предлог был - обучить меня. Tak naprawdę, w moim przekonaniu, chodziło jej o uwiedzenie mężczyzny, którego kochałam. А истинная цель - обольстить человека, которого я любила. I, rzecz jasna, udało się jej. Ну и, разумеется, ей это в конце концов удалось. Nie należy źle mówić o zmarłych. Не стоит дурно говорить о людях, перешедших из этого мира в мир астральный. Tak czy owak, Atena nie będzie zdawać rachunku sumienia przede mną, tylko przed tymi wszystkimi mocami, którymi posłużyła się wyłącznie dla osiągnięcia prywatnych korzyści, zamiast użyć ich dla dobra ludzkości i własnej sublimacji duchowej. Афина не обязана была давать мне отчет - она отвечала только перед теми силами, которые направляла не на преумножение добра в человечестве и не на свое духовное совершенствование, но на извлечение выгоды для самой себя. Ale najgorsze jest to, że wszystko, co razem rozpoczęłyśmy, mogło się powieść, gdyby nie jej ekshibicjonizm. И хуже всего было то, что наши совместные начинания могли бы привести к успеху, если бы не ее неодолимое стремление выставлять себя напоказ - нечто вроде духовного эксгибиционизма. Wystarczyło działać dyskretniej, a spełniłaby się dzisiaj misja, która została nam powierzona. Если бы она всего лишь вела себя скромней и незаметней, сегодня мы вместе исполняли бы предназначение, к которому были призваны. Jednak ona nie znała umiaru. Uważała się za posiadaczkę prawdy, zdolną przekraczać wszystkie bariery za pomocą swych uwodzicielskich sztuczek. Но нет - она не умела держать себя в узде, и считала себя хранительницей истины, и была убеждена, что одолеет все препоны, используя только свой дар обольщения. I jaki jest tego skutek? Что же в итоге? Zostałam sama. В итоге я осталась одна. A ja nie mogę zatrzymać się w pół drogi - muszę iść do końca, chociaż coraz częściej ogarnia mnie zniechęcenie. Но бросить на полпути начатую работу не могу - я должна идти до конца, хотя иногда остро ощущаю свою слабость и почти всегда нахожусь в унынии и упадке. Nie dziwi mnie, że taki ją spotkał koniec - igrała z ogniem. Меня не удивляет, что ее жизнь кончилась так, как она кончилась: Афина постоянно заигрывала с опасностью. Podobno ekstrawertycy są bardziej nieszczęśliwi niż introwertycy, dlatego muszą ciągle udowadniać przed sobą, że są zadowoleni, radośni, pogodzeni z losem. Говорят, будто у интровертов жизнь складывается счастливее, нежели у экстравертов, которым приходится компенсировать это, показывая всем и самим себе, что всем довольны, что веселы и радостны и что жизнь им улыбается. Przynajmniej w jej przypadku ta charakterystyka jest całkowicie trafna. Не знаю, как с другими, но в отношении Афины это наблюдение абсолютно верно. Atena miała świadomość własnej charyzmy i zadawała ból wszystkim, którzy ją kochali. Афина была уверена в своей харизме и причиняла страдания всем, кто ее любил. Ze mną włącznie. В том числе и мне. DEIDRE O'NEILL, 37 LAT, LEKARKA, ZNANA JAKO EDDA Дейдра О'Нил, 37 лет, врач, известна также как Эдда Jeżeli pewnego dnia zadzwoni do nas nieznajomy mężczyzna, chwilę porozmawia, bez żadnych podtekstów i nie mówiąc niczego wyjątkowego, ale poświęci nam odrobinę uwagi, jaką rzadko kto nam poświęca, to jeszcze tej samej nocy będziemy gotowe pójść z nim do łóżka z miłości. Если мужчина, которого мы, в сущности, едва знаем, позвонит нам, скажет несколько слов, не говоря ничего особенного, ни на что не намекая, но именно таким образом оказывая нам внимание, столь редко получаемое нами, то мы вполне способны влюбиться в него и в ту же ночь оказаться с ним в постели. Taka już nasza natura i nie ma w tym nic złego. Serce kobiety z łatwością otwiera się na miłość. Да, мы таковы, и ничего тут такого нет: в природе женщины - легко раскрываться навстречу любви. Moje serce z taką samą łatwością otworzyło się na spotkanie z Wielką Matką. Именно такая любовь в 19 лет открыла меня навстречу Матери. Miałam wtedy dziewiętnaście lat. Atena też była w tym wieku, kiedy po raz pierwszy weszła w trans poprzez taniec. Афина была в том же возрасте, когда впервые вошла в транс. Ale to jedyne, co nas łączyło - wiek, w którym przeszłyśmy inicjację. Но, кроме этого совпадения, ничего общего между нами не было. We wszystkim innym różniłyśmy się całkowicie, zwłaszcza jeśli chodzi o podejście do ludzi. Во всем остальном - и прежде всего в том, как обращались с другими людьми, - мы были абсолютной противоположностью друг другу. Jako jej mistrzyni dawałam z siebie wszystko, żeby pomóc jej w duchowym rozwoju. В качестве ее наставницы я из кожи вон лезла, чтобы организовать ее внутренние поиски и направить их в нужную сторону. Jako jej przyjaciółka - choć nie jestem pewna, czy była to przyjaźń odwzajemniona - starałam się ostrzec ją przed faktem, że ludzie jeszcze nie są gotowi na przemiany, które chciała wywołać. В качестве ее подруги - не уверена, впрочем, что она питала ко мне те же чувства, - я силилась, как могла, объяснить ей, что мир еще не готов к тем изменениям, которые она желала вызвать. Pamiętam, że biłam się z myślami kilka nocy, nim dałam jej wolną rękę i pozwoliłam postępować zgodnie z głosem serca. Помню, что не спала несколько ночей, пока не приняла решение: пусть она действует совершенно свободно, руководствуясь лишь велением сердца. Jej wielki problem polegał na tym, że była kobietą XXII wieku, której przyszło żyć w XXI wieku - z czym się zresztą nie kryła. Главная ее, как принято ныне выражаться, проблема заключалась в том, что она была женщиной из XXII века, а жила в XXI - и позволяла всем увидеть это несоответствие. Czy zapłaciła wysoką cenę? Она расплачивалась за это? Bez wątpienia. Да, разумеется. Ale zapłaciłaby dużo więcej, gdyby tłumiła kipiącą w niej energię. Но цена была бы во сто крат большей, сумей она обуздывать свой избыток энергии, вводить в берега половодье чувств. Stałaby się zgorzkniała, sfrustrowana, stale przejmowałaby się owym „co ludzie powiedzą, wciąż powtarzałaby „najpierw pozałatwiam to, co ważne, a potem pomyślę o realizacji własnych marzeń, ciągle narzekałaby, że „jeszcze nie teraz, bo ciągle stoi coś na przeszkodzie. Она была бы отравлена душевной горечью, она терзалась бы от разочарования, она вечно думала бы о том, «что люди скажут», она твердила бы «дай мне сначала решить эти задачи, а уж потом я буду следовать своей мечте», она постоянно сетовала бы, что «нет подходящих условий». Wszyscy szukamy idealnego mistrza. Ale choć mistrz głosi boskie nauki, sam jest na wskroś człowiekiem - i właśnie to najtrudniej zaakceptować. Каждый ищет совершенного наставника, и случается, что божественную мудрость изрекают устами смертных людей - понять и принять это бывает очень трудно. Nie należy mylić nauczyciela z lekcją, rytuału z ekstazą, przekaźnika symbolu z samym symbolem. Так же трудно, как провести грань между учителем и учением, между обрядом и экстазом, между символом как таковым - и тем, кто всего лишь несет его. Tradycja duchowa ma związek z naszym obcowaniem z siłami życia, a nie z ludźmi, którzy to umożliwiają. Традиция связана с силами жизни, а не с людьми, передающими их. Jesteśmy słabi. Prosimy Wielką Matkę o przewodników, podczas gdy ona wysyła nam jedynie wskazówki, jaką drogą powinniśmy podążyć. Мы - немощны и потому просим Мать послать нам проводников и вожатых, тогда как она дает нам всего лишь дорожные знаки, которым надлежит следовать. Biada temu, kto zamiast wolności szuka pasterza! И горе тем, кто ищет пастырей, а не алчет свободы! Spotkanie z wyższą energią leży w zasięgu każdego, ale ci, którzy zrzucają odpowiedzialność na innych, są od niego bardzo daleko. Встреча с высшей энергией доступна каждому, но всегда будет ускользать от тех, кто свою ответственность переносит на других. Nasz czas na tej ziemi jest święty, dlatego powinniśmy celebrować każdą chwilę. На этой земле наше время - священно, и нужно праздновать каждое его мгновение. O tym zupełnie się zapomina. Święta religijne to dziś jedynie okazja, by pójść na plażę, do parku, czy wyjechać na narty. Rytuały już nie istnieją. Мы напрочь позабыли, как это важно, - ведь даже религиозные праздники превратились всего лишь в повод отправиться на пляж, или в парк, или на лыжную прогулку. Z codziennych czynności nie czynimy świętych obrzędów. Нет больше ритуалов. Невозможно стало превращать обыденные действия в священные таинства. Gotujemy, utyskując, że to strata czasu, a przecież moglibyśmy wkładać miłość w przygotowanie każdego posiłku. Мы готовим пищу, сетуя на трату времени, а могли бы претворять в еду любовь. Pracujemy z przeświadczeniem, że to klątwa bogów, a powinniśmy tak wykorzystywać nasze talenty, aby z nich czerpać przyjemność i pomnażać energię Wielkiej Matki. Мы работаем, считая это божьим проклятием, а могли бы использовать наши дарования для того, чтобы доставлять себе удовольствие и распространять энергию Матери. Atena wydobyła na światło dzienne przebogaty świat, który wszyscy nosimy w duszy, jednak zignorowała fakt, że ludzie jeszcze nie dojrzeli do tego, aby uświadomić sobie własną moc. Сокровища, которые мы храним в глубине души, Афина умела выносить на поверхность, не понимая, что люди пока еще не готовы принять ее могущество. Kiedy my, kobiety, szukamy sensu życia lub drogi poznania, najczęściej utożsamiamy się z jednym z czterech archetypów. Мы, женщины, когда ищем смысл жизни или дорогу познания, причисляем себя к одному из четырех классических архетипов. Dziewica (co w tym przypadku nie odnosi się do sfery seksualnej) to ta, która w swych poszukiwaniach dąży do całkowitej niezależności, a wszystko, czego się uczy, jest owocem jej zdolności do stawiania samotnie czoła wyzwaniom. Дева (я оставляю сексуальность за скобками) ищет себя в абсолютной независимости, и все, что она постигла, рождается лишь ее способностью в одиночку отвечать на брошенные ей вызовы. Męczennica znajduje drogę do samopoznania w bólu, cierpieniu i poświęceniu. Мученица познает самое себя, проходя через боль, через страдание и самоотречение. Święta odnajduje siebie w bezgranicznej miłości - w tym, że potrafi dawać, nie oczekując niczego w zamian. В безграничной любви, в умении отдавать, ничего не прося взамен, обретает истинный смысл своего бытия Святая. I wreszcie Czarownica, która odnajduje sens swego istnienia zarówno w duchowej, jak i zmysłowej rozkoszy. И наконец, Ведьма оправдывает свое существование поисками самого полного, ничем не скованного наслаждения. Zwykle kobieta wybiera jeden spośród tych tradycyjnych archetypów, ale Atena była wszystkimi czterema równocześnie. Афина сочетала в себе все четыре типа - тогда как все мы принуждены избирать что-то одно. Oczywiście możemy tłumaczyć jej zachowanie tym, że każdy, kto wpada w trans lub ekstazę, traci kontakt z rzeczywistością. Ну конечно, мы можем оправдать ее поведение тем, что каждый, входя в состояние транса или в экстаз, теряет контакт с действительностью. Ale to nieprawda: świat fizyczny i świat duchowy są jednym i tym samym. Но ведь это ложь: мир физический и мир духовный - одно и то же. Dostrzegamy boskość w drobinie kurzu, co jednak nam nie przeszkadza zetrzeć go wilgotną ścierką. В каждой пылинке мы умеем различать лик Бога, что не мешает нам убирать его с помощью влажной губки. Boskość nie znika, przemienia się jedynie w czystą powierzchnię. Но Божественное не исчезает - оно лишь превращается в чистую поверхность. Atena powinna była działać ostrożniej. Афине следовало быть поосторожней. Kiedy rozmyślam o życiu i śmierci mojej uczennicy, wydaje mi się, że sama powinnam zmienić swoje postępowanie. Размышляя о жизни и смерти моей ученицы, я поняла, что должна немного изменить и свой собственный «образ действия». LELLA ZAINAB, 64 LATA, NUMEROLOG Лейла Зейнаб, 64 года, нумеролог Atena? Афина? Ciekawe imię. Какое интересное имя! Zobaczmy… Jej liczba Maksymalna to dziewiątka. Погодите… сейчас гляну… Так, ее максимальное число - девять. Towarzyska, optymistycznie nastawiona do życia, wyróżnia się w tłumie. Оптимистка, общительна, уживчива, способна выделиться в любой толпе. Ludzie szukają u niej zrozumienia, współczucia, szlachetności, dlatego powinna bardzo uważać, bo popularność może jej przewrócić w głowie, przez co więcej straci, niż zyska. Люди сближаются с ней в поисках понимания, сочувствия, великодушия, и ей именно поэтому следует быть настороже, ибо эта популярность может ударить ей в голову, и в итоге потери окажутся значительней выигрыша. Powinna również bardziej ważyć słowa, bo ma skłonność mówić więcej, niż nakazuje zdrowy rozsądek. Еще ей надо держать язык за зубами, потому что она склонна говорить больше, чем велит здравый смысл. Jej liczba Minimalna to jedenastka. Минимальное ее число - одиннадцать. Wydaje się, że chce przewodzić. Думаю, она претендует на лидерство. Interesuje się sferą mistyczną. Za jej pomocą stara się zaprowadzić harmonię wśród ludzi, którzy ją otaczają. Ее интересует мистика - и через нее она пытается внести гармонию в отношения с теми, кто ее окружает. Jednak tu widzę sprzeczność z liczbą Dziewięć, która jest sumą dnia, miesiąca i roku jej narodzin, zredukowanych do jednej cyfry. Но это входит в конфликт с числом девять, складывающимся из дня, месяца и года ее рождения, сведенных к одной цифре. Zawsze będzie podatna na zazdrość, smutek, skrytość i uleganie emocjom. Она всегда будет склонна к зависти и печали; сосредоточенная на себе, она принимает решения под воздействием настроения. Musi uważać na negatywne wibracje, takie jak nadmierna ambicja, nietolerancja, nadużywanie władzy, ekstrawagancja. Надо соблюдать осторожность со следующими негативными проявлениями присущего ей характера - чрезмерным тщеславием, нетерпимостью, злоупотреблением своей властью, склонностью к известной экстравагантности. Z uwagi na tę sprzeczność powinna poświęcić się dziedzinie, która nie wymaga emocjonalnego kontaktu z ludźmi, na przykład informatyce lub architekturze. И по причине этого противоречия я полагаю, что ей стоило бы избрать сферу деятельности, где можно будет избежать эмоционального контакта с людьми. Пусть попробует себя в информатике или в любой иной области, связанной с наукой или техникой. Nie żyje? Bardzo mi przykro. A czym się zajmowała? Умерла, вы сказали? Простите. Но чем же все-таки она занималась? Czym się Atena właściwie zajmowała? Но чем же все-таки она занималась? Wszystkim po trochu. Gdybym miał podsumować jej życie, powiedziałbym: była kapłanką, która rozumiała siły natury. Всем понемножку, и если бы надо было определить это кратко, то я бы сказал так: Афина была жрицей, которой ясны были силы природы. Albo może lepiej: była kimś, kto przez prosty fakt, że nie może zbyt wiele oczekiwać od życia, ani nie ma zbyt wiele do stracenia, zaryzykował więcej niż inni i ostatecznie przeistoczył się w potężne siły, nad którymi, jak sądził, jest w stanie zapanować. Можно и иначе сказать: поскольку ей нечего было терять и нечего ждать от жизни, она шла дальше других, она рисковала больше других, и в конце концов сама превратилась в те силы, которыми желала повелевать. Była kasjerką w supermarkecie, urzędniczką w banku, pośredniczką w handlu nieruchomościami, i w każdym z tych wcieleń dawała wyraz kapłaństwu, które w sobie nosiła. Znałem ją osiem lat i jestem jej to winien: przywołać pamięć o niej i oddać prawdę o jej tożsamości. Она работала в супермаркете, служила в банке, потом еще где то, но при этом неизменно оставалась жрицей. Я прожил с нею восемь лет, и за мной долг - надо восстановить память о ней и неповторимые особенности ее личности. Podczas zbierania tych zeznań najtrudniej było mi nakłonić ludzi, żeby wystąpili pod własnym nazwiskiem. Трудней всего при сборе свидетельств было убедить людей, чтобы позволили мне пользоваться их подлинными именами. Jedni nie chcieli być zamieszani w taką historię, inni starali się zataić swoje opinie i uczucia. Одни говорили, что не желают быть замешанными в подобную историю, другие пытались скрыть свои мнения и чувства. Tłumaczyłem, że moim prawdziwym zamiarem jest sprawić, aby wszyscy związani ze sprawą ludzie lepiej ją zrozumieli, anonimowe zeznania nie są zaś wiarygodne. Я объяснял, что истинное мое намерение - сделать так, чтобы все вовлеченные лучше поняли Афину, а в анонимные свидетельства никто не поверит. W końcu wszyscy się zgodzili, ponieważ każdy z moich rozmówców uważał, że zna jedyną i ostateczną wersję każdego, nawet najbardziej błahego zdarzenia. Поскольку каждый из опрошенных полагал, будто обладает единственной и окончательной версией любого, пусть даже совсем незначительного эпизода, то в конце концов все согласились. Podczas nagrywania zeznań przekonałem się, że nic nie jest bezsporne i ostateczne - wszystko zależy od indywidualnej percepcji. Сопоставляя эти записи, я пришел к выводу, что абсолютной истины не существует и правдивость эпизода зависит от того, насколько проницателен рассказчик. A często najlepszy sposób, by dowiedzieć się, kim jesteśmy, to zobaczyć, jak widzą nas inni. И нет лучше способа постичь самого себя, чем попытаться узнать, как смотрят на тебя другие. To nie znaczy, że powinniśmy robić to, czego się od nas oczekuje, jednak dobrze jest zrozumieć siebie samych. Это вовсе не значит, будто мы будем делать то, чего от нас ждут, но, по крайней мере, лучше поймем себя. Byłem to winien Atenie. Przywołać jej historię. Utrwalić jej mit. Это мой долг перед Афиной. Я обязан по крупицам восстановить ее историю. Воссоздать ее миф. SAMIRA R. KHALIL, 57 lat, gospodyni domowa, matka Ateny Самира Р. Халиль, 57 лет, домохозяйка, мать Афины Proszę jej nie nazywać Ateną. Пожалуйста, не называйте ее Афиной! Ma na imię Szirin. Ее имя - Шерин. Szirin Khalil. Kochana, upragniona córka, którą obydwoje, ja i mój mąż, chcieliśmy sami spłodzić! Шерин Халиль, моя любимая дочь, мое желанное дитя, которое мы с мужем так желали бы произвести на свет! Nie było jednak nam to pisane - tam, gdzie los jest dla nas zbyt łaskawy, zwykle pojawia się otchłań, w którą w każdej chwili mogą runąć wszystkie marzenia. Но жизнь распорядилась иначе - когда судьба одаривает слишком щедро, всегда найдется колодец, в котором потонут наши мечты. Mieszkaliśmy w Bejrucie w czasach, kiedy miasto uznawano za perłę Bliskiego Wschodu. Мы жили в Бейруте в ту пору, когда все считали его самым красивым городом на Ближнем Востоке. Mój mąż był dobrze sytuowanym przedsiębiorcą, pobraliśmy się z miłości, co roku podróżowaliśmy po Europie, mieliśmy wielu przyjaciół, zapraszano nas na ważne spotkania towarzyskie. Kiedyś gościłam u siebie prezydenta Stanów Zjednoczonych, wyobraża pan sobie? Мой муж был преуспевающим промышленником, мы поженились по любви, ежегодно проводили отпуск в Европе, у нас был обширный круг друзей, и нас приглашали на все мало-мальски значительные светские мероприятия, а однажды, представьте, мы принимали у себя самого президента Соединенных Штатов. Trzy niezapomniane dni. Przez dwa pierwsze amerykańscy tajni agenci przeszukiwali wszystkie zakamarki naszego domu - zresztą już od miesiąca kręcili się po dzielnicy, zajmowali strategiczne pozycje, wynajmowali mieszkania po sąsiedzku, przebierali się za żebraków lub zakochane pary. Те три дня я никогда не забуду - в первые двое суток каждую пядь нашего дома обследовали агенты секретной службы (они к тому времени уже месяц как обосновались в нашем квартале: занимали стратегически выгодные позиции, снимали квартиры, вели наблюдение под видом нищих или влюбленных). No i potem ten jeden dzień - a właściwie dwie godziny - wielkiego święta. А третий день - вернее, два часа - был праздником. Nie zapomnę zazdrości w oczach znajomych ani radości, kiedy robili nam zdjęcia z najpotężniejszym człowiekiem na świecie. Отчетливо помню зависть в глазах наших друзей и то, как я радовалась, что могу сфотографироваться с самым могущественным человеком планеты. Mieliśmy wszystko oprócz tego, czego pragnęliśmy najbardziej: dziecka. У нас было все, кроме детей, о которых мы так страстно мечтали. Dlatego nie mieliśmy nic. И, стало быть, не было ничего. Próbowaliśmy wszystkiego. Składaliśmy śluby, pielgrzymowaliśmy do miejsc świętych, radziliśmy się lekarzy i cudotwórców, braliśmy leki, piliśmy magiczne eliksiry. Мы испробовали все на свете: давали обеты, совершали паломничества в места, считавшиеся чудотворными, консультировались с врачами, ходили по знахарям, принимали патентованные лекарства и всякого рода целебные снадобья. Dwukrotnie poddawałam się sztucznemu zapłodnieniu i dwukrotnie poroniłam. Za drugim razem wycięto mi lewy jajnik, a potem już żaden lekarz nie chciał podjąć się kolejnych eksperymentów. Дважды мне делали искусственное осеменение. Оба раза случился выкидыш, а на второй мне пришлось еще и удалить левый яичник. После этого ни один врач не соглашался пойти на подобный риск. Wtedy jeden z naszych przyjaciół, który wiedział o naszych kłopotach, zaproponował jedyne możliwe rozwiązanie: adopcję. И тогда кто-то из многочисленных друзей, знавших о нашей беде, предложил единственно возможный выход - усыновить ребенка. Mówił, że ma dobre kontakty w Rumunii i że cała procedura nie potrwa długo. Еще сказал, что у него есть связи в Румынии, что позволит ускорить дело. Miesiąc później wsiedliśmy w samolot. Nasz znajomy prowadził ważne interesy z tym dyktatorem, który rządził wtedy Rumunią - nie pamiętam jego nazwiska (N. R.: Nicolae Ceaucescu), dzięki czemu mogliśmy uniknąć wielu biurokratycznych formalności. Od razu pojechaliśmy do ośrodka adopcyjnego w Sibiu, w Transylwanii, gdzie przyjęto nas z wielkimi honorami. Месяц спустя мы полетели в Бухарест: наш друг вел какие-то важные переговоры с диктатором - я забыла, как его звали (Николае Чаушеску. - Прим. ред.), - который тогда правил страной, так что нам удалось избежать всякой бюрократической волокиты и беспрепятственно оказаться в трансильванском городе Сибиу, где и находился детский дом. Там нас ждали с кофе, сигаретами, минеральной водой и стопкой уже подписанных документов. Po podpisaniu wszystkich stosownych dokumentów pozostało tylko wybrać dziecko. Оставалось лишь выбрать ребенка. Weszliśmy do sali dla niemowląt, gdzie panował przeraźliwy chłód. И нас провели в очень холодную комнату, где стояли детские кроватки. Jak można było trzymać biedne maleństwa w takich okropnych warunkach! W pierwszym odruchu chciałam wszystkie przygarnąć, zabrać je do Libanu, kraju słońca i wolności, ale to był oczywiście nierealny pomysł. Я пыталась понять, как матери могли оставить своих детей, и первым моим побуждением было взять их всех, всех до единого, увезти в нашу страну, где много солнца и свободы. Но я тут же поняла, что это - безумная идея. Chodziliśmy między łóżeczkami, słysząc zewsząd płacz. Konieczność podjęcia bodaj najważniejszej decyzji w życiu działała paraliżująco. И мы стали бродить между колыбелями, слушая, как хором заливаются лежащие в них младенцы. Важность решения, которое мы должны были принять, внушала нам ужас. Przez ponad godzinę ani ja, ani mój mąż nie odezwaliśmy się słowem. За целый час мы с мужем не обменялись ни единым словом. Wyszliśmy, wypiliśmy kawę, wypaliliśmy po papierosie, wróciliśmy do sali - i tak kilka razy. Выходили в приемную, курили, пили кофе - и возвращались. Так повторялось несколько раз. Kobieta odpowiedzialna za adopcje zaczynała się już niecierpliwić, musiałam więc niezwłocznie podjąć decyzję. Wtedy, wiedziona jakimś instynktem, który ośmieliłabym się nazwać macierzyńskim, wskazałam na jedną z dziewczynek - tak jakbym znalazła dziecko, które musiało w tym wcieleniu być moje, mimo że wydało je na świat inne łono. Заметив, что сотрудница, занимавшаяся нами, проявляет признаки нетерпения, и поняв, что решать надо сейчас же, сию минуту, я повиновалась инстинкту, который осмелюсь назвать материнским, и, словно бы найдя свое дитя, в этом воплощении выношенное и рожденное другой женщиной, указала на колыбельку, где лежала девочка. Pracownica sierocińca radziła się jeszcze zastanowić. A przecież chwilę wcześniej wyraźnie się niecierpliwiła! И та самая сотрудница, что явно начинала терять терпение, предложила нам подумать еще. Ale ja byłam pewna. Но я уже сделала выбор. Mimo to, z całą delikatnością, starając się nie zranić moich uczuć (sądziła, że mamy kontakty z prominentami rumuńskiego rządu), szepnęła, tak żeby nie usłyszał tego mój mąż: Смирившись, она осторожно, стараясь не задеть моих чувств (она знала, что у нас - высокие связи в румынском правительстве), шепнула на ухо так, чтобы не слышал мой муж: - Nic dobrego z tego nie wyniknie. - Добра не будет. To dziecko Cyganki. Это - дочь цыганки. Odparłam, że nie można przekazać kultury w genach - niemowlę, które miało zaledwie trzy miesiące, będzie córką moją i mojego męża, wychowaną według naszych obyczajów. Я ответила, что культура в генах не заложена и что трехмесячная девочка станет нашей с мужем дочерью, и мы воспитаем ее в соответствии с нашими традициями и обычаями. Pozna kościół maronicki, libańskie plaże, będzie czytać książki po francusku i uczyć się w szkole amerykańskiej w Bejrucie. Она будет ходить в ту церковь, куда ходим мы, загорать на пляжах, где любим бывать мы, свои первые книжки прочтет по-французски, а когда придет время - поступит в американскую школу в Бейруте. Zresztą nie miałam bladego pojęcia o kulturze cygańskiej - i nadal nie mam. Я тогда ничего не знала о цыганской культуре, да и сейчас - тоже. Wiem tylko, że przenoszą się z miejsca na miejsce, rzadko się myją, oszukują i noszą kolczyki w uszach. Мне было известно лишь, что они кочуют с места на место, редко моются, обманывают людей и носят серьги. Krążą opowieści, że porywają dzieci, żeby wychowywać je w swoich taborach. Ale teraz sytuacja przedstawiała się inaczej: to oni porzucili dziecko, a ja miałam podjąć się jego wychowania. О них говорят, будто они воруют детей, но ведь здесь произошло как раз обратное: ребенок был брошен - как будто для того, чтобы о нем заботилась я. Kobieta próbowała mnie jeszcze odwieść od mojego postanowienia, ale już podpisywałam dokumenty, ponaglając męża, żeby zrobił to samo. Сотрудница еще пыталась разубедить меня, но я уже подписывала бумаги. Kiedy wracaliśmy do Bejrutu, świat wydawał się odmieniony: Bóg dał mi cel w życiu, bodziec do pracy i do wałki na tym padole łez. Когда мы летели в Бейрут, мир, казалось, преобразился. Бог придал моему бытию смысл, и мне было теперь ради чего жить и бороться в этой юдоли слез. Mieliśmy upragnione dziecko, które nadawało sens wszystkim naszym wysiłkom. Все наши усилия получили теперь оправдание. Szirin stawała się coraz mądrzejsza i coraz piękniejsza - wiem, że mówią tak wszyscy rodzice, ale naprawdę była wyjątkowym dzieckiem. Шерин росла умницей и красавицей. Наверно, все родители так говорят о своих детях, но моя дочь и вправду была исключительна. Pewnego dnia - miała wtedy chyba pięć lat - jeden z moich braci powiedział, że gdyby kiedyś zechciała pracować na Zachodzie, jej imię zawsze zdradzi jej pochodzenie. Radził, żeby je zmienić na takie, które nie powie nic o jej korzeniach, na przykład Atena. Когда ей было уже лет пять, один из моих братьев сказал мне, что, если она когда-нибудь захочет уехать работать за границу, имя выдаст ее происхождение, а потому лучше назвать ее нейтрально - ну вот хоть Афиной. Oczywiście wiem, że to nazwa stolicy państwa, a także imię bogini mądrości i słusznej wojny. Тогда я не знала, что это не только название греческой столицы, но и имя богини мудрости. И войны. Może mój brat wiedział, co mówi, może był także świadomy problemów, jakie w przyszłości mogło ściągnąć na jej głowę arabskie imię. W końcu, jak cała nasza rodzina, zajmował się polityką. Chciał chronić siostrzenicę przed czarnymi chmurami, które on, ale tylko on, potrafił dostrzec na horyzoncie. Может быть, и мой брат знал это, а кроме того, прекрасно разбирался в том, какие проблемы может сулить в будущем арабское имя: он занимался политикой и хотел спасти свою племянницу от тех бед, которые черными тучами, пока заметными только ему одному, уже собирались на горизонте. Najdziwniejsze było to, że Szirin spodobało się nowe imię. Самое удивительное - Шерин понравилось звучание этого слова. Tego samego wieczora zaczęła nazywać siebie samą Ateną i nikt już nie był w stanie wybić jej tego z głowy. В тот же день она стала называть себя «Афина» - и отговорить ее не удалось никому. Żeby sprawić jej przyjemność, i my zaczęliśmy tak się do niej zwracać, sądząc, że wkrótce jej przejdzie. Чтобы доставить ей удовольствие, мы согласились, уповая в душе, что увлечение ее скоро пройдет. Jednak mijały kolejne lata, a nowe imię przylgnęło do niej na dobre. Способно ли имя воздействовать на жизнь того, кто носит его? Czy imię może wpłynąć na czyjeś życie? Ибо время шло, имя прижилось, а мы привыкли к нему. Od wczesnego dzieciństwa zauważyliśmy u niej silne przywiązanie do religii. Spędzała mnóstwo czasu w kościele, znała na pamięć ewangelię. Miało to zarówno dobre, jak i złe strony. В двенадцать лет обнаружилось, что она очень религиозна: ежедневно ходила в церковь, наизусть знала Писание, и это было одновременно и благодатью, и проклятием. Ponieważ żyliśmy w kraju w coraz większym stopniu targanym przez konflikty na tle wyznaniowym, lękałam się o bezpieczeństwo córki. Я опасалась за судьбу своей дочери в мире, с каждым днем все сильнее раздираемом на части религиозной рознью. W owym czasie Szirin zaczęła snuć opowieści o swych niewidzialnych przyjaciołach - aniołach i świętych, których wizerunki oglądała w kościele. В этом возрасте Шерин уже не раз говорила нам - так, будто это само собой разумеется, - что у нее есть целый сонм невидимых друзей - ангелов и святых, чьи изображения мы видели в церкви. Wszystkie dzieci miewają takie fantazje, ale z czasem zapominają o nich. У всех детей бывают видения, о которых они по достижении определенного возраста перестают даже вспоминать. Często również traktują lalki czy pluszowe misie jak żywe stworzenia. Они склонны одушевлять своих кукол или плюшевых мишек. Jednak kiedy pewnego dnia przyszłam po nią do szkoły, a ona oznajmiła mi, że widziała „kobietę w bieli, podobną do Matki Boskiej, uznałam, że to już przesada. Но когда однажды я пришла за Шерин в школу и услышала, что «ей предстала женщина в белом, похожая на Деву Марию», то решила, что уж это - чересчур. Oczywiście wierzę w anioły. Я, разумеется, верю в ангелов. Wierzę nawet, że anioły rozmawiają z małymi dziećmi, ale kiedy ukazują im się dorosłe postaci, sprawa staje się poważniejsza. Верю, что они разговаривают с маленькими детьми, но если это происходит с подростками, значит, что-то не так. Wiele czytałam o przeróżnych wiejskich pastuszkach, którzy rzekomo widzieli kobietę w bieli. Najczęściej rujnowało im to życie, bo najpierw ludzie gromadzili' się wokół nich, licząc na cud, potem w sprawę angażowali się księża, wioska przekształcała się w miejsce kultu, a biedne dziecko lądowało w klasztorze. Я знаю несколько случаев, когда пастушкам или крестьянам, уверявшим, что видели женщину в белом, это в конце концов сломало жизнь, ибо люди бросались к ним в неистовой жажде чуда, священники впадали в озабоченность, а в деревни стекались тысячи паломников. Бедняги оканчивали свои дни в монастыре. Dlatego tak bardzo się przejęłam. Szirin w tym wieku powinna interesować się bardziej makijażem, malować paznokcie, oglądać mydlane opery albo dziecięce programy w telewizji. Ну так вот, все это меня очень встревожило: в таком возрасте девочкам полагается интересоваться тонкостями макияжа, красить ногти, смотреть душещипательные сериалы по телевидению. А тут что-то не то. Coś z moją córką było nie tak, poszłam więc do specjalisty. И я обратилась к специалисту. - Nie ma powodu do paniki - uspokajał psycholog dziecięcy. - Напрасно беспокоитесь, - сказал он. Podobnie jak większość specjalistów w tej dziedzinie uważał niewidzialnych przyjaciół za swoistą projekcję marzeń, które pomagają dziecku odkrywać własne pragnienia i wyrażać uczucia. Для врача педиатра, занимающегося детской психологией, невидимые друзья были всего лишь проекцией снов, помогающей ребенку выявить свои желания, высказать чувства. - I nie ma w tym nic niepokojącego - zakończył. Так что тревожиться не о чем. - Ale dlaczego kobieta w bieli? - Да, но видение женщины в белых одеждах? - сказала я. Odparł, że być może Szirin nie rozumie naszego sposobu postrzegania lub tłumaczenia świata. На это он ответил, что дело, быть может, в том, что наш с мужем взгляд на мир немного чужд Шерин, наши объяснения не вполне ее устраивают. Radził stopniowo przygotowywać ją do myśli, że została adoptowana. И предложил постепенно готовить почву для того, чтобы со временем рассказать ей, что она - наша приемная дочь. Zdaniem specjalisty najgorzej byłoby, gdyby odkryła prawdę na własną rękę - mogłaby wówczas zwątpić we wszystko i zacząć zachowywać się w sposób nieprzewidywalny. По его мнению, самое скверное произойдет, если она сама обо всем догадается - в этом случае она потеряет веру во все и поведение ее может стать непредсказуемым. Od tamtej pory rozmawialiśmy z nią inaczej. С этого дня мы начали разговаривать с дочерью по-иному. Nie wiem, jak wiele człowiek pamięta z okresu niemowlęctwa. Na wszelki wypadek staraliśmy się jej okazać jak najwięcej miłości, przekonać ją, że nie musi szukać ucieczki w świecie wyobraźni. Не знаю, остается ли в памяти человека то, что называется «первоначальные впечатления бытия», но мы с мужем, как могли, пытались показать Шерин, что мы ее любили и любим так сильно, что ей нет нужды искать убежища в воображаемом мире. Musiała uwierzyć, że świat, który ją otacza, jest najwspanialszym ze światów, że jej rodzice ochronią ją przed każdym niebezpieczeństwem. Bejrut był piękny, a pełne ludzi plaże zawsze skąpane w słońcu. Она должна была понять, что и видимый мир - прекрасен, а папа с мамой уберегут ее от любой опасности. Бейрут был красив, пляжи - залиты солнцем, заполнены людьми. O kobiecie w bieli nigdy nie wspominałam, za to spędzałam więcej czasu z córką, zapraszałam do nas jej szkolnych kolegów i koleżanki. Nie przegapiłam żadnej sposobności, żeby okazać jej czułość. Стараясь избегать открытого столкновения с «женщиной в белых одеждах», я теперь уделяла дочке больше времени - приглашала домой ее одноклассников и не упускала ни малейшей возможности проявить к ней нежность и ласку. Ta strategia poskutkowała. Это принесло свои плоды. Mój mąż dużo podróżował, a kiedy go nie było, Szirin bardzo za nim tęskniła. Более того - мой муж часто уезжал по делам, и Шерин скучала по нему. Dlatego postanowił zmienić trochę styl życia. Teraz, zamiast w samotności rozmawiać z niewidzialnymi przyjaciółmi, Szirin spędzała sporo czasu na zabawach ze mną i z ojcem. Во имя любви я решила изменить стиль его жизни, и теперь мы больше времени проводили втроем. Wszystko szło dobrze do momentu, gdy pewnej nocy przybiegła z płaczem do mojego łóżka. Była roztrzęsiona, mówiła, że zbliża się piekło. Все шло хорошо до той ночи, когда она с плачем вбежала ко мне в спальню, твердя, что ей страшно и что она ощущает - ад совсем близко. Byłyśmy w domu same. Mąż znowu musiał wyjechać, sądziłam więc, że to jest właśnie powodem jej rozpaczy. Муж в очередной раз был в отъезде, и я сперва подумала, что в такое отчаянье девочку привела разлука с ним. Ale piekło? Но при чем тут близкое соседство ада? Czego oni uczą w szkole, co opowiadają dzieciom w kościele? Неужели она услышала об этом в школе или в церкви? Postanowiłam nazajutrz rozmówić się z jej wychowawczynią. И я решила, что наутро отправлюсь к ее учительнице. Szirin nie przestawała płakać. Шерин меж тем продолжала неутешно рыдать. Podeszłyśmy do okna. Była pełnia. Morze Śródziemne lśniło w poświacie księżyca. Zapewniłam, że demony nie istnieją, że istnieją tylko gwiazdy na niebie i ludzie przechadzający się po bulwarze przed naszym domem. Я подвела ее к окну, показала Средиземное море, освещенное полной луной, блещущие в небе звезды, людей, прогуливающихся по бульвару перед нашими окнами. Tłumaczyłam, że nie ma się czego bać, że nie ma czym się zamartwiać, ale ciągle łkała i drżała ze strachu. Попыталась успокоить, но она, дрожа всем телом, плакала все так же горько. Nie mogłam rozwiać jej obaw i po pół godzinie zaczęłam się niepokoić. Poprosiłam, aby przestała, bo już nie jest dzieckiem. Провозившись с ней впустую полчаса, я стала терять терпение, прикрикнула на нее, велела прекратить, она, дескать, уже не ребенок. Przyszło mi do głowy, że może to pierwsza menstruacja i delikatnie spytałam, czy zauważyła krew. Потом я подумала, что это может быть связано с началом месячных, и спросила, не было ли крови. - Bardzo dużo krwi. - Много… много крови, - ответила она. Wzięłam trochę waty i kazałam się jej położyć, żebym mogła opatrzyć jej „ranę”. Я взяла вату, попросила ее лечь, чтобы можно было полечить ее «рану». To nic wielkiego, mówiłam, wszystko ci wytłumaczę. Пустяки, думала я, завтра все ей объясню. Ale wcale nie krwawiła. Но менструации не было. W końcu, wyczerpana płaczem, usnęła. A następnego dnia rano popłynęła krew. Шерин еще поплакала немного, но вскоре устала и почти сразу же уснула: А наутро пролилась кровь. Zamordowano cztery osoby. Четверо убитых. Dla mnie była to tylko kolejna z odwiecznych bratobójczych walk, do których mój naród zdążył przywyknąć. Я не придала этому особенного значения - очередной эпизод нескончаемой межплеменной розни, к которой мы, ливанцы, давно привыкли. Dla Szirin najwyraźniej nic to nie znaczyło, bo ani słowem nie wspomniała o swoim sennym koszmarze z poprzedniej nocy. А Шерин вообще не обратила на это внимания, потому что даже не вспомнила о своем ночном кошмаре. Od tej chwili piekło było coraz bliżej. I trwa do dzisiaj. Но с этой минуты ад стал придвигаться к нам вплотную, уже не отдаляясь никогда. Jeszcze tego samego dnia, w odwecie za śmierć tamtej czwórki, zabito w autobusie dwudziestu sześciu Palestyńczyków. В тот же день в отместку за гибель тех четверых был взорван автобус с двадцатью шестью палестинцами. Dwadzieścia cztery godziny później nie można było wyjść na ulicę, bo zewsząd dobiegały odgłosy strzelaniny. Спустя сутки уже нельзя было ходить по улицам - повсюду гремела стрельба. Zamknięto szkoły, jedna z nauczycielek pośpiesznie odstawiła Szirin do domu. Школы закрылись. Шерин привезла домой одна из ее учительниц. Z minuty na minutę sytuacja pogarszała się. Мой муж прервал свою командировку и вернулся в Бейрут. Mąż przerwał podróż. Wrócił do domu i całymi dniami wydzwaniał do znajomych z rządu, ale od nikogo nie usłyszał niczego sensownego. Он обзванивал своих высокопоставленных друзей, однако никто не мог сказать ему что-либо вразумительное - никто уже не контролировал ситуацию. Szirin musiała słyszeć strzały na ulicy i krzyki ojca, ale - ku mojemu zaskoczeniu - milczała jak zaklęta. Шерин слышала доносящиеся снаружи выстрелы, слышала, как кричит по телефону мой муж, но - к несказанному моему удивлению - не произносила ни слова. Tłumaczyłam jej, że to przejściowe, że wkrótce znowu pójdziemy na plażę, ale odwracała wzrok i prosiła, żeby dać jej jakąś książkę albo puścić płytę. Я говорила, что все это скоро кончится и мы сможем снова ходить на пляж, однако она отводила глаза и просила либо книжку, либо пластинку. Dookoła szalało piekło, a Szirin czytała i słuchała muzyki. Покуда ад все уверенней вступал в свои права, она читала или слушала музыку. Wolałabym już o tym nie opowiadać, dobrze? Мне тяжело, поймите. Nie chcę nawet myśleć o pogróżkach, które otrzymywaliśmy, o tym, po czyjej stronie była racja, kto był winny, a kto niewinny. Я больше не хочу думать об этом. Не желаю знать, кто был тогда прав, кто - виноват, не желаю вспоминать об угрозах, которые мы слышали ежедневно. Kilka miesięcy później chcąc w Bejrucie przejść bezpiecznie na drugą stronę ulicy, należało wsiąść na statek, dopłynąć na Cypr i przesiąść się na inny statek, żeby ostatecznie zawinąć do brzegu po drugiej stronie ulicy. Скажу лишь, что спустя еще несколько месяцев для того, чтобы перейти улицу, надо было сесть на пароход, уплыть на Кипр, там пересесть на другой корабль и вернуться на другую сторону. Prawie przez rok praktycznie nie wychodziliśmy z domu, ciągle mając nadzieję, że lada dzień wszystko się uspokoi, że to przejściowe, że w końcu rząd opanuje sytuację. Почти год мы провели практически взаперти, ожидая, когда ситуация в стране изменится к лучшему, а правительство наведет порядок. Pewnego ranka Szirin włączyła muzykę na swoim małym przenośnym magnetofonie, wykonała kilka kroków tanecznych i zaczęła powtarzać w kółko: „To potrwa bardzo, bardzo długo”. Думали, это случится со дня на день. Но однажды утром, слушая пластинку на своем маленьком проигрывателе, Шерин сделала несколько танцевальных па и стала твердить: «Все это - надолго… очень надолго». Chciałam ją uciszyć, ale mąż powstrzymał mnie - spostrzegłam, że słucha dziewczynki z uwagą i traktuje jej słowa serio. Я хотела было остановить ее, но муж схватил меня за руку - было видно, что он внимательно прислушивается к ее словам и принимает их всерьез. Do dziś nie wiem dlaczego i nigdy o tym nie rozmawiamy; to między nami temat tabu. Я так и не поняла почему, и мы даже теперь не обсуждаем эту тему: она - под запретом. Następnego dnia niespodziewanie podjął konieczne kroki i po upływie dwóch tygodni płynęliśmy już statkiem do Londynu. На следующий день муж неожиданно начал готовиться к отъезду из страны, и через две недели мы были уже в Лондоне. Dowiedzieliśmy się później, że według szacunkowych danych, podczas dwóch lat wojny domowej zginęło około 44 tysięcy ludzi, 180 tysięcy zostało rannych, a setki tysięcy straciły dach nad głową. Позднее мы узнали, что, хотя точные статистические данные отсутствуют, за два года гражданской войны (1974 и 1975 гг. - Прим. ред.) погибло около 44 тысяч человек, 180 тысяч были ранены, а еще десятки тысяч остались без крыши над головой. Wynajdowano wciąż nowe preteksty do walk, kraj znalazł się pod okupacją obcych wojsk i piekło trwa do dzisiaj. Бои продолжались, потом страну заняли иностранные войска, и ад продолжается по сей день. „To potrwa bardzo, bardzo długo”, mówiła Szirin. Mój Boże, niestety miała rację. «Все это - надолго… очень надолго», - сказала тогда Шерин и, к несчастью, оказалась права. LUKAS JESSEN-PETERSEN, 32 LATA, ARCHITEKT, BYŁY MĄŻ Лукас Йессен Петерсен, 32 года, инженер, бывший муж Kiedy poznałem Atenę, wiedziała już, że została adoptowana. Ко времени нашей первой встречи Афина уже знала, что ее удочерили. Miała dziewiętnaście lat i była gotowa wszcząć awanturę w uniwersyteckiej stołówce, bo jakaś dziewczyna, sądząc, że Atena jest rodowitą Angielką (miała jasną karnację, proste włosy i raz szare, raz zielone oczy), powiedziała coś obraźliwego na temat Bliskiego Wschodu. Ей было 19 лет, и однажды она чуть не затеяла драку в университетском кафетерии из-за того, что кто то, решив, будто она - англичанка (у нее были гладкие волосы, светлая кожа, а глаза меняли цвет с зеленоватого на серый), позволил себе пренебрежительно отозваться о Ближнем Востоке. Był pierwszy dzień roku akademickiego. Grupa była nowa, nic o sobie nie wiedzieli. Шел первый день семестра, и мы еще ничего не знали о своих однокашниках. Niewiele myśląc, Atena zerwała się i chwyciła dziewczynę za kark. И вот одна девушка вдруг вскакивает, хватает другую за ворот у самого горла и бешено кричит ей в лицо: - Obrzydliwa rasistka! - wrzeszczała jak opętana. - Расистка! Zobaczyłem przerażenie w oczach zaatakowanej dziewczyny i podekscytowane spojrzenia pozostałych studentów, czekających niecierpliwie na dalszy rozwój wypadków. Я увидел затравленный взгляд девушки, недоумевающие взгляды прочих студентов, не понимающих, что происходит. Byłem na drugim roku, toteż wiedziałem, czym to pachnie: wezwaniem do rektora, naganą, groźbą wydalenia z uczelni, może nawet policyjnym dochodzeniem w sprawie rasizmu. Я учился на курс старше, а потому мог отчетливо представить себе последствия - вызов в кабинет ректора, разбирательство, возможное исключение из университета, полицейское расследование и прочее. Na wszystkich źle by się to odbiło. В проигрыше окажутся все. - Zamknij się! - wrzasnąłem odruchowo. - Заткнись! - крикнул я, не успев подумать, что делаю. Nie znałem żadnej z nich. Ни с одной из девиц я знаком не был. Nie jestem zbawcą świata, mówiąc szczerze, jak każdy młody człowiek, zdarzało mi się brać udział w takich awanturach, ale tym razem wyglądało to poważnie. И вообще не отношу себя ни к миротворцам, ни к спасителям человечества, не говоря уж о том, что ссора между молодыми людьми - обычное дело. - Przestań! - krzyknąłem do pięknej dziewczyny, która ściskała za szyję tą drugą, równie piękną. Но говорю же - мой крик был спонтанной реакцией. - Прекрати! - добавил я, обращаясь к зачинщице скандала. Она была красива, как, впрочем, и та, что стала ее жертвой. Spiorunowała mnie wzrokiem. Она обернулась, глаза ее вспыхнули. I nagle coś się zmieniło. И вдруг все мгновенно изменилось. Uśmiechnęła się, choć nie puszczała przeciwniczki. Она улыбнулась - правда, так и не отпустив вторую девушку. - Zapomniałeś dodać: „proszę”. - Ты забыл волшебное слово. Wszyscy wybuchnęli śmiechem. Все засмеялись. - Przestań - powtórzyłem. - Прекрати, - произнес я. - Proszę. - Пожалуйста. Puściła dziewczynę i ruszyła w moim kierunku. Она разжала пальцы и двинулась ко мне. Wszystkie głowy obróciły się w ślad za nią. Все провожали ее глазами. - Masz dobre maniery. - С учтивостью у тебя все хорошо. A masz może papierosa? А как с сигаретами? Wyciągnąłem paczkę i wyszliśmy na dwór zapalić. Я протянул ей пачку, и мы вышли во двор. Przed chwilą wściekła, teraz zachowywała się jak gdyby nigdy nic, śmiała się, narzekała na pogodę, wypytywała, czy lubię jakiś zespół muzyczny. Ярость ее как рукой сняло, и уже через несколько минут она смеялась, обсуждала со мной капризы погоды, спрашивала, какая поп группа мне нравится. Usłyszałem dzwonek wzywający na zajęcia i zlekceważyłem to, co przez całe życie mi wpajano: przestrzeganie dyscypliny. Я услышал звонок на занятия, но пренебрег тем, чему учился всю жизнь, - умением соблюдать дисциплину. Rozmawialiśmy w najlepsze, tak jakby wszystko dookoła przestało istnieć: uniwersytet, kłótnie, stołówka, wiatr, chłód i słońce. Liczyła się tylko ta szarooka kobieta, która mówiła rzeczy całkowicie błahe, a jednak chciałem słuchać jej do końca życia. Мы продолжали болтать так, словно ничего больше не было и в помине - ни университета, ни недавней стычки в кафетерии, ни ветра, ни солнца - ничего, кроме этой сероглазой девушки, которая говорила о вещах совершенно неинтересных и бесполезных, но способных приковать меня к ней до конца жизни. Dwie godziny później jedliśmy razem obiad. Через два часа мы обедали вместе. Siedem godzin później siedzieliśmy na kolacji w barze, jedząc i pijąc to, na co nam pozwalał nasz skromny budżet. Семь часов спустя - сидели в баре, ужинали и пили то, что могли себе позволить. Nasza rozmowa stawała się coraz bardziej osobista i wkrótce znałem praktycznie całe jej życie. Bez żadnej zachęty z mojej strony Atena zwierzała mi się ze szczegółami ze swojego dzieciństwa i z wczesnej młodości. Наши разговоры становились все более глубокими, и вскоре я уже знал едва ли не всю ее жизнь, причем ни о чем не расспрашивал: Афина сама рассказывала о своем детстве и отрочестве. Później przekonałem się, że tak się zachowuje wobec wszystkich, ale tamtego dnia czułem się wybrańcem, najbardziej wyjątkowym mężczyzną na ziemi. Позже мне стало ясно, что так она ведет себя всегда и со всеми, но в тот день я чувствовал, что меня предпочли и выделили из всех мужчин, сколько ни есть их на свете. Do Londynu przyjechała z rodzicami po wybuchu wojny domowej w Libanie. В Лондоне она оказалась в качестве беженки из объятого гражданской войной Ливана. Jej ojcu, maronicie (N. R.: odlani Kościoła katolickiego, który uznaje zwierzchnictwo Rzymu, ale nie wymaga od księży celibatu i wykorzystuje liturgię wschodnią i prawosławną), groziła śmierć za współpracę z rządem, mimo to długo nie mógł się zdecydować na opuszczenie ojczyzny. W końcu Atena, podsłuchawszy jego rozmowę telefoniczną, uznała, że pora dorosnąć, wziąć na siebie obowiązki córki i ratować ludzi, których kocha. Ее отец, христианин-маронит (марониты - приверженцы одной из ветвей католицизма. Догматика близка к католической, однако священники не соблюдают целибат. Богослужения проводятся на среднеассирийском языке. - Прим. ред.), был тесно связан с правительственными кругами, но даже под весьма реальной угрозой смерти не хотел эмигрировать до тех пор, пока Афина, случайно подслушав его телефонный разговор, не решила - пришло время стать взрослой, выполнить свой дочерний долг и защитить тех, кого она любит. Wykonała przed ojcem swój dziwaczny taniec. Udając, że wpada w trans (wyczytała o tym z żywotów świętych przerabianych w szkole), zaczęła opowiadać niestworzone rzeczy. Она исполнила нечто вроде танца, притворилась, что впала в транс (этим искусством она овладела в колледже, изучая жития святых), и начала пророчествовать. Nie wiem, jak to się dzieje, że dziecięce urojenia wpływają na dorosłych i podejmowane przez nich decyzje, ale jak zapewniała Atena, tak właśnie się stało - jej ojciec wierzył w przesądy, a ona była absolutnie przekonana, że ratuje życie rodzinie. Не знаю, как удалось девчонке подростку сделать так, чтобы взрослые приняли решения, основанные на ее словах, но Афина выполнила свою задачу - отец был суеверен и непреложно убежден, что спасает жизнь своей семьи. Przybyli do Londynu jako uchodźcy, ale nie żebracy. Да, в Лондоне они оказались как беженцы, но отнюдь не как нищие. Libańska społeczność jest rozsiana po całym świecie, ojciec wkrótce zaczął prowadzić tu interesy i życie toczyło się dalej. Ливанская диаспора рассеяна по всему миру, так что отец Афины вскоре нашел средства поправить свои дела, и жизнь наладилась. Atena uczęszczała do dobrych szkół, chodziła na lekcje tańca, który był jej pasją, a po maturze postanowiła studiować architekturę. Афина могла посещать лучшие школы, учиться танцам (это была ее истинная страсть), а потом поступить на архитектурный факультет. Pewnego dnia rodzice zaprosili ją do jednej z najdroższych restauracji w Londynie i bardzo taktownie wyjawili, że została adoptowana. И там, в Лондоне, родители однажды повели ее ужинать в самый дорогой ресторан и как можно осторожнее объяснили, что она - не родная их дочь. Udała zaskoczenie, uściskała ich, zapewniając, że nie ma to najmniejszego wpływu na ich wzajemne uczucia. Афина разыграла удивление, потом расцеловала их и ответила, что ничего не изменится. Prawda jest taka, że nie było to dla niej nowiną. Kiedyś pewien znajomy rodziny w przypływie gniewu nazwał ją „niewdzięczną sierotą”, która nie potrafi się zachować, bo w jej żyłach płynie „zła krew” jej prawdziwych rodziców. Однако для нее это уже не было новостью – какое-то время назад друг семьи в приливе ненависти уже крикнул ей: «Ты - неблагодарный приемыш! Ты им - не родная! И оттого, наверно, не умеешь себя вести!» Cisnęła w niego popielniczką. Przez dwa dni płakała w ukryciu, ale szybko pogodziła się z tą myślą. Она швырнула в него пепельницей, поранив ему лицо, двое суток проплакала, запершись в своей комнате, а потом приняла это обстоятельство как данность. A owemu znajomemu została blizna na twarzy, pamiątka, jak zwykł wszystkim tłumaczyć, ulicznej bójki. У друга семьи на всю жизнь остался шрам, происхождение которого он объяснить не мог, так что приходилось врать, будто на улице на него напали грабители. Próbowałem umówić się z nią na następny dzień. Otwarcie wyznała, że jest dziewicą, że chodzi w niedzielę do kościoła i romantyczne powieści jej nie interesują - woli czytać wszystko, co dotyczy sytuacji na Bliskim Wschodzie. Когда я назначил ей свидание, она прямо и просто заявила мне, что девственна, по воскресеньям ходит в церковь, любовных романов не читает, предпочитая им разнообразную литературу о ситуации на Ближнем Востоке. A więc była zajęta. И, стало быть, занята. Bardzo zajęta. Чрезвычайно занята. - Ludzie sądzą, że jedynym marzeniem ”kobiety jest wyjść za mąż i mieć dzieci. - Принято считать, будто единственная мечта женщины - выйти замуж и нарожать детей. Z tego, co ci opowiadałam, pewnie myślisz, że wiele w życiu przeszłam. А ты, выслушав мою историю, наверное, думаешь, что я очень несчастна. To nieprawda, zresztą znam tę bajkę. Niejeden mężczyzna próbował zbliżyć się do mnie, gotów „chronić mnie” przed okrutnym światem. А эту песню я знаю - многие мужчины уже заводили речь о том, что хотели бы меня «защитить». A przecież od czasów starożytnych wojownicy zawsze wracali z pola walki albo martwi na tarczach, albo silniejsi mimo lub z powodu odniesionych ran. Только они забывают, что еще со времен античности повелось так, что воины возвращались из походов либо на щите - мертвыми, - либо со щитом и боевыми шрамами. Powiem tak: od urodzenia moja dola to pole walki, ale wciąż żyję i nie potrzebuję nikogo, kto by mnie chronił. Ну так вот: я нахожусь на поле брани с момента рождения, все еще жива и ни в ком не нуждаюсь для защиты. Na chwilę zamilkła. Помолчав, она добавила: - Widzisz, jaka jestem mądra? - Видишь, какая я образованная? - Bardzo. - Вижу. Ale kiedy atakujesz kogoś słabszego od siebie, dajesz dowód na to, że naprawdę potrzebujesz opieki. Но вижу также и то, что, когда ты нападаешь на того, кто слабее тебя, ты и впрямь нуждаешься в защите. Przez tę awanturę mogłaś wylecieć z uczelni. Этот случай мог стоить тебе университетского диплома. - Masz rację. Przyjmuję zaproszenie. - Знаешь, ты прав. Я принимаю твое приглашение. Od tego dnia zaczęliśmy regularnie się spotykać, a im lepiej ją poznawałem, tym bardziej odkrywałem własne światło - bo zachęcała mnie, bym nieustannie dawał z siebie to, co najlepsze. С этого дня мы начали регулярно встречаться, и чем ближе становились, тем отчетливей ощущал я свой собственный свет - ибо Афина раскрывала во мне все самое лучшее. Nie czytała książek o magii czy ezoteryce. Mówiła, że to szatańskie wymysły i że jedyny ratunek jest w Chrystusie, koniec, kropka. Она терпеть не могла книг по магии или эзотерике, говоря, что все это - от лукавого, а единственное спасение - в Иисусе. Ale to, co czasami opowiadała, miało chyba niewiele wspólnego z nauką Kościoła: Но порою высказывала мысли, которые не вполне вписывались в католические догматы: - Chrystus otaczał się żebrakami, prostytutkami, poborcami podatkowymi, rybakami. - Христа окружали нищие, проститутки, мытари, рыбаки. Myślę, że chciał przez to pokazać, że w każdej duszy jest iskra boża, która nigdy nie gaśnie. Думаю, что этим он хотел внушить людям - искра Божья есть в душе у каждого и задуть ее нельзя. Kiedy się uspokajam, albo kiedy jestem ogromnie wzburzona, czuję, że wibruję razem z całym wszechświatem. Когда я успокаиваюсь или, наоборот, чем то безмерно взбудоражена, то чувствую, как вся Вселенная резонирует мне в такт и вместе со мной. I poznaję wtedy rzeczy dotychczas nieznane - jakby sam Bóg kierował moimi krokami. И тогда мне открывается непознанное - и словно бы сам Господь направляет мои шаги. Są chwile, kiedy czuję, że spadają mi z oczu wszystkie zasłony. В такие минуты все становится явным и внятным. I zaraz się poprawiała: - To nieprawda! Atena żyła zawsze na styku dwóch światów: między tym, co uważała za prawdę, a tym, do czego przywiodła ją jej wiara. Афина всегда жила в двух параллельных мирах: один она считала истинным, другой был внушен ей через посредство ее веры. Mijał już pierwszy semestr obliczeń konstrukcyjnych i badań nad wytrzymałością materiałów, kiedy oznajmiła, że rzuca studia. Проучившись почти целый семестр, она заявила вдруг, что хочет бросить университет. - Dlaczego ze mną tego nie omówiłaś?! - Но ты раньше даже не говорила об этом! - Bałam się rozmawiać o tym z samą sobą. - Я и сама с собой не решалась обсуждать эту тему. Ale byłam dzisiaj u mojej fryzjerki. Harowała dniami i nocami, żeby jej córka mogła ukończyć socjologię. Но, знаешь, сегодня я была у своей парикмахерши: она работала день и ночь ради того, чтобы ее дочь могла получить диплом социолога. Córka zdobyła dyplom i po długich miesiącach pukania do wielu drzwi wreszcie dostała posadę sekretarki w cementowni. А окончив университет, та никуда не могла устроиться по специальности, пока ее не взяли секретаршей в какую-то фирму, производящую цемент. Mimo to moja fryzjerka powtórzyła dzisiaj z niesłychaną dumą: И все равно парикмахерша твердит с гордостью: „Moja córka ma dyplom!”. «У моей дочери - высшее образование!» Większość znajomych moich rodziców i większość dzieci znajomych moich rodziców ma dyplom, co wcale nie znaczy, że znaleźli pracę, o jakiej marzyli, wcale nie! Kończyli studia tylko dlatego, że w czasach kiedy uniwersytety cieszyły się wielką renomą, ktoś orzekł, że człowiek, który chce się wybić, musi je skończyć. Почти у всех друзей моих родителей и у детей друзей моих родителей есть дипломы. Но это вовсе не значит, что им удалось найти работу по душе - наоборот: они поступают в университеты и оканчивают их лишь потому, что кто то, пребывая в плену прежних, давних представлений о том, как важно иметь высшее образование, сказал им: «Чтобы преуспеть в жизни, надо иметь высшее образование». A skutkiem jest brak znakomitych ogrodników, piekarzy, antykwariuszy, murarzy, pisarzy. Круг замкнулся, а мир лишился прекрасных садовников, пекарей, каменщиков, писателей, антикваров. Poprosiłem, żeby się jeszcze zastanowiła przed podjęciem tak ważnej decyzji, a ona w odpowiedzi zacytowała mi wiersz Roberta Frosta: Я попросил ее не рубить сплеча, подумать еще немного. В ответ она прочла мне строки Роберта Фроста: Zdarzyło mi się niegdyś ujrzeć w lesie rano Dwie drogi, pojechałem tą mniej uczęszczaną. Reszta wzięła się z tego, że to ją wybrałem. И если станет жить невмоготу, Я вспомню давний выбор поневоле: Развилка двух дорог - я выбрал ту, Где путников обходишь за версту. Все остальное не играет роли. Następnego dnia nie pojawiła się na zajęciach. На следующий день она не пришла на занятия. Kiedy się spotkaliśmy, spytałem o jej plany na przyszłość. При нашей следующей встрече я спросил, чем она намерена заниматься. - Chcę wyjść za mąż. - Замуж выйду. I urodzić dziecko. Рожу ребеночка. Nie było to ultimatum. Я слегка растерялся. Miałem dwadzieścia lat, ona dziewiętnaście. Uważałem, że jest jeszcze zbyt wcześnie na tak poważne zobowiązania. Мне было двадцать лет, Афине - девятнадцать, и я думал, что еще рано принимать подобные решения. Ale Atena nie żartowała. Однако Афина говорила совершенно серьезно. Musiałem więc wybierać między utratą jedynej rzeczy, jaka naprawdę zaprzątała mój umysł - miłości do tej kobiety - a utratą wolności i wszystkich możliwości, jakie oferowała mi przyszłość. И я оказался перед выбором: потерять либо то единственное, что занимало все мои мысли и чувства, либо - свою свободу и все, что обещало мне будущее. Szczerze mówiąc, wybór wcale nie był trudny. И, откровенно говоря, сделать этот выбор труда не составило. Ojciec Giancarlo Fontana, 72 lata Падре Джанкарло Фонтана, 72 года Oczywiście zaskoczył mnie widok tej jeszcze bardzo młodej pary. Przyszli do kościoła, aby zamówić ceremonię ślubną. Я конечно, очень удивился, когда эти молодые - слишком молодые люди - пришли в церковь и заявили, что хотят обвенчаться. Lukasa Jessena-Petersena ledwie znałem, ale tego samego dnia dowiedziałem się, że jego rodzina - potomkowie jakiegoś duńskiego arystokratycznego rodu - była zdecydowanie przeciwna temu związkowi. В тот же день я узнал, что семья Лукаса Йессена Петерсена, происходящая из мелкопоместного дворянства, категорически возражает против этого союза. Przeciwna nie tylko małżeństwu, ale i Kościołowi. И не только против самого брака, но и против венчания. Jego ojciec, powołując się na niepodważalne argumenty naukowe, twierdził, że Biblia, na której opiera się religia, w istocie nie jest książką, lecz zlepkiem sześćdziesięciu sześciu różnych rękopisów nieznanego autorstwa. Od powstania pierwszego do ostatniego rękopisu musiało minąć prawie tysiąc lat, a więc więcej niż od odkrycia Ameryki przez Kolumba do naszych czasów. I żadne stworzenie na ziemi - od małp po ptaki - nie potrzebuje dziesięciorga przykazań, aby wiedzieć, jak postępować. Его отец, основываясь на неоспоримых исторических аргументах, считает, что Библия - на самом деле не одна книга, а свод 66 различных рукописей, ни личность, ни имя авторов которых совершенно неизвестны; что первая часть ее написана на тысячу лет раньше последней, то есть вдвое больше, чем прошло со дня открытия Америки; что ни одно живое существо на планете - от мартышки до канарейки - не нуждается в десяти заповедях, чтобы знать, как себя вести. Trzeba jedynie przestrzegać praw natury, a na świecie zapanuje harmonia. Надо лишь следовать законам природы - и тогда мир пребудет в гармонии. Oczywiście czytam Pismo Święte. Разумеется, я читал Библию. Znam też trochę jego historię. Разумеется, я кое-что знаю о ее истории. Stąd wiem, że ludzie, którzy je spisali, byli narzędziami Boskiej Mocy, a Jezus wykuł przymierze znacznie silniejsze niż dziesięcioro przykazań: miłość. Но люди, которые ее написали, были всего лишь орудиями Божьей Воли, а Иисус создал нечто еще более прочное, чем десять заповедей, - любовь. Ptaki, małpy, każde boskie stworzenie, wszystkie słuchają głosu instynktu i wypełniają tylko to, co zostało w nich zaprogramowane. Мартышки, птицы и всякая прочая живая тварь повинуются лишь своим инстинктам и следуют заложенной в них программе. W przypadku człowieka sprawy się komplikują, zna on bowiem miłość i jej pułapki. С людьми дело обстоит посложнее, ибо люди познали любовь вместе со всеми ее капканами и ловушками. No i proszę! Znów wygłaszam kazanie, chociaż miałem opowiadać o spotkaniu z Ateną i Lukasem. Ну вот, я опять читаю проповедь, хотя взялся рассказать вам о своей встрече с Афиной и Лукасом. Z rozmowy z młodym człowiekiem - a ośmielam się o tym mówić, ponieważ nie jesteśmy tego samego wyznania i nie wiąże mnie tajemnica spowiedzi - dowiedziałem się, że pomijając panujący w jego domu antyklerykalizm, rodzina z niechęcią odnosi się do pomysłu małżeństwa, ponieważ Atena jest cudzoziemką. Покуда я разговаривал с юношей (а мы с ним, кстати, принадлежим к разным вероисповеданиям и, следовательно, я не обязан хранить тайну исповеди), мне стало известно, что его домашние не только проявляют самый оголтелый антиклерикализм, но и отчаянно противятся его браку с иностранкой.