Od niemal piętnastu lat stara Berta przesiadywała dzień w dzień na progu swojego domu. Вот уж лет пятнадцать, как старуха Берта каждый день выходила из дома, садилась у дверей. Mieszkańcy Viscos wiedzieli, że tak zazwyczaj zachowują się starzy ludzie: bez końca rozpamiętują przeszłość i czasy młodości, przyglądają się światu, z którym powoli zaczynają się żegnać, i szukają pretekstu do rozmów z sąsiadami. Жители Вискоса знали, что так оно и ведется у людей пожилых - они думают о прошлом, вспоминают молодость, созерцают мир, к которому больше почти уже не принадлежат, ищут, о чем бы потолковать с соседями. Jednak Berta miała powód, dla którego tu była. У Берты, однако, иные были причины сидеть у дверей. Jej przesiadywanie miało się dziś zakończyć wraz z nadejściem nieznajomego, który wspinał się właśnie po stromym zboczu, w kierunku jedynego hotelu w mieście. И в то утро, когда увидела она незнакомца, который, поднявшись по крутому склону, медленно направлялся к единственной в том городке гостинице, поняла - дождалась. Nie wyglądał wcale tak, jak go sobie zwykła wyobrażać. Miał znoszone ubranie, za długie włosy i kilkudniowy zarost na twarzy. Сколько раз она его себе представляла, а он оказался совсем другим: в поношенной, чтобы не сказать - обтрепанной, одежде, обросший, небритый. Przybyszowi towarzyszył cień: był nim demon. И сопровождал его дьявол. „Mój mąż ma rację - powiedziała do siebie. "Муж мой оказался прав, - подумала она. - Gdyby mnie tu nie było, nikt by tego nie zauważył”. - Не сидела бы я тут, никто бы ничего не заподозрил". Nigdy nie potrafiła ocenić czyjegoś wieku. Uznała, że ma jakieś pięćdziesiąt parę lat. Берта не очень-то умела определять возраст и потому прикинула, что новоприбывшему должно быть лет сорок-пятьдесят. „To jeszcze młody człowiek” - pomyślała w sposób zrozumiały jedynie dla ludzi w podeszłym wieku. "Молодой", - подумала она, и ход ее мыслей понятен лишь тому, кто доживет до ее лет. Zastanawiała się, jak długo zostanie w ich miasteczku: chyba krótko, bo plecak miał niewielki. Она спросила себя, долго ли он у них пробудет, и, затруднившись с ответом, все же решила, что недолго, раз у него с собой лишь маленький чемоданчик. Prawdopodobnie zatrzyma się tylko na jedną noc i ruszy dalej ku swojemu przeznaczeniu, którego nie znała i które niewiele ją obchodziło. А скорей всего - переночует и пойдет дальше, следуя своей стезей, Берте неведомой, да и не интересной. Uznała jednak, że lata spędzone na progu domu nie są stracone, bo wyczekując przybysza nauczyła się doceniać piękno okolicznych gór - przedtem nie zwracała na nie uwagi: urodziła się tu i przywykła do tego, co ją otacza. И все же не пропали впустую годы, проведенные ею на пороге дома в ожидании его прихода, ибо за это время она научилась ценить красоту окрестных гор, которых прежде и не замечала по той простой причине, что родилась здесь и привыкла к пейзажу. Jak się należało spodziewać, przybysz wszedł do jedynego hotelu w mieście. А приезжий, как и следовало ожидать, вошел в гостиницу. Przez chwilę Berta zastanawiała się, czy powiedzieć księdzu o niepożądanym gościu, ale i tak nie dałby wiary jej słowom. Powiedziałby, że jest już stara i ma przywidzenia. Берта подумала было - не поговорить ли со священником об этом нежелательном появлении, но решила, что не стоит: не станет тот ее слушать, скажет, мол, выжила старуха из ума. No cóż, teraz pozostawało tylko czekać na to, co się wydarzy. Что ж, тогда остается лишь ждать, что дальше будет. Szatanowi nie trzeba wiele czasu, by zasiać spustoszenie - tak samo jak burzom, huraganom czy lawinom, które w kilka sekund wyrywają z korzeniami drzewa zasadzone przed dwustu laty. Ведь дьяволу, чтобы натворить бед, много времени не надо - так ураганы, лавины, шквалы в мгновение ока валят деревья, посаженные лет двести назад. Nagle zdała sobie sprawę, że to, iż Zło zawitało do Yiscos, niczego nie musiało zmienić. Demony wciąż przychodzą i odchodzą, nie zawsze odciskając trwałe ślady. Тут осенило старуху: оттого лишь, что узнала она про зло, которое сию минуту вошло в Вискос, положение дел особенно не изменилось: дьявол приходит и уходит, и вовсе не обязательно, чтобы кто-нибудь пострадал от его присутствия. Krążą nieustannie po świecie, czasem tylko po to, by popatrzeć, co się dzieje, innym znów razem, by wywieść na pokuszenie jakąś duszyczkę. Są w ciągłym ruchu, zmieniają cel na chybił trafił, bez żadnej logiki, dla samej przyjemności stoczenia bitwy. Дьяволы постоянно бродят по свету: иногда - так просто, чтобы узнать, что там творится, а иногда - чтобы подвергнуть испытанию ту или иную душу, но при этом сами они весьма переменчивы и решения принимают без всякой логики, повинуясь единственно удовольствию вступить в схватку с достойным противником. Zdaniem Berty w Yiscos nie było nic, co mogłoby przykuć czyjąś uwagę na dłużej niż jeden dzień, a cóż dopiero wzbudzić zainteresowanie w kimś tak ważnym i tak zajętym jak sam wysłannik ciemności. Берта полагала, что ничего особо интересного или примечательного в Вискосе нет и больше чем на сутки городок не может привлечь внимание кого бы то ни было, а уж князя тьмы - и подавно. Próbowała zająć myśli czymś innym, ale obraz nieznajomego nie dawał jej spokoju. Она попыталась было придать мыслям своим иное направление, однако давешний незнакомец никак не выходил у нее из головы. Niebo, dotąd rozświetlone słońcem, naraz zaczęło zasnuwać się chmurami. А небо, еще совсем недавно чистое и ясное, начало между тем хмуриться. „To normalne o tej porze roku - pomyślała. "Что тут особенного, - подумала Берта. - Zwykły zbieg okoliczności, który nie ma nic wspólnego z nieznajomym”. - В это время года всегда так". Никакой связи с появлением незнакомца, чистое совпадение. Wtedy usłyszała jak przez niebo przetoczył się grzmot, a po nim trzy następne. Тут она услышала отдаленный раскат грома, а следом - еще три. To mogło znaczyć, że nadciągnie ulewa, lecz jeśli wierzyć tutejszym przesądom, mogła to również być skarga Boga rozgniewanego na obojętnych na Jego obecność ludzi. С одной стороны, это означало, что дождь собирается, но с другой, особенно если вспомнить бытовавшие в Вискосе поверья, - можно было истолковать и так, что прозвучал голос разгневанного Бога, недовольного тем, что люди стали безразличны к его присутствию. „Może powinnam coś zrobić? "Наверное, я должна что-нибудь сделать. W końcu ta chwila, której tak długo oczekiwałam, w końcu nadeszła”. Ведь, в конце концов, тот, кого я ждала, только что пришел". Przez czas jakiś obserwowała w skupieniu, co dzieje się wokół. Chmury zbierały się nad miasteczkiem, ale już nie słychać było żadnego odgłosu burzy. Несколько минут она присматривалась и прислушивалась к тому, что происходило вокруг: грозовые тучи все ниже нависали над городом, но больше не грохотало. Jako, że niegdyś była dobrą katoliczką, nadal nie wierzyła w gusła i zabobony, zwłaszcza te wywodzące się z tradycji Yiscos, której korzenie sięgały cywilizacji Celtów, zamieszkujących niegdyś te ziemie. Берта, как добрая, хотя и бывшая католичка, отметала всякие поверья и суеверья вообще, а уж местные, уходившие корнями в древнюю кельтскую цивилизацию, в лоне которой и возник в незапамятные времена городок Вискос, - тем более. „Piorun to przecież naturalne zjawisko przyrody. "Гром - это всего лишь явление природы. Gdyby Bóg chciał porozumieć się z ludźmi, sięgnąłby po środki bardziej bezpośrednie”. Если бы Господь вознамерился обратиться к людям, он нашел бы иной способ, попроще". W chwili gdy ta myśl przemknęła jej przez głowę, rozległ się znowu trzask pioruna, tym razem znacznie bliżej. Покуда она размышляла об этом, снова - и теперь уже совсем близко - грянул гром. Berta wstała, zabrała krzesło i weszła do domu, zanim spadły pierwsze krople deszczu. Teraz jednak jej serce przeszył lęk, którego nie umiała sobie wytłumaczyć. Берта поднялась, забрала свой стул и вошла в дом, чтоб под дождь не попасть, но сердце ее вдруг сжалось от смутного страха, определить причину которого она не могла. „Co tu począć?”. "Что же я должна сделать?" Zapragnęła, by nieznajomy natychmiast stąd odszedł. Za stara już była, by pomóc sobie samej, całemu miastu czy - tym bardziej - Wszechmocnemu, który przecież wybrałby sobie kogoś młodszego, gdyby potrzebował wsparcia. Снова ей захотелось, чтобы незнакомец поскорее покинул их городок: она слишком стара, чтобы помочь себе самой, Вискосу, а главное - Господу-Вседержителю, который, если нужда возникнет, без сомнения, выберет себе для поддержки и опоры кого-нибудь помоложе. Wszystko to było jakimś urojeniem. Pewnie mąż z nudów wymyśla, czym mogłaby jakoś zabić czas. Все это - пустые бредни: муж ее от нечего делать любил выдумывать всякую всячину, чтобы помочь ей время скоротать. Ale to, że widziała demona, co do tego nie miała najmniejszej wątpliwości. Однако она видела дьявола - и уж в этом не было у нее ни малейшего сомнения. Demona z krwi i kości, w przebraniu pielgrzyma. Дьявола, принявшего обличье человека из плоти и крови, в одежде странника. W hotelu był sklep z regionalnymi specjałami, restauracja serwująca miejscowe dania oraz bar, gdzie spotykali się mieszkańcy Yiscos, by wymieniać poglądy na nieśmiertelne tematy, takie jak pogoda czy obojętność młodych na to, co dzieje się w ich rodzinnej miejscowości. В одном доме с гостиницей помещались: продуктовый магазин, ресторан, где подавали блюда местной кухни, и бар, куда захаживали жители Вискоса посудачить о погоде или о том, что нынешней молодежи нет никакого дела до жизни деревни. „Dziewięć miesięcy zimy i trzy miesiące piekła”, jak zwykli byli mawiać, gdyż w ciągu niespełna dziewięćdziesięciu dni musieli wykonać całą pracę na roli: zaorać ziemię, zasiać ziarno, poczekać, aż wzejdzie, zebrać plon, zwieźć siano, użyźnić glebę i na dodatek ostrzyc owce. "Девять месяцев - зима, три остальные - каторга", - говаривали они, разумея при этом, что всего лишь за девяносто дней надобно вспахать и засеять поле, вырастить и собрать урожай, скосить и скопнить сено, остричь овец. Wszyscy mieszkańcy Yiscos mieli świadomość, że z daremnym uporem czepiają się życia w świecie, który tak naprawdę już przeminął. Trudno im było pogodzić się z faktem, że są ostatnim pokoleniem rolników i pasterzy, od wieków zamieszkujących okoliczne tereny. Все местные знали, что живут в мире, которого больше нет, но при этом упрямо не желали соглашаться с тем, что они - последнее поколение земледельцев и пастухов, столько веков обитавших в здешних горах. Wcześniej czy później zjawią się tu maszyny, zwierzęta będzie się hodować gdzieś daleko stąd, karmiąc je specjalną paszą, miasto zostanie sprzedane wielkiej zagranicznej firmie, która pewnie przerobi je na narciarski kurort. Рано или поздно появятся в их краю машины, и скотину будут разводить вдалеке отсюда, кормя ее по-особому, и какая-нибудь крупная иностранная фирма, купив городок, превратит его в горнолыжный курорт. Stało się tak z innymi okolicznymi miejscowościami, ale Yiscos stawiało zacięty opór, spłacało bowiem dług wobec swej przeszłości, wobec silnej tradycji przodków, którzy niegdyś tu mieszkali i wyznawali zasadę, że trzeba walczyć do końca. Такая судьба уже постигла все окрестные городки, один только Вискос сопротивлялся. Дело, наверно, было в том, что сильны были в нем чувство долга перед прошлым и память предков, некогда живших здесь и втолковавших потомкам, как важно сопротивляться до последнего. Nieznajomy przeczytał uważnie formularz hotelowy, zastanawiając się, jak go wypełnić. Приезжий внимательно прочел регистрационную карточку, соображая, как ее заполнить. Wiedział, że jego akcent może zdradzić, iż pochodzi z Ameryki Południowej, więc zdecydował się na Argentynę, bo był kibicem reprezentacji piłkarskiej tego kraju. По его выговору здешние люди догадаются, что прибыл он из какой-то южноамериканской страны, и потому решил написать - "Аргентина" - ему очень нравилась ее сборная по футболу. W rubryce „adres” wpisał ulicę Colombia, bo znał skłonność mieszkańców Ameryki Południowej do oddawania sobie nawzajem hołdów, nadając ważnym miejscom nazwy z sąsiednich krajów. В графе "Домашний адрес" он указал "улица Колумбии", припомнив, что есть в Южной Америке такой обычай - в знак уважения давать улицам и площадям названия соседних государств. Nazwisko sławnego w minionym wieku terrorysty podał jako swoje własne. А имя себе он одолжил у одного знаменитого террориста, жившего в прошлом веке. W ciągu niespełna dwóch godzin każdy z dwu stu osiemdziesięciu jeden mieszkańców Yiscos do wiedział się, że przybył do nich Carlos, urodzony w Argentynie, zamieszkały w Buenos Aires przy zacisznej uliczce Colombia. И двух часов не прошло, как каждый из 281 жителя Вискоса уже знал, что приехал к ним чужестранец по имени Карлос, что родом он из Аргентины, а живет в Буэнос-Айресе, на славной улице Колумбии. Małe miasteczka mają to do siebie, że nie trzeba nadto się wysilać, by wszyscy w okamgnieniu poznali czyjeś życie osobiste ze szczegółami. Вот оно, преимущество крошечных городков - безо всякого усилия с твоей стороны всем все про тебя известно. A o to właśnie chodziło przybyszowi. В этом, между прочим, и заключалось намерение новоприбывшего. Wszedł po schodach do swojego pokoju i wyjął z plecaka całą zawartość. Miał trochę ubrań, maszynkę do golenia, dodatkową parę butów, witaminy, aspirynę, gruby zeszyt, w którym prowadził notatki, i jedenaście sztabek złota, po dwa kilogramy każda. Он поднялся к себе в номер, разобрал чемодан - достал оттуда кой-чего из одежды, бритвенный прибор, запасную пару башмаков, витамины, предупреждающие простуду, толстую тетрадь, в которой делал свои записи, и одиннадцать слитков золота весом два кило каждый. Wyczerpany napięciem i długą wspinaczką zasnął niemal natychmiast, zastawiwszy jednak uprzednio drzwi krzesłem, mimo iż dobrze wiedział, że może zaufać każdemu z dwustu osiemdziesięciu jeden mieszkańców Yiscos. Утомясь от напряжения, от подъема и от тяжелого груза, он тотчас уснул, но все же сначала припер входную дверь стулом, хоть и знал, что каждому из 281 жителя Вискоса можно доверять. Następnego ranka zjadł śniadanie, zostawił w recepcji rzeczy do prania, zapakował z powrotem do plecaka sztabki złota i ruszył w kierunku górskich szczytów. А наутро он выпил кофе, оставил у портье одежду, чтобы ее выстирали, снова положил в чемодан золотые слитки и двинулся по направлению к горе, высившейся к востоку от деревни. Po drodze zobaczył jedynie siedzącą przed domem i przyglądającą mu się z zaciekawieniem staruszkę. По дороге увидел он лишь одну местную жительницу - какая-то старуха, сидя у дверей своего дома, проводила его любопытным взглядом. Zagłębił się w las. Po jakimś czasie przywykł do bzyczenia owadów, świergotu ptaków i szumu wiatru smagającego bezlistne gałęzie drzew. Он углубился в чащу леса, подождал, пока уши привыкнут к тем звукам, что издавали насекомые и птицы, к шуму ветра в ветвях, лишенных листвы. Wiedział, że w miejscu takim jak to mógł być obserwowany z ukrycia, dlatego przez niemal godzinę nie robił nic. Он знал, что в этом месте кто-нибудь может за ним незаметно наблюдать, и провел в праздности и бездействии чуть не целый час. Kiedy nabrał pewności, że każdy, kto próbowałby go podglądać, musiał się już znudzić i odejść, tracąc nadzieję na sensację, przybysz wykopał dół w ziemi w pobliżu skał przypominających kształtem literę Y i tam schował jedną ze sztabek złota. Уверившись, что тот, кто паче чаяния следил за ним, теперь уже ушел прочь, не узнав ничего такого, о чем можно было бы рассказать соседям, чужеземец выкопал ямку у подножия скалистого валуна, формой напоминавшего букву "У", и спрятал там один из слитков. Wspiął się wyżej. Na kolejną godzinę zastygł w głębokiej medytacji, podziwiając przyrodę. Potem wybrał skałę przypominającą orła i wykopał tam dołek, w którym ukrył pozostałe dziesięć sztabek. Поднялся по склону еще немного, еще час просидел, делая вид, будто глубоко погружен в созерцание природы, и увидел другой валун - этот был похож на орла. Он выкопал еще одну яму и положил туда десять оставшихся слитков. Pierwszą osobą, jaką spotkał w drodze powrotnej, była młoda dziewczyna. Siedziała na brzegu strumienia, który utworzyły niezliczone potoczki spływające z lodowców, i czytała książkę. Первой, кого увидел он на обратном пути в Вискос, была девушка, сидевшая с книгой на берегу одной из тех многочисленных речушек, что на какое-то время образуются в здешнем краю от таянья ледников. Podniosła wzrok na wędrowca i zaraz wróciła do lektury. Z całą pewnością matka uczyła ją, by nie rozmawiać z nieznajomymi. Почувствовав его присутствие, она подняла глаза, но сейчас же снова углубилась в чтение: матушка ее, вне всякого сомнения, в свое время внушила ей, что с незнакомцами заговаривать не следует. Jednak nieznajomi przybywający w nowe miejsce mają prawo zjednywać sobie jego mieszkańców, dlatego obcy zbliżył się do dziewczyny. - Dzień dobry - odezwał się. Однако почему бы незнакомцам, попавшим в чужую страну, не попытаться свести дружбу с местными жителями? У них есть на это право, и потому он, подойдя поближе, сказал: - Добрый день. - Jest bardzo ciepło jak na tę porę roku. Жарко нынче не по сезону. Przytaknęła. Девушка молча кивнула. - Chciałbym coś pani pokazać - nie dawał za wygraną nieznajomy. - Мне бы хотелось кое-что тебе показать, - настойчиво продолжал тот. Dziewczyna, jak przystało na dobrze wychowaną panienkę, odłożyła książkę, wyciągnęła rękę i przedstawiła się: Девушка, как человек воспитанный, отложила книгу, протянула ему руку и представилась: - Jestem Chantal. - Меня зовут Шанталь. Wieczorami pracuję w barze w hotelu, w którym się pan zatrzymał, i zdziwiło mnie, dlaczego wczoraj nie zszedł pan na kolację. По вечерам я работаю в баре той гостиницы, где вы остановились. Я еще удивилась, что вы не стали ужинать: ведь отель получает свою прибыль не только от сдачи номеров, но и со всего того, что потребляют постояльцы. Nazywa się pan Carlos, pochodzi z Argentyny i mieszka przy ulicy Colombia - w całym Yiscos już o tym głośno, bo każdy, kto przyjeżdża tutaj poza sezonem łowieckim, zawsze budzi powszechną ciekawość. Вы - Карлос, приехали из Аргентины, живете на улице Колумбии, весь город уже об этом знает, потому что тот, кто приезжает к нам не в охотничий сезон, привлекает к себе всеобщее любопытство. Ma pan pięćdziesiąt lat, siwiejące włosy i spojrzenie człowieka, który wiele przeżył. Лет пятидесяти, волосы с проседью, взгляд человека пожившего и много пережившего. Jeśli chce mi pan coś pokazać, to z góry dziękuję, bo znam te okolice jak własną kieszeń. To raczej ja mogłabym pokazać panu miejsca, których nigdy pan nie widział, ale z pewnością jest pan bardzo zajęty. Что же касается вашего приглашения… Спасибо, конечно, но все окрестности Вискоса я знаю как свои пять пальцев, так что скорее уж мне стоило бы показать вам такое, чего вы никогда не видели. Но ведь вы, наверно, очень заняты. - Mam pięćdziesiąt dwa lata, nie nazywam się Carlos a w formularzu hotelowym podałem tylko fałszywe dane. - Мне 52 года, и зовут меня не Карлос, и все, что написано в регистрационной карточке, - неправда. Chantal była zbita z tropu. Шанталь растерялась, не зная, что на это ответить. Nieznajomy ciągnął dalej: А чужеземец продолжал: - Nie mam wcale zamiaru pokazywać pani Yiscos, lecz coś, czego pani nigdy dotąd nie widziała. - И показать я тебе хочу вовсе не достопримечательности Вискоса, а такое, чего ты не видела никогда в жизни. Chantal znała historie dziewcząt, które poszły z nieznajomymi do lasu i wszelki ślad po nich zaginął. Шанталь не раз читала о том, как девушки следовали за незнакомцем в чащу леса, а потом пропадали бесследно. W pierwszej chwili ogarnął ją strach, lecz zaraz jego miejsce zajęła tęsknota za przygodą. На мгновение охватил ее страх, но тотчас исчез, сменившись жаждой приключения. Ten mężczyzna nie odważy się zrobić jej krzywdy. Przecież dopiero co powiedziała mu, że wszyscy już o nim wiedzą, niezależnie czy dane, które podał w hotelu, są zgodne z rzeczywistością, czy nie. Да и потом, этот человек ни на что дурное просто не решится - она же только что сказала ему, что весь Вискос знает о нем, пусть даже сведения, которые он дал о себе, не соответствуют действительности. - Kim pan jest? - zapytała. - А кто вы такой? - спросила она. - Czy zdaje pan sobie sprawę, że jeśli prawdą jest to, co pan mówi, to mogę na pana donieść na policję za fałszowanie danych osobowych? - Если вы сейчас сказали мне правду, я ведь могу сообщить в полицию, что вы - не тот, за кого себя выдаете. Разве вам это не известно? - Obiecuję, że odpowiem na wszystkie pytania, ale najpierw proszę pójść ze mną. - Обещаю ответить на все твои вопросы, но сначала пойдем со мной. To zaledwie pięć minut drogi stąd. Это недалеко - минут пять ходьбы. Chantal zamknęła książkę, westchnęła głęboko i pomodliła się w duchu, czując, jak jej serce ogarnia na przemian strach i podniecenie. Шанталь захлопнула книгу, глубоко вздохнув и чувствуя, как в душе у нее страх перемешивается с восторженным ожиданием чего-то чудесного. Poszła za nieznajomym, pewna, że będzie to jeszcze jedno rozczarowanie w jej życiu obfitującym w spotkania, które na pierwszy rzut oka wydają się pełne obietnic, ale w końcu okazują się tylko niespełnionym snem o miłości. Потом поднялась и зашагала следом за незнакомцем, не сомневаясь, впрочем, что постигнет ее очередное разочарование: так уже бывало - и всякий раз начиналось с многообещающей встречи, чтобы вскоре превратиться в несбыточную мечту о любви. Mężczyzna podszedł do skał w kształcie litery Y, wskazał świeżo wzruszoną ziemię i poprosił dziewczynę, by zaczęła kopać. А чужеземец тем временем подвел ее к валуну, напоминавшему букву "У", показал Шанталь на холмик недавно вскопанной земли и попросил, чтобы девушка поглядела, что же там зарыто. - Pobrudzę sobie ręce - powiedziała. - I ubranie. - Испачкаюсь, - сказала Шанталь. - Руки перепачкаю и платье. Odłamał jakąś gałąź i podał dziewczynie. Чужеземец подобрал с земли ветку, сломал ее и протянул Шанталь. Zdziwiło ją jego zachowanie, ale postanowiła spełnić prośbę. Та удивилась, но, решив без спора делать все, что тот просит, принялась копать. Pięć minut później ukazała się przed nią żółtawa, zabrudzona sztabka metalu. Через пять минут перед ней оказался желтоватый, в комьях налипшей земли брусок. - Wygląda na złoto - powiedziała Chantal. - Похоже на золото, - сказала она. - Bo to jest złoto. - Это и есть золото. Moje złoto. Мое золото. Proszę zasypać je ziemią. Пожалуйста, закопай его. Posłuchała. Шанталь послушалась. Nieznajomy zaprowadził ją do następnej kryjówki. Чужеземец подвел ее к другому тайнику. Znów zaczęła kopać. Ku swemu zdumieniu odkryła wiele żółtych sztabek. Она снова принялась раскапывать землю, и на этот раз ее поразило, сколько же золота предстало ее глазам. - To też jest złoto i też jest moje - rzekł mężczyzna. - Это тоже золото. И оно тоже принадлежит мне. Chantal już chciała ponownie je zakopać, lecz poprosił, by tego nie robiła. Шанталь приготовилась было забросать яму землей, однако чужеземец попросил все оставить как есть. Usiadł na pobliskim kamieniu i zapalił cygaro. Obojętnie popatrzył na horyzont. Потом он присел на камень, закурил и уставился куда-то вдаль. - Dlaczego mi pan to pokazał? - Зачем вы мне это показали? - спросила Шанталь. Nie odezwał się ani słowem. Он молчал. - Kim pan jest, u licha? - Кто вы такой? I co pan tutaj robi? И что вы делаете в Вискосе? Dlaczego mi pan to pokazał? Для чего показали мне золото? Przecież mogę powiedzieć wszystkim, co pan tu ukrył! Разве вы не понимаете, что я могу всем рассказать о том, что скрыто на склоне этой горы? - Ileż pytań naraz! - westchnął nieznajomy, wpatrując się w góry, jakby zapomniał o obecności dziewczyny. - Слишком много вопросов сразу, - ответил чужеземец, не сводя глаз с горы и будто не замечая присутствия Шанталь. - Właśnie o to mi chodzi, żeby dowiedzieli się o tym inni. - Ну а насчет того, чтобы рассказать всем… Мне только этого и надо. - Obiecał mi pan odpowiedzieć na każde pytanie. - Вы ведь обещали мне ответить на все вопросы, если я приду сюда. - Niech pani nie wierzy w obietnice. - Прежде всего, не надо верить обещаниям. Świat jest ich pełen. Obietnic bogactwa, zbawienia, wiecznej miłości. А на свете их так много - обещают богатство, спасение души, любовь до гроба. Niektórzy sądzą, że mogą wszystko obiecać, inni zaś na to przystają, bo łudzą się, że zapewni im to lepszą przyszłość - tak chyba dzieje się w pani przypadku. Есть люди, которые считают себя вправе посулить все что угодно. Есть другие - те соглашаются поверить в любые посулы, лишь бы они гарантировали им иную, лучшую участь. Ты относишься к ним. Ci, którzy łamią obietnice, czują się bezsilni i sfrustrowani. Те, которые обещают и обещания не выполняют, в конце концов становятся бессильными и никчемными. To samo dzieje się z tymi, którzy gorączkowo chwytają się cudzych obietnic. И это же происходит с теми легковерными, что хватаются за обещанное. Rozgadał się, opowiadał chaotycznie o swoim życiu, o pewnej nocy, która odmieniła całkowicie jego los, o kłamstwach, w które musiał wierzyć, bo inaczej nie sposób było pogodzić się z rzeczywistością. Он намеренно все осложнял, ибо вел сейчас речь о своей собственной жизни, о той ночи, что изменила его судьбу, о лжи, которую вынужден принять, потому что правду принять было невозможно. Wiedział, że powinien wyrażać się prościej, mówić językiem bardziej zrozumiałym dla dziewczyny. А если он хотел, чтобы смысл его слов дошел до Шанталь, говорить с нею надо было на ее языке. Jednak Chantal w lot pojęła, o co chodzi. Однако девушка понимала почти все. Jak wszyscy starsi mężczyźni, chciał tylko uwieść młodą dziewczynę. Чужестранец, как и всякий мужчина в годах, наверняка думал только о том, как бы переспать с молоденькой. Jak każdy człowiek, uważał, że za pieniądze można kupić wszystko. Как и всякое человеческое существо, он был уверен, что за деньги можно получить все. Jak wszyscy przybysze, pewien był, że dziewczęta z prowincji są wystarczająco naiwne, by przyjąć każdą propozycję, byle dawała im bodaj cień szansy na wyrwanie się w świat. Как и всякий приезжий, он полагал, что провинциальные девушки столь наивны и неискушенны, что согласятся на любое предложение - реально прозвучавшее или подразумеваемое в воображении - хотя бы потому, что оно означает по крайней мере возможность когда-нибудь выбраться из захолустья. Nie był niestety ani pierwszym, ani ostatnim, który próbował ją omamić w tak pospolity sposób. Не он первый и, к сожалению, не он последний, кто пытается соблазнить ее так просто и грубо. Niepokoiło ją tylko złoto, jakie jej proponował. Nigdy nie sądziła, że jest aż tyle warta. Pochlebiało jej to, ale jednocześnie przerażało. Шанталь смущало только одно - слишком уж много золота он предлагал ей: она никогда и не думала, что стоит так дорого, и это одновременно и льстило ей, и вызывало у нее ужас. - Zbyt wiele doświadczyłam, aby wierzyć obietnicom - odpowiedziała, by zyskać na czasie. - Я не ребенок, чтобы верить обещаниям, - отвечала она, желая выиграть время. - Choć zawsze w nie pani wierzyła i nadal wierzy. - И тем не менее верила и продолжаешь верить. - Myli się pan. Wiem, że żyję w raju. Znam Biblię i nie popełnię tego samego błędu, co Ewa, która nie potrafiła zadowolić się tym, co miała. - Вы ошибаетесь; я знаю, что живу в раю, я читала Библию и не повторю ошибки Евы, которая не хотела довольствоваться тем, что имела. Oczywiście nie była to prawda i Chantal zaczęła się obawiać, że obcy zniechęci się i odejdzie. Разумеется, она говорила неправду и в глубине души уже начинала тревожиться, что чужеземец потеряет к ней интерес и уйдет прочь. Prawdę powiedziawszy, sama sprowokowała to spotkanie w lesie, wybierając sobie na czytanie książki miejsce, obok którego nieznajomy - czy tego chciał, czy nie - musiał przejść w drodze powrotnej i zagaić rozmowę. Mogło to oznaczać nową obietnicę, kilka dni marzeń o nowej miłości i o podróży w nieznane, daleko od miejsca, w którym się urodziła. На самом-то деле это она заманила чужеземца в ловушку, подстроив эту встречу в лесу и выбрав себе такой стратегически выгодный пункт, чтобы на обратном пути он никак не мог разминуться с нею, - так, чтобы было с кем поговорить, было от кого услышать обещание, а потом несколько дней кряду предаваться мечтам о том, что вот, может быть, придет новая любовь и она навсегда покинет долину, где родилась. Jej serce zostało już wielekroć zranione, a mimo to wciąż wierzyła, że spotka mężczyznę swojego życia. Несмотря на многочисленные сердечные раны, Шанталь верила, что еще повстречает человека, которого полюбит на всю жизнь. Na początku przepuszczała wiele okazji, uważając, że to jeszcze nie ten. Dzisiaj wiedziała już, że czas ucieka nieubłaganie, i gotowa była opuścić Yiscos z pierwszym lepszym, który zechce ją stąd zabrać, nawet gdyby nic do niego nie czuła. Было время, когда она отвергала представлявшиеся возможности, считая, что это - не то, что ей нужно, но теперь чувствовала, что время летит слишком быстро, быстрей, чем казалось прежде, и готова была покинуть Вискос с первым встречным, с любым, кто предложит увезти ее отсюда, пусть бы даже она и не испытывала к нему никаких чувств. Z pewnością nauczy się go kochać, bo miłość to też tylko kwestia czasu. Шанталь была совершенно уверена, что научится любить его: в конце концов, любовь, как и многое другое, - это вопрос времени. - To właśnie chciałbym wiedzieć: czy żyjemy w raju, czy w piekle? - przerwał jej rozmyślania nieznajomy. Размышления ее прервал голос чужеземца: - Вот я и хочу понять, где мы живем - в раю или в аду. Wszystko przebiegało zgodnie z jej przewidywaniami - obcy wpadał w sidła. Капкан захлопнулся. - W raju oczywiście. - В раю. Tyle że jeśli ktoś zbyt długo żyje w miejscu doskonałym, zaczyna się nudzić. Но даже рай в конце концов приедается. Rzuciła przynętę. Это был пробный шар. Chciała przez to powiedzieć: „Jestem wolna i gotowa”. То, что произнесла Шанталь, на самом деле означало: "Я свободна, я - не прочь". Następne jego pytanie powinno brzmieć: „Tak jak pani?”. А он теперь должен был бы спросить: "И тебе тоже рай приелся?" - Tak jak pani? - spytał nieznajomy. - И тебе тоже рай приелся? - спросил чужеземец. Musiała być czujna i nie okazywać zanadto zainteresowania, bo mogłaby go wystraszyć. Kto ma wielkie pragnienie, nie powinien pić zachłannie. Теперь надо вести себя поосторожней, не пороть горячку, не спугнуть добычу. - Czy ja wiem? Czasami myślę, że tak, innym znów razem, że nie potrafiłabym żyć z dala od Yiscos. - Сама не знаю. Иногда чувствую, что приелся, а иногда кажется, что мне суждено жить здесь и вдали от Вискоса я бы просто не выдержала. Teraz należało udać obojętność. Следующий шаг: изобразить полное безразличие. - No cóż, skoro nie chce mi pan powiedzieć nic o złocie, to podziękuję już za spacer. - Ну, ладно, раз уж вы мне ничего не хотите рассказать про это золото, то спасибо вам за приятную прогулку. Wracam nad strumień, do mojej książki. Пойду на свой бережок читать свою книжку. Спасибо. - Chwileczkę! Złapał przynętę. - Минутку! Ага! - Oczywiście, wytłumaczę, dlaczego złoto znalazło się wśród tych skał. Po cóż inaczej przyprowadzałbym panią tutaj? - Разумеется, я хочу объяснить тебе, что это за золото, а иначе зачем бы мне тебя приводить сюда? Seks, pieniądze, władza, obietnice… Секс, деньги, власть, посулы - так она и знала! Chantal udała, że spodziewa się jakiegoś zaskakującego wyjaśnienia. Mężczyźni uwielbiają czuć swoją przewagę, nie zdając sobie sprawy, iż w większości przypadków zachowują się w sposób całkowicie przewidywalny. Однако Шанталь сделала вид, будто ждет потрясающего открытия: мужчины находят какое-то странное удовольствие в ощущении своего превосходства, а того не знают, что в большинстве случаев ведут себя абсолютно предсказуемо. - Ma pan zapewne wielkie doświadczenie życiowe i wiele może mnie nauczyć. - Вы, должно быть, человек очень опытный, знающий жизнь и можете меня многому научить. No właśnie. Вот так и надо! Należało poluzować żyłkę, rzucić trochę pochlebstw, aby nie wystraszyć ofiary. To jest podstawowa zasada. Важнейшее правило - в нужный момент, чтобы не спугнуть, слегка ослабить хватку, погладить по шерстке. - Jednak muszę przyznać, iż ma pan fatalny zwyczaj prawienia morałów na temat obietnic i ludzkiej łatwowierności, zamiast odpowiadać na pytania wprost. - Вот только странная у вас привычка: в ответ на самый простой вопрос разводите длинные рацеи насчет обещаний или насчет того, как всем нам следует жить. Z przyjemnością zostanę, jeśli odpowie mi pan, kim jest i co tutaj robi. Я с большим удовольствием останусь, если только скажете то, о чем я вас спрашивала с самого начала: кто вы такой и что здесь делаете? Obcy oderwał wzrok od górskich szczytów i spojrzał na dziewczynę. Чужеземец, который до этой минуты продолжал созерцать горы, теперь перевел взгляд на девушку. Od lat spotykał najróżniejszych ludzi i teraz mógł niemal czytać w jej myślach. Ему столько лет приходилось иметь дело с разнообразнейшими представителями рода человеческого, что теперь он мог бы с большой долей вероятности сказать, о чем она думает. Z pewnością sądziła, że pokazując to złoto chciał jej zaimponować swoim bogactwem. Tak samo ona - starała się wywrzeć na nim wrażenie swoją młodością i obojętnym chłodem. Шанталь почти наверняка считает, что он показал ей золото, чтобы поразить своим богатством - точно так же, как сейчас она старается своей юностью и безразличием произвести впечатление на него. - Kim jestem? - Кто я такой? No cóż, powiedzmy, że człowiekiem, który poszukuje prawdy. Udawało mi się wprawdzie poznać ją w teorii, ale nigdy w praktyce. Ну, скажем, тот, кто уже довольно давно отыскивает одну истину; теоретически я ее установил, а проверить на практике не пришлось пока ни разу. - Prawdy jakiego rodzaju? - Что же это за истина? - Prawdy o ludzkiej naturze. - Она касается природы человеческой. Odkryłem, że jeśli nadarza się sposobność, by ulec pokusie, to niestety jej ulegamy. Я открыл, что если представляется нам возможность впасть в искушение, то в конце концов это непременно произойдет. Każda istota ludzka na ziemi potrafi czynić zło, zależy to tylko od okoliczności. Любое человеческое существо на земле - при благоприятных условиях, разумеется, - предрасположено творить зло. - Sądzę … - А я считаю… - Nieważne, co pani sądzi ani co sądzę ja, nie obchodzi mnie też, w co chcemy wierzyć. - Речь не о том, что считаешь ты, или что я считаю, или во что бы нам хотелось верить. Chodzi o to, czy moja teoria jest słuszna, czy nie. Речь о том, верна ли моя теория. Chce pani wiedzieć, kim jestem? Ты хотела знать, кто я? Przemysłowcem, bardzo bogatym i bardzo znanym. Stałem na czele koncernu zatrudniającego tysiące pracowników. Byłem bezwzględny, kiedy było trzeba, i wielkoduszny, gdy uważałem to za konieczne. Я - промышленник, я очень богат и очень известен, у меня под началом были тысячи людей, я был с ними в случае необходимости жесток, а когда нужно - добр. Przekroczyłem wszelkie możliwe granice rozkoszy i poznania, doznawałem tego, co innym nawet się nie śni. "Я - тот, кто въяве испытал такое, что другим людям не привидится и во сне, тот, кто обретал безграничность блаженства и обладал беспредельностью постижения. Jestem człowiekiem, który żył w raju, ale zdawało mu się, że jest uwięziony w piekle życia rodzinnego i rutyny, i który piekło całkowitej wolności uznał za raj. Я - тот, кто познал рай, считая, что томится в преисподней семейной обыденщины, и тот, кто познал ад, хотя мог бы наслаждаться раем полной свободы. Oto kim jestem - człowiekiem, który był i dobry, i zły. Być może, jestem osobą najlepiej przygotowaną do odpowiedzi na pytanie o istotę człowieczeństwa - i właśnie dlatego tu jestem. Я - тот, кто всю свою жизнь творил и добро, и зло, и, думаю, никто на свете не подготовлен лучше, чем я, к ответу на мой вопрос о самой сути бытия. И вот поэтому я здесь. Wiem, o co mnie teraz pani zapyta. И я знаю, о чем ты сейчас спросишь". Chantal poczuła, że traci panowanie nad sytuacją. Musiała natychmiast wziąć się w garść. Сбитая с толку Шанталь почувствовала, что необходимо сейчас же вновь обрести почву под ногами. - Sądzi pan, że zapytam, dlaczego mi pan pokazał to złoto? - Вы ждете, что я спрошу: "Для чего вы показали мне золото?" Ale tak naprawdę chciałabym wiedzieć, dlaczego bogaty i sławny przemysłowiec przyjeżdża do Yiscos w poszukiwaniu odpowiedzi, którą mógłby znaleźć w książkach, na uniwersytetach lub konsultując się z jakimś uczonym. А на самом деле я хочу знать, что делать у нас в Вискосе промышленнику с громким именем и большими деньгами, если ответ на свой вопрос он может получить, порывшись в книгах, поучившись в университете или просто принаняв какого-нибудь знаменитого философа. Nieznajomemu spodobała się bystrość dziewczyny. Чужеземцу пришлась по вкусу сообразительность Шанталь. Był zadowolony z siebie: jak zwykle wybrał właściwą osobę. Вот и славно: он опять - впрочем, как и всегда - сделал правильный выбор. - Przyjechałem do Yiscos, bo zaświtał mi w głowie pewien pomysł. - Я пришел в Вискос потому, что у меня созрел план. Dawno temu widziałem w teatrze sztukę autora o nazwisku Durrenmatt. Za pewne pani go zna… Я как-то видел в театре пьесу Дюрренматта, ты наверняка знаешь такого? Była to prowokacja. Ta młoda dziewczyna nigdy oczywiście nie słyszała o Durrenmatcie, a teraz będzie udawała, że wie, o kogo chodzi, i przyjmie swój nonszalancki ton. Это была чистейшая провокация: совершенно ясно, что девушка понятия о нем не имеет, но сейчас же снова примет безразличный вид, словно отлично понимает, о ком идет речь. - Niech pan mówi dalej - odpowiedziała, zachowując się dokładnie tak, jak przewidywał. - Ну, дальше, - сказала Шанталь с напускным равнодушием. - Cieszę się, że zna go pani, ale proszę mi pozwolić powiedzieć, o jaką sztukę chodzi - cedził uważnie słowa, tak by cynizm nie przebijał przez nie zbyt mocno, ale by dobitnie zrozumiała, że wie, iż ona kłamie. - Рад, что ты знаешь это имя, но, с твоего позволения, напомню, о какой именно пьесе я толкую, - он тщательно обдумывал каждое слово, добиваясь того, чтобы фраза звучала без преувеличенного цинизма, но с твердостью, присущей речам того, кто лжет сознательно и намеренно. - Otóż w tej sztuce pewna kobieta zdobywa fortunę i wraca do rodzinnego miasta tylko po to, by poniżyć i zniszczyć mężczyznę, który ją odrzucił, gdy była młoda. - Действие там происходит в маленьком городке, куда приезжает некая дама, которая раньше там жила, причем приезжает она исключительно с одной целью - унизить и уничтожить человека, в молодости отвергшего ее. Całym jej życiem, małżeństwem, sukcesem finansowym kierowała wyłącznie żądza zemsty na swej pierwszej miłości. В подоплеке всей ее жизни, ее замужеств, вполне осуществившегося стремления разбогатеть лежит одно желание: отомстить тому, кто был ее первой любовью. Wtedy postanowiłem pojechać do położonej z dala od świata miejscowości, w której mieszkańcy patrzą na życie z radością i spokojem. "И вот тогда я затеял свою собственную игру - решил прийти в какое-нибудь захолустное местечко, отъединенное от всего мира. Туда, где люди смотрят на жизнь радостно, мирно, сочувственно. Chciałem wystawić ich na próbę i sprawdzić, czy dadzą się nakłonić do złamania jednego z dziesięciu przykazań. Прийти - и попробовать сделать так, чтобы они нарушили кое-какие основные заповеди". Chantal odwróciła głowę. Шанталь повернула голову и стала смотреть на горы. Wiedziała, że nieznajomy się zorientował, iż nigdy nie słyszała o pisarzu, o którym mówił. Obawiała się, że na dodatek zacznie ją wypytywać o przykazania. Nie była bardzo religijna i nie miała o nich pojęcia. Она поняла: чужеземец догадался о том, что имя Дюрренматта ей ничего не говорит, и теперь с опаской ждала, не спросит ли он ее о заповедях, а она всегда была далека от религии и потому понятия о них не имела. - W tym miasteczku wszyscy są uczciwi, poczynając od pani - ciągnął nieznajomy. - В этом городе все люди, начиная с тебя, - честные, - продолжал чужеземец. - Pokazałem pani sztabkę złota, która pozwoliłaby pani zdobyć niezależność. Mogłaby pani wyjechać stąd, poznać świat, robić to wszystko, o czym zawsze marzą dziewczęta z prowincji. - Я показал тебе слиток золота, которое могло бы сделать тебя независимой, позволило бы уехать отсюда, путешествовать по свету - словом, дало бы все, о чем мечтают девушки из глухих маленьких городков. Ale ta sztabka pozostanie tam, gdzie jest. Pani wie, że ona należy do mnie, lecz mogłaby ją pani sobie przywłaszczyć i złamać przykazanie „Nie kradnij”. Золото останется здесь, а ты, зная, что оно принадлежит мне, если пожелаешь, все же сможешь забрать его. А когда заберешь, то преступишь заповедь "Не укради". Dziewczyna spojrzała na niego niespokojnie. Девушка поглядела на него. Co do dziesięciu pozostałych sztabek - dodał - to jest ich dość, by każdy z mieszkańców Yiscos nie musiał już pracować do końca życia. - Ну а что касается десяти других слитков, то благодаря этому золоту все жители Вискоса до конца дней своих избавились бы от необходимости работать, - продолжал чужеземец. Nie chciałem, aby je pani na powrót zakopała, bo nie będą tu dłużej leżeć. Zamierzam je przenieść w inne, mnie tylko znane miejsce. - Я не попросил тебя забросать слитки землей, потому что намереваюсь перепрятать их в такое место, знать о котором буду я один. Chcę, aby po powrocie powiedziała pani wszystkim, że je pani widziała i że gotów jestem im je dać, pod warunkiem że zrobią coś, co nigdy nie przyszłoby im do głowy. Я хочу, чтобы ты, когда вернешься в город, рассказала, что видела золото и что я готов вручить его жителям. При одном условии - они должны будут сделать такое, о чем никогда и помыслить не смели. - Na przykład? - Например? - Nie chodzi o przykład, lecz o coś bardzo konkretnego. Chcę, aby złamali przykazanie „Nie zabijaj”. - Пример приводить не стану, а просто скажу: я желаю, чтобы они нарушили заповедь "Не убий". - Co takiego?! - przeraziła się. - Что? - чуть не вскрикнула Шанталь. - Dobrze pani usłyszała. - То, что слышишь. Chcę, aby popełnili zbrodnię. Я желаю, чтобы они совершили преступление. Nieznajomy zauważył, że dziewczyna zesztywniała i gotowa była odejść, nie wysłuchawszy do końca, o co mu chodzi. Тут он заметил, что тело девушки напряглось, и понял, что в любую минуту она может вскочить и уйти, не дослушав окончания его истории. Musiał więc szybko zdradzić jej swój plan. Следовало торопиться, чтобы сообщить ей все задуманное. Daję wam tydzień. - Я даю им неделю сроку. Jeśli w ciągu siedmiu dni ktoś zostanie tutaj zabity - może to być starzec, z którego już nie ma wiele pożytku, ktoś nieuleczalnie chory lub upośledzony umysłowo, kto tylko przysparza kłopotów innym, zresztą jest mi obojętne, kto padnie ofiarą - złoto stanie się własnością mieszkańców Yiscos, a ja udowodnię sobie samemu, że wszyscy jesteśmy źli. Если к исходу седьмых суток кто-нибудь из жителей Вискоса - не важно, будет ли это бесполезный старик, или неизлечимый больной, или слабоумный дурачок, с которым столько хлопот, - будет найден убитым, то я вручу золото вашему городу и приду к выводу, что все мы отягощены злом. Jeśli pani ukradnie sztabkę złota, ale miasteczko oprze się pokusie, albo na odwrót, to uznam, że są na świecie i ludzie dobrzy, i ludzie źli, a to postawi mnie przed poważnym problemem, oznaczać to bowiem będzie, że tę walkę - toczoną na płaszczyźnie duchowej - może wygrać każda ze stron. Если же ты украдешь слиток, а Вискос сумеет побороть искушение - или случится наоборот, - это убедит меня в том, что есть на свете и дурные, и хорошие люди, и поставит в затруднительное положение, поскольку будет означать духовную борьбу, исход которой неясен, ибо победу может одержать и та, и другая сторона. Czy wierzy pani w Boga, w siły nadprzyrodzone, w walkę między aniołami a demonami? Ты-то сама веришь в Бога, в жизнь духа, в битву между ангелами и демонами? Chantal milczała i nieznajomy zrozumiał, że zadał pytanie w niewłaściwym momencie. Istniało ryzyko, że dziewczyna odwróci się na pięcie i nie pozwoli mu dokończyć. Шанталь ничего не отвечала, и он понял, что рискует: вопрос не ко времени - девушка может просто-напросто повернуться к нему спиной и убежать, не дав договорить. Dość ironii, trzeba przejść do sedna sprawy. Так что довольно иронии, пора переходить прямо к делу. - Jeśli natomiast opuszczę to miejsce z moimi jedenastoma sztabkami złota, to okaże się, że wszystko, w co pragnąłem wierzyć, jest wierutnym kłamstwem. - А если мне придется покинуть Вискос вместе со всеми одиннадцатью слитками, это будет значить: все, во что я хотел верить, оказалось ложью. Nie takiej odpowiedzi poszukuję, ponieważ moje życie byłoby znośniejsze, gdybym to ja miał rację, a świat okazał się zły. Я умру, получив ответ, который бы мне не хотелось получать, потому что жизнь была бы более приемлемой, окажись я прав и убедись в том, что в мире преобладает зло. Cierpieć będę nadal tak samo, bo to nie ukoi mojego cierpienia, jednak jeśli cierpią wszyscy, ból jest łatwiejszy do zniesienia. "Хотя при этом я страдал бы по-прежнему, но когда страдают все, легче переносить боль. Natomiast jeśli tylko niektórzy są skazani na wielkie tragedie, to w dziele Stworzenia tkwi ogromny błąd. А если лишь некоторым суждено сталкиваться с великими трагедиями, то, значит, в замысле Творца и его творении что-то не так". Chantal poczuła łzy pod powiekami, lecz starała się panować nad sobą. Глаза Шанталь были полны слез, но, собрав все силы, она овладела собой: - Dlaczego pan to robi? - Зачем вы задумали это? Dlaczego wybrał pan to miasto? Почему избрали для этого мой Вискос? - Nie chodzi tu wcale o panią ani o miasto. Myślę tylko o sobie. Dzieje jednego człowieka są dziejami wszystkich ludzi. - Дело ведь не в тебе и не в твоем городишке: я думаю лишь о себе, ибо в истории одного человека заключена история всего человечества. Chcę wiedzieć, czy jesteśmy dobrzy, czy źli. Я желаю знать, хороши мы или плохи. Jeśli jesteśmy dobrzy, to sprawiedliwy i miłujący Bóg odpuści mi moje grzechy. Wybaczy mi, że źle życzyłem moim prześladowcom i w najważniejszych chwilach życia podjąłem błędne decyzje. Wybaczy mi nawet tę propozycję, którą teraz pani składam - bo to On popchnął mnie w krainę cienia. Если хороши, значит, Бог - справедлив и простит меня за все, что я сделал: простит мне то зло, которого я желал тем, кто пытался погубить меня, те неверные решения, которые принимал в самые важные минуты жизни, и то предложение, которое я сделал тебе пять минут назад. Простит, потому что это Он подтолкнул меня на порочный путь. Jeśli zaś jesteśmy źli, to wszystko jest dozwolone, a ja nigdy nie popełniłem żadnego błędu. Wszyscy jesteśmy z góry skazani, bez względu na to, jak w życiu postępujemy. Nie możemy odkupić naszych win, albowiem zbawienie znajduje się poza zasięgiem myśli i działań człowieka. "Ну а если мы плохи, тогда все позволено, и я никогда не совершал ошибочных шагов, и все мы уже обречены, и всё, что мы делаем в земной нашей жизни, особенного значения не имеет, ибо избавление от загробных мук не зависит ни от мыслей человеческих, ни от его деяний". Zanim Chantal odeszła, zdążył dodać: И, прежде чем Шанталь убежала, он успел добавить: - Może pani odmówić. - Может статься, ты решишь не иметь со мной дела. Wtedy powiem mieszkańcom Yiscos, że mimo usilnych próśb nie chciała mi pani pomóc i sam im złożę moją propozycję. Но в этом случае я сам расскажу всем, что дал тебе возможность помочь жителям Вискоса, а ты ее отвергла. Я сам предложу им то же, что предлагал тебе. Jeśli wówczas zdecydują się kogoś zabić, będzie wielce prawdopodobne, że wybiorą właśnie panią. И если они решат убить кого-нибудь, то, весьма вероятно, жертвой станешь ты. Mieszkańcy Yiscos szybko przywykli do rytmu dnia przybysza, który budził się wcześnie, zjadał obfite śniadanie i wychodził w góry pomimo śniegu, który zaczął padać już następnego dnia po jego przybyciu i wkrótce zamienił się w szalejącą niemal bez ustanku zamieć. Обитатели Вискоса быстро узнали привычки чужеземца: он просыпался рано, выпивал чашку крепчайшего кофе и отправлялся бродить по окрестным горам, нимало не смущаясь дождем, который как зарядил со второго дня его пребывания в городке, так и лил почти без перерыва, время от времени замерзая на лету и превращаясь в снег. Nigdy nie jadał obiadu, wracał do hotelu po południu, zamykał się w pokoju i zapadał w drzemkę - tak przynajmniej się wszystkim zdawało. Чужеземец никогда не обедал и имел обыкновение, вернувшись во второй половине дня в отель, запираться у себя в номере и - как все полагали - ложиться спать. O zmierzchu znów wychodził na spacer, tym razem wokół miasteczka. Под вечер чужеземец снова предпринимал прогулки, но теперь уже - в окрестностях городка. Do kolacji zawsze zasiadał jako pierwszy, zamawiał najbardziej wyszukane dania, nie dając się zwieść cenie, wybierał najlepsze wina - co niekoniecznie znaczyło najdroższe - wypalał papierosa i szedł do baru, gdzie od pierwszego wieczoru starał się zaprzyjaźnić ze stałymi bywalcami. Он всегда первым появлялся в ресторане, безошибочно умел выбрать наиболее изысканные блюда, причем руководствовался не ценой, заказывал самое лучшее вино - а лучшее вовсе не обязательно значит "самое дорогое", - потом закуривал и шел в бар, где постепенно завел приятельские отношения с местными завсегдатаями обоего пола. Lubił słuchać opowieści o okolicach i ludziach zamieszkujących niegdyś Yiscos. Mówiono, że ongiś było to spore miasto, o czym świadczyły ruiny domostw położonych u wylotu trzech istniejących do dziś ulic. Wypytywał o zwyczaje i przesądy, których życie tutejszych ludzi nadal było pełne, o sposoby hodowli i uprawy ziemi. Ему нравилось слушать истории о здешних местах, о том, кто населял Вискос много лет назад (считалось, что некогда город был гораздо крупнее, чем сегодня, что и подтверждали развалины нескольких зданий на оконечностях трех городских улиц), о местных обычаях, поверьях и суевериях, столь присущих людям, которые сами возделывают землю, о всякого рода новых веяниях в земледелии и скотоводстве. Sam o sobie opowiadał sprzeczne historie: raz mówił, że był marynarzem, kiedy indziej wspominał wielkie fabryki broni, którymi jakoby kierował, albo czasy kiedy porzucił wszystko i zaszył się w jakimś klasztorze w poszukiwaniu Boga. Когда же приходил его черед рассказывать о себе, начинались противоречия - то он говорил, что был когда-то моряком, то упоминал об огромных оружейных заводах, которыми руководил до тех пор, пока все не бросил и не затворился в монастыре в поисках Бога. Ludzie, wychodząc z baru, zastanawiali się na głos, czy mówił prawdę, czy kłamał. Выйдя из бара, местные спорили - правда все это или вранье. Burmistrz uważał, że człowiek może robić w życiu wiele rzeczy, może być i fabrykantem, i mnichem, chociaż mieszkańcy Yiscos sądzili, że ich los był od dziecka przesądzony. Proboszcz zaś uznał, że przybysz to człowiek zagubiony, który przyjechał do Yiscos, by odnaleźć samego siebie. Мэр считал, что ничего нет необычного в том, что человек бывал в жизни и тем, и другим, и третьим, хотя жители Вискоса от младых ногтей знали, какая судьба уготована каждому из них; священник же придерживался иного мнения: он думал, что чужеземец, некогда сбившись с пути и растерявшись, приехал в здешние края, чтобы вновь обрести себя. Jedno było pewne dla wszystkich - że nieznajomy pozostanie w miasteczku jedynie przez siedem dni. Właścicielka hotelu słyszała, jak telefonował na stołeczne lotnisko, aby potwierdzić swój lot, o dziwo do Afryki, a nie do Ameryki Południowej. Все были убеждены только в одном - чужеземец пробудет в их городке не больше недели; хозяйка гостиницы рассказала, будто ее постоялец позвонил в столичный аэропорт подтвердить дату своего отлета, и вот что любопытно - летел он в Африку, а вовсе не в Южную Америку. Zaraz po tej rozmowie wyjął z kieszeni plik banknotów, chcąc uregulować z góry rachunek za pokój, chociaż właścicielka zapewniała, że ma do niego zaufanie. Сразу же после этого телефонного разговора он достал из кармана пачку кредиток и заплатил вперед и за номер, и за еду, хоть хозяйка и уверяла, что доверяет ему. Skoro jednak nalegał, zasugerowała mu, by zapłacił kartą kredytową, jak to zwykle czynili goście hotelowi. Tym sposobem w razie nagłej potrzeby, miałby w kieszeni gotówkę. Однако он настоял на своем, и тогда она предложила ему, как всем прочим постояльцам, расплатиться кредитной карточкой - в этом случае у него остались бы наличные на всякий непредвиденный случай: мало ли как обернется дело. „W Afryce mogą nie honorować kart kredytowych” - chciała dodać, ale w porę ugryzła się w język. Gdyby wyszło na jaw, że podsłuchiwała rozmowę, albo co gorsze, że uważa jedne kraje za bardziej zacofane od innych - byłaby to kompromitacja. "Может, в Африке не принимают кредитные карточки", - хотела добавить она, но сочла, что было бы неделикатно, во-первых, показывать, что слышала телефонный разговор своего постояльца, а во-вторых, намекать, что одни части света более развиты, нежели другие. Nieznajomy podziękował za troskę i grzecznie poprosił, aby jednak przyjęła pieniądze. Чужеземец поблагодарил ее за участие, но учтиво отказался. Przez trzy następne wieczory płacił - zawsze gotówką - za kolejkę w barze dla wszystkich. Три вечера подряд он ставил угощение - опять же за наличные - всем, кто оказывался в баре. Coś takiego nigdy dotąd nie zdarzyło się w Yiscos, dlatego szybko poszły w niepamięć wszelkie wzajemnie się wykluczające opinie na jego temat. Zaczęto dopatrywać się w nieznajomym duszy szlachetnej i przyjacielskiej, człowieka bez uprzedzeń, który nie wywyższał się nad innych. Такого никогда еще не случалось в Вискосе, а потому посетители, тотчас позабыв обо всех нестыковках и противоречиях в рассказах чужеземца, сочли его человеком щедрым и дружелюбным, лишенным предрассудков и склонным относиться к ним, обитателям провинциального захолустья, как если бы они были жителями больших городов. Odtąd wieczorne dyskusje przybrały inny ton. Gdy zamykano bar, część ostatnich gości przyznawała rację burmistrzowi, twierdząc, iż przybysz jest człowiekiem doświadczonym przez los, zdolnym docenić wartość przyjaźni. Reszta opowiadała się po stronie księdza, który znał się na ludzkiej duszy, i był zdania, że jest on raczę] człowiekiem samotnym, poszukującym nowych przyjaciół albo nowego sensu życia. И заспорили теперь уже о другом: перед самым закрытием бара одни припозднившиеся посетители заявляли, что мэр попал в самую точку и чужеземец на самом деле много чего повидал на своем веку, а потому понимает ценность истинной дружбы; прочие же склонялись к мнению, высказанному священником, по должности призванным разбираться в чужом душевном устройстве, и соглашались, что чужеземец - человек одинокий, ищущий новых друзей или новый взгляд на мир. Tak czy owak wszyscy mieszkańcy Yiscos zgadzali się co do tego, że jest miły i czuli, że kiedy w najbliższy poniedziałek wyjedzie, będzie im go brakowało. Так или иначе, гость всем пришелся по вкусу, и жители Вискоса ни минуты не сомневались, что, когда в следующий понедельник он уедет, им будет его очень не хватать. Poza tym wszyscy doceniali jego takt, który ujawnił się przy pewnej niezbyt istotnej kwestii. Zazwyczaj podróżni, szczególnie ci przybywający samotnie, próbowali nawiązać rozmowę z obsługującą bar Chantal Prym, zapewne w nadziei na przelotny romans czy może coś więcej. Помимо всего прочего, было отмечено, что он - человек скромнейший, а сделан был этот вывод на основании такой вот немаловажной подробности: все прочие приезжие мужчины - особенно если приезжали они в одиночку - непременно старались завязать беседу с Шанталь Прим, девушкой, работавшей в баре, то ли в надежде закрутить с нею мимолетный романчик, то ли еще почему. Jednak nieznajomy zwracał się do niej tylko zamawiając drinki i nigdy nie rzucał w jej stronę uwodzicielskich ani tym Этот же путешественник обращался к Шанталь лишь для того, чтобы сделать заказ, и не бросал на нее многозначительно-масленые взгляды. Przez trzy kolejne noce od spotkania nad strumieniem Chantal prawie nie zmrużyła oka. После встречи у реки Шанталь три ночи практически глаз не смыкала. Wicher szalał na dworze, kołatał zdezelowanymi okiennicami. Ветер, то усиливавшийся, то стихавший, сотрясал железные ставни, и под его ударами они лязгали так, что сердце замирало. Dziewczyna budziła się raz po raz, zlana potem, choć z oszczędności wyłączała na noc ogrzewanie. Если же ей удавалось ненадолго забыться сном, то просыпалась она вся в испарине, хотя из экономии всегда отключала на ночь отопление. Pierwszą noc spędziła po stronie Dobra. В первую ночь она обнаружила себя перед лицом Добра. Pomiędzy dwoma sennymi koszmarami, których nie pamiętała po przebudzeniu, modliła się i prosiła Boga o pomoc. В промежутке между двумя кошмарами, которые ей потом не удавалось вспомнить, она молилась Богу и взывала к нему о помощи. Ani przez chwilę nie zaświtała jej w głowie myśl, by komukolwiek opowiedzieć o tym, co usłyszała od nieznajomego w lesie, i stać się posłanniczką grzechu i śmierci. Ей и в голову ни на миг не приходило рассказать о том, что она слышала, то есть стать провозвестницей греха и смерти. W pewnej chwili stwierdziła, że Bóg jest zbyt daleko, by ją usłyszeć, i zaczęła się modlić do swojej nieżyjącej już babki, która ją wychowywała, po tym jak matka Chantal zmarła podczas porodu. В данный момент она сочла, что Бог - так далеко от нее, что не услышит, и потому принялась молиться своей бабушке, которая, после того как мать Шанталь умерла в родах, вырастила ее и воспитала. Z całych sił chwytała się myśli, że Zło panoszyło się już kiedyś po tych ziemiach i odeszło na zawsze. Теперь и бабушки давно не было на свете. Шанталь изо всех своих сил цеплялась вот за какую мысль - Зло однажды уже побывало здесь и теперь ушло навсегда. Wiedziała, że mimo codziennych trosk i kłopotów mieszkańcy Yiscos są ludźmi na wskroś uczciwymi, godnymi szacunku, rzetelnie wypełniają swoje obowiązki i mogą każdemu śmiało spojrzeć w oczy. В личной, как говорится, жизни девушки хватало всяческих неприятностей, но она, тем не менее, всегда помнила, что ее городок населяют люди честные, неукоснительно исполняющие свой долг, идущие по жизни с гордо поднятой головой и всеми в округе уважаемые. Lecz nie zawsze tak było. Przez ponad dwa stulecia gnieździła się tutaj najgorsza hołota i w tamtych czasach przyjmowano to jako rzecz naturalną, tłumacząc sobie, iż to rezultat klątwy rzuconej przez Celtów po klęsce zadanej im przez Rzymian. Однако так было не всегда - на протяжении двух с лишним столетий обитали в Вискосе наихудшие представители рода человеческого, а все прочие принимали это обстоятельство как нечто вполне естественное и объясняли это проклятием кельтов, разбитых римлянами в сражении. Działo się tak aż do chwili, gdy spokój i odwaga jednego człowieka, który nie wierzył w siłę klątw, lecz w moc błogosławieństw, odmieniły los jego ziomków. Так продолжалось до тех пор, пока ее народ не воспрял благодаря безмолвной отваге одного-единственного человека, который верил не в проклятия, а лишь в благословения. Wsłuchując się w uderzenia ciężkich okiennic, Chantal przypominała sobie opowiadanie babki. Шанталь слушала, как позвякивают под порывами ветра ставни, и вспоминала, как бабушка рассказывала ей эту историю. „Przed wieloma laty pewien pustelnik, znany później jako święty Sawin, mieszkał w jednej z okolicznych grot. "Много-много лет назад жил в одной из здешних пещер некий отшельник, который впоследствии прославился под именем св. Савиния. Yiscos było wówczas przygranicznym miasteczkiem, zaludnionym przez zbiegłych bandytów, przemytników, prostytutki, łotrów i awanturników poszukujących towarzystwa ludzi sobie podobnych, morderców zbierających siły przed kolejną rzezią. В те времена Вискос был приграничным местечком, населенным разбойниками, укрывавшимися от правосудия, контрабандистами, проститутками, искателями приключений, которые подыскивали здесь себе сообщников, и наемными убийцами, отдыхавшими между двумя злодействами. Najgorszy z nich, Arab imieniem Ahab, panował nad całą okolicą, ściągając ogromne podatki od wieśniaków, którzy starali się mimo wszystko jakoś wiązać koniec z końcem i godnie żyć. Самым страшным и бессовестным из всех был араб по имени Ахав - он-то и взял власть над городком и его окрестностями, обложил непомерными податями земледельцев, которые все еще пытались жить достойно и честно. Pewnego dnia Sawin opuścił swoją grotę, udał się do domu Ahaba i poprosił o nocleg. Однажды Савиний покинул свою пещеру, пришел к дому Ахава и попросился переночевать. - Czyżbyś nic o mnie nie słyszał? - roześmiał się szyderczo Ahab. - Jestem łotrem, który ściął wiele głów na tych ziemiach. Twoje życie nic dla mnie nie znaczy. - Разве ты не знаешь, что я - убийца, что у себя на родине я отправил на тот свет многих и что твоя жизнь не стоит для меня ничего? - рассмеялся Ахав. - Wiem o tym - odrzekł Sawin. - Знаю, - ответил Савиний. - Ale dość już mam mojej pustelni i chciałbym spędzić przynajmniej jedną noc pod twoim dachem. - Но я устал жить в пещере. Пусти меня в дом хотя бы на одну ночь. Ahabowi nie w smak była sława świętego, która mogła się równać tylko z jego sławą - nie chciał się nią dzielić z kimś tak słabym jak Sawin. Ахав знал, что слава святого не уступает его собственной, и это беспокоило его, ибо славу свою не желал делить ни с кем, а с таким немощным и хилым человеком - и подавно. Dlatego postanowił zabić go jeszcze tej samej nocy, aby pokazać wszystkim, że to on jest jedynym prawowitym władcą Yiscos. И потому он решил в ту же ночь убить его, чтобы показать всем, кто здесь хозяин, истинный и единственный. Jakiś czas gawędzili. Они немного поговорили. Ahaba poruszyły słowa świętego, jednak był człowiekiem podejrzliwym i od dawna nie wierzył już w Dobro. На Ахава произвели впечатление слова святого, но он по натуре был человек недоверчивый и уже давно не верил в Добро. Wskazał Sawinowi posłanie i ku przestrodze zaczął ostrzyć nóż. Разбойник указал святому отшельнику место для ночлега, а сам с угрожающим видом принялся точить нож. Sawin przyglądał mu się przez jakiś czas, po czym zamknął oczy i zasnął. Савиний некоторое время наблюдал за ним, а потом закрыл глаза и уснул. Ahab ostrzył nóż przez całą noc. Ахав точил нож всю ночь. Wczesnym rankiem, gdy Sawin obudził się, ujrzał Ahaba plączącego przy jego posłaniu. А утром, когда отшельник проснулся, встретил его рыданиями: - Nie wystraszyłeś się mnie, ani też pochopnie nie osądziłeś. - Ты не испугался и не осудил меня. Ty pierwszy spędziłeś noc pod moim dachem, wierząc, że jestem dobry i zdolny dać schronienie potrzebującym. Впервые в жизни кто-то провел ночь рядом со мной, поверив, что я могу быть добр и способен приютить под своим кровом тех, кто в этом нуждается. Ponieważ wierzyłeś, że mogę postąpić uczciwie, nie mogłem zrobić inaczej. Я поступил так потому, что ты поверил, будто я могу так поступить. Z dnia na dzień Ahab porzucił bandyckie życie i zaczął na swoim terenie wprowadzać zmiany. И с той минуты Ахав оставил свой преступный промысел и взялся менять жизнь в округе. Wtedy to Yiscos przestało być przygraniczną kryjówką dla szumowin i stało się ośrodkiem handlu. Вот тогда Вискос из прибежища разнообразных подонков общества мало-помалу стал превращаться в город, игравший важную роль в торговле между двумя государствами, между которыми был расположен". Oto co powinnaś wiedzieć i o czym powinnaś zawsze pamiętać”. - Да, это так. Chantal wybuchnęła płaczem, dziękując babce za opowiedzenie jej tej historii. Шанталь перестала плакать и мысленно поблагодарила бабушку за то, что привела ей на память эту давнюю историю. Jej sąsiedzi byli dobrzy i mogła im zaufać. В Вискосе живут хорошие люди, и она может доверять им. Kiedy próbowała na nowo zasnąć, przyszła jej do głowy myśl, że wyjawi im, co wie o nieznajomym, tylko po to, żeby zobaczyć jego przerażoną minę w chwili, gdy mieszkańcy go stąd przepędzą. Девушка попыталась заснуть, а покуда сон не шел, представляла, как расскажет горожанам все, что она услышала от чужеземца. Можно себе вообразить, какой испуг и изумление будут у него на лице, когда жители Вискоса выгонят его вон. Wieczorem jak zwykle przybysz wszedł do baru i zagaił rozmowę - zupełnie jak turysta, udający, że obchodzi go sposób, w jaki strzyże się tu owce czy wędzi mięso. А на следующий день она с удивлением смотрела, как чужеземец, выйдя из ресторана, направился туда, где размещались бар, стойка портье и магазин местных продуктов, и, словно самый обычный турист, как ни в чем не бывало, завел с завсегдатаями разговор, делая вид, будто ему интересны стрижка овец или способы вяления мяса. Mieszkańcom Yiscos zdawało się, że przyjezdnych zawsze fascynował ich zdrowy, naturalny tryb życia, dlatego powtarzali w nieskończoność te same opowieści o urokach życia z dala od cywilizacji, choć każdy z nich w głębi serca marzył o tym, by znaleźć się gdzieś daleko stąd, wśród samochodów zanieczyszczających powietrze i w dzielnicach, gdzie nigdy nie jest bezpiecznie - z tej prostej przyczyny, że wielkie miasta zawsze fascynowały ludzi z prowincji. Жители Вискоса считали, что иностранцы не могут не восторгаться той здоровой и естественной жизнью, которая течет в их городке, и потому твердили - и всякий раз все пространней - одно и то же: о том, как славно жить вдали от пороков современной цивилизации, хотя на самом деле каждый из них мечтал бы очутиться среди скопища автомобилей, отравляющих атмосферу вредными выхлопами, в каменных джунглях, где каждый шаг сопряжен со смертельным риском. Происходило это оттого, что большие города оказывают магическое, завораживающее воздействие на крестьян. Jednak kiedy zjawiał się jakiś gość, okazywali w słowach - tylko w słowach - radość płynącą z życia w raju utraconym, starając się przekonać siebie samych, że przyjście na świat właśnie tutaj było wspaniałym darem losu, graniczącym z cudem. Однако стоило лишь появиться в Вискосе приезжему, как все местные наперебой и с таким жаром, будто старались убедить не только его, но и самих себя, принимались благословлять свою судьбу за то, что им выпало счастье проживать в настоящем раю, за чудо родиться здесь. Zapominali przy tym, że jak dotąd żaden z przyjezdnych nie zdecydował się porzucić wszystkiego i zamieszkać w Yiscos. Они словно бы и не помнили, что ни один из постояльцев гостиницы до сей поры почему-то не решил, бросив все, обосноваться в Вискосе. W barze panował pogodny nastrój, choć nieco zepsuła go jedna uwaga nieznajomego: Текла оживленная и приятная беседа, и все шло гладко, покуда чужеземец не отпустил реплику, которую не должен был отпускать: - Tutejsze dzieci są bardzo dobrze wychowane. - Какие у вас в Вискосе воспитанные дети! Wiele podróżowałem i wiem, że wszędzie dzieci krzyczą od rana, a tutaj jest tak cicho. Они никогда не вопят под окнами по утрам - не то что в других городах, где мне приходилось бывать. Po chwili konsternacji, jako że w Yiscos nie było dzieci, ktoś zapytał przybysza, jak mu smakuje tutejsza kuchnia, i rozmowa potoczyła się normalnym torem. Rozpływano się nad urokami życia na prowincji, użalano nad pośpiechem i hałasem wielkich miast. Поскольку в Вискосе вообще не было детей, на мгновение воцарилось неловкое и напряженное молчание, но тут кто-то находчиво поинтересовался у чужеземца, как ему понравилось очередное блюдо местной кухни, поданное ему на ужин, - и разговор покатился дальше, вертясь по обыкновению вокруг прелестей сельской жизни и недостатков - городской. W miarę upływu czasu Chantal stawała się coraz bardziej niespokojna. Obawiała się, że nieznajomy każe jej opowiedzieć o ich spotkaniu w lesie. Время шло, и Шанталь все сильней тревожилась о том, не попросит ли ее чужеземец рассказать об их встрече в лесу. Ale on nawet na nią nie patrzył. Zwrócił się do niej tylko raz, gdy zamawiał kolejkę dla wszystkich, za którą, jak zwykle, zapłacił gotówką. Однако он и не смотрел в ее сторону, а обратился к ней лишь раз: когда заказал - и сейчас же оплатил - выпивку для всех присутствующих. W końcu ostatni goście opuścili bar, a przybysz udał się do swego pokoju. Chantal zdjęła fartuch, zapaliła papierosa z paczki, którą ktoś zostawił na stole, i obiecała właścicielce hotelu, że posprząta rano, bo jest wykończona po nieprzespanej nocy. Когда же посетители разошлись, а чужеземец поднялся к себе в номер, девушка сняла передник, вытащила сигарету из забытой кем-то на столе пачки и сказала хозяйке, что, мол, очень скверно спала ночью и потому приберет в баре утром. Uzyskawszy zgodę pracodawczyni, wzięła płaszcz i wyszła. Та согласилась, и Шанталь, схватив свое пальто, выскочила на улицу, глотнув студеного ночного воздуха. Deszcz chłostał jej twarz. Pocieszała się, że wszystko to było tylko szalonym wybrykiem, makabrycznym żartem nieznajomego, który chciał zawrócić jej w głowie. До дому ей было две минуты ходьбы, и девушка, чувствуя, как ползут по щекам капли дождя, думала, что, быть может, все это - лишь сумасбродная и мрачная шутка и чужеземец таким неудачным и зловещим способом хотел просто привлечь ее внимание. Ale przypomniała sobie o złocie. Widziała je na własne oczy. Но тут она вспомнила о золоте: ведь она собственными глазами видела слитки. Może to wcale nie było złoto? А вдруг это не золото? Była zanadto zmęczona, by to teraz roztrząsać. Gdy tylko znalazła się w swoim pokoju, rozebrała się i szybko wskoczyła pod kołdrę. Но Шанталь была слишком измучена, чтобы размышлять, и потому, добравшись до дому, поспешно разделась и юркнула под одеяло. Następnej nocy Chantal stanęła przed Dobrem i Złem. На вторую ночь Шанталь оказалась перед лицом Добра и Зла. Zapadła w głęboki sen bez snów, ale obudziła się po niespełna godzinie. Она заснула глубоко и крепко, будто провалилась, и ничего ей не снилось, однако не прошло и часа, как девушка проснулась. Na zewnątrz panowała całkowita cisza. Nawet wiatr przestał uderzać w okiennice, nie słychać było nocnych ptaków - nic, zupełnie nic, co mogłoby wskazywać, że nadał znajduje się pośród żywych. Снаружи не доносилось ни звука - даже ветер не брякал металлическими ставнями, даже ночные птицы смолкли. Ничто, абсолютно ничто не указывало, что Шанталь пока еще пребывает в мире живых. Podeszła do okna i popatrzyła na pustą ulicę. Drobny deszcz i mgła rozświetlona słabym blaskiem hotelowego neonu nadawały miastu atmosferę niesamowitości. Подойдя к окну, она поглядела на пустынную улицу, на моросящий дождь и туман, сквозь который еле пробивался неоновый свет гостиничной вывески, и в этом слабом свете Вискос выглядел еще более уныло. Dobrze znała ciszę tej zapadłej mieściny, ciszę oznaczającą nie tyle spokój, ile całkowity brak nowych wydarzeń, o których można by opowiadać. Шанталь хорошо знала это безмолвие, царящее в маленьких провинциальных городках и означающее вовсе не мир и спокойствие, а полнейшее отсутствие новостей, которые заслуживали бы упоминания. Spojrzała ku górom. Nie było ich widać, bo chmury wisiały nisko, ale wiedziała, że gdzieś tam jest ukryta sztabka złota - albo raczej czegoś żółtawego - którą zakopał nieznajomy. Pokazał jej kryjówkę, jakby prosząc, by odkopała i wzięła sobie ten skarb. Шанталь перевела взгляд на горы; видеть их она не могла из-за низко нависших туч, но знала, что где-то там припрятан слиток золота. Точней сказать - кирпичик желтого цвета, оставленный там чужестранцем, который указал ей точное Местонахождение клада, словно прося, чтобы девушка выкопала золото и взяла его себе. Wróciła do łóżka, przez pewien czas przekręcała się z boku na bok, znowu wstała i poszła do łazienki. Obejrzała w lustrze swoje nagie ciało. Ogarnął ją strach, że już wkrótce przestanie być ponętne. Znów weszła do łóżka. Она вернулась в постель, стала ворочаться с боку на бок, снова поднялась и пошла в ванную, стала разглядывать себя в зеркале, подумала, что скоро уже потеряет свою привлекательность, снова легла. Żałowała, że nie wzięła ze sobą pozostawionej na stole w barze paczki papierosów, ale wiedziała, że właściciel po nią wróci. Domyśliłby się, kto ją wziął. Пожалела, что не взяла с собой пачку сигарет, позабытую на столе в баре кем-то из посетителей, впрочем, оно и хорошо, что не захватила: тот наверняка вернется за ней, а Шанталь не хотелось бы, чтобы ей перестали доверять. Yiscos takie już było: napoczęta paczka papierosów miała swojego właściciela, zgubiony guzik od płaszcza musiał być przechowywany do chwili, gdy ktoś się po niego zgłosi. Resztę wypłacano co do grosza - zaokrąglanie rachunku było nie do pomyślenia. Таковы уж были нравы в Вискосе: у полупустой пачки сигарет имелся владелец; оторвавшуюся от пальто пуговицу принято было хранить до тех пор, пока кто-нибудь не хватится ее и не спросит, не находили ли; сдачу полагалось отсчитывать до последней медной монетки, и округлять счет не разрешалось. Przeklęte miejsce, gdzie wszystko jest przewidywalne, zgodne z odwiecznym porządkiem. Проклятое место - все здесь устроено прочно, надежно и предсказуемо. Gdy zdała sobie sprawę, że już nie zaśnie, spróbowała znowu modlić się i przypomnieć sobie babcię, ale jej myśli wciąż krążyły wokół jednego obrazu: dołek, w którym leży zabrudzony ziemią żółty metal, a ona stoi nieopodal i trzyma w ręku gałąź podobną do kostura pielgrzyma gotującego się do drogi. Убедившись, что заснуть ей не удастся, она попробовала было молиться и вспоминать бабушку, но перед глазами неотступно стояло одно и то же - ямка в земле, желтый брусок с налипшими на него комьями, обломок ветки, зажатый у нее в руке, как посох паломника, готового пуститься в путь. Zasypiała i budziła się wiele razy, lecz na zewnątrz wciąż trwała ta sama przytłaczająca cisza, a ona w kółko myślała o tym samym. Шанталь несколько раз засыпала и тотчас просыпалась, а за окнами было все так же мертвенно тихо, и все та же картина беспрестанно прокручивалась у нее перед глазами. Zaledwie pierwsze promienie słońca wpadły przez okno, Chantal ubrała się i poszła w góry. Когда же Шанталь заметила, что за окном забрезжил первый свет зари, она оделась и вышла из дому. Choć ludzie w Yiscos zwykli wstawać o świcie, teraz było jeszcze dla nich zbyt wcześnie. Хотя люди в Вискосе привыкли вставать на рассвете, было так рано, что городок еще спал. Szła pustą ulicą, niespokojnie oglądając się za siebie, aby upewnić się, czy nieznajomy jej nie śledzi, ale w gęstej mgle trudno było coś zobaczyć. Шанталь прошла по пустынной улице, несколько раз обернувшись, чтобы удостовериться, что чужестранец не идет следом. Впрочем, из-за тумана в двух шагах ничего не было видно. Od czasu do czasu przystawała, starając się wyłowić odgłos obcych kroków, lecz słyszała jedynie przyśpieszone bicie własnego serca. Шанталь время от времени останавливалась, пытаясь различить звук шагов, но слышала только, как колотится у нее сердце. W lesie skierowała się do skał piętrzących się na kształt litery Y. Zawsze z lękiem zbliżała się do nich, bo wyglądały tak, jakby za chwilę miały runąć w dół. Znalazła gałąź, którą rzuciła tu poprzednim razem. Zaczęła nią drążyć ziemię, dokładnie w tym miejscu, które uprzednio wskazał jej nieznajomy, włożyła rękę do dołka, by wyjąć sztabkę. Девушка углубилась в лес, дошла до валуна, формой похожего на букву "У", - камень всегда вселял в нее тревогу: казалось, что он вот-вот может опрокинуться, - взяла ту же ветку, что оставила на земле накануне, принялась копать землю точно в том месте, которое указал ей чужестранец, потом сунула руку в образовавшееся отверстие и достала слиток. Nastawiła uszu: las był spowity jakąś niesamowitą ciszą, jakby porażony czyjąś obecnością - zwierzęta zamarły, liście nie szeleściły. Тут она заметила нечто странное - в чаще леса по-прежнему было так тихо, что казалось, будто от чьего-то присутствия звери и птицы затаились и замерла листва на деревьях. Metal był zaskakująco ciężki. Przetarła sztabkę i zobaczyła jakieś dwie pieczęcie i serię cyfr - nie miała pojęcia, co to znaczy. Шанталь взяла брусок в руки, удивившись его тяжести, обтерла и заметила на одной из его граней два клейма и еще какие-то цифры, значения которых понять не могла, как ни старалась. Ile to mogło być warte? Сколько же стоит этот слиток? Nie wiedziała dokładnie, ale z pewnością, jak mówił nieznajomy, do końca życia nie musiałaby się martwić o pieniądze. Точная сумма неизвестна, но - как говорил тогда чужестранец - достаточно, чтобы до конца жизни не заботиться о заработке. Trzymała w rękach klucz do swoich marzeń, coś, czego zawsze pragnęła i co teraz jakimś cudem znalazło się w jej posiadaniu. Шанталь держала в руках сбывшееся воплощение своей мечты, которое каким-то чудом оказалось перед ней. Patrzyła na złoto, które dawało jej możliwość wyrwania się z kieratu jednakowych dni i nocy w Yiscos; nudnej drogi z domu do pracy i z powrotem. Była zatrudniona w tym hotelu, od kiedy osiągnęła pełnoletność. To złoto pozwalało uwolnić się od corocznych odwiedzin przyjaciół i przyjaciółek, których rodzice wysłali daleko stąd na studia, by stali się kimś; od mężczyzn, którzy obiecywali wszystko a następnego ranka odchodzili bez słowa; od niespełnionych nadziei. Это был шанс избавиться от дней и ночей Вискоса, неотличимо схожих между собой; от гостиницы, где она работала с тех самых пор, как стала совершеннолетней; от ежегодных встреч с друзьями и подругами, давно покинувшими Вискос, потому что родители сумели отправить их в большие города - учиться и преуспеть в жизни, - от разлуки со всеми, к кому она уже успела привыкнуть и привязаться; от мужчин, которые сперва сулили ей золотые горы, а на следующий день уезжали, даже не попрощавшись; от всего, с чем она успела и не успела расстаться. Ta chwila była najważniejsza w jej życiu. Здесь, в лесу, наступила самая важная минута ее бытия. Los nigdy nie był dla niej łaskawy. Ojca nie znała, matka zmarła podczas porodu, ona przeżyła z poczuciem, że winna jest jej śmierci. Babka, prosta kobieta, utrzymywała się z krawiectwa i ciułała grosz do grosza, byleby tylko wnuczka mogła nauczyć się choć czytać i pisać. Жизнь всегда была несправедлива к Шанталь: отца она не знала, мать умерла в родах, взвалив ей на плечи бремя вины; бабушка зарабатывала на жизнь шитьем, экономя каждый грош, чтобы внучка могла выучиться по крайней мере читать и писать. Chantal marzyła, że pewnego dnia zdoła się wyrwać do wielkiego miasta, że znajdzie męża, pracę, a może zostanie odkryta przez jakiegoś łowcę talentów, którego losy zawiodą na ten skraj świata, że zrobi karierę w teatrze albo napisze książkę, która odniesie wielki sukces, że stanie się znaną modelką i będzie stąpać po purpurowym dywanie sławy. Шанталь была мечтательна - ей казалось, она преодолеет препятствия, выйдет замуж, устроится на службу в большом городе, или, может быть, какой-нибудь охотник за талантами приедет в их медвежий угол, чтобы отдохнуть немного, и увидит ее. Может быть, она станет знаменитой актрисой, напишет книгу, которая стяжает ей громкую славу. Может быть, она услышит умоляющие крики фоторепортеров. Может быть, жизнь красной ковровой дорожкой расстелется у нее под ногами. Każdy dzień był wypełniony oczekiwaniem. Каждый день был днем ожидания. Każdej nocy mógł zjawić się ktoś, kto doceni jej zalety. Каждый вечер мог появиться в Вискосе тот, кто оценил бы ее по достоинству. Każdy mężczyzna w jej łóżku niósł nadzieję opuszczenia na zawsze z tej zapadłej dziury. Już nigdy nie będzie musiała oglądać tych trzech ulic na krzyż, rozpadających się domów i spłowiałych dachów, kościoła z zarośniętym cmentarzem, hotelu i regionalnych specjałów, które przygotowywano przez długie tygodnie, by koniec końców sprzedać je za cenę zwykłych, fabrycznych wyrobów. Каждая ночь приносила надежду на то, что мужчина, проведя ночь в ее постели, наутро увезет ее с собой и она никогда больше не увидит три улочки, каменные домишки под черепичными крышами, кладбище и церковь, гостиницу и магазин, где можно купить натуральные продукты, которые, впрочем, залеживаются там месяцами и в конце концов распродаются как самые обыкновенные, фабричные. Kiedyś wymyśliła sobie, że Celtowie zamieszkujący niegdyś te ziemie ukryli tutaj niezwykły skarb, i żyła nadzieją, że w końcu uda jej się go odnaleźć. Иногда ей приходило в голову, что кельты, в древности населявшие этот край, спрятали здесь свои сокровища и она отыщет их. Oczywiście ze wszystkich jej marzeń to było najdziwaczniejsze i najbardziej absurdalne. Впрочем, из всех мечтаний Шанталь эта была самой неосуществимой, самой несбыточной. I oto nadszedł długo oczekiwany dzień. Stała ze sztabką złota w dłoniach i pieszczotliwie gładziła skarb, w którego istnienie nigdy do końca nie wierzyła - zwiastun wolności. И вот теперь у Шанталь в руках - слиток золота, то самое сокровище, в существование которого она никогда, по правде говоря, не верила, то самое полное и окончательное освобождение. Ogarnęła ją panika - jedyna szansa na szczęście w jej życiu mogła prysnąć jak bańka mydlana. Ее охватил ужас - удача, раз в жизни улыбнувшаяся ей, может исчезнуть нынче же вечером. A jeśli nieznajomy zmieni zdanie? А что, если чужестранец передумает? Jeśli postanowi poszukać innego miasta, gdzie spotka kogoś bardziej skorego do pomocy przy realizacji swojego planu? Или решит уехать в другой городок и там поискать женщину, которая охотней, чем Шанталь, согласится помочь ему в осуществлении его намерения? Czyż nie byłoby lepiej przestać się teraz bić z myślami, wrócić do domu, spakować rzeczy i po prostu wyjechać? Почему бы ей не встать, не пойти домой, а там, сложив свои скудные пожитки в чемодан, просто-напросто не покинуть Вискос? Wyobraziła sobie siebie, jak schodzi stromą uliczką, próbuje zatrzymać jakiś samochód… W tym czasie nieznajomy wychodzi na poranny spacer i odkrywa, że skradziono mu złoto. Она представила себе, как спустится по крутому обрывистому склону и на шоссе внизу остановит попутную машину, а чужестранец тем временем, отправившись на свою утреннюю прогулку, обнаружит, что его золото похищено. Gdy ona dociera do najbliższego miasta, on biegnie do hotelu, by powiadomić policję. Шанталь поедет в ближайший город, а он вернется в гостиницу и вызовет полицию. Oczyma wyobraźni zobaczyła siebie, jak podchodzi prosto do kasy dworcowej i kupuje bilet na drugi koniec świata. Wtedy niby spod ziemi wyrastają obok niej dwaj policjanci i uprzejmie proszą, by zechciała otworzyć walizkę. Шанталь поблагодарит водителя и, прямиком направившись на автовокзал, купит билет куда-нибудь подальше, и в этот момент к ней подойдут двое полицейских и вежливо попросят открыть чемодан. Przestają być uprzejmi, kiedy widzą złoto. Właśnie tej kobiety szukali od paru godzin. Когда же они увидят, что там внутри, вежливость их исчезнет бесследно - вот она, женщина, которую разыскивают по сделанному три часа назад заявлению о краже. Na posterunku ma do wyboru: albo powiedzieć prawdę, w którą i tak nikt nie uwierzy, albo skłamać, że zobaczyła w lesie świeżo wzruszoną ziemię, postanowiła kopać głębiej i znalazła złoto. А в полиции Шанталь окажется перед выбором - рассказать всю правду, в которую никто не поверит, или же сплести историю о том, как увидела в лесу вскопанную землю, стала рыть глубже и обнаружила золото. Niedawno miała krótki romans z pewnym poszukiwaczem celtyckich skarbów. Однажды некий кладоискатель - он тоже охотился за сокровищами кельтов - провел ночь в ее постели. Powiedział jej, że tutejsze prawo stanowi w sposób jasny, iż można zatrzymać wszystko, co się znajdzie, oprócz przedmiotów o wartości historycznej, które przechodzą na własność państwa. По его словам выходило, что законы страны ясно гласят: нашедший имеет право на все, что будет им найдено, но обязан, в соответствии с параграфом таким-то, сообщить о своей находке, если она представляет историческую ценность. Ale ta sztabka złota nie miała absolutnie żadnej wartości historycznej, a więc jej właścicielem może stać się ten, kto ją znalazł. А этот слиток ни малейшей исторической ценности не представляет: это что-то современное - просто кусок золота с какими-то клеймами, метками и цифрами. Potem policja przesłucha nieznajomego, ale on nie zdoła udowodnić, że Chantal weszła do jego pokoju w hotelu i go okradła. Чужестранца допросят. Он никак не сможет доказать, что Шанталь заходила в его номер и похитила принадлежащую ему собственность. Ich zeznania będą sprzeczne, ale, być może, on okaże się silniejszy, bardziej wpływowy i dlatego szala zwycięstwa przechyli się na jego stronę. Его показания - против ее показаний, но не исключено, что поверят все-таки ему, особенно если у него найдутся влиятельные друзья и полезные связи.