pl	Fiodor Dostojewski 
ru	Достоевский Федор Михайлович 

pl	Zbrodnia i kara 
ru	Преступление и наказание 

pl	Część pierwsza 
ru	Часть первая 

pl	Na początku lipca, w dzień nadzwyczajnie upalny, przed wieczorem wyszedł na miasto ze swego nędznego, sublokatorskiego pokoiku, odnajmowanego przy uliczce S-kiej, pewien młody człowiek i wolnym krokiem, jakby niezdecydowanie, skierował się w stronę mostu K-go. 
ru	В начале июля, в чрезвычайно жаркое время, под вечер, один молодой человек вышел из своей каморки, которую нанимал от жильцов в С-м переулке, на улицу и медленно, как бы в нерешимости, отправился к К-ну мосту. 

pl	Tym razem szczęśliwie uniknął spotkania na schodach ze swoją gospodynią. 
ru	Он благополучно избегнул встречи с своею хозяйкой на лестнице. 

pl	Pokoik jego, mieszczący się na samym poddaszu, przypominał raczej szafę aniżeli mieszkanie. 
ru	Каморка его приходилась под самою кровлей высокого пятиэтажного дома и походила более на шкаф, чем на квартиру. 

pl	Gospodyni, od której odnajmował swoją komórkę z usługą i obiadami, mieszkała o piętro niżej, zajmując oddzielne mieszkanie, wobec czego, wychodząc na ulicę, musiał każdorazowo przechodzić obok jej kuchni, zawsze otwartej na oścież. 
ru	Квартирная же хозяйка его, у которой он нанимал эту каморку с обедом и прислугой, помещалась одною лестницей ниже, в отдельной квартире, и каждый раз, при выходе на улицу, ему непременно надо было проходить мимо хозяйкиной кухни, почти всегда настежь отворенной на лестницу. 

pl	I każdorazowo, przechodząc obok kuchni, doznawał jakiegoś chorobliwego uczucia lęku, którego się wstydził i aż zżymał się cały. 
ru	И каждый раз молодой человек, проходя мимо, чувствовал какое-то болезненное и трусливое ощущение, которого стыдился и от которого морщился. 

pl	Był u gospodyni zadłużony po uszy i bał się spotkania z nią. 
ru	Он был должен кругом хозяйке и боялся с нею встретиться. 

pl	Nie dlatego, że był tchórzliwy czy zaszczuty, raczej przeciwnie; jednakże od pewnego czasu znajdował się w stanie silnego napięcia nerwowego i rozdrażnienia graniczącego z hipochondrią. 
ru	Не то чтоб он был так труслив и забит, совсем даже напротив; но с некоторого времени он был в раздражительном и напряженном состоянии, похожем на ипохондрию. 

pl	Do tego stopnia zamknął się w sobie i odseparował od wszystkich, że bał się wszelkich spotkań, nie tylko z gospodynią. 
ru	Он до того углубился в себя и уединился от всех, что боялся даже всякой встречи, не только встречи с хозяйкой. 

pl	Nędza zupełnie go przytłoczyła, ale ostatnimi czasy nawet te przytłaczające warunki materialne przestały mu ciążyć. 
ru	Он был задавлен бедностью; но даже стесненное положение перестало в последнее время тяготить его. 

pl	Swoimi codziennymi sprawami po prostu przestał, bo nie chciał się interesować. 
ru	Насущными делами своими он совсем перестал и не хотел заниматься. 

pl	W gruncie rzeczy nie obawiał się gospodyni, cokolwiek knułaby przeciw niemu. 
ru	Никакой хозяйки, в сущности, он не боялся, что бы та ни замышляла против него. 

pl	Ale zatrzymywać się na schodach i wysłuchiwać jej paplaniny o drobiazgach dnia codziennego, które go nic a nic nie obchodziły, ciągłego napastowania go o komorne, skarg, gróźb, a przy tym samemu wykręcać się, przepraszać, kłamać - o nie, to już znacznie lepiej przekraść się jak kot po schodach i zmykać, by nikt go nie zauważył. 
ru	Но останавливаться на лестнице, слушать всякий вздор про всю эту обыденную дребедень, до которой ему нет никакого дела, все эти приставания о платеже, угрозы, жалобы, и при этом самому изворачиваться, извиняться, лгать, - нет уж, лучше проскользнуть как-нибудь кошкой по лестнице и улизнуть, чтобы никто не видал. 

pl	Zresztą, tym razem strach wobec wierzycielki dopadł go jednak, gdy znalazł się już na ulicy. 
ru	Впрочем, на этот раз страх встречи с своею кредиторшей даже его самого поразил по выходе на улицу. 

pl	Na taki czyn chcę się poważyć, a jednocześnie boję się takich błahostek! - pomyślał z dziwnym uśmiechem. 
ru	"На какое дело хочу покуситься и в то же время каких пустяков боюсь! - подумал он с странною улыбкой. 

pl	- Hm... istotnie... właściwie wszystko jest w mocy człowieka, ale wszystko mu przechodzi koło nosa jedynie wskutek tchórzostwa... to aksjomat… 
ru	- Гм… да… всё в руках человека, и всё-то он мимо носу проносит, единственно от одной трусости… это уж аксиома… 

pl	Ciekawe też, czego ludzie boją się najbardziej. 
ru	Любопытно, чего люди больше всего боятся? 

pl	Jakiegoś nowego swojego czynu, nowego słowa czy też... 
ru	Нового шага, нового собственного слова они всего больше боятся… 

pl	Zresztą, za dużo gadam. 
ru	А впрочем, я слишком много болтаю. 

pl	Właśnie dlatego nic nie robię, że gadam. 
ru	Оттого и ничего не делаю, что болтаю. 

pl	A może raczej odwrotnie: dlatego właśnie gadam, że nic nie robię. 
ru	Пожалуй, впрочем, и так: оттого болтаю, что ничего не делаю. 

pl	Nauczyłem się tyle gadać w ciągu ostatniego miesiąca, kiedy całymi dniami leżałem w swojej norze i myślałem... o niebieskich migdałach. 
ru	Это я в этот последний месяц выучился болтать, лежа по целым суткам в углу и думая… о царе Горохе. 

pl	Właściwie po co teraz idę? 
ru	Ну зачем я теперь иду? 

pl	Czy jestem zdolny do tego! 
ru	Разве я способен на это? 

pl	Czy to można traktować poważnie? 
ru	Разве это серьезно? 

pl	Bzdury. 
ru	Совсем не серьезно. 

pl	Głupia fantazja, dziecinada! 
ru	Так, ради фантазии сам себя тешу; игрушки! 

pl	Tak, tak, bodajże tylko dziecinada! 
ru	Да, пожалуй что и игрушки! 

pl	Na dworze był okropny upał, przy tym panował nieznośny zaduch, tłok, na każdym kroku wapno, rusztowania, kurz i specyficzny smród tak dobrze znany każdemu petersburżaninowi, który nie jest w stanie wynająć letniska - wszystko to razem działało deprymująco na nadszarpnięte już nerwy młodzieńca. 
ru	На улице жара стояла страшная, к тому же духота, толкотня, всюду известка, леса, кирпич, пыль и та особенная летняя вонь, столь известная каждому петербуржцу, не имеющему возможности нанять дачу, - всё это разом неприятно потрясло и без того уже расстроенные нервы юноши. 

pl	A nieznośny odór, buchający z szynków, których w tej części miasta jest szczególnie dużo, i pijani, spotykani na każdym kroku, mimo że był to dzień powszedni, dopełniali ohydnego i ponurego obrazu. 
ru	Нестерпимая же вонь из распивочных, которых в этой части города особенное множество, и пьяные, поминутно попадавшиеся, несмотря на буднее время, довершили отвратительный и грустный колорит картины. 

pl	Na subtelnej twarzy młodego człowieka odbiło się uczucie najgłębszego wstrętu. 
ru	Чувство глубочайшего омерзения мелькнуло на миг в тонких чертах молодого человека. 

pl	Dodajmy, że był to młodzian wyjątkowej urody, miał piękne, ciemne oczy, wzrost powyżej średniego, sylwetkę wysmukłą i zgrabną. 
ru	Кстати, он был замечательно хорош собою, с прекрасными темными глазами, темно-рус, ростом выше среднего, тонок и строен. 

pl	Po chwili jednak wpadł w głęboką zadumę, a raczej w stan jakiegoś zapomnienia i szedł dalej, nie spostrzegając już nic dookoła siebie, zresztą nie chciał już nic wiedzieć. 
ru	Но скоро он впал как бы в глубокую задумчивость, даже, вернее сказать, как бы в какое-то забытье, и пошел, уже не замечая окружающего, да и не желая его замечать. 

pl	Chwilami tylko coś mruczał pod nosem z przyzwyczajenia do monologów, do czego właśnie teraz sam sobie się przyznał. 
ru	Изредка только бормотал он что-то про себя, от своей привычки к монологам, в которой он сейчас сам себе признался. 

pl	Zdawał też sobie sprawę z tego, że chwilami myśli mu się plączą i że jest bardzo osłabiony; już drugi dzień prawie nic nie jadł. 
ru	В эту же минуту он и сам сознавал, что мысли его порою мешаются и что он очень слаб: второй день как уж он почти совсем ничего не ел. 

pl	Był tak nędznie ubrany, że ktoś inny na jego miejscu, nawet przyzwyczajony do tego, krępowałby się w biały dzień wychodzić na ulicę w takich łachmanach. 
ru	Он был до того худо одет, что иной, даже и привычный человек, посовестился бы днем выходить в таких лохмотьях на улицу. 

pl	Była to jednak taka dzielnica, że żadnym strojem nie można tu było nikogo zadziwić. 
ru	Впрочем, квартал был таков, что костюмом здесь было трудно кого-нибудь удивить. 

pl	Bliskość placu Siennego, mnogość pewnych przybytków oraz przeważająca tu ludność rzemieślnicza i cechowa, stłoczona na tych centralnych petersburskich ulicach i zaułkach, wzmagały pstrokaciznę ogólnej panoramy obecnością takich indywiduów, że dziwne wydawałoby się zwracanie uwagi na tego rodzaju postacie. 
ru	Близость Сенной, обилие известных заведений и, по преимуществу, цеховое и ремесленное население, скученное в этих серединных петербургских улицах и переулках, пестрили иногда общую панораму такими субъектами, что странно было бы и удивляться при встрече с иною фигурой. 

pl	Ale w sercu młodego człowieka zebrało się tyle okrutnej pogardy, że nie bacząc na całą właściwą mu, częstokroć bardzo młodzieńczą drażliwość, najmniej krępował się na ulicy swoich łachmanów. 
ru	Но столько злобного презрения уже накопилось в душе молодого человека, что, несмотря на всю свою, иногда очень молодую, щекотливость, он менее всего совестился своих лохмотьев на улице. 

pl	Inna sprawa spotkania z niektórymi znajomymi albo z dawnymi kolegami, z którymi w ogóle nie lubił się spotykać... 
ru	Другое дело при встрече с иными знакомыми или с прежними товарищами, с которыми вообще он не любил встречаться… 

pl	Jednakże gdy pewien pijany jegomość, którego nie wiadomo po co i dokąd wieziono właśnie ogromną, pustą platformą, zaprzężoną w ogromnego pociągowego konia, krzyknął mu w przejeździe: 
ru	А между тем, когда один пьяный, которого неизвестно почему и куда провозили в это время по улице в огромной телеге, запряженной огромною ломовою лошадью, крикнул ему вдруг, проезжая: 

pl	Hej, ty, szwabski kapelusiarzu! i zarechotał na cały głos, wskazując na niego palcem, młodzieniec stanął jak wryty i schwycił się kurczowo za kapelusz. 
ru	Эй ты, немецкий шляпник! - и заорал во всё горло, указывая на него рукой, - молодой человек вдруг остановился и судорожно схватился за свою шляпу. 

pl	Był to kapelusz o wysokim denku, okrągły, zimmermanowski, ale zupełnie zrudziały, dziurawy jak sito i poplamiony, bez ronda i jakoś obrzydliwie przekrzywiony. 
ru	Шляпа эта была высокая, круглая, циммермановская, но вся уже изношенная, совсем рыжая, вся в дырах и пятнах, без полей и самым безобразнейшим углом за ломившаяся на сторону. 

pl	Ale bynajmniej nie wstyd, lecz zgoła inne uczucie, podobne raczej do strachu, opanowało go w tej chwili. 
ru	Но не стыд, а совсем другое чувство, похожее даже на испуг, охватило его. 

pl	Wiedziałem, że tak będzie! - mamrotał bezradnie. - Myślałem nawet o tym! 
ru	Я так и знал! - бормотал он в смущении, - я так и думал! 

pl	To jest najgorsze! 
ru	Это уж всего сквернее! 

pl	Właśnie taka pozornie nic nieznacząca błahostka, taki idiotyczny szczegół może zepsuć całe przedsięwzięcie! Istotnie, jest to zbyt rzucający się w oczy kapelusz... 
ru	Вот эдакая какая-нибудь глупость, какая-нибудь пошлейшая мелочь, весь замысел может испортить! Да, слишком приметная шляпа… 

pl	Komiczny, dlatego też rzuca się w oczy... 
ru	Смешная, потому и приметная… 

pl	Do moich łachmanów koniecznie potrzebna jest jakaś czapka, choćby całkiem znoszona, byle nie to straszydło. 
ru	К моим лохмотьям непременно нужна фуражка, хотя бы старый блин какой-нибудь, а не этот урод. 

pl	Nikt nic podobnego nie nosi, o wiorstę2 zauważą, poznają... a najważniejsze, że sobie zapamiętają i poszlaka gotowa. 
ru	Никто таких не носит, за версту заметят, запомнят… главное, потом запомнят, ан и улика. 

pl	Tu trzeba jak najmniej rzucać się w oczy... 
ru	Тут нужно быть как можно неприметнее… 

pl	Szczegóły, szczegóły to najważniejsza rzecz!... 
ru	Мелочи, мелочи главное!.. 

pl	Właśnie szczegóły zdradzają zawsze wszystko... 
ru	Вот эти-то мелочи и губят всегда и всё… 

pl	Miał bardzo blisko, wiedział nawet, ile kroków jest od bramy jego domu: akurat siedemset trzydzieści. 
ru	Идти ему было немного; он даже знал, сколько шагов от ворот его дома: ровно семьсот тридцать. 

pl	Raz nawet, kiedy wpadł w trans, przeliczył to dokładnie. 
ru	Как-то раз он их сосчитал, когда уж очень размечтался. 

pl	Wówczas sam jeszcze nie wierzył w swoje urojenia i tylko podniecał się tą potworną, choć kuszącą czelnością. 
ru	В то время он и сам еще не верил этим мечтам своим и только раздражал себя их безобразною, но соблазнительною дерзостью. 

pl	Teraz zaś, po upływie miesiąca, zaczął już zapatrywać się na to inaczej i nie bacząc na jątrzące monologi o własnej bezsilności i niezdecydowaniu, mimo woli przyzwyczaił się już traktować „potworne" urojenie jako przedsięwzięcie, aczkolwiek sam sobie jeszcze nie dowierzał. 
ru	Теперь же, месяц спустя, он уже начинал смотреть иначе и, несмотря на все поддразнивающие монологи о собственном бессилии и нерешимости, "безобразную" мечту как-то даже поневоле привык считать уже предприятием, хотя всё еще сам себе не верил. 

pl	Nawet szedł teraz dla wypróbowania samego siebie, lecz z każdym krokiem niepokój jego coraz bardziej się wzmagał. 
ru	Он даже шел теперь делать пробу своему предприятию, и с каждым шагом волнение его возрастало всё сильнее и сильнее. 

pl	Z zamierającym sercem i nerwowym drżeniem zbliżał się do olbrzymiego domu, który jedną ścianą wychodził na kanał, a drugą - na ... ską ulicę. 
ru	С замиранием сердца и нервною дрожью подошел он к преогромнейшему дому, выходившему одною стеной на канаву, а другою в - ю улицу. 

pl	Dom ten składał się z małych mieszkanek i zamieszkiwany był przez najróżnorodniejszych przedstawicieli rzemiosła - Krawców, ślusarzy, kucharki, rożnych Niemców, dziewoje zarabiające własną osobą, drobnych urzędników itp. 
ru	Этот дом стоял весь в мелких квартирах и заселен был всякими промышленниками - портными, слесарями, кухарками, разными немцами, девицами, живущими от себя, мелким чиновничеством и проч. 

pl	Aż roiło się od tej masy wchodzących i wychodzących z obydwu bram i podwórek. 
ru	Входящие и выходящие так и шмыгали под обоими воротами и на обоих дворах дома. 

pl	W domu tym było trzech albo czterech dozorców. 
ru	Тут служили три или четыре дворника. 

pl	Młodzieniec był bardzo zadowolony, że nie spotkał żadnego z nich, i niepostrzeżenie prześliznął się z bramy na prawe schody. 
ru	Молодой человек был очень доволен, не встретив ни которого из них, и неприметно проскользнул сейчас же из ворот направо на лестницу. 

pl	Schody były ciemne i wąskie, „kuchenne", ale on znał już to wszystko i dokładnie zbadał, warunki te podobały mu się: w takich ciemnościach nawet wścibskie oko nie było niebezpieczne. 
ru	Лестница была темная и узкая, "черная", но он всё уже это знал и изучил, и ему вся эта обстановка нравилась: в такой темноте даже и любопытный взгляд был неопасен. 

pl	„Jeżeli teraz tak się boję, cóż by to było, gdyby rzeczywiście miało dojść do samego czynu? ... " - pomyślał mimo woli, wchodząc na trzecie piętro. 
ru	"Если о сю пору я так боюсь, что же было бы, если б и действительно как-нибудь случилось до самого дела дойти?.." - подумал он невольно, проходя в четвертый этаж. 

pl	Tu zastąpili mu drogę starzy żołnierze, którzy wynosili meble z sąsiedniego mieszkania. 
ru	Здесь загородили ему дорогу отставные солдаты-носильщики, выносившие из одной квартиры мебель. 

pl	Przedtem już wiedział, że w tym mieszkaniu mieszkał pewien Niemiec z rodziną, urzędnik: 
ru	Он уже прежде знал, что в этой квартире жил один семейный немец, чиновник: 

pl	To znaczy, że Niemiec się wyprowadza, czyli że na trzecim piętrze na tych schodach przez pewien czas będzie zamieszkane tylko jedno mieszkanie, tej starej. 
ru	Стало быть, этот немец теперь выезжает, и, стало быть, в четвертом этаже, по этой лестнице и на этой площадке, остается, на некоторое время, только одна старухина квартира занятая. 

pl	To bardzo dobrze... na wszelki wypadek... - pomyślał znowu i zadzwonił do mieszkania staruchy. 
ru	Это хорошо… на всякой случай… - подумал он опять и позвонил в старухину квартиру. 

pl	Dzwonek słabo jakoś brzęknął, jak gdyby zrobiony był z blachy, a nie z miedzi. 
ru	Звонок брякнул слабо, как будто был сделан из жести, а не из меди. 

pl	W małych mieszkaniach tego rodzaju domów prawie wszystkie dzwonki są takie. 
ru	В подобных мелких квартирах таких домов почти всё такие звонки. 

pl	Wypadł mu już z pamięci dźwięk tego dzwonka i teraz osobliwy ten brzęk jakby mu coś przypomniał i wyraźnie zarysował... 
ru	Он уже забыл звон этого колокольчика, и теперь этот особенный звон как будто вдруг ему что-то напомнил и ясно представил… 

pl	Aż drgnął, do tego stopnia osłabione miał tym razem nerwy. 
ru	Он так и вздрогнул, слишком уже ослабели нервы на этот раз. 

pl	Po chwili drzwi uchyliły się; właścicielka mieszkania oglądała przybysza przez wąską szparkę z widoczną nieufnością; widział tylko błyszczące w ciemności oczka. 
ru	Немного спустя дверь приотворилась на крошечную щелочку: жилица оглядывала из щели пришедшего с видимым недоверием, и только виднелись ее сверкавшие из темноты глазки. 

pl	Lecz gdy zauważyła w sieni sporo osób, nabrała odwagi i całkiem otworzyła drzwi. 
ru	Но увидав на площадке много народу, она ободрилась и отворила совсем. 

pl	Młodzieniec przestąpił próg do ciemnego przedpokoju, w którym za przegródką urządzono miniaturową kuchnię. 
ru	Молодой человек переступил через порог в темную прихожую, разгороженную перегородкой, за которою была крошечная кухня. 

pl	Stara milczała, pytająco spoglądając na niego. 
ru	Старуха стояла перед ним молча и вопросительно на него глядела. 

pl	Była to mała, zasuszona starucha w wieku lat sześćdziesięciu, o świdrujących, złych oczkach i małym, zadartym nosku. 
ru	Это была крошечная, сухая старушонка, лет шестидесяти, с вострыми и злыми глазками, с маленьким вострым носом и простоволосая. 

pl	Wypłowiałe, jasne włosy były mocno wysmarowane tłuszczem. 
ru	Белобрысые, мало поседевшие волосы ее были жирно смазаны маслом. 

pl	Dokoła cienkiej szyi, przypominającej kurzą nogę, miała okręcony jakiś flanelowy gałgan i ubrana była, mimo upału, w wystrzępiony i pożółkły futrzany serdak. 
ru	На ее тонкой и длинной шее, похожей на куриную ногу, было наверчено какое-то фланелевое тряпье, а на плечах, несмотря на жару, болталась вся истрепанная и пожелтелая меховая кацавейка. 

pl	Starucha co chwila kaszlała i stękała. 
ru	Старушонка поминутно кашляла и кряхтела. 

pl	Widocznie młodzieniec przez nieostrożność rzucił na nią jakimś osobliwym spojrzeniem, bo naraz oczy jej zaczęły znowu zdradzać nieufność. 
ru	Должно быть, молодой человек взглянул на нее каким-нибудь особенным взглядом, потому что и в ее глазах мелькнула вдруг опять прежняя недоверчивость. 

pl	- To ja, Raskolnikow, student, byłem u pani jakiś miesiąc temu - pośpiesznie bąknął młodzieniec z lekkim ukłonem, przypomniawszy sobie, że musi być wobec niej możliwie najgrzeczniejszy. 
ru	- Раскольников, студент, был у вас назад тому месяц, - поспешил пробормотать молодой человек с полупоклоном, вспомнив, что надо быть любезнее. 

pl	- Pamiętam, dobrodzieju, dobrze pamiętam, że pan był u mnie - odpowiedziała dobitnie stara, wciąż nie spuszczając z niego pytającego wzroku. 
ru	- Помню, батюшка, очень хорошо помню, что вы были, - отчетливо проговорила старушка, по-прежнему не отводя своих вопрошающих глаз от его лица. 

pl	- A więc... znowu jestem, w takiej samej sprawie... - dodał Raskolnikow, nieco stropiony i zdziwiony nieufnością staruchy. 
ru	- Так вот-с… и опять, по такому же дельцу… - продолжал Раскольников, немного смутившись и удивляясь недоверчивости старухи. 

pl	„Zresztą, może zawsze jest taka, ale poprzednim razem jakoś tego nie spostrzegłem" - pomyślał z irytacją. 
ru	"Может, впрочем, она и всегда такая, да я в тот раз не заметил", - подумал он с неприятным чувством. 

pl	Starucha przez chwilę milczała, jakby coś rozważając, wreszcie, wskazując na drzwi do pokoju, raczyła się odezwać, przepuszczając gościa przodem: 
ru	Старуха помолчала, как бы в раздумье, потом отступила в сторону и, указывая на дверь в комнату, произнесла, пропуская гостя вперед: 

pl	- Proszę wejść, dobrodzieju. 
ru	- Пройдите, батюшка. 

pl	Niewielki pokój, do którego wszedł młody człowiek, z żółtą tapetą, z geraniami i muślinowymi firaneczkami, oświetlony był w tej chwili jaskrawo zachodzącym słońcem. 
ru	Небольшая комната, в которую прошел молодой человек, с желтыми обоями, геранями и кисейными занавесками на окнах, была в эту минуту ярко освещена заходящим солнцем. 

pl	„A więc wtedy też tak będzie świecić słońce! ... " - przemknęło błyskawicznie przez myśl Raskolnikowowi i nieznacznie obejrzał cały pokój, żeby wszystko dokładnie zbadać i zapamiętać rozkład. 
ru	"И тогда, стало быть, так же будет солнце светить!.." - как бы невзначай мелькнуло в уме Раскольникова, и быстрым взглядом окинул он всё в комнате, чтобы по возможности изучить и запомнить расположение. 

pl	Ale w pokoju nie było nic osobliwego. 
ru	Но в комнате не было ничего особенного. 

pl	Umeblowanie, bardzo stare, z jasnego drewna, składało się z kanapy z ogromnym, wygiętym drewnianym oparciem, owalnego stołu przed kanapą, toaletki między oknami, krzeseł pod ścianami i dwóch czy trzech groszowych obrazków w żółtych ramkach, które przedstawiały młode Niemki z ptakami na ręku - i to wszystko. 
ru	Мебель, вся очень старая и из желтого дерева, состояла из дивана с огромною выгнутою деревянною спинкой, круглого стола овальной формы перед диваном, туалета с зеркальцем в простенке, стульев по стенам да двух-трех грошовых картинок в желтых рамках, изображавших немецких барышень с птицами в руках, - вот и вся мебель. 

pl	W rogu, przed niewielką ikoną, paliła się lampka oliwna. 
ru	В углу перед небольшим образом горела лампада. 

pl	W całym mieszkaniu nie można było znaleźć ani odrobiny kurzu. 
ru	Всё было очень чисто: и мебель, и полы были оттерты под лоск; всё блестело. 

pl	„To u złych i starych wdów bywa taka czystość" - pomyślał Raskolnikow i z zaciekawieniem rzucił nieznacznie okiem na perkalikowe portiery na drzwiach prowadzących do drugiego, małego pokoiku, w którym stała komoda i łóżko starowiny i do którego ani razu jeszcze nie udało mu się zajrzeć. 
ru	"Лизаветина работа", - подумал молодой человек. Ни пылинки нельзя было найти во всей квартире. "Это у злых и старых вдовиц бывает такая чистота", - продолжал про себя Раскольников и с любопытством покосился на ситцевую занавеску перед дверью во вторую, крошечную комнатку, где стояли старухины постель и комод и куда он еще ни разу не заглядывал. 

pl	Całe mieszkanie składało się z tych dwóch pokoi. 
ru	Вся квартира состояла из этих двух комнат. 

pl	- Czym mogę służyć? - oficjalnym tonem zapytała starucha, wchodząc za nim do pokoju i stając znowu twarzą w twarz, tak by mogła patrzeć mu prosto w oczy. 
ru	- Что угодно? - строго произнесла старушонка, войдя в комнату и по-прежнему становясь прямо перед ним, чтобы глядеть ему прямо в лицо. 

pl	- Zastaw przyniosłem, proszę! 
ru	- Заклад принес, вот-с! 

pl	- I wyjął z kieszeni stary, płaski srebrny zegarek. 
ru	- И он вынул из кармана старые плоские серебряные часы. 

pl	Na odwrocie koperty wygrawerowany był globus. 
ru	На оборотной дощечке их был изображен глобус. 

pl	Dewizka była stalowa. 
ru	Цепочка была стальная. 

pl	- Ale już najwyższy czas na poprzedni zastaw. 
ru	- Да ведь и прежнему закладу срок. 

pl	Onegdaj minął miesiąc. 
ru	Еще третьего дня месяц как минул. 

pl	- Zapłacę pani procenty za następny miesiąc. Niech pani zaczeka. 
ru	- Я вам проценты еще за месяц внесу; потерпите. 

pl	- A to już moja dobra wola, dobrodzieju, czekać czy też natychmiast sprzedać zastaw pański. 
ru	- А в том моя добрая воля, батюшка, терпеть или вещь вашу теперь же продать. 

pl	- Ile może pani dać za zegarek, Alono Iwanowno? 
ru	- Много ль за часы-то, Алена Ивановна? 

pl	- E tam, znosisz, panie ładny, szmelc pewnie, bez żadnej wartości. 
ru	- А с пустяками ходишь, батюшка, ничего, почитай, не стоит. 

pl	Za pierścionek wypłaciłam panu zeszłym razem dwa papierki, a nowy taki można kupić u jubilera raptem za półtora rubla. 
ru	За колечко вам прошлый раз два билетика внесла, а оно и купить-то его новое у ювелира за полтора рубля можно. 

pl	- Ze cztery ruble niech pani da, bo to pamiątka po ojcu. 
ru	- Рубля-то четыре дайте, я выкуплю, отцовские. 

pl	Wkrótce mam otrzymać pieniądze. 
ru	Я скоро деньги получу. 

pl	- Półtora rubla, jeżeli pan chce, i procent z góry. 
ru	- Полтора рубля-с и процент вперед, коли хотите-с. 

pl	- Półtora rubla! - jęknął młodzieniec. 
ru	- Полтора рубля! - вскрикнул молодой человек. 

pl	- Jak pan chce. 
ru	- Ваша воля. 

pl	- I starucha podała mu z powrotem zegarek. 
ru	- И старуха протянула ему обратно часы. 

pl	Młody człowiek wziął go i tak się rozzłościł, że chciał już wyjść, lecz pohamował się, uprzytomniwszy sobie, że właściwie nie ma dokąd pójść i że przyszedł w innej jeszcze sprawie. 
ru	Молодой человек взял их и до того рассердился, что хотел было уже уйти; но тотчас одумался, вспомнив, что идти больше некуда и что он еще и за другим пришел. 

pl	- Dawaj pani! - przystał niezbyt uprzejmie. 
ru	- Давайте! - сказал он грубо. 

pl	Stara wygrzebała z kieszeni klucze i poszła za portiery do drugiego pokoju. 
ru	Старуха полезла в карман за ключами и пошла в другую комнату за занавески. 

pl	Pozostawszy sam w pokoju, młodzieniec pilnie nasłuchiwał i coś kalkulował. 
ru	Молодой человек, оставшись один среди комнаты, любопытно прислушивался и соображал. 

pl	Słychać było, jak starowina otwiera komodę. 
ru	Слышно было, как она отперла комод. 

pl	Prawdopodobnie górna szuflada - zgadywał. 
ru	Должно быть, верхний ящик, - соображал он. 

pl	- A klucze nosi, jak widać, w prawej kieszeni... 
ru	- Ключи она, стало быть, в правом кармане носит… 

pl	Wszystkie w jednym pęku na stalowym kółku... 
ru	Все на одной связке, в стальном кольце… 

pl	Jeden klucz jest tam większy od innych, trzy razy większy, piórko ma zębate, to oczywiście nie od komody... 
ru	И там один ключ есть всех больше, втрое, с зубчатою бородкой, конечно, не от комода… 

pl	Widocznie ma jeszcze jakąś szkatułę albo kuferek... 
ru	Стало быть, есть еще какая-нибудь шкатулка, али укладка… 

pl	To ciekawe. 
ru	Вот это любопытно. 

pl	Wszystkie kuferki mają takie klucze... 
ru	У укладок всё такие ключи… 

pl	Zresztą, jakie to wszystko podłe... 
ru	А впрочем, как это подло всё… 

pl	Stara wróciła. 
ru	Старуха воротилась. 

pl	- Proszę: jeżeli liczyć, jak zawsze, po dziesięć kopiejek miesięcznie od rubla, to za półtora rubla wypadnie piętnaście kopiejek za miesiąc z góry. 
ru	- Вот-с, батюшка: коли по гривне в месяц с рубля, так за полтора рубля причтется с вас пятнадцать копеек, за месяц вперед-с. 

pl	A za dwa ruble poprzednie według tego samego rachunku należy się jeszcze od pana z góry dwadzieścia kopiejek. 
ru	Да за два прежних рубля с вас еще причитается по сему же счету вперед двадцать копеек. 

pl	Razem wyniesie to trzydzieści pięć kopiejek. 
ru	А всего, стало быть, тридцать пять. 

pl	Wobec tego dostaje pan za swój zegarek ogółem rubel piętnaście kopiejek. 
ru	Приходится же вам теперь всего получить за часы ваши рубль пятнадцать копеек. 

pl	Proszę! 
ru	Вот получите-с. 

pl	- Jak to! Tylko rubel piętnaście?! 
ru	- Как! так уж теперь рубль пятнадцать копеек! 

pl	- Tak. 
ru	- Точно так-с. 

pl	Młodzieniec nie próbował oponować i wziął pieniądze. 
ru	Молодой человек спорить не стал и взял деньги. 

pl	Popatrzył na starą i zatrzymał się jeszcze, jak gdyby chciał coś powiedzieć czy zrobić, ale sam nie wiedział co... 
ru	Он смотрел на старуху и не спешил уходить, точно ему еще хотелось что-то сказать или сделать, но как будто он и сам не знал, что именно… 

pl	- W tych dniach może przyniosę pani jeszcze jedną rzecz... srebrną... ładną... papierośnicę... jak tylko wrócę od przyjaciela... 
ru	- Я вам, Алена Ивановна, может быть, на днях, еще одну вещь принесу… серебряную… хорошую… папирос очницу одну… вот как от приятеля ворочу… 

pl	- Stropił się przy tym i zamilkł. 
ru	- Он смутился и замолчал. 

pl	- No, to wtedy pomówimy o tym, dobrodzieju. 
ru	- Ну тогда и будем говорить, батюшка. 

pl	- Żegnam panią... 
ru	- Прощайте-с… 

pl	A pani ciągle siedzi w domu sama, siostry nie ma? - zapytał możliwie najbardziej nonszalancko, wychodząc do przedpokoju. 
ru	А вы всё дома одни сидите, сестрицы-то нет? - спросил он как можно развязнее, выходя в переднюю. 

pl	- A co ona pana obchodzi, dobrodzieju? 
ru	- А вам какое до нее, батюшка, дело? 

pl	- Ależ nic... tak tylko zapytałem. 
ru	- Да ничего особенного. Я так спросил. 

pl	A pani zaraz Bóg wie co... 
ru	Уж вы сейчас… 

pl	Do widzenia, Alono Iwanowno! 
ru	Прощайте, Алена Ивановна! 

pl	Raskolnikow wyszedł zupełnie zmieszany. 
ru	Раскольников вышел в решительном смущении. 

pl	Zmieszanie to potęgowało się z każdą chwilą. 
ru	Смущение это всё более и более увеличивалось. 

pl	Schodząc ze schodów, przystawał nawet kilka razy, jakby czymś nagie porażony. 
ru	Сходя по лестнице, он несколько раз даже останавливался, как будто чем-то внезапно пораженный. 

pl	Wreszcie, już na ulicy, skonstatował: 
ru	И наконец, уже на улице, он воскликнул: 

pl	O, Boże! Jakie to wszystko obrzydliwe! 
ru	"О боже! как это всё отвратительно! 

pl	I czyżbym ja... czyżbym... nie, to bzdury, absurd! - dorzucił zdecydowanie. 
ru	И неужели, неужели я… нет, это вздор, это нелепость! - прибавил он решительно. 

pl	- Że też podobna potworność mogła mi przyjść na myśl! 
ru	- И неужели такой ужас мог прийти мне в голову? 

pl	Do jakiej ohydy zdolne jest jednak moje serce!  
ru	На какую грязь способно, однако, мое сердце!  

pl	Ale grunt, że to wszystko brud, paskudztwo, ohyda, ohyda!... 
ru	Главное: грязно, пакостно, гадко, гадко!.. 

pl	I ja to przez cały miesiąc... 
ru	И я, целый месяц… 

pl	Lecz ani słowami, ani okrzykami nie był w stanie wyrazić swego wzburzenia. 
ru	Но он не мог выразить ни словами, ни восклицаниями своего волнения. 

pl	Uczucie bezgranicznej odrazy, które zaczęło go gnębić i ciążyć na sercu jeszcze wtedy, gdy szedł do starej, nabrało takiego napięcia i takiej wyrazistości, że z rozpaczy nie wiedział, gdzie się podziać. 
ru	Чувство бесконечного отвращения, начинавшее давить и мутить его сердце еще в то время, как он только шел к старухе, достигло теперь такого размера и так ярко выяснилось, что он не знал, куда деться от тоски своей. 

pl	Szedł chodnikiem jak pijany, nie spostrzegając przechodniów i potrącając ich, oprzytomniał dopiero na następnej ulicy. 
ru	Он шел по тротуару как пьяный, не замечая прохожих и сталкиваясь с ними, и опомнился уже в следующей улице. 

pl	Rozejrzawszy się, zauważył, że stoi przed szynkiem, do którego schodziło się z chodnika po schodkach w dół, do sutereny. 
ru	Оглядевшись, он заметил, что стоит подле распивочной, в которую вход был с тротуара по лестнице вниз, в подвальный этаж. 

pl	W tej chwili właśnie wychodziło stamtąd dwóch pijanych, którzy podtrzymując się i lżąc nawzajem, forsowali schody na ulicę. 
ru	Из дверей, как раз в эту минуту, выходили двое пьяных и, друг друга поддерживая и ругая, взбирались на улицу. 

pl	Niewiele myśląc, Raskolnikow zszedł na dół. 
ru	Долго не думая, Раскольников тотчас же спустился вниз. 

pl	Nigdy przedtem nie chodził do szynków, ale teraz kręciło mu się w głowie, przy tym męczyło go okropne pragnienie. 
ru	Никогда до сих пор не входил он в распивочные, но теперь голова его кружилась, и к тому же палящая жажда томила его. 

pl	Miał ochotę napić się zimnego piwa, tym bardziej że nagłe swoje osłabienie przypisywał między innymi temu, że był głodny. 
ru	Ему захотелось выпить холодного пива, тем более что внезапную слабость свою он относил и к тому, что был голоден. 

pl	Zajął miejsce w ciemnym, brudnym kącie, przy lepkim stoliku, zażądał piwa i łapczywie wypił pierwszy kufel. 
ru	Он уселся в темном и грязном углу, за липким столиком, спросил пива и с жадности выпил первый стакан. 

pl	W głowie mu się nagle rozjaśniło, spadł kamień z serca, jakby ręką odjął. 
ru	Тотчас же всё отлегло, и мысли его прояснели. 

pl	To wszystko wierutne bzdury - pomyślał i nabrał otuchy - nie było czym się przejmować! 
ru	"Всё это вздор, - сказал он с надеждой, - и нечем тут было смущаться! 

pl	Po prostu wyczerpanie fizyczne! 
ru	Просто физическое расстройство! 

pl	Jeden marny kufel piwa, kawałek suchara - i w jednej chwili wzmacnia się umysł, rozjaśnia się myśl, krzepną zamiary! 
ru	Один какой-нибудь стакан пива, кусок сухаря, - и вот, в один миг, крепнет ум, яснеет мысль, твердеют намерения! 

pl	Tfu, jakie to wszystko nędzne!... 
ru	Тьфу, какое всё это ничтожество!.. 

pl	Nie bacząc na to pogardliwe splunięcie, twarz mu się rozjaśniła, jak gdyby zrzucił z siebie nagle jakiś okropny ciężar, i przyjaznym już okiem spojrzał po obecnych w lokalu. 
ru	Но, несмотря на этот презрительный плевок, он глядел уже весело, как будто внезапно освободись от какого-то ужасного бремени, и дружелюбно окинул глазами присутствующих. 

pl	Ale w tejże chwili jakby przez mgłę poczuł, że cała ta skłonność do poprawy nastroju też była chorobliwa. 
ru	Но даже и в эту минуту он отдаленно предчувствовал, что вся эта восприимчивость к лучшему была тоже болезненная. 

pl	W szynku o tej porze było bardzo mało gości, prócz dwóch pijanych, których spotkał na schodach, wyniosła się jeszcze cała banda, z pięć osób, z jakąś dziwką i z harmonią. 
ru	В распивочной на ту пору оставалось мало народу. Кроме тех двух пьяных, что попались на лестнице, вслед за ними же вышла еще разом целая ватага, человек в пять, с одною девкой и с гармонией. 

pl	Po ich wyjściu zrobiło się jakoś ciszej i przestronniej. 
ru	После них стало тихо и просторно. 

pl	Pozostali jeszcze: jeden z lekka wstawiony gość przy piwie, z wyglądu mieszczuch, i jego kolega, dryblas z siwą brodą, w kożuchu, zupełnie pijany, który spał na ławce i od czasu do czasu, jakby przez sen, ni stąd, ni zowąd podrywał się na ławce, rozkładał ręce, pstrykał palcami i usiłując przypomnieć sobie słowa, ciągnął przygłupią śpiewkę: 
ru	Остались: один хмельной, но немного, сидевший за пивом, с виду мещанин; товарищ его, толстый, огромный, в сибирке и с седою бородой, очень захмелевший, задремавший на лавке и изредка, вдруг, как бы спросонья, начинавший прищелкивать пальцами, расставив руки врозь, и подпрыгивать верхнею частию корпуса, не вставая с лавки, причем подпевал какую-то ерунду, силясь припомнить стихи, вроде: 

pl	Cały rok pieściłem żonę... 
ru	Целый год жену ласкал, 

pl	Ca-ały rok pie-eściłem żo-onę... 
ru	Цел-лый год же-ну лас-кал… 

pl	Albo ocknąwszy się nagle, zaczynał: 
ru	Или вдруг, проснувшись, опять: 

pl	Przez Podiacką szedł ulicą, Spotkał dawną swą kobitę... 
ru	По Подьяческой пошел, Свою прежнюю нашел… 

pl	Ale nikt nie podzielał jego radości; nawet milczący kompan traktował wszystkie te jego popisy wrogo i nieufnie. 
ru	Но никто не разделял его счастья; молчаливый товарищ его смотрел на все эти взрывы даже враждебно и с недоверчивостью. 

pl	Był tu jeszcze jeden osobnik wyglądający na emerytowanego urzędniczynę. 
ru	Был тут и еще один человек, с виду похожий как бы на отставного чиновника. 

pl	Siedział sam przed swoją flaszką i od czasu do czasu popijał, rozglądając się dokoła. 
ru	Он сидел особо, перед своею посудинкой, изредка отпивая и посматривая кругом. 

pl	Zdawał się być trochę podenerwowany. 
ru	Он был тоже как будто в некотором волнении. 

pl	II 
ru	II 

pl	Raskolnikow był nieprzyzwyczajony do tłumu i jako się rzekło, unikał wszelkiego towarzystwa, szczególnie w ostatnich czasach. 
ru	Раскольников не привык к толпе и, как уже сказано, бежал всякого общества, особенно в последнее время. 

pl	Ale w tej chwili coś go ciągnęło do ludzi. 
ru	Но теперь его вдруг что-то потянуло к людям. 

pl	Jak gdyby budziło się w nim coś nowego i zarazem potrzeba towarzystwa ludzi. 
ru	Что-то совершалось в нем как бы новое, и вместе с тем ощутил ась какая-то жажда людей. 

pl	Do tego stopnia znużył go ten miesiąc samotności, rozterki i ponurej udręki, że zapragnął choćby przez chwilę odetchnąć w innym świecie, w jakimkolwiek, toteż nie bacząc na otaczający go brud, z przyjemnością siedział w szynku. 
ru	Он так устал от целого месяца этой сосредоточенной тоски своей и мрачного возбуждения, что хотя одну минуту хотелось ему вздохнуть в другом мире, хоть бы в каком бы то ни было, и, несмотря на всю грязь обстановки, он с удовольствием оставался теперь в распивочной. 

pl	Właściciel zakładu był w innym gabinecie, ale często zaglądał do głównej sali, do której schodził skądś po schodkach, przy tym najpierw ukazywały się jego eleganckie, starannie wypastowane buty z czerwonymi wyłogami. 
ru	Хозяин заведения был в другой комнате, но часто входил в главную, спускаясь в нее откуда-то по ступенькам, причем прежде всего выказывались его щегольские смазные сапоги с большими красными отворотами. 

pl	Miał na sobie wyświechtaną kapotę i strasznie zaplamioną atłasową kamizelkę, był bez krawata, a twarz błyszczała mu jak naoliwiona żelazna kłódka. 
ru	Он был в поддевке и в страшно засаленном черном атласном жилете, без галстука, а всё лицо его было как будто смазано маслом, точно железный замок. 

pl	Za kontuarem stał czternastoletni chłopak, a drugi, młodszy, usługiwał. 
ru	За застойкой находился мальчишка лет четырнадцати, и был другой мальчишка моложе, который подавал, если что спрашивали. 

pl	Na kontuarze stały pokrajane ogórki, czarne suchary i dzwonka ryby; wszystko to okropnie cuchnęło. 
ru	Стояли крошеные огурцы, черные сухари и резанная кусочками рыба; всё это очень дурно пахло. 

pl	Było tak nieznośnie duszno, że trudno było usiedzieć, a wszystko było do tego stopnia przesiąknięte zapachem wódki, że zdawało się, iż od samego tego zapachu można już było się upić. 
ru	Было душно, так что было даже нестерпимо сидеть, и всё до того было пропитано винным запахом, что, кажется, от одного этого воздуха можно было в пять минут сделаться пьяным. 

pl	Zdarzają się tego rodzaju spotkania, nawet z zupełnie nieznajomymi ludźmi, którymi zaczynamy się interesować tak jakoś nagle, niespodzianie, zanim zamienimy choćby jedno słowo. 
ru	Бывают иные встречи, совершенно даже с незнакомыми нам людьми, которыми мы начинаем интересоваться с первого взгляда, как-то вдруг, внезапно, прежде чем скажем слово. 

pl	Takie właśnie wrażenie sprawił na Raskolnikowie ów gość przypominający emerytowanego urzędnika. 
ru	Такое точно впечатление произвел на Раскольникова тот гость, который сидел поодаль и походил на отставного чиновника. 

pl	Potem niejednokrotnie przypominał sobie to wrażenie, przypisując je nawet przeczuciu. 
ru	Молодой человек несколько раз припоминал потом это первое впечатление и даже приписывал его предчувствию. 

pl	Ciągle spoglądał na urzędnika między innymi dlatego, że i tamten uporczywie się w niego wpatrywał, i widać było, że ma wielką ochotę wszcząć z nim rozmowę. 
ru	Он беспрерывно взглядывал на чиновника, конечно, и потому еще, что и сам тот упорно смотрел на него, и видно было, что тому очень хотелось начать разговор. 

pl	Na resztę obecnych w szynku, nie wyłączając gospodarza, urzędnik spoglądał z wyrazem nudy, a zarazem z góry, z odcieniem lekceważenia, jak na ludzi niższej kategorii i poziomu umysłowego, z którymi nie ma właściwie o czym mówić. 
ru	На остальных же, бывших в распивочной, не исключая и хозяина, чиновник смотрел как-то привычно и даже со скукой, а вместе с тем и с оттенком некоторого высокомерного пренебрежения, как бы на людей низшего положения и развития, с которыми нечего ему говорить. 

pl	Był to mężczyzna po pięćdziesiątce, średniego wzrostu i dość silnej budowy, szpakowaty, z dużą łysiną, o obrzękłej od ciągłego opilstwa i żółtej, a nawet zielonkawej twarzy oraz podpuchniętych powiekach, spod których łyskały wąziutkie, na kształt szparek, zaczerwienione, ale bystre oczy. 
ru	Это был человек лет уже за пятьдесят, среднего роста и плотного сложения, с проседью и с большою лысиной, с отекшим от постоянного пьянства желтым, даже зеленоватым лицом и с припухшими веками, из-за которых сияли крошечные, как щелочки, но одушевленные красноватые глазки. 

pl	Było w nim coś dziwnego; spojrzenie jego miało wyraz uduchowiony, przebijał w nim rozum i mądrość, ale równocześnie jakby obłęd. 
ru	Но что-то было в нем очень странное; во взгляде его светилась как будто даже восторженность, - пожалуй, был и смысл и ум, - но в то же время мелькало как будто и безумие. 

pl	Ubrany był w stary, doszczętnie zniszczony czarny frak bez guzików. 
ru	Одет он был в старый, совершенно оборванный черный фрак, с осыпавшимися пуговицами. 

pl	Jeden guzik jakoś się jeszcze trzymał i na ten właśnie guzik się zapinał, chcąc widocznie zachować biały gors, cały zmięty, brudny i poplamiony. 
ru	Одна только еще держалась кое-как, и на нее-то он и застегивался, видимо желая не удаляться приличий. Из-под нанкового жилета торчала манишка, вся скомканная, запачканная и залитая. 

pl	Twarz miał wygoloną, jak przystało na urzędnika, ale już dawno temu, tak że zaczęła mu już gęsto przebijać niebieskawa szczecina. 
ru	Лицо было выбрито, по-чиновьичьи, но давно уже, так что уже густо начала выступать сизая щетина. 

pl	Nawet w ruchach miał coś z urzędniczej solidności. 
ru	Да и в ухватках его действительно было что-то солидно-чиновничье. 

pl	Ale był jakiś niespokojny, czochrał włosy i chwilami ze smutkiem opierał głowę na dłoniach, stawiając wytarte łokcie na zalanym, lepkim stole. 
ru	Но он был в беспокойстве, ерошил волосы и подпирал иногда, в тоске, обеими руками голову, положа продранные локти на залитый и липкий стол. 

pl	Wreszcie spojrzał wprost na Raskolnikowa i głośno, dobitnie powiedział: 
ru	Наконец он прямо посмотрел на Раскольникова и громко и твердо проговорил: 

pl	- Czy mogę się ośmielić, szanowny panie, zwrócić się do pana dla przyzwoitej pogawędki? 
ru	- А осмелюсь ли, милостивый государь мой, обратиться к вам с разговором приличным? 

pl	Bo choć wygląd ma pan nieszczególny, ale moje doświadczone oko widzi w panu człowieka wykształconego i z trunkami nieoswojonego. 
ru	Ибо хотя вы и не в значительном виде, но опытность моя отличает в вас человека образованного и к напитку непривычного. 

pl	Zawsze miałem w poszanowaniu wykształcenie związane z szczerością serca i uczuć, a poza tym jestem radcą tytularnym. 
ru	Сам всегда уважал образованность, соединенную с сердечными чувствами, и, кроме того, состою титулярным советником. 

pl	Nazywam się Marmieładow, radca tytularny. 
ru	Мармеладов - такая фамилия; титулярный советник. 

pl	Ośmielam się zapytać: pan jest urzędnikiem? 
ru	Осмелюсь узнать, служить изволили? 

pl	- Nie, jestem na studiach... - odparł młody człowiek, zdziwiony po części górnolotnym stylem mówiącego, po części tym, że zwrócono się do niego wprost, bez ogródek. 
ru	- Нет, учусь… - отвечал молодой человек, отчасти удивленный и особенным витиеватым тоном речи, и тем, что так прямо, в упор, обратились к нему. 

pl	Nie bacząc na niedawne pragnienie jakiegokolwiek ludzkiego towarzystwa, przy pierwszym, zwróconym bezpośrednio do niego słowie doznał swego zwykłego uczucia rozdrażnienia i wstrętu wobec każdego, kto usiłuje zahaczać go o sprawy osobiste. 
ru	Несмотря на недавнее мгновенное желание хотя какого бы ни было сообщества с людьми, он при первом, действительно обращенном к нему слове вдруг ощутил свое обычное неприятное и раздражительное чувство отвращения ко всякому чужому лицу, касавшемуся или хотевшему только прикоснуться к его личности. 

pl	- A więc student albo były student! - skonstatował urzędnik. - Tak też przypuszczałem! 
ru	- Студент, стало быть, или бывший студент! - вскричал чиновник, - так я и думал! 

pl	Doświadczenie, szanowny panie, doświadczenie! - i na znak domyślności przyłożył palec do czoła. 
ru	Опыт, милостивый государь, неоднократный опыт! - и в знак похвальбы он приложил палец ко лбу. 

pl	- Był pan studentem, czyli zgłębiał pan niwę nauki! 
ru	- Были студентом или происходили ученую часть! 

pl	Pozwoli pan... 
ru	А позвольте… 

pl	- Wstał, zatoczył się, wziął swoją szklaneczkę i przysiadł się do stolika Raskolnikowa. 
ru	- Он привстал, покачнулся, захватил свою посудинку, стаканчик, и подсел к молодому человеку, несколько от него наискось. 

pl	Był niezupełnie trzeźwy, ale mówił płynnie i ze swadą, z lekka tylko plącząc się i ględząc. 
ru	Он был хмелен, но говорил речисто и бойко, изредка только местами сбиваясь немного и затягивая речь. 

pl	Z jakąś pazernością uczepił się Raskolnikowa, jakby już z miesiąc z nikim nie rozmawiał. 
ru	С какою-то даже жадности накинулся он на Раскольникова, точно целый месяц тоже ни с кем не говорил. 

pl	- Łaskawy panie - zaczął prawie uroczystym tonem - ubóstwo jest występkiem, to święta prawda. 
ru	- Милостивый государь, - начал он почти с торжественностью, - бедность не порок, это истина. 

pl	Wiem też, że pijaństwo nie jest cnotą, z całą pewnością. 
ru	Знаю я, что и пьянство не добродетель, и это тем паче. 

pl	Ale nędza, szanowny panie, nędza to straszna rzecz. 
ru	Но нищета, милостивый государь, нищета - порок-с. 

pl	W ubóstwie zachowuje się jeszcze szlachetność uczuć wrodzonych, ale w nędzy - nikt i nigdy na świecie. 
ru	В бедности вы еще сохраняете свое благородство врожденных чувств, в нищете же никогда и никто. 

pl	Za nędzę nie tylko kijem wypędzają, ale miotłą wymiatają z ludzkiego towarzystwa dla tym cięższej obelgi, i słusznie, bo w nędzy człek gotów jest sam siebie obrażać. 
ru	За нищету даже и не палкой выгоняют, а метлой выметают из компании человеческой, чтобы тем оскорбительнее было; и справедливо, ибо в нищете я первый сам готов оскорблять себя. 

pl	Stąd też pijaństwo. 
ru	И отсюда питейное! 

pl	Szanowny panie, miesiąc temu żonę moją pobił pan Lebieziatnikow, a moja żona to nie ja! 
ru	Милостивый государь, месяц назад тому супругу мою избил господин Лебезятников, а супруга моя не то что я! 

pl	Pan rozumie? 
ru	Понимаетесь? 

pl	Pozwoli pan, że jeszcze zapytam, z prostej ciekawości: raczył pan kiedy nocować na Newie, na barkach z sianem? 
ru	Позвольте еще вас спросить, так, хотя бы в виде простого любопытства: изволили вы ночевать на Неве, на сенных барках? 

pl	- Nie, nie zdarzało mi się - odparł Raskolnikow. 
ru	- Нет, не случалось, - отвечал Раскольников. 

pl	- A co to znaczy? 
ru	- Это что такое? 

pl	- Widzi pan, a ja stamtąd właśnie idę, już piątą noc... 
ru	- Ну-с, а я оттуда, и уже пятую ночь-с… 

pl	Nalał sobie szklaneczkę, wypił i zamyślił się. 
ru	Он налил стаканчик, выпил и задумался. 

pl	Na jego ubraniu, a nawet we włosach widniały resztki siana. 
ru	Действительно, на его платье и даже в волосах кое-где виднелись прилипшие былинки сена. 

pl	Bardzo prawdopodobne było, że przez pięć dni nie rozbierał się ani nie mył. 
ru	Очень вероятно было, что он пять дней не раздевался и не умывался. 

pl	Szczególnie brudne miał ręce: zatłuszczone, czerwone, z czarnymi paznokciami. 
ru	Особенно руки были грязны, жирные, красные, с черными ногтями. 

pl	Mowa jego zdawała się zwracać ogólną, choć ospałą uwagę. 
ru	Его разговор, казалось, возбудил общее, хотя и ленивое внимание. 

pl	Chłopcy bufetowi parskali śmiechem. 
ru	Мальчишки за стойкой стали хихикать. 

pl	Zdaje się, że nawet sam gospodarz przyszedł z góry, żeby posłuchać „pajaca", i usiadł opodal, ziewając leniwie, choć z powagą. 
ru	Хозяин, кажется, нарочно сошел из верхней комнаты, чтобы послушать "забавника", и сел поодаль, лениво, но важно позевывая. 

pl	Najwyraźniej Marmieładow był tu od dawna znany. 
ru	Очевидно, Мармеладов был здесь давно известен. 

pl	Prawdopodobnie również skłonność do wyszukanego sposobu wysławiania się nabył wskutek częstych rozmów z przygodnymi gośćmi w szynkach. 
ru	Да и наклонность к витиеватой речи приобрел, вероятно, вследствие привычки к частым кабачным разговорам с различными незнакомцами. 

pl	Przyzwyczajenie to przechodzi często w potrzebę, szczególnie u tych, którzy w domu są źle traktowani i pomiatani. 
ru	Эта привычка обращается у иных пьющих в потребность, и преимущественно у тех из них, с которыми дома обходятся строго и которыми помыкают. 

pl	Dlatego starają się pozyskać przy kieliszku wśród kompanów niejako usprawiedliwienie, a jeżeli się udaje, to nawet szacunek. 
ru	Оттого-то в пьющей компании они и стараются всегда как будто выхлопотать себе оправдание, а если можно, то даже и уважение. 

pl	- Dlaczego nie pracuję, panie szanowny - podchwycił Marmieładow, zwracając się wyłącznie do Raskolnikowa, jakby to on mu zadał pytanie - dlaczego nie pracuję? 
ru	- А для ча не работаешь, для чане служите, коли чиновник? - Для чего я не служу, милостивый государь, - подхватил Мармеладов, исключительно обращаясь к Раскольникову, как будто это он ему задал вопрос, - для чего не служу? 

pl	A czy mnie samego serce nie boli, że się tak wałęsam bez pożytku? 
ru	А разве сердце у меня не болит о том, что я пресмыкаюсь втуне? 

pl	Kiedy pan Lebieziatnikow miesiąc temu małżonkę moją pobił własnoręcznie, a ja leżałem pijaniusieńki, czyż wtenczas nie cierpiałem? 
ru	Когда господин Лебезятников, тому месяц назад, супругу мою собственноручно избил, а я лежал пьяненькой, разве я не страдал? 

pl	Przepraszam szanownego pana, czy zdarzyło się panu... hm... no, powiedzmy, prosić o pożyczkę beznadziejnie? 
ru	Позвольте, молодой человек, случалось вам… гм… ну хоть испрашивать денег взаймы безнадежно? 

pl	- Owszem... ale jak to beznadziejnie? 
ru	- Случалось… то есть как безнадежно? 

pl	- Ano zupełnie beznadziejnie, z góry wiedząc, że nic z tego nie będzie. 
ru	- То есть безнадежно вполне-с, заранее зная, что из сего ничего не выйдет. 

pl	Oto, na przykład, wie pan z góry i z całkowitą pewnością, że dany osobnik, najlojalniejszy i najpożyteczniejszy obywatel, za nic na świecie pieniędzy panu nie pożyczy, bo i proszę pana, z jakiej racji miałby pożyczyć? 
ru	Вот вы знаете, например, заранее и досконально, что сей человек, сей благонамереннейший и наиполезнейший гражданин, ни за что вам денег не даст, ибо зачем, спрошу я, он даст? 

pl	Przecież wie doskonale, że mu nie oddam. 
ru	Ведь он знает же, что я не отдам. 

pl	Z litości? 
ru	Из сострадания? 

pl	Ale pan Lebieziatnikow, który śledzi za nowymi prądami myśli, tłumaczył niedawno, że litość w naszych czasach zabroniona jest nawet przez naukę i że tak już dzieje się w Anglii, gdzie jest ekonomia polityczna. 
ru	Но господин Лебезятников, следящий за новыми мыслями, объяснял намедни, что сострадание в наше время даже наукой воспрещено и что так уже делается в Англии, где политическая экономия. 

pl	Więc z jakiej racji, pytam ja się pana, miałby pożyczyć? 
ru	Зачем же, спрошу я, он даст? 

pl	I oto z góry wiedząc, że nie pożyczy, wybiera się pan w drogę... 
ru	И вот, зная вперед, что не даст, вы все-таки отправляетесь в путь и… 

pl	- Po cóż się więc wybierać? - zapytał Raskolnikow. 
ru	- Для чего же ходить? - прибавил Раскольников. 

pl	- A jeżeli nie ma się do kogo zwrócić, jeżeli nie ma dokąd pójść?! 
ru	- А коли не к кому, коли идти больше некуда! 

pl	Przecież musi być tak, żeby każdy człowiek miał dokąd pójść. 
ru	Ведь надобно же, чтобы всякому человеку хоть куда-нибудь можно было пойти. 

pl	Albowiem nadchodzi taki moment, kiedy człowiek za wszelką cenę musi dokądś pójść! 
ru	Ибо бывает такое время, когда непременно надо хоть куда-нибудь да пойти! 

pl	Kiedy jedynaczka, córka moja, po raz pierwszy poszła z żółtą książką, ja też wtedy poszedłem... Bo córka moja ma żółtą książkę... - wtrącił nawiasem, spoglądając z pewnym zaniepokojeniem na młodego człowieka. 
ru	Когда единородная дочь моя в первый раз по желтому билету пошла, и я тоже тогда пошел… (ибо дочь моя по желтому билету живет-с…) - прибавил он в скобках, с некоторым беспокойством смотря на молодого человека. 

pl	Albo nie, powiem mocniej i dobitniej: nie czy pan może, ale czy pan się ośmieli, spoglądając w tej chwili na mnie, stwierdzić kategorycznie, że nie jestem świnią? 
ru	Но нет, изъяснить сильнее и изобразительное: не можете ли вы, а осмелитесь ли вы, взирая в сей час на меня, сказать утвердительно, что я не свинья? 

pl	Młodzieniec nie odpowiedział. 
ru	Молодой человек не отвечал ни слова. 

pl	- No więc - ciągnął dalej mówca, solidnie i tym razem z niejaką godnością, przeczekawszy chichot, który znowu rozległ się na sali. 
ru	- Ну-с, - продолжал оратор, солидно и даже с усиленным на этот раз достоинством переждав опять последовавшее в комнате хихиканье. 

pl	- Zgoda, niech ja będę świnią, ale ona jest damą! 
ru	- Ну-с, я пусть свинья, а она дама! 

pl	Ja jestem na podobieństwo bydlęcia, ale Katarzyna Iwanowna, małżonka moja, to osoba wykształcona, córka oficera sztabowego. 
ru	Я звериный образ имею, а Катерина Ивановна, супруга моя, - особа образованная и урожденная штаб-офицерская дочь. 

pl	Dobrze, niech ja będę szubrawcem, ona zaś ma serce wzniosłe i uczucia wyszlachetnione przez wychowanie. 
ru	Пусть, пусть я подлец, она же и сердца высокого, и чувств, облагороженных воспитанием, исполнена. 

pl	A jednak... o, gdyby chciała ulitować się nade mną! 
ru	А между тем… о, если б она пожалела меня! 

pl	Panie szanowny, dobrodzieju, przecież każdy człowiek musi mieć choć jeden taki zakątek, gdzie by się i nad nim ulitowano! 
ru	Милостивый государь, милостивый государь, ведь надобно же, чтоб у всякого человека было хоть одно такое место, где бы и его пожалели! 

pl	A Katarzyna Iwanowna to dama wspaniałomyślna, aliści niesprawiedliwa... 
ru	А Катерина Ивановна дама хотя и великодушная, но несправедливая… 

pl	I chociaż sam dobrze rozumiem, że nawet gdy za włosy mnie targa, to targa jedynie ze szczerego współczucia, z bólem serca (bo bez wstydu wyznaję, rzeczywiście targa mnie za włosy, młody człowieku - potwierdził ze szczególną godnością, usłyszawszy znowu chichot), ale Boże święty, co by to było, gdyby tak choć jeden, jedyny raz... 
ru	И хотя я и сам понимаю, что когда она и вихры мои дерет, то дерет их не иначе как от жалости сердца (ибо, повторяю без смущения, она дерет мне вихры, молодой человек, - подтвердил он с сугубым достоинством, услышав опять хихиканье), но, боже, что если б она хотя один раз… 

pl	Ale nie! Nie! Wszystko to nadaremnie i nie ma o czym mówić! Nie ma o czym mówić!... albowiem nieraz już urzeczywistniało się życzenie moje, nieraz już przytulano mnie, ale... taka już jest moja natura, jestem urodzone bydlę! 
ru	Но нет! нет! всё сие втуне, и нечего говорить! нечего говорить!.. ибо и не один раз уже бывало желаемое, и не один уже раз жалели меня, но… такова уже черта моя, а я прирожденный скот! 

pl	- Otóż to! - wtrącił, ziewając, szynkarz. 
ru	- Еще бы! - заметил, зевая, хозяин. 

pl	Nie buciki, bo to można sobie wyobrazić, ale pończochy, jej pończochy przepiłem! 
ru	Не башмаки с, ибо это хотя сколько-нибудь походило бы на порядок вещей, а чулки, чулки ее пропился! 

pl	Szal jej z koziej wełny też przepiłem, darowany, dawny, jej własny, nie mój, a mieszkamy kątem, w nieopalanym mieszkaniu, więc ubiegłej zimy przeziębiła się i zaczęła kaszlać, od razu z krwią. 
ru	Косыночку ее из козьего пуха тоже пропил, дареную, прежнюю, ее собственную, не мою; а живем мы в холодном угле, и она в эту зиму простудилась и кашлять пошла, уже кровью. 

pl	Mamy przy tym troje małych dzieci, a Katarzyna Iwanowna haruje od rana do nocy, szoruje, czyści, dzieci myje, bo do czystości od kolebki jest przyzwyczajona, a piersi ma słabe, do suchot skłonne i ja to doskonale czuję. 
ru	Детей же маленьких у нас трое, и Катерина Ивановна в работе с утра до ночи, скребет и моет и детей обмывает, ибо к чистоте с измалетства привыкла, а с грудью слабою и к чахотке наклонною, и я это чувствую. 

pl	O, czuję to! I im więcej piję, tym głębiej odczuwam. 
ru	Разве я не чувствую? И чем более пью, тем более и чувствую. 

pl	Dlatego też piję, że w takowym stanie współczucia i miłości szukam... 
ru	Для того и пью, что в питии сем сострадания и чувства ищу. 

pl	Piję, bo jeszcze większych pragnę cierpień! 
ru	Пью, ибо сугубо страдать хочу! 

pl	- I jakby z rozpaczy opuścił głowę na stół. 
ru	- И он, как бы в отчаянии, склонил на стол голову. 

pl	- Młody człowieku - zaczął znowu, unosząc głowę - w twarzy pańskiej widzę jakby pewną boleść. 
ru	- Молодой человек, - продолжал он, во склоняясь опять, - в лице вашем я читаю как бы некую скорбь. 

pl	Jak tylko pan wszedł, wyczytałem to i dlatego się do pana zwróciłem. 
ru	Как вошли, я прочел ее, а потому тотчас же и обратился к вам. 

pl	Albowiem opowiadając panu dzieje mego żywota, nie na pośmiewisko chcę się wystawiać wobec tych nierobów, którzy i tak już wszystko to znają, ale uczuciowego, wykształconego człowieka szukam. 
ru	Ибо, сообщая вам историю жизни моей, не на позорище себя выставлять хочу перед сими празднолюбцами, которым и без того всё известно, а чувствительного и образованного человека ищу. 

pl	Trzeba panu wiedzieć, że małżonka moja wychowywała się w arystokratycznym gubernialnym instytucie dla szlachetnie urodzonych panien i na zakończenie instytutu tańczyła z szalem w obecności gubernatora i innych osobistości, otrzymała za to złoty medal i pochwałę na piśmie. 
ru	Знайте же, что супруга моя в благородном губернском дворянском институте воспитывалась и при выпуске с шалью танцевала при губернаторе и при прочих лицах, за что золотую медаль и похвальный лист получила. 

pl	Medal... no, medal sprzedaliśmy... już dawno... hm... list pochwalny dotychczas ma w kuferku, niedawno pokazywała go gospodyni. 
ru	Медаль… ну медаль-то продали… уж давно… гм… похвальный лист до сих пор у ней в сундуке лежит, и еще недавно его хозяйке показывала. 

pl	I chociaż ma z gospodynią bezustanne kłótnie, ale zapragnęła wobec kogokolwiek pochwalić się i opowiedzieć o minionych dniach szczęścia. 
ru	И хотя с хозяйкой у ней наибеспрерывнейшие раздоры, но хоть перед кем-нибудь погордиться захотелось и сообщить о счастливых минувших днях. 

pl	I nie ganię jej za to, nie ganię, albowiem pozostały jej tylko wspomnienia, a wszystko inne poszło na marne! 
ru	И я не осуждаю, не осуждаю, ибо сие последнее у ней и осталось в воспоминаниях ее, а прочее всё пошло прахом! 

pl	Tak, tak, dama to porywcza, ambitna i niezłomna. 
ru	Да, да; дама горячая, гордая и непреклонная. 

pl	Sama podłogę szoruje i o razowym chlebie żyje, ale na nieposzanowanie swojej osoby nie pozwoli. 
ru	Пол сама моет и на черном хлебе сидит, а неуважения к себе не допустит. 

pl	Dlatego też nie mogła darować panu Lebieziatnikowowi jego impertynencji, a jak Lebieziatnikow za to ją pobił, nie tyle z Dołu, ile z obrazy zachorowała. 
ru	Оттого и господину Лебезятникову грубость его не захотела спустить, и когда прибил ее за то господин Лебезятников, то не столько от побоев, сколько от чувства в постель слегла. 

pl	Już jako z wdową się z nią ożeniłem, z trojgiem małych dzieci, jedno od drugiego mniejsze. 
ru	Вдовой уже взял ее, с троими детьми, мал мала меньше. 

pl	Wyszła za mąż za pierwszego swojego męża, oficera piechoty, z miłości i z nim uciekła z domu rodzicielskiego. 
ru	Вышла замуж за первого мужа, за офицера пехотного, по любви, и с ним бежала из дому родительского. 

pl	Męża kochała niewymownie, ale wdał się w karcięta, został oddany pod sąd i z tym do grobu poszedł. 
ru	Мужа любила чрезмерно, но в картишки пустился, под суд попал, с тем и помер. 

pl	Bił ją pod koniec, a ona, choć mu dłużna nie zostawała, co jest mi na podstawie dokumentów dokładnie wiadome, jednak po dzień dzisiejszy wspomina go ze łzami w oczach i mnie go stawia za wzór, a ja rad jestem, bardzo rad, bo chociaż w wyobraźni widzi się niegdyś szczęśliwą... 
ru	Бивал он ее под конец; а она хоть и не спускала ему, о чем мне доподлинно и по документам известно, но до сих пор вспоминает его со слезами и меня им корит, и я рад, я рад, ибо хотя в воображениях своих зрит себя когда-то счастливой… 

pl	I została po jego śmierci z trojgiem drobnych dzieci w dalekim, parszywym powiecie, gdzie i ja przebywałem, i znalazła się w tak beznadziejnej nędzy, że chociaż dużo widziałem najróżnorodniejszych przypadków, ale tego opisać nie jestem w stanie. 
ru	И осталась она после него с тремя малолетними детьми в уезде далеком и зверском, где и я тогда находился, и осталась в такой нищете безнадежной, что я хотя и много видал приключений различных, но даже и описать не в состоянии. 

pl	Rodzina zaś jej się wyrzekła. 
ru	Родные же все отказались. 

pl	A była ambitna, za bardzo ambitna... 
ru	Да и горда была, чересчур горда… 

pl	I wtedy to, szanowny panie, wtedy właśnie ja, również wdowiec, z czternastoletnią córką po pierwszej żonie, poprosiłem ją o rękę, bo patrzeć nie mogłem na takie cierpienia. 
ru	И тогда-то, милостивый государь, тогда я, тоже вдовец, и от первой жены четырнадцатилетнюю дочь имея, руку свою предложил, ибо не мог смотреть на такое страдание. 

pl	Może pan choćby z tego wnosić, do czego dochodziła jej nędza, że ona, wykształcona, dobrze wychowana i z szanowanej rodziny, zgodziła się wyjść za mnie! 
ru	Можете судить потому, до какой степени ее бедствия доходили, что она, образованная и воспитанная и фамилии известной, за меня согласилась пойти! 

pl	Ale wyszła! 
ru	Но пошла! 

pl	Z płaczem, szlochaniem i załamywaniem rąk, ale wyszła! 
ru	Плача и рыдая, и руки ломая - пошла! 

pl	Albowiem nie miała dokąd pójść. 
ru	Ибо некуда было идти. 

pl	Czy pan rozumie, czy jest pan w stanie pojąć, szanowny panie, co to znaczy, kiedy nie ma już dokąd pójść? 
ru	Понимаете ли, понимаете ли вы, милостивый государь, что значит, когда уже некуда больше идти? 

pl	O, nie! 
ru	Нет! 

pl	Tego pan jeszcze nie rozumie... 
ru	Этого вы еще не понимаете… 

pl	I przez cały rok wypełniałem swoje obowiązki święcie i bogobojnie i tego nie dotykałem - wskazał palcem na butelkę - bo mam serce. 
ru	И целый год я обязанность свою исполнял благочестиво и свято и не касался сего (он ткнул пальцем на полуштоф), ибо чувство имею. 

pl	Ale i tak nie mogłem jej dogodzić; a tu jeszcze posadę straciłem, nie z mojej winy, a wskutek redukcji etatów, i wtedy dopiero zacząłem do butelki zaglądać!... 
ru	Но и сим не мог угодить; а тут места лишился, и тоже не по вине, а по изменению в штатах, и тогда прикоснулся!.. 

pl	Półtora roku już minęło, jak po długiej wędrówce i niezliczonych nieszczęściach znaleźliśmy się w tej oto wspaniałej i zdobnej licznymi pomnikami stolicy. 
ru	Полтора года уже будет назад, как очутились мы наконец, после странствий и многочисленных бедствий, в сей великолепной и украшенной многочисленными памятниками столице. 

pl	I tu otrzymałem posadę... 
ru	И здесь я место достал… 

pl	Otrzymałem i znowu straciłem. 
ru	Достал и опять потерял. 

pl	Rozumie pan? 
ru	Понимаете-с? 

pl	Tu już straciłem z własnej winy, bo natura moja przemówiła... 
ru	Тут уже по собственной вине потерял, ибо черта моя наступила… 

pl	Mieszkamy teraz kątem, u gospodyni Amaln Lippewectisel, a z czego żyjemy i z czego płacimy, nie mam pojęcia. 
ru	Проживаем же теперь в угле, у хозяйки Амалии Федоровны Липпевехзель, а чем живем и чем платим, не ведаю. 

pl	Mieszka tam wielu jeszcze oprócz nas... 
ru	Живут же там многие и кроме нас… 

pl	Sodoma najprawdziwsza... hm... tak... 
ru	Содом-с, безобразнейший … гм… да… 

pl	W tym czasie podrosła moja córka z pierwszego małżeństwa, a ile się nacierpiało moje dziecko, dorastając, od macochy swojej, to już wolę przemilczeć! 
ru	А тем временем возросла и дочка моя, от первого брака, и что только вытерпела она, дочка моя, от мачехи своей, возрастая, о том я умалчиваю. 

pl	Bo Katarzyna Iwanowna jest wprawdzie pełna wzniosłych uczuć, ale to dama porywcza i nerwowa, więc bywa, że... 
ru	Ибо хотя Катерина Ивановна и преисполнена великодушных чувств, но дама горячая и раздраженная, и оборвет… Да-с! 

pl	Ale nie mówmy o tym! 
ru	Ну да нечего вспоминать о том! 

pl	Żadnego wychowania, rozumie pan chyba, Sonia nie otrzymała. 
ru	Воспитания, как и представить можете, Соня не получила. 

pl	Ze cztery lata temu próbowałem przerabiać z nią geografię i historię powszechną, że zaś sam nie za tęgi w przedmiotach onych jestem, a porządnych podręczników nie było, bo jeżeli nawet jakieś były, to... hm... słowem, już ich nie ma, tych książek niby, i na tym skończyła się cała nauka. 
ru	Пробовал я с ней, года четыре тому, географию и всемирную историю проходить; но как я сам в познании сем был не крепок, да и приличных к тому руководств не имелось, ибо какие имевшиеся книжки… гм!.. ну, их уже теперь и нет, этих книжек, то тем и кончилось всё обучение. 

pl	Stanęliśmy na Cyrusie perskim. 
ru	На Кире Персидском остановились. 

pl	Potem już, gdy dorosła, przeczytała kilka książek o treści romantycznej, a niedawno temu, za pośrednictwem pana Lebieziatnikowa, jeszcze jedną książkę, Fizjologię Lewesa - zna pan to? - przeczytała z ogromnym zainteresowaniem i nawet niektóre urywki nam na głos czytała; oto cała jej edukacja. 
ru	Потом, уже достигнув зрелого возраста, прочла она несколько книг содержания романического, да недавно еще, через посредство господина Лебезятникова, одну книжку - "Физиологию" Льюиса, изволите знать-с? - с большим интересом прочла и даже нам отрывочно вслух сообщала: вот и всё ее просвещение. 

pl	Teraz zwracam się do pana, mój szanowny panie, ze swej strony z osobistym, że tak powiem, pytaniem: czy, zdaniem pana, może dużo zarobić biedna, uczciwa panna uczciwą pracą?... 
ru	Теперь же обращусь к вам, милостивый государь мой, сам от себя с вопросом приватным: много ли может, по-вашему, бедная, но честная девица честным трудом заработать?.. 

pl	Piętnastu kopiejek na dzień, proszę pana, nie zarobi, jeżeli jest uczciwa i nie posiada nadzwyczajnych talentów, i to pracując bez wytchnienia! 
ru	Пятнадцать копеек в день, сударь, не заработает, если честна и не имеет особых талантов, да и то рук не покладая работавши! 

pl	A i tak radca Klopstock, Iwan Iwanowicz - słyszał pan o nim? - nie tylko nie zapłacił dotychczas za uszycie pół tuzina koszul holenderskich, ale jeszcze ją wypędził, tupiąc nogami i lżąc nieprzyzwoitym słowem pod pretekstem, że kołnierz koszuli uszyty jest nie według miary i krzywo. 
ru	Да и то статский советник Клопшток, Иван Иванович, - изволили слышать? - не только денег за шитье полдюжины голландских рубах до сих пор не отдал, но даже с обидой погнал ее, затопав ногами и обозвав неприлично, под видом будто бы рубашечный ворот сшит не по мерке и косяком. 

pl	A tu głodne dzieci... 
ru	А тут ребятишки голодные… 

pl	Katarzyna Iwanowna po pokoju biega, ręce załamuje, a na policzkach występują jej czerwone plamy - przy tej chorobie zawsze tak bywa: 
ru	А тут Катерина Ивановна, руки ломая, по комнате ходит, да красные пятна у ней на щеках выступают, - что в болезни этой и всегда бывает: 

pl	„Mieszkasz, powiada, u nas, darmozjadzie jeden, żresz, pijesz, w cieple sobie siedzisz", a co tu żresz i pijesz, skoro nawet dzieci po trzy dni skórki od chleba na oczy nie widzą! 
ru	"Живешь, дескать, ты, дармоедка, у нас, ешь и пьешь, и теплом пользуешься", а что тут пьешь и ешь, когда и ребятишки-то по три дня корки не видят! 

pl	Leżałem ci wtedy... e, co tam! leżałem zupełnie pijaniusieńki i słyszę, jak Sonia moja (bo to stworzenie łagodne i głosik ma taki pokorny... blondyneczka i twarzyczkę ma zawsze bladziuchną, chudziutką) mówi: 
ru	Лежал я тогда… ну, да уж что! лежал пьяненькой-с, и слышу, говорит моя Соня (безответная она, и голосок у ней такой кроткий… белокуренькая, личико всегда бледненькое, худенькое), говорит: 

pl	„Katarzyno Iwanowno, mam więc zejść na taką drogę?" 
ru	"Что ж, Катерина Ивановна, неужели же мне на такое дело пойти?" 

pl	A Daria Francewna, kobieta wredna i w policji niejednokrotnie notowana, już ze trzy razy dowiadywała się o nią przez gospodynię. 
ru	А уж Дарья Францевна, женщина злонамеренная и полиции многократно известная, раза три через хозяйку наведывалась. 

pl	„A tak - odpowiada, drwiąc, Katarzyna Iwanowna - bo co tu chować? Też mi skarb!". 
ru	"А что ж, - отвечает Катерина Ивановна, в пересмешку, - чего беречь? Эко сокровище!" 

pl	Ale niech pan jej nie potępia, nie, proszę nie potępiać jej! 
ru	Но не вините, не вините, милостивый государь, не вините! 

pl	To było powiedziane nie przy zdrowych zmysłach, ale w gniewie i rozpaczy, w chorobie i wśród płaczu głodnych dzieci, a i to więcej dla obelgi niż w dosłownym znaczeniu, bo Katarzyna Iwanowna ma już taką naturę, że jak dzieci się rozpłaczą, choćby nawet z głodu, zaraz zaczyna je tłuc. 
ru	Не в здравом рассудке сие сказано было, а при взволнованных чувствах, в болезни и при плаче детей не евших, да и сказано более ради оскорбления, чем в точном смысле… Ибо Катерина Ивановна такого уж характера, и как расплачутся дети, хоть бы и с голоду, тотчас же их бить начинает. 

pl	Patrzę, a tak koło godziny szóstej Sonia włożyła chusteczkę na głowę, żakiecik i wyszła z domu, a po ósmej już wróciła. 
ru	И вижу я, эдак часу в шестом, Сонечка встала, надела платочек, надела бурнусик и с квартиры отправилась, а в девятом часу и назад обратно пришла. 

pl	Przyszła, idzie wprost do Katarzyny Iwanowny i wykłada jej na stół bez słowa całe trzydzieści rubli. 
ru	Пришла, и прямо к Катерине Ивановне, и на стол перед ней тридцать целковых молча выложила. 

pl	Ani słówkiem nie odezwała się, nie spojrzała nawet na nikogo, wzięła tylko naszą dużą, zieloną chustkę kortową (mamy taką wspólną chustę rodzinną, kortową), okryła się z głową i położyła się na łóżku, twarzyczką do ściany i tylko widać było, jak drgają jej ramiona i cała się, biedactwo, trzęsie... 
ru	Ни словечка при этом не вымолвила, хоть бы взглянула, а взяла только наш большой драдедамовый зеленый платок (общий такой у нас платок есть, драдедамовый), накрыла им совсем голову и лицо и легла на кровать, лицом к стенке, только плечики да тело всё вздрагивают… 

pl	A ja, jak i przedtem, leżałem w tym samym stanie... 
ru	А я, как и давеча, в том же виде лежал-с… 

pl	I potem widziałem, młody człowieku, widziałem na własne oczy, jak potem Katarzyna Iwanowna, też bez jednego słowa, podeszła do łóżka Soni i cały wieczór klęczała u jej nóg, nogi jej całowała, podnieść się nie chciała, aż obie zasnęły, objąwszy się... obie... obie... tak, tak... a ja... leżałem pijaniusieńki. 
ru	И видел я тогда, молодой человек, видел я, как затем Катерина Ивановна, также ни слова не говоря, подошла к Сонечкиной постельке и весь вечер в ногах у ней на коленках простояла, ноги ей целовала, встать не хотела, а потом так обе и заснули вместе, обнявшись… обе… обе… да-с… а я… лежал пьяненькой-с. 

pl	Marmieładow zamilkł, jak gdyby głos mu się urwał... 
ru	Мармеладов замолчал, как будто голос у него пресекся. 

pl	Po chwili szybko nalał sobie wódki, wypił i odchrząknął. 
ru	Потом вдруг поспешно налил, выпил и крякнул. 

pl	- Od pewnego czasu, mój panie - ciągnął po chwili milczenia - na skutek pewnego przykrego przypadku i doniesienia niegodziwych ludzi - do czego głównie przyczyniła się Daria Francewna, podobno dlatego, że jej za mało szacunku okazywano - od owego czasu, powiadam, córka moja Sonia Siemionowna zmuszona była mieć żółtą książkę i z tego powodu nie mogła już razem z nami zamieszkiwać. 
ru	- С тех пор, государь мой, - продолжал он после некоторого молчания, - с тех пор, по одному неблагоприятному случаю и по донесению неблагонамеренных лиц, - чему особенно способствовала Дарья Францевна, за то будто бы, что ей в надлежащем почтении манкировали, - с тех пор дочь моя, Софья Семеновна, желтый билет принуждена была получить, и уже вместе с нами по случаю сему не могла оставаться. 

pl	Albowiem ani gospodyni, Amalia Lippewechsel pozwolić na to nie chciała (a sama przecież przedtem Darii Francewnie pomagała), ani też pan Lebieziatnikow... hm... 
ru	Ибо и хозяйка, Амалия Федоровна, того допустить не хотела (а сама же прежде Дарье Францевне способствовала), да и господин Лебезятников… гм… 

pl	Właśnie całą tę awanturę z Katarzyną Iwanowną miał o Sonię. 
ru	Вот за Соню-то и вышла у него эта история с Катериною Ивановной. 

pl	Przedtem sam napastował Sonię, a tu od razu ambicja przez niego przemówiła: 
ru	Сначала сам добивался от Сонечки, а тут и в амбицию вдруг вошли: 

pl	„Jak to - powiada - ja, człowiek wykształcony, mam mieszkać z taką pod jednym dachem?" 
ru	"Как, дескать, я, такой просвещенный человек, в одной квартире с таковскою буду жить?" 

pl	A Katarzyna Iwanowną nie darowała mu tego, ujęła się za nią... i tak się to zaczęło... 
ru	А Катерина Ивановна не спустила, вступилась… ну и произошло… 

pl	A Sonieczka zachodzi do nas teraz przeważnie o zmroku, pomaga, jak może, Katarzynie Iwanownie i pieniędzmi ją wspiera... 
ru	И заходит к нам Сонечка теперь более в сумерки, и Катерину Ивановну облегчает, и средства посильные доставляет… 

pl	Mieszka u krawca Kapernaumowa jako sublokatorka, a ten Kapernaumow jest kulawy i jąka się, cała jego bardzo liczna rodzina się jąka. 
ru	Живет же на квартире у портного Капернаумова, квартиру у них снимает, а Капернаумов хром и косноязычен, и всё многочисленнейшее семейство его тоже косноязычное. 

pl	I żona jego też się jąka... 
ru	И жена его тоже косноязычная… 

pl	Gnieżdżą się w jednym pokoju, a Sonia ma oddzielny, z przepierzeniem... 
ru	В одной комнате помещаются, а Соня свою имеет особую, с перегородкой… 

pl	Hm, tak... 
ru	Гм, да… 

pl	Nędzarze i jąkały... tak...  
ru	Люди беднейшие и косноязычные… да…  

pl	Jak tylko wstałem nazajutrz z rana, włożyłem swoje łachmany, uniosłem ręce ku niebu i udałem się do jego ekscelencji Iwana Afanasjewicza. 
ru	Только встал я тогда поутру-с, одел лохмотья мои, воздел руки к небу и отправился к его превосходительству Ивану Афанасьевичу. 

pl	Zna pan ekscelencję Iwana Afanasjewicza?... 
ru	Его превосходительство Ивана Афанасьевича изволите знать?.. 

pl	Nie? 
ru	Нет? 

pl	O, to nie zna pan człowieka Bożego! 
ru	Ну так божия человека не знаете! 

pl	To wosk... wosk, jako świeczka przed obrazem taje! 
ru	Это - воск… воск перед лицом господним; яко тает воск!.. 

pl	Raczył mnie wysłuchać i nawet łzy miał w oczach. 
ru	Даже прослезились, изволив всё выслушать. 

pl	No, Marmieładow, powiada, raz już mnie zawiodłeś... 
ru	Ну, говорит, Мармеладов, раз уже ты обманул мои ожидания… 

pl	Przyjmuję cię jeszcze raz na moją osobistą odpowiedzialność!... - tak dosłownie powiedział. - Pamiętaj, a teraz idź już sobie!. 
ru	Беру тебя еще раз на личную свою ответственность, - так и сказали, - помни, дескать, ступай!" 

pl	Całowałem ślady stóp jego, rozumie się, w myśli, bo naprawdę nie pozwoliłby, będąc wysokim dygnitarzem i człowiekiem nowego, naukowego kierunku; wróciłem do domu i Boże, co tam się działo, kiedy powiedziałem, że znowu zostałem przyjęty do pracy i będę otrzymywał pensję... 
ru	Облобызал я прах ног его, мысленно, ибо взаправду не дозволили бы, бывши сановником и человеком новых государственных и образованных мыслей; воротился домой, и как объявил, что на службу опять зачислен и жалование получаю, господи, что тогда было!.. 

pl	Marmieładow, silnie podekscytowany, znowu przerwał. 
ru	Мармеладов опять остановился в сильном волнении. 

pl	W tej chwili wpadła z ulicy cała grupa pijaków, już dobrze mających w czubie, a przy wejściu rozległy się dźwięki najętej katarynki i ochrypły głosik siedmioletniego dziecka, które śpiewało Chutorek. 
ru	В это время вошла с улицы целая партия пьяниц, уже и без того пьяных, и раздались у входа звуки нанятой шарманки и детский, надтреснутый семилетний голосок, певший "Хуторок". 

pl	Zrobiło się gwarno. 
ru	Стало шумно. 

pl	Gospodarz i służba zajęli się gośćmi. 
ru	Хозяин и прислуга занялись вошедшими. 

pl	Marmieładow, nie zwracając najmniejszej uwagi na przybyłych, opowiadał dalej. 
ru	Мармеладов, не обращая внимания на вошедших, стал продолжать рассказ. 

pl	Widać było, że bardzo osłabł. Im bardziej się upijał, tym bardziej robił się gadatliwy. 
ru	Он, казалось, уже сильно ослаб, но чем более хмелел, тем становился словоохотнее. 

pl	Wspomnienia o niedawnym powodzeniu w urzędzie ożywiły go, nawet twarz mu się rozjaśniła. 
ru	Воспоминания о недавнем успехе по службе как бы оживили его и даже отразились на лице его каким-то сиянием. 

pl	Raskolnikow słuchał uważnie. 
ru	Раскольников слушал внимательно. 

pl	- Było to więc, panie kochany, pięć tygodni temu. 
ru	- Было же это, государь мой, назад пять недель. 

pl	Tak... 
ru	Да… 

pl	Jak tylko się obie o tym dowiedziały, niby Katarzyna Iwanowna i Sonia... Boże święty, jakbym trafił do raju! 
ru	Только что узнали они обе, Катерина Ивановна и Сонечка, господи, точно я в царствие божие переселился. 

pl	Dawniej traktowano mnie jak jakie bydlę, leżałem, a dokoła wymyślania i nic więcej. 
ru	Бывало, лежи, как скот, только брань! 

pl	A potem na paluszkach chodzą, dzieci uspokajają: 
ru	А ныне: на цыпочках ходят, детей унимают: 

pl	„Ojciec zmęczył się w biurze, odpoczywa, cicho, sza!" 
ru	"Семен Захарыч на службе устал, отдыхает, тш!" 

pl	Kawunię mi z rana dają, śmietankę gotują! 
ru	Кофеем меня перед службой поят, сливки кипятят! 

pl	Prawdziwą śmietankę zaczęły kupować, słyszy pan! 
ru	Сливок настоящих доставать начали, слышите! 

pl	I zupełnie nie rozumiałem, skąd wzięły na moje nowe umundurowanie jedenaście rubli pięćdziesiąt kopiejek! 
ru	И откуда они сколотились мне на обмундировку приличную, одиннадцать рублей пятьдесят копеек, не понимаю? 

pl	Buty, gorsy sztywne - piękne, mundur galowy, wszystko zdobyły w cudowny sposób za jedenaście i pół rubla. 
ru	Сапоги, манишки коленкоровые - великолепнейшие, вицмундир, всё за одиннадцать с полтиной состряпали в превосходнейшем виде-с. 

pl	Przychodzę pierwszego dnia z urzędu, patrzę, a Katarzyna Iwanowna podaje obiad z dwóch dań: zupę i boczek z chrzanem, o czym dotychczas nie mieliśmy wyobrażenia. 
ru	Пришел я в первый день поутру со службы, смотрю: Катерина Ивановна два блюда сготовила, суп и солонину под хреном, о чем и понятия до сих пор не имелось. 

pl	Nie miała żadnych sukien... dosłownie nic a nic, a tu od razu wystroiła się, jakby się gdzieś z wizytą wybierała, i to nie byle jak; po prostu z niczego wszystko potrafi zrobić: uczesze się, kołnierzyk jakiś przyfastryguje, mankieciki i jakby nie ta sama osoba, odmłodniała, wypiękniała. 
ru	Платьев-то нет у ней никаких… то есть никаких-с, а тут точно в гости собралась, приоделась, и не то чтобы что-нибудь, а так, из ничего всё сделать сумеют: причешутся, воротничок там какой-нибудь чистенький, нарукавнички, ан совсем другая особа выходит, и помолодела, и похорошела. 

pl	Soniuchna, kochanie moje, tylko pieniędzmi pomagała, dopowiada, do czasu nie wypada jej często u nas bywać, chyba że o zmroku, żeby nikt nie zauważył. 
ru	Сонечка, голубка моя, только деньгами способствовала, а самой, говорит, мне теперь, до времени, у вас часто бывать неприлично, так разве, в сумерки, чтобы никто не видал. 

pl	Posłuchaj pan, posłuchaj! 
ru	Слышите, слышите? 

pl	Przyszedłem po obiedzie, chciałem się zdrzemnąć i co by pan myślał, Katarzyna Iwanowna nie wytrzymała: tydzień temu pokłóciła się przecież z gospodynią, Amalią Fiodorowną, od najostatniejszych jej nawymyślała, a teraz ją na kawę zaprosiła. 
ru	Пришел я после обеда заснуть, так что ж бы вы думали, ведь не вытерпела Катерина Ивановна: за неделю еще с хозяйкой, с Амалией Федоровной, последним образом перессорились, а тут на чашку кофею позвала. 

pl	Dwie godziny siedziały i cały czas szeptały: że niby Siemion Zacharycz pracuje teraz i pensję dostaje, osobiście zameldował się u jego ekscelencji, a jego ekscelencja sam wyszedł z gabinetu, wszystkim kazał czekać, a Siemiona Zacharycza przy wszystkich za rękę wziął i do gabinetu zaprosił. 
ru	Два часа просидели и всё шептались: "Дескать, как теперь Семен Захарыч на службе и жалование получает, и к его превосходительству сам являлся, и его превосходительство сам вышел, всем ждать велел, а Семена Захарыча мимо всех за руку в кабинет провел". 

pl	Słyszy pan, słyszy pan? 
ru	Слышите, слышите? 

pl	„Pamiętam, powiada, Siemionie Zacharyczu, pańskie zasługi i chociaż ma pan lekkomyślną słabostkę, ale jako że pan teraz obiecuje i że bez pana źle się u nas działo, niech pan słucha! to wierzę, powiada, pańskiemu słowu honoru"; oczywiście, wszyściuteńko to co do joty, powiadam panu, zmyśliła sobie i nawet nie z lekkomyślności, nie dla przechwały tylko! 
ru	"Я, конечно, говорит, Семен Захарыч, помня ваши заслуги, и хотя вы и придерживались этой легкомысленной слабости, но как уж вы теперь обещаетесь, и что сверх того без вас у нас худо пошло (слышите, слышите!), то и надеюсь, говорит, теперь на ваше благородное слово", то есть всё это, я вам скажу, взяла да и выдумала, и не то чтоб из легкомыслия, для одной похвальбы-с! 

pl	Nie, ona sama we wszystko to wierzy, własną fantazją się pociesza, jak Boga kocham! 
ru	Нет-с, сама всему верит, собственными воображениями сама себя тешит, ей-богу-с! 

pl	Nawet nie mam jej tego za złe, o nie! 
ru	И я не осуждаю; нет, этого я не осуждаю!.. 

pl	A kiedy sześć dni temu przyniosłem swoją pierwszą pensję - dwadzieścia trzy ruble czterdzieści kopiejek - i oddałem jej wszystko co do grosza, Misiaczkiem mnie nawet nazwała:  
ru	Когда же, шесть дней назад, я первое жалованье мое - двадцать три рубля сорок копеек - сполна принес, малявочкой меня назвала:  

pl	„Misiaczku, powiada, ty mój kochany!" 
ru	"Малявочка, говорит, ты эдакая!" 

pl	I to sam na sam, rozumie pan? 
ru	И наедине-с, понимаете ли? 

pl	Co ona może we mnie widzieć i co ze mnie za małżonek? 
ru	Ну уж что, кажется, во мне за краса, и какой я супруг? 

pl	A ona nic, uszczypnęła mnie nawet w policzek. „Misiaczku ty mój!" - powiada. 
ru	Нет, ущипнула за щеку: "Малявочка ты эдакая!" - говорит. 

pl	Marmieładow umilkł, chciał się nawet uśmiechnąć, ale nagle zaczęła mu dziwnie drgać dolna szczęka. 
ru	Мармеладов остановился, хотел было улыбнуться, но вдруг подбородок его запрыгал. 

pl	Zresztą, opanował się siłą woli. 
ru	Он, впрочем, удержался. 

pl	Cały ten szynk, wygląd wykolejeńca, pięć nocy na barkach z sianem i butelka - obok tej jakiejś chorobliwej miłości do żony i rodziny - zupełnie zbijały z tropu słuchacza. 
ru	Этот кабак, развращенный вид, пять ночей на сенных барках и штоф, а вместе с тем эта болезненная любовь к жене и семье сбивали его слушателя с толку. 

pl	Raskolnikow słuchał w napięciu, ale z przykrością. 
ru	Раскольников слушал напряженно, но с ощущением болезненным. 

pl	Zły był na siebie, że tu przyszedł. 
ru	Он досадовал, что зашел сюда. 

pl	- Szanowny panie, szanowny panie! - zawołał Marmieładow, gdy się już opanował - o, mój szanowny panie, może pana TO śmieszy, jak i wszystkich innych, że zawracam panu głowę tymi głupimi szczegółami z mojego codziennego życia rodzinnego, ale dla mnie to nie jest do śmiechu! 
ru	- Милостивый государь, милостивый государь! - воскликнул Мармеладов, оправившись, - о государь мой, вам, может быть, всё это в смех, как и прочим, и только беспокою я вас глупостию всех этих мизерных подробностей домашней жизни моей, ну а мне не в смех! 

pl	Bo ja to wszystko czuję... 
ru	Ибо я всё это могу чувствовать… 

pl	W ciągu całego tego rajskiego dnia w moim życiu i całego tego wieczoru bujałem w obłokach i marzyłem: o tym, jak wszystko urządzę, dzieci odzieję, jej spokój zapewnię, córkę jedyną z pohańbienia na łono rodziny przywrócę... 
ru	И в продолжение всего того райского дня моей жизни и всего того вечера я и сам в мечтаниях летучих препровождал: и то есть как я это всё устрою, и ребятишек одену, и ей спокой дам, и дочь мою единородную от бесчестья в лоно семьи возвращу… 

pl	I wiele jeszcze, wiele... 
ru	И многое, многое… 

pl	To mi chyba wolno było, panie. 
ru	Позволительно, сударь. 

pl	Aliści, mój panie - Marmieładow niespodziewanie jakoś drgnął, podniósł głowę i spojrzał przenikliwie wprost w oczy swemu rozmówcy - nazajutrz, bezpośrednio po tych wszystkich marzeniach (a było to równo pięć dni temu), pod wieczór, niepostrzeżenie, jak nocny złodziej, wykradłem Katarzynie Iwanownie klucz od jej kufra i po kryjomu wyjąłem wszystko, co pozostało z mojej pensji, nie pamiętam już, ile, i oto spójrzcie na mnie wszyscy! 
ru	Ну-с, государь ты мой (Мармеладов вдруг как будто вздрогнул, поднял голову и в упор посмотрел на своего слушателя), ну-с, а на другой же день, после всех сих мечтаний (то есть это будет ровно пять суток назад тому), к вечеру, я хитрым обманом, как тать в нощи, похитил у Катерины Ивановны от сундука ее ключ, вынул что осталось из принесенного жалованья, сколько всего уж не помню, и вот-с, глядите на меня, все! 

pl	Piąty dzień, jak z domu uciekłem, a tam mnie szukają. I z pracą koniec, a mundur galowy leży już w szynku przy moście Egipskim, w zamian otrzymałem ten oto strój... koniec ze wszystkim! 
ru	Пятый день из дома, и там меня ищут, и службе конец, и вицмундир в распивочной у Египетского моста лежит, взамен чего и получил сие одеяние… и всему конец! 

pl	Marmieładow huknął się pięścią w czoło, zacisnął zęby, zamknął oczy i oparł się mocno łokciami o stół. 
ru	Мармеладов стукнул себя кулаком по лбу, стиснул зубы, закрыл глаза и крепко оперся локтем на стол. 

pl	Ale po chwili twarz mu się w okamgnieniu zmieniła, z wyrazem udanej przebiegłości i bezczelności spojrzał na Raskolnikowa, roześmiał się i powiedział: 
ru	Но через минуту лицо его вдруг изменилось, и с каким-то напускным лукавством и выделанным нахальством взглянул на Раскольникова, засмеялся и проговорил: 

pl	- A dzisiaj byłem u Soni, wyprosiłem na klina! 
ru	- А сегодня у Сони был, на похмелье ходил просить! 

pl	Hi, hi!... 
ru	Хе-хе-хе! 

pl	- Czyżby dała? - krzyknął ktoś z przybyłych gości i ryknął śmiechem na całe gardło. 
ru	- Неужели дала? - крикнул кто-то со стороны из вошедших, крикнул и захохотал во всю глотку. 

pl	- O ta właśnie butelczyna kupiona jest za jej pieniądze - odpowiedział Marmieładow, zwracając się wyłącznie do Raskolnikowa. 
ru	- Вот этот самый полуштоф-с на ее деньги и куплен, - произнес Мармеладов, исключительно обращаясь к Раскольникову. 

pl	- Trzydzieści kopiejek mi dała własnymi rączkami, wszystko, co miała, na własne oczy widziałem... 
ru	- Тридцать копеек вынесла, своими руками, последние, всё что было, сам видел… 

pl	Ani słowa nie wyrzekła, tylko spojrzała na mnie w milczeniu... 
ru	Ничего не сказала, только молча на меня посмотрела… 

pl	Tak nie tu, na ziemi, a tam... cierpią za ludzi, płaczą po nich, ale wyrzutów nie robią, nie robią wyrzutów!... 
ru	Так не на земле, а там… о людях тоскуют, плачут, а не укоряют, не укоряют! 

pl	I to tym boleśniej, że nie robią wyrzutów!... 
ru	А это больней-с, больней-с, когда не укоряют!.. 

pl	Trzydzieści kopiejek, tak. 
ru	Тридцать копеек, да-с. 

pl	A przecież i jej są one teraz potrzebne, no nie? 
ru	А ведь и ей теперь они нужны, а? 

pl	Jak pan myśli, szanowny panie? 
ru	Как вы думаете, сударь мой дорогой? 

pl	Przecież ona musi teraz dbać o czystość. 
ru	Ведь она теперь чистоту наблюдать должна. 

pl	A przecież ta czystość, wiadomo jaka, drogo kosztuje, rozumie pan?  
ru	Денег стоит сия чистота, особая-то, понимаете?  

pl	Czy pan to rozumie? 
ru	Понимаете? 

pl	I pomadkę do ust kupić trzeba, bez tego ani rusz, jakiś buciczek kokieteryjny, żeby można było sukienkę unieść, kiedy się przez kałużę przechodzi. 
ru	Ну, там помадки тоже купить, ведь нельзя же-с; юбки крахмальные, ботиночку эдакую, пофиглярнее, чтобы ножку выставить, когда лужу придется переходить. 

pl	Czy szanowny pan rozumie, co znaczy owa czystość?! 
ru	Понимаете ли, понимаете ли, сударь, что значит сия чистота? 

pl	A ja, ojciec rodzony, te ostatnie trzydzieści kopiejek wyciągnąłem na klina. 
ru	Ну-с, а я вот, кровный-то отец, тридцать-то эти копеек и стащил себе на похмелье! 

pl	I piję! 
ru	И пью-с! 

pl	I już przepiłem!... 
ru	И уж пропил-с!.. 

pl	I któż by się nad takim jak ja litował, co?... 
ru	Ну, кто же такого, как я, пожалеет? ась? 

pl	Żal panu mnie teraz czy nie? 
ru	Жаль вам теперь меня, сударь, аль нет? 

pl	Niech pan mówi, żal czy nie żal? 
ru	Говорите, сударь, жаль али нет? 

pl	Hi, hi, hi, hi!... 
ru	Хе-хе-хе-хе! 

pl	Chciał sobie nalać wódki, ale w butelce nic już nie było. 
ru	Он хотел было налить, но уже нечего было. 

pl	- A kto by tam cię żałował? - huknął gospodarz, który się znowu znalazł obok nich. 
ru	- Да чего тебя жалеть-то? - крикнул хозяин, очутившийся опять подле них. 

pl	Rozległ się śmiech, a nawet wyzwiska. 
ru	Раздался смех и даже ругательства. 

pl	Śmiali się i klęli wszyscy, ci, co słuchali, i ci, co nie słuchali, patrząc po prostu na byłego urzędnika. 
ru	Смеялись и ругались слушавшие и неслушавшие, так, глядя только на одну фигуру отставного чиновника. 

pl	- Żałować! A po cóż mnie żałować! - krzyknął rozpaczliwie Marmieładow, wstając z wyciągniętą przed siebie ręką, w prawdziwym natchnieniu, jakby tylko czekał na te słowa. 
ru	- Жалеть! зачем меня жалеть! - вдруг возопил Мармеладов, вставая с протянутою вперед рукой, в решительном вдохновении, как будто только и ждал этих слов. 

pl	- Po co, powiadasz, żałować?  
ru	- Зачем жалеть, говоришь ты?  

pl	Słusznie! 
ru	Да! 

pl	Żałować mnie nie ma za co! 
ru	Меня жалеть не за что! 

pl	Ukrzyżować mnie trzeba, do krzyża, przybić, a nie żałować! 
ru	Меня распять надо, распять на кресте, а не жалеть! 

pl	Lecz ukrzyżuj, sędzio, ukrzyżuj, a ukrzyżowawszy, ulituj się nad nim! 
ru	Но распни, судия, распни и, распяв, пожалей его! 

pl	Wówczas sam przyjdę do ciebie na mękę ukrzyżowania, albowiem pragnę nie uciech, lecz bólu i łez! 
ru	И тогда я сам к тебе пойду на пропятие, ибо не веселья жажду, а скорби и слез!.. 

pl	Myślisz może, szynkarzu, że ta twoja butelka na dobre mi poszła? 
ru	Думаешь ли ты, продавец, что этот полуштоф твой мне в сласть пошел? 

pl	Boleści, boleści szukałem na jej dnie, boleści i łez, i znalazłem je, doświadczyłem; a ulituje się nad nami Ten, który ulitował się nad wszystkimi, który wszystko i wszystkich rozumiał, On jeden jedyny, On też jest sędzią. 
ru	Скорби, скорби искал я на дне его, скорби и слез, и вкусил, и обрел; а пожалеет нас тот, кто всех пожалел и кто всех и вся понимал, он единый, он и судия. 

pl	W dniu tym przyjdzie i zapyta: 
ru	Приидет в тот день и спросит: 

pl	Gdzie jest ta córa, co dla złej macochy, suchotami toczonej, dla cudzych dzieci nieletnich siebie w ofierze złożyła? 
ru	А где дщерь, что мачехе злой и чахоточной, что детям чужим и малолетним себя предала? 

pl	Gdzie jest ta córa, co nad swoim ziemskim ojcem, pijanicą szkodliwym, nie brzydząc się opuszczenia jego, ulitowała się? 
ru	Где дщерь, что отца своего земного, пьяницу непотребного, не ужасаясь зверства его, пожалела? 

pl	I powie: 
ru	И скажет: 

pl	Przybądź do mnie!  
ru	Прииди!  

pl	Odpuściłem ci raz już winy twoje... 
ru	Я уже простил тебя раз… 

pl	Odpuściłem już raz... 
ru	Простил тебя раз… 

pl	I teraz odpuszczone ci są liczne grzechy twoje, jako że ty wiele umiłowałaś... 
ru	Прощаются же и теперь грехи твои мнози, за то, что возлюбила много… 

pl	I daruje winy Soni mojej, jestem święcie przekonany, że daruje... 
ru	И простит мою Соню, простит, я уж знаю, что простит… 

pl	Sercem to poczułem, kiedy ostatnio do niej przyszedłem i spojrzałem na nią!... 
ru	Я это давеча, как у ней был, в моем сердце почувствовал!.. 

pl	I wszystkim sprawiedliwość uczyni, dobrym i złym, wyniosłym i pokornym... 
ru	И всех рассудит и простит, и добрых и злых, и премудрых и смирных… 

pl	I gdy już ukończy sąd nad wszystkimi, wtedy i nas wezwie. 
ru	И когда уже кончит над всеми, тогда возглаголет и нам: 

pl	Przyjdźcie - powie - i wy! 
ru	Выходите, скажет, и вы! 

pl	Przyjdźcie, opoje, przyjdźcie, słabi, przyjdźcie, pohańbieni! 
ru	Выходите пьяненькие, выходите слабенькие, выходите соромники! 

pl	I staniemy wszyscy przed obliczem Jego, wstydu zapomniawszy. 
ru	И мы выйдем все, не стыдясь, и станем. 

pl	I usłyszymy głos Jego: 
ru	И скажет: 

pl	Świnie jesteście! Na obraz i podobieństwo bestii, aliści przyjdźcie i wy! 
ru	Свиньи вы! образа звериного и печати его; но приидите и вы! 

pl	I rzekną mędrcy, rzekną szlachetni: 
ru	И возглаголят премудрые, возглаголят разумные: 

pl	„Boże! łaski swej im udzielasz?" 
ru	"Господи! почто сих приемлеши?" 

pl	I tak Pan im odrzecze: 
ru	И скажет: 

pl	„Dlatego łaski swej im udzielam, o mędrcy, że ani jeden z nich nigdy nie pomyślał nawet, że godny jest jej dostąpić... " 
ru	"Потому их приемлю, премудрые, потому приемлю, разумные, что ни единый из сих сам не считал себя достойным сего… 

pl	I wyciągnie ku nam ręce swoje, a my przypadniemy, przez łzy przejrzymy... i wszystko zrozumiemy! 
ru	И прострет к нам руце свои, и мы припадем… и заплачем… и всё поймем! 

pl	O, wtenczas wszystko zrozumiemy!... Wszyscy przejrzą... nawet Katarzyna Iwanowna... i ona zrozumie... Panie, przyjdź królestwo Twoje. 
ru	Тогда всё поймем!.. и все поймут… и Катерина Ивановна… и она поймет… Господи, да приидет царствие твое! 

pl	I opadł wyczerpany na ławę, nie patrząc na nikogo, jak gdyby zapomniał o całym otoczeniu i pogrążył się w głęboką zadumę. 
ru	И он опустился на лавку, истощенный и обессиленный, ни на кого не смотря, как бы забыв окружающее и глубоко задумавшись. 

pl	Słowa jego wywarły pewne wrażenie, na chwilę zapanowała cisza, wkrótce jednak znowu rozległ się śmiech i wyzwiska. 
ru	Слова его произвели некоторое впечатление; на минуту воцарилось молчание, но вскоре раздались прежний смех и ругательства: 

pl	- Rozgrzeszył! 
ru	- Рассудил! 

pl	- Natrajlował! 
ru	- Заврался! 

pl	- Urzędniczyna!  
ru	- Чиновник!  

pl	I tak dalej, i tak dalej. 
ru	И проч., и проч. 

pl	- Chodźmy stąd, mój panie - odezwał się naraz Marmieładow, podnosząc głowę i zwracając się do Raskolnikowa - niech pan mnie odprowadzi...  
ru	- Пойдемте, сударь, - сказал вдруг Мармеладов, поднимая голову и обращаясь к Раскольникову, - доведите меня…  

pl	Dom Kozela, w podwórzu. 
ru	Дом Козеля, на дворе. 

pl	Czas już... do Katarzyny Iwanowny... 
ru	Пора… к Катерине Ивановне… 

pl	Raskolnikow już dawno miał ochotę wyjść i sam myślał o tym, żeby mu pomóc. 
ru	Раскольникову давно уже хотелось уйти; помочь же ему он и сам думал. 

pl	Jak się okazało, Marmieładow był znacznie mocniejszy w mowie a niżeli w nogach, wobec oparł się mocno o Raskolnikowa. 
ru	Мармеладов оказался гораздо слабее ногами, чем в речах, и крепко оперся на молодого человека. 

pl	Mieli do przejścia dwieście, może trzysta kroków. 
ru	Идти было шагов двести-триста. 

pl	W miarę zbliżania się do domu niepokój i strach coraz bardziej opanowywały pijaka. 
ru	Смущение и страх всё более и более овладевали пьяницей по мере приближения к дому. 

pl	- Nie Katarzyny Iwanowny boję się teraz i nie tego, że mnie zacznie targać za włosy - bełkotał nerwowo. 
ru	- Я не Катерины Ивановны теперь боюсь, - бормотал он в волнении, - и не того, что она мне волосы драть начнет. 

pl	- Co tam włosy! Włosy to głupstwo! 
ru	Что волосы!.. вздор волосы! 

pl	Mówię panu! 
ru	Это я говорю! 

pl	To może nawet i lepiej, że zacznie targać, ale nie tego się boję... a... jej oczu się boję... tak... oczu... 
ru	Оно даже и лучше, коли драть начнет, а я не того боюсь… я… глаз ее боюсь… да… глаз… 

pl	Czerwonych plam na policzkach też się boję... i jeszcze jej oddechu... 
ru	Красных пятен на щеках тоже боюсь… и еще - ее дыхания боюсь… 

pl	Widziałeś kiedy, jak przy tej chorobie oddycha się w stanie zdenerwowania? 
ru	Видал ты, как в этой болезни дышат… при взволнованных чувствах? 

pl	Płaczu dzieci też się boję... 
ru	Детского плача тоже боюсь… 

pl	Bo jeżeli Sonia nie nakarmiła, to pojęcia nie mam, co się tam dzieje! Pojęcia nie mam! 
ru	Потому как если Соня не накормила, то… уж не знаю что! не знаю! 

pl	A bicia się nie boję!...  
ru	А побоев не боюсь…  

pl	Wiedz, dobrodzieju, że takie bicie nie tylko nie sprawia mi bólu, a nawet pewną rozkosz... 
ru	Знай, сударь, что мне таковые побои не токмо не в боль, но и в наслаждение бывают… 

pl	Bo bez tego już się nie mogę obejść... 
ru	Ибо без сего я и сам не могу обойтись. 

pl	Lepiej tak. 
ru	Оно лучше. 

pl	Niech bije, ulży sobie na sercu... tak lepiej... 
ru	Пусть побьет, душу отведет… оно лучше… 

pl	O, tu mój dom. 
ru	А вот и дом. 

pl	Dom Kozela. 
ru	Козеля дом. 

pl	Ślusarza, Niemca, bogatego... prowadź! 
ru	Слесаря, немца, богатого… веди! 

pl	Weszli od podwórza na trzecie piętro. 
ru	Они вошли со двора и прошли в четвертый этаж. 

pl	Im wyżej, tym ciemniej było na schodach. 
ru	Лестница чем дальше, тем становилась темнее. 

pl	Było już około jedenastej wieczór i chociaż w tym czasie w Petersburgu nie ma właściwie nocy, na schodach trzeciego piętra było zupełnie ciemno. 
ru	Было уже почти одиннадцать часов, и хотя в эту пору в Петербурге нет настоящей ночи, но на верху лестницы было очень темно. 

pl	Niziutkie, zakopcone drzwi tuż przy schodach były otwarte. 
ru	Маленькая закоптелая дверь в конце лестницы, на самом верху, была отворена. 

pl	Dopalająca się świeczka oświetlała nędzny pokoik o długości niespełna dziesięciu kroków; całe wnętrze widać było z sieni. 
ru	Огарок освещал беднейшую комнату шагов в десять длиной; всю ее было видно из сеней. 

pl	Wszystko było porozrzucane, w nieładzie, głównie różne fatałaszki dziecięce. 
ru	Всё было разбросано и в беспорядке, в особенности разное детское тряпье. 

pl	Kąt w głębi pokoju zawieszony był dziurawym prześcieradłem. 
ru	Через задний угол была протянута дырявая простыня. 

pl	Prawdopodobnie stało tam łóżko. 
ru	За нею, вероятно, помещалась кровать. 

pl	W pokoju było wszystkiego dwa krzesła i ceratowa, strasznie obszar-pana kanapa, przy której stał nie malowany i niczym nienakryty sosnowy kuchenny stół. 
ru	В самой же комнате было всего только два стула и клеенчатый очень ободранный диван, перед которым стоял старый кухонный сосновый стол, некрашеный и ничем не покрытый. 

pl	Na brzegu stołu stała w żelaznym lichtarzyku dogasająca świeczka. 
ru	На краю стола стоял догоравший сальный огарок в железном подсвечнике. 

pl	Jak się okazało, Marmieładow mieszkał nie kątem, lecz w oddzielnym pokoju, za to pokój był przechodni. 
ru	Выходило, что Мармеладов помещался в особой комнате, а не в углу, но комната его была проходная. 

pl	Drzwi do dalszych pokoi, a raczej klitek, na jakie podzielone było mieszkanie Amalii Lippewechsel, były uchylone. 
ru	Дверь в дальнейшие помещения или клетки, на которые разбивалась квартира Амалии Липпевехзель, была приотворена. 

pl	Słychać było stamtąd krzyki, hałasy, głośny śmiech. 
ru	Там было шумно и крикливо. Хохотали. 

pl	Zdaje się, że grano tam w karty i pito herbatę. 
ru	Кажется, играли в карты и пили чай. 

pl	Od czasu do czasu padały słowa zupełnie niecenzuralne. 
ru	Вылетали иногда слова самые нецеремонные. 

pl	Raskolnikow natychmiast rozpoznał Katarzynę Iwanowną. 
ru	Раскольников тотчас признал Катерину Ивановну. 

pl	Była to strasznie wychudzona kobieta, wysmukła, dość wysoka i przystojna, z pięknymi jeszcze ciemnoblond włosami i istotnie, z czerwonymi wypiekami na policzkach. 
ru	Это была ужасно похудевшая женщина, тонкая, довольно высокая и стройная, еще с прекрасными темно-русыми волосами и действительно с раскрасневшимися до пятен щеками. 

pl	Chodziła z kąta w kąt po swoim niewielkim pokoiku, z zaciśniętymi na piersiach rękami, że spieczonymi wargami i miała nierówny, przyśpieszony oddech. 
ru	Она ходила взад и вперед по своей небольшой комнате, сжав руки на груди, с запекшимися губами и неровно, прерывисто дышала. 

pl	Oczy błyszczały jej jak w gorączce, ale spojrzenie miała ostre, nieruchome. Ta suchotnicza twarz sprawiała okropne wrażenie przy dogasającym, migotliwym płomyku świeczki. 
ru	Глаза ее блестели как в лихорадке, но взгляд был резок и неподвижен, и болезненное впечатление производило это чахоточное и взволнованное лицо, при последнем освещении догоравшего огарка, трепетавшем на лице ее. 

pl	Wyglądała na lat trzydzieści i Raskolnikow pomyślał sobie, że rzeczywiście nie pasuje do Marmieładowa... 
ru	Раскольникову она показалась лет тридцати, и действительно была не пара Мармеладову… 

pl	Nie zauważyła nawet wchodzących; zdawała się być w stanie jakiegoś zapomnienia, nie słyszała i nie widziała nic. 
ru	Входящих она не слыхала и не заметила; казалось, она была в каком-то забытьи, не слушала и не видела. 

pl	W pokoju było bardzo duszno, jednakże okna nie otwierała; z klatki schodowej okropnie cuchnęło, drzwi jednak nie zamknęła; z dalszych pokoi waliły przez uchylone drzwi kłęby dymu z papierosów, ona okropnie kaszlała, a jednak drzwi nie przymykała. 
ru	В комнате было душно, но окна она не отворила; с лестницы несло вонью, но дверь на лестницу была не затворена; из внутренних помещений, сквозь непритворенную дверь, неслись волны табачного дыма, она кашляла, но дверь не притворяла. 

pl	Najmłodsza dziewczynka, może sześcioletnia, spała na podłodze w jakiejś dziwnej, siedzącej pozie, z głową wtuloną w kanapę. 
ru	Самая маленькая девочка, лет шести, спала на полу, как-то сидя, скорчившись и уткнув голову в диван. 

pl	Chłopiec, o rok starszy od niej, drżał w kącie na całym ciele i płakał. 
ru	Мальчик, годом старше ее, весь дрожал в углу и плакал. 

pl	Wyglądało na to, że przed chwilą go wygrzmocono. 
ru	Его, вероятно, только что прибили. 

pl	Starsza dziewczynka, w wieku lat dziewięciu, wysoka i cienka jak zapałka, w nędznej, podartej koszulinie i w narzuconym na ramionka kortowym paltociku, sprawionym jej prawdopodobnie ze dwa lata temu, bo nie sięgał teraz nawet do kolan, stała w kącie obok młodszego braciszka, obejmując go długą, chudą jak patyk ręką. 
ru	Старшая девочка, лет девяти, высокенькая и тоненькая как спичка, в одной худенькой и разодранной всюду рубашке и в накинутом на голые плечи ветхом драдедамовом бурнусике, сшитом ей, вероятно, два года назад, потому что он не доходил теперь и до колен, стояла в углу подле маленького брата, обхватив его шею своею длинною, высохшею как спичка рукой. 

pl	Zdawała się go uspokajać, coś mu szeptała, różnymi sposobami usiłowała powstrzymać go, żeby się znów nie rozbeczał, równocześnie zaś ze strachem śledziła za matką swymi wielkimi, ciemnymi oczyma, które wydawały się w jej wychudłej i wystraszonej twarzyczce jeszcze większe, niż były w rzeczywistości. 
ru	Она, кажется, унимала его, что-то шептала ему, всячески сдерживала, чтоб он как-нибудь опять не захныкал, и в то же время со страхом следила за матерью своими большими-большими темными глазами, которые казались еще больше на ее исхудавшем и испуганном личике. 

pl	Marmieładow, nie wchodząc do POKOJU, ale Raskolnikow pchnął go do wnętrza. 
ru	Мармеладов, не входя в комнату, стал в самых дверях на коленки, а Раскольникова протолкнул вперед. 

pl	Kobieta, spostrzegłszy nieznajomego, stanęła jakby w roztargnieniu przed nim i ocknąwszy się na chwilę, jakby siliła się odgadnąć, po co tu wszedł. 
ru	Женщина, увидев незнакомого, рассеянно остановилась перед ним, на мгновение очнувшись и как бы соображая: зачем это он вошел? 

pl	Ale najprawdopodobniej pomyślała sobie, że idzie do dalszych pokoi, bo jej pokój był przechodni. 
ru	Но, верно, ей тотчас же представилось, что он идет в другие комнаты, так как ихняя была проходная. 

pl	W tym przekonaniu przestała na niego zwracać uwagę, skierowała się do drzwi od sieni, żeby je przymknąć, i nagle krzyknęła z przestrachu, zauważywszy klęczącego na progu męża. 
ru	Сообразив это и не обращая уже более на него внимания, она пошла к сенным дверям, чтобы притворить их, и вдруг вскрикнула, увидев на самом пороге стоящего на коленках мужа. 

pl	- A-a!... - wrzasnęła, wpadając w szał - wróciłeś! 
ru	- А! - закричала она в исступлении, - воротился! 

pl	Kajdaniarzu! 
ru	Колодник! 

pl	Bydlaku!... 
ru	Изверг!.. 

pl	A gdzie pieniądze? 
ru	А где деньги? 

pl	Co masz w kieszeni, pokaż mi tu! 
ru	Что у тебя в кармане, показывай! 

pl	I w innym ubraniu! Gdzie masz ubranie? Gdzie pieniądze? Gadaj!... 
ru	И платье не то! где твое платье? где деньги? говори!.. 

pl	Rzuciła się do niego i zaczęła go rewidować. 
ru	И она бросилась его обыскивать. 

pl	Marmieładow natychmiast jak najszerzej rozłożył ręce, żeby nie utrudniać jej rewizji w kieszeniach. 
ru	Мармеладов тотчас же послушно и покорно развел руки в обе стороны, чтобы тем облегчить карманный обыск. 

pl	Nie znalazła ani kopiejki. 
ru	Денег не было ни копейки. 

pl	- Gdzie są pieniądze?! - wrzasnęła. 
ru	- Где же деньги? - кричала она. 

pl	- Boże święty, wszystko przepił! 
ru	- О господи, неужели же он всё пропил! 

pl	Przecież dwanaście rubli było w kufrze... - I naraz z wściekłością złapała go za włosy i wciągnęła do pokoju. 
ru	Ведь двенадцать целковых в сундуке оставалось!.. - и вдруг, в бешенстве, она схватила его за волосы и потащила в комнату. 

pl	Marmieładow robił wszystko, żeby jej nie przeszkadzać, pełznąc za nią pokornie na klęczkach. 
ru	Мармеладов сам облегчал ее усилия, смиренно ползя за нею на коленках. 

pl	- I to sprawia mi rozkosz! 
ru	- И это мне в наслаждение! 

pl	Nie ból, a roz-kosz, sza-now-ny pa-nie! - pokrzykiwał, trzęsąc się od targania go za włosy i raz nawet stuknął głową o podłogę. 
ru	И это мне не в боль, а в нас-лаж-дение, ми-ло-сти-вый го-су-дарь, - выкрикивал он, потрясаемый за волосы и даже раз стукнувшись лбом об пол. 

pl	Dzieciak, który spał na podłodze, obudził się i zaczął płakać. 
ru	Спавший на полу ребенок проснулся и заплакал. 

pl	Chłopak, jakby dostał szału, zerwał się z kąta i rzucił się ku siostrze w okropnym strachu. 
ru	Мальчик в углу не выдержал, задрожал, закричал и бросился к сестре в страшном испуге, почти в припадке. 

pl	Starsza dziewczynka drżała jak liść. 
ru	Старшая девочка дрожала со сна как лист. 

pl	- Przepił! Wszystko, wszystko przepił! - krzyczała zrozpaczona biedna kobieta - i ubranie ma inne! 
ru	- Пропил! всё, всё пропил! - кричала в отчаянии бедная женщина, - и платье не то! 

pl	Głodne, głodne! - i załamując ręce, wskazywała na dzieci. 
ru	Голодные, голодные! (и, ломая руки, она указывала на детей). 

pl	- O, życie trzykroć przeklęte! 
ru	О, треклятая жизнь! 

pl	A panu, panu nie wstyd - rzuciła się nagle na Raskolnikowa - z szynku! 
ru	А вам, вам не стыдно, - вдруг набросилась она на Раскольникова, - из кабака! 

pl	Z nim chlałeś? 
ru	Ты с ним пил? 

pl	Ty też z nim piłeś! 
ru	Ты тоже с ним пил! 

pl	Wynoś mi się stąd! 
ru	Вон! 

pl	Młodzieniec wyniósł się natychmiast bez słowa. 
ru	Молодой человек поспешил уйти, не говоря ни слова. 

pl	Zwłaszcza że otworzono na oścież drzwi z sąsiedniego pokoju i ukazały się zaciekawione twarze paru osób. 
ru	К тому же внутренняя дверь отворилась настежь, и из нее выглянуло несколько любопытных. 

pl	Były obleśnie roześmiane, z papierosami w zębach, fajeczkami, w jarmułkach. 
ru	Протягивались наглые смеющиеся головы с папиросками и трубками, в ермолках. 

pl	Niektórzy byli w rozpiętych szlafrokach, inni znowu w nieprzyzwoicie skąpych letnich ubiorach, z kartami w ręku. 
ru	Виднелись фигуры в халатах и совершенно нараспашку, в летних до неприличия костюмах, иные с картами в руках. 

pl	Szczególnie bawili się wtedy, gdy Marmieładow, targany za włosy, krzyczał, że sprawia mu to rozkosz. 
ru	Особенно потешно смеялись они, когда Мармеладов, таскаемый за волосы, кричал, что это ему в наслаждение. 

pl	Zaczęli nawet wchodzić do pokoju; wtem rozległ się groźny, przeraźliwy pisk: wkraczała do pokoju we własnej osobie Amalia Lippewechsel, żeby po swojemu się tu rozprawić i po raz setny nastraszyć biedną kobietę urągliwym rozkazem natychmiastowego wyniesienia się z mieszkania. 
ru	Стали даже входить в комнату; послышался, наконец, зловещий визг: это продиралась вперед сама Амалия Липпевехзель, чтобы произвести распорядок по-свойски и в сотый раз испугать бедную женщину ругательским приказанием завтра же очистить квартиру. 

pl	Wychodząc, Raskolnikow zdążył wsunąć rękę do kieszeni, wyjąć, ile się dało, miedziaków, które mu pozostały z rozmienionego w szynku rubla, i położyć niepostrzeżenie na oknie. 
ru	Уходя, Раскольников успел просунуть руку в карман, загреб сколько пришлось медных денег, доставшихся ему с разменянного в распивочной рубля, и неприметно положил на окошко. 

pl	Gdy już był na schodach, rozmyślił się i chciał nawet wrócić. 
ru	Потом уже на лестнице он одумался и хотел было воротиться. 

pl	„Ale głupstwo zrobiłem - pomyślał sobie - oni mają Sonię, a przecież mnie samemu potrzeba". 
ru	"Ну что это за вздор такой я сделал, - подумал он, - тут у них Соня есть, а мне самому надо". 

pl	Uznał jednak, że zabranie pieniędzy jest niemożliwe, zresztą i tak nie zrobiłby tego, machnął ręką i skierował się do domu. 
ru	Но рассудив, что взять назад уже невозможно и что все-таки он и без того бы не взял, он махнул рукой и пошел на свою квартиру. 

pl	Soni są przecież potrzebne pomadki - rozumował dalej, idąc ulicą i złośliwie się uśmiechając - ta czystość drogo kosztuje... 
ru	"Соне помадки ведь тоже нужно, - продолжал он, шагая по улице, и язвительно усмехнулся, - денег стоит сия чистота… 

pl	Hm! 
ru	Гм! 

pl	A przecież sama Sonia też może zostać na lodzie, bo jest tu pewne ryzyko, może się nie udać polowanie na zwierza... poszukiwanie złota... no i jutro wszyscy zostaną na lodzie bez moich pieniędzy... 
ru	А ведь Сонечка-то, пожалуй, сегодня и сама обанкрутится, потому тот же риск, охота по красному зверю… золотопромышленность… вот они все, стало быть, и на бобах завтра без моих-то денег… 

pl	Zuch Sonia! 
ru	Ай да Соня! 

pl	Taką studnię sobie wykopali! I korzystają z niej! 
ru	Какой колодезь, однако ж, сумели выкопать! и пользуются! 

pl	Przecież korzystają! 
ru	Вот ведь пользуются же! 

pl	Przyzwyczaili się. 
ru	И привыкли. 

pl	Popłakali i przyzwyczaili się. 
ru	Поплакали, и привыкли. 

pl	Człowiek jest podły i do wszystkiego się przyzwyczaja. 
ru	Ко всему-то подлец-человек привыкает! 

pl	Zamyślił się. 
ru	Он задумался. 

pl	A co, jeżeli zełgałem - jęknął nagle mimo woli - jeżeli człowiek wcale nie jest podły sam przez się, to jest jako cały rodzaj ludzki, wówczas oznaczałoby to, że wszelkie skrupuły to tylko przesądy wymyślone dla postrachu, że żadne granice nie istnieją, i tak powinno być... 
ru	- Ну а коли я соврал, - воскликнул он вдруг невольно, - коли действительно не подлец человек, весь вообще, весь род то есть человеческий, то значит, что остальное всё - предрассудки, одни только страхи напущенные, и нет никаких преград, и так тому и следует быть!.. 

pl	III 
ru	III 

pl	Nazajutrz obudził się późno, miał bardzo niespokojny sen, który go bynajmniej nie pokrzepił. 
ru	Он проснулся на другой день уже поздно, после тревожного сна, но сон не подкрепил его. 

pl	Obudził się bardzo zły, poirytowany, zgryźliwy i z nienawiścią oglądał swoją klitkę. 
ru	Проснулся он желчный, раздражительный, злой и с ненавистью посмотрел на свою каморку. 

pl	Była to ciasna komórka o długości sześciu kroków i miała strasznie nędzny wygląd ze swoją pożółkłą, zakurzoną, odstającą wszędzie tapetą, a człowiekowi nawet niezbyt słusznego wzrostu wydawać się musiało, że lada chwila uderzy głową w sufit. 
ru	Это была крошечная клетушка, шагов в шесть длиной, имевшая самый жалкий вид с своими желтенькими, пыльными и всюду отставшими от стены обоями, и до того низкая, что чуть-чуть высокому человеку становилось в ней жутко, и всё казалось, что вот-вот стукнешься головой о потолок. 

pl	Meble dostosowane były do wyglądu mieszkania: stały tu trzy stare, sfatygowane krzesła, w kącie malowany stół, na którym porozrzucane były książki i kajety; z tego choćby, że strasznie były zakurzone, widać było, że ludzka ręka dawno ich nie dotykała; wreszcie, stała tu wielka, koślawa kanapa, która zajmowała pół pokoju. Kanapa ta niegdyś była obita materiałem, a teraz - obszarpana i dziurawa - służyła Raskolnikowowi za łóżko. 
ru	Мебель соответствовала помещению: было три старых стула, не совсем исправных, крашеный стол в углу, на котором лежало несколько тетрадей и книг; уже по тому одному, как они были запылены, видно было, что до них давно уже не касалась ничья рука; и, наконец, неуклюжая большая софа, занимавшая чуть не всю стену и половину ширины всей комнаты, когда-то обитая ситцем, но теперь в лохмотьях и служившая постелью Раскольникову. 

pl	Nieraz spał na niej w ubraniu, bez prześcieradła, pod swoim starym, znoszonym studenckim płaszczem, na jednym jaśku pod głową, pod który podkładał całą swoją bieliznę, czystą i brudną, żeby mu było nieco wyżej. 
ru	Часто он спал на ней так, как был, не раздеваясь, без простыни, покрываясь своим старым, ветхим, студенческим пальто и с одною маленькою подушкой в головах, под которую подкладывал всё что имел белья, чистого и заношенного, чтобы было повыше изголовье. 

pl	Przy kanapie stał mały stolik. 
ru	Перед софой стоял маленький столик. 

pl	Trudno było o większe opuszczenie i niechlujstwo niż to, w jakie wpadł Raskolnikow, ale czuł się w tym nawet dobrze przy obecnym stanie ducha. 
ru	Трудно было более опуститься и обнеряшиться; но Раскольникову это было даже приятно в его теперешнем состоянии духа. 

pl	Zdecydowanie unikał ludzi, zasklepił się jak żółw w skorupie i nawet na widok służącej, która mu usługiwała, dostawał czegoś w rodzaju drgawek konwulsyjnych. 
ru	Он решительно ушел от всех, как черепаха в свою скорлупу, и даже лицо служанки, обязанной ему прислуживать и заглядывавшей иногда в его комнату, возбуждало в нем желчь и конвульсии. 

pl	Zdarza się to maniakom, którzy skupiają się na jakiejś jednej rzeczy. 
ru	Так бывает у иных мономанов, слишком на чем-нибудь сосредоточившихся. 

pl	Gospodyni już od dwóch tygodni przestała go stołować, a jemu nawet przez myśl nie przeszło, żeby z nią pomówić, mimo że siedział bez obiadu. 
ru	Квартирная хозяйка его две недели как уже перестала ему отпускать кушанье, и он не подумал еще до сих пор сходить объясниться с нею, хотя и сидел без обеда. 

pl	Nastazja, kucharka i jedyna służąca gospodyni, zadowolona była poniekąd z tego stanu sublokatora i zupełnie przestała mu sprzątać, zaledwie raz na tydzień brała miotłę do ręki. 
ru	Настасья, кухарка и единственная служанка хозяйкина, отчасти была рада такому настроению жильца и совсем перестала у него убирать и мести, так только в неделю раз, нечаянно, бралась иногда за веник. 

pl	Właśnie tego rana obudziła go. 
ru	Она же и разбудила его теперь. 

pl	- Wstawaj, dosyć tego wylegiwania się! - wrzasnęła mu nad samym uchem - już dziesiąta. 
ru	- Вставай, чего спишь! - закричала она над ним, - десятый час. 

pl	Herbatę ci przyniosłam; no, napijesz się? 
ru	Я тебе чай принесла; хошь чайку-то? 

pl	Zupełnie z ciała opadłeś. 
ru	Поди отощал? 

pl	Sublokator otworzył oczy, drgnął i poznał Nastazję. 
ru	Жилец открыл глаза, вздрогнул и узнал Настасью. 

pl	- Gospodyni herbatę przysyła? - zapytał, podnosząc się ociężale. 
ru	- Чай-то от хозяйки, что ль? - спросил он, медленно и с болезненным видом приподнимаясь на софе. 

pl	- Jaka tam gospodyni! 
ru	- Како от хозяйки! 

pl	Postawiła przed nim własny, wyszczerbiony imbryk z cienką herbatą i położyła dwie kostki żółtego cukru. 
ru	Она поставила перед ним свой собственный надтреснутый чайник, с спитым уже чаем, и положила два желтых кусочка сахару. 

pl	- Masz, Nastazjo, weź to - powiedział i grzebiąc w kieszeni (spał w ubraniu), wyjął kilka miedziaków - zejdź i kup mi bułkę. 
ru	- Вот, Настасья, возьми, пожалуйста, - сказал он, пошарив в кармане (он так и спал одетый) и вытащив горсточку меди, - сходи и купи мне сайку. 

pl	Kup też w masarni kawałek kiełbasy, byle tańszej. 
ru	Да возьми в колбасной хоть колбасы немного, подешевле. 

pl	- Bułkę ci zaraz przyniosę, a czy zamiast kiełbasy nie chciałbyś trochę gorącego barszczu? 
ru	- Сайку я тебе сею минутою принесу, а не хошь ли вместо колбасы-то щей? 

pl	Fajny barszcz, wczorajszy. 
ru	Хорошие щи, вчерашние. 

pl	Wczoraj ci zostawiłam, ale wróciłeś późno. 
ru	Еще вчера тебе отставила, да ты пришел поздно. 

pl	Dobry barszcz. 
ru	Хорошие щи. 

pl	Gdy przyniosła barszcz i Raskolnikow zaczął jeść, Nastazja usiadła przy nim i zaczęła, paplać. 
ru	Когда щи были принесены и он принялся за них, Настасья уселась подле него на софе и стала болтать. 

pl	Była to wiejska baba i dlatego bardzo gadatliwa. 
ru	Она была из деревенских баб и очень болтливая баба. 

pl	- A Praskowia Pawłowna już chce się na ciebie poskarżyć do policji - zaczęła. 
ru	- Прасковья-то Павловна в полицу на тебя хочет жалиться, - сказала она. 

pl	Raskolnikow się skrzywił. 
ru	Он крепко поморщился. 

pl	- Do policji? 
ru	- В полицию? 

pl	A czego ona chce? 
ru	Что ей надо? 

pl	- Pieniędzy nie płacisz i z mieszkania się nie wynosisz. 
ru	- Денег не платишь и с фатеры не сходишь. 

pl	Wiadomo. 
ru	Известно, что надо. 

pl	- Do diabła, tego mi jeszcze brakowało - mruknął, zgrzytając zębami. - Bardzo mi to teraz... nie na rękę... 
ru	- Э, черта еще этого недоставало, - бормотал он, скрыпя зубами, - нет, это мне теперь… некстати… 

pl	Idiotka - dodał już głośno. 
ru	Дура она, - прибавил он громко. 

pl	- Dzisiaj do niej zajdę, pomówię z nią. 
ru	- Я сегодня к ней зайду, поговорю. 

pl	- Taka ona idiotka, jak i ja, a ty co, mądralo, tylko leżysz jak kłoda i żadnego pożytku z ciebie nie ma. 
ru	- Дура-то она дура, такая же, как и я, а ты что, умник, лежишь как мешок, ничего от тебя не видать? 

pl	Dawniej mówiłeś, że na lekcje do dzieci chodzisz, a teraz czemu nic nie robisz? 
ru	Прежде, говоришь, детей учить ходил, а теперь пошто ничего не делаешь? 

pl	- Robię, robię... - niechętnie i ze złością odpowiedział Raskolnikow. 
ru	- Я делаю… - нехотя и сурово проговорил Раскольников. 

pl	- Co robisz? 
ru	- Что делаешь? 

pl	- Pracuję... 
ru	- Работу… 

pl	- Co to za robota? 
ru	- Каку работу? 

pl	- Myślę - poważnie odpowiedział po chwili milczenia. 
ru	- Думаю, - серьезно отвечал он помолчав. 

pl	Nastazja parsknęła śmiechem. 
ru	Настасья так и покатилась со смеху. 

pl	W ogóle była śmieszka, a gdy ją rozśmieszono, pękała bezdźwięcznie ze śmiechu, kołysząc się i trzęsąc cała, aż mdłości ją brały. 
ru	Она была из смешливых и, когда рассмешат, смеялась неслышно, колыхаясь и трясясь всем телом, до тех пор, что самой тошно уж становилось. 

pl	- A dużo pieniędzy sobie wymyśliłeś? - wymówiła wreszcie. 
ru	- Денег-то много, что ль, надумал? - смогла она наконец выговорить. 

pl	- Bez butów trudno jest dzieci uczyć. 
ru	- Без сапог нельзя детей учить. 

pl	Zresztą gwiżdżę na to. 
ru	Да и наплевать. 

pl	- Gwiżdż, gwiżdż, to i na ciebie gwizdną! 
ru	- А ты в колодезь не плюй. 

pl	- Za dzieci grosze płacą. 
ru	- За детей медью платят. 

pl	Co za taki pieniądz można zrobić? - mówił dalej bardzo niechętnie, raczej odpowiadając własnym myślom. 
ru	Что на копейки сделаешь? - продолжал он с неохотой, как бы отвечая собственным мыслям. 

pl	- A ty chciałbyś od razu duży kapitał? 
ru	- А тебе бы сразу весь капитал? 

pl	Spojrzał na nią dziwnie. 
ru	Он странно посмотрел на нее. 

pl	- Właśnie, duży kapitał - odpowiedział z naciskiem po chwili milczenia. 
ru	- Да, весь капитал, - твердо отвечал он помолчав. 

pl	- Wolnego, wolnego, nie tak od razu, bo ażem się zlękła. 
ru	- Ну, ты помаленьку, а то испужаешь; страшно уж очинна. 

pl	No to co, lecieć po bułkę czy nie? 
ru	За сайкой-то ходить али нет? 

pl	- Jak chcesz. 
ru	- Как хочешь. 

pl	- Ach, zapomniałam! Wczoraj list przyszedł. 
ru	- Да, забыла! К тебе ведь письмо вчера без тебя пришло. 

pl	- List! Do mnie! Od kogo? 
ru	- Письмо! ко мне! от кого? 

pl	- Nie wiem od kogo. 
ru	- От кого, не знаю. 

pl	Własne trzy kopiejki zapłaciłam listonoszowi. 
ru	Три копейки почтальону своих отдала. 

pl	Oddasz mi? 
ru	Отдашь, что ли? 

pl	- Na rany Boskie, dawaj go tu! - zawołał podniecony Raskolnikow. - Boże święty! 
ru	- Так неси же, ради бога, неси! - закричал весь в волнении Раскольников, - господи! 

pl	Po chwili już trzymał list. 
ru	Через минуту явилось письмо. 

pl	Tak, zgadł: był to list od matki z r-skiej guberni. 
ru	Так и есть: от матери, из Р - й губернии. 

pl	Aż zbladł, biorąc list do ręki. 
ru	Он даже побледнел, принимая его. 

pl	Od dłuższego czasu nie otrzymywał już listów, ale też całkiem coś innego ścisnęło go nagle za serce. 
ru	Давно уже не получал он писем; но теперь и еще что-то другое вдруг сжало ему сердце. 

pl	- Nastazjo, błagam cię, wyjdź; masz tu swoje trzy kopiejki, tylko, na miły Bóg, wynoś się! 
ru	- Настасья, уйди, ради бога; вот твои три копейки, только, ради бога, скорей уйди! 

pl	List drżał mu w ręku; nie chciał go przy niej otwierać: pragnął zostać z tym listem sam na sam. 
ru	Письмо дрожало в руках его; он не хотел распечатывать при ней: ему хотелось остаться наедине с этим письмом. 

pl	Po wyjściu Nastazji szybkim ruchem podniósł list do ust i pocałował; potem długo jeszcze wpatrywał się w charakter pisma, w znane mu i tak kochane, pochyłe literki wypisane ręką matki, która niegdyś uczyła go czytać i pisać. 
ru	Когда Настасья вышла, он быстро поднес его к губам и поцеловал; потом долго еще вглядывался в почерк адреса, в знакомый и милый ему мелкий и косенький почерк его матери, учившей его когда-то читать и писать. 

pl	Bał się czegoś. 
ru	Он медлил; он даже как будто боялся чего-то. 

pl	Wreszcie zdobył się na odwagę: był to wielki, ciężki list, ważący ze dwa łuty; dwa arkusze papieru dużego formatu były szczelnie wypełnione drobnym pismem. 
ru	Наконец распечатал: письмо было большое, плотное, в два лота; два большие почтовые листа были мелко-намелко исписаны. 

pl	Kochany mój Rodia - pisała matka - oto już minęły dwa długie miesiące, jak nie gawędziłam z Tobą na piśmie, sama przez to cierpiałam i spędziłam niejedną noc bezsenną, myśląc o tym. 
ru	Милый мой Родя, - писала мать, - вот уже два месяца с лишком как я не беседовала с тобой письменно, от чего сама страдала и даже иную ночь не спала, думая. 

pl	Ale nie będziesz mi chyba miał za złe tego przymusowego mojego milczenia. 
ru	Но, наверно, ты не обвинишь меня в этом невольном моем молчании. 

pl	Wiesz przecież, jak bardzo Cię kocham. Ja i Dunia mamy Ciebie jednego, Tyś dla nas wszystkim, całą nadzieją i oparciem. 
ru	Ты знаешь, как я люблю тебя; ты один у нас, у меня и у Дуни, ты наше всё, вся надежда, упование наше. 

pl	Trudno sobie wyobrazić, co działo się ze mną, kiedy się dowiedziałam, że już od kilku miesięcy porzuciłeś uniwersytet z braku środków do życia i że lekcje i inne źródła również Cię zawiodły! 
ru	Что было со мною, когда я узнала, что ты уже несколько месяцев оставил университет, за неимением чем содержать себя, и что уроки и прочие средства твои прекратились! 

pl	Czym Ci mogłam być pomocna, mając sto dwadzieścia rubli rocznej emerytury? 
ru	Чем могла я с моими ста двадцатью рублями в год пенсиона помочь тебе? 

pl	Piętnaście rubli, które Ci przesłałam cztery miesiące temu, pożyczyłam, jak wiesz, na poczet tejże emerytury od tutejszego naszego kupca Wasyla Iwanowicza Wachruszyna. 
ru	Пятнадцать рублей, которые я послала тебе четыре месяца назад, я занимала, как ты и сам знаешь, в счет этого же пенсиона, у здешнего нашего купца Афанасия Ивановича Вахрушина. 

pl	To jest dobry człowiek i był przyjacielem jeszcze Twojego ojca. 
ru	Он добрый человек и был еще приятелем твоего отца. 

pl	I dając mu prawo podejmowania za mnie emerytury, musiałam czekać, aż zostanie spłacony dług, co właśnie dopiero teraz nastąpiło, tak że przez ten cały czas nie mogłam Ci nic więcej wysłać. 
ru	Но, дав ему право на получение за меня пенсиона, я должна была ждать, пока выплатится долг, а это только что теперь исполнилось, так что я ничего не могла во всё это время послать тебе. 

pl	Ale teraz, dzięki Bogu, mogę Ci znowu coś przesłać, zresztą teraz w ogóle mogę się pochwalić bogactwem, o czym właśnie chcę Ci zakomunikować. 
ru	Но теперь, слава богу, я, кажется, могу тебе еще выслать, да и вообще мы можем теперь даже похвалиться фортуной, о чем и спешу сообщить тебе. 

pl	Po pierwsze, czy zgadłeś już, kochany Rodia, że siostra Twoja już od półtora miesiąca mieszka razem ze mną i już więcej się nie rozłączymy. 
ru	И, во-первых, угадываешь ли ты, милый Родя, что сестра твоя вот уже полтора месяца как живет со мною, и мы уже больше не разлучимся и впредь. 

pl	Skończyły się już, dzięki Bogu, jej udręki, zresztą... opowiem Ci wszystko po porządku, żebyś się dowiedział, cośmy przeżyły, a co ukrywałyśmy dotychczas przed Tobą. 
ru	Слава тебе господи, кончились ее истязания, но расскажу тебе всё по порядку, чтобы ты узнал, как всё было, и что мы от тебя до сих пор скрывали. 

pl	Pamiętasz, jak ze dwa miesiące temu pisałeś, że słyszałeś od kogoś, jakoby Dunia była narażona na bardzo przykre rzeczy w domu państwa Swidrygajłowów, i żądałeś ode mnie szczegółowych wiadomości? Cóż mogłam Ci wtenczas odpisać? 
ru	Когда ты писал мне, тому назад два месяца, что слышал от кого-то, будто Дуня терпит много от грубости в доме господ Свидригайловых, и спрашивал от меня точных объяснений, - что могла я тогда написать тебе в ответ? 

pl	Gdybym Ci była napisała całą prawdę, to na pewno rzuciłbyś wszystko i choćby na piechotę przyszedłbyś do nas, bo przecież znam Twój charakter i serce, i nie pozwoliłbyś krzywdzić swojej siostry. 
ru	Если б я написала тебе всю правду, то ты, пожалуй бы, всё бросил и хоть пешком, а пришел бы к нам, потому я и характер и чувства твои знаю, и ты бы не дал в обиду сестру свою. 

pl	Sama byłam w rozpaczy, ale co mogłam na to poradzić? 
ru	Я же сама была в отчаянии, но что было делать? 

pl	Nawet ja całej prawdy wtedy nie znałam. 
ru	Я и сама-то всей правды тогда не знала. 

pl	A najgorsze było to, że Dunia, idąc w zeszłym roku do nich za guwernantkę, wzięła z góry całe sto rubli pod warunkiem, że będą jej strącać z miesięcznej pensji, a więc nie mogła, niestety, porzucić posady przed spłaceniem długu. 
ru	Главное же затруднение состояло в том, что Дунечка, вступив прошлого года в их дом гувернанткой, взяла вперед целых сто рублей, под условием ежемесячного вычета из жалованья, и, стало быть, и нельзя было место оставить, не расплатившись с долгом. 

pl	A prawdę powiedziawszy (teraz Ci mogę już wszystko powiedzieć, Mój Najdroższy Chłopcze), pieniądze te wzięła właściwie dlatego, żeby móc Tobie wysłać sześćdziesiąt rubli, które były Ci tak bardzo potrzebne i które otrzymałeś od nas w zeszłym roku. 
ru	Сумму же эту (теперь могу тебе всё объяснить, бесценный Родя) взяла она более для того, чтобы выслать тебе шестьдесят рублей, в которых ты тогда так нуждался и которые ты и получил от нас в прошлом году. 

pl	Obie Cię wtedy oszukałyśmy, pisząc, że są to pieniądze zaoszczędzone dawniej przez Dunię, ale tak nie było, a teraz donoszę Ci całą prawdę, bo nagle z woli Pana Boga wszystko odmieniło się na lepsze. O, gdybyś mógł wiedzieć, jak Dunia Cię kocha i co to za złote serce! 
ru	Мы тебя тогда обманули, написали, что это из скопленных Дунечкиных прежних денег, но это было не так, а теперь сообщаю тебе всю правду, потому что всё теперь переменилось внезапно, по воле божией, к лучшему, и чтобы ты знал, как любит тебя Дуня и какое у нее бесценное сердце. 

pl	Rzeczywiście, pan Swidrygajłow początkowo obchodził się z nią wielce ordynarnie, prawił jej przy stole różne impertynencje i robił docinki...  
ru	Действительно, господин Свидригайлов сначала обходился с ней очень грубо и делал ей разные неучтивости и насмешки за столом…  

pl	Ale nie chcę się wdawać w te wszystkie bolesne szczegóły, żeby Ciebie niepotrzebnie nie denerwować, zwłaszcza że to wszystko już się skończyło. 
ru	Но не хочу пускаться во все эти тяжелые подробности, чтобы не волновать тебя напрасно, когда уж всё теперь кончено. 

pl	Krótko mówiąc, mimo dobroci i szlachetności Marty Pietrowny, małżonki p. Swidrygajłowa, oraz wszystkich domowników Duni było bardzo ciężko, szczególnie gdy p. Swidrygajłow był starym, pułkowym zwyczajem pod wpływem Bachusa. 
ru	Короче, несмотря на доброе и благородное обращение Марфы Петровны, супруги господина Свидригайлова, и всех домашних, Дунечке было очень тяжело, особенно когда господин Свидригайлов находился, по старой полковой привычке своей, под влиянием Бахуса. 

pl	Ale co się potem okazało? 
ru	Но что же оказалось впоследствии? 

pl	Wyobraź sobie, że ten wariat już od dawna zapałał do Duni afektem i uczucia swoje ukrywał pod pozorem gburowatości i szyderstwa. 
ru	Представь себе, что этот сумасброд давно уже возымел к Дуне страсть, но всё скрывал это под видом грубости и презрения к ней. 

pl	Możliwe, że sam się tego wstydził i bał, wiedząc przecież, że jest już w podeszłym wieku i ma rodzinę, wobec czego rozumiał też może, że płonne są jego nadzieje, i dlatego właśnie był mimo woli zły na Dunię. 
ru	Может быть, он и сам стыдился и приходил в ужас, видя себя уже в летах и отцом семейства, при таких легкомысленных надеждах, а потому и злился невольно на Дуню. 

pl	Ale po pewnym czasie nie wytrzymał i ośmielił się zrobić Duni jawnie bezecną propozycję, obiecując jej złote góry, a ponadto chciał porzucić wszystko i wyjechać z nią do innej wsi albo nawet i za granicę. 
ru	Но наконец не удержался и осмелился сделать Дуне явное и гнусное предложение, обещая ей разные награды и сверх того бросить всё и уехать с нею в другую деревню или, пожалуй, за границу. 

pl	Możesz sobie wyobrazić jej cierpienia. 
ru	Можешь представить себе все ее страдания! 

pl	Natychmiast porzucić posady nie mogła nie tylko z powodu długu, ale i oszczędzając Marfę Pietrownę, która mogłaby powziąć jakieś podejrzenie, a to rozstroiłoby życie rodzinne. 
ru	Оставить сейчас место было нельзя, не только по причине денежного долга, но и щадя Марфу Петровну, которая могла бы вдруг возыметь подозрения, а следовательно, и пришлось бы поселить в семействе раздор. 

pl	Poza tym byłby to również skandal dla Duni, bo tak gładko to przejść nie mogło. 
ru	Да и для Дунечки был бы большой скандал; уж так не обошлось бы. 

pl	Był jeszcze szereg innych powodów, tak że przed upływem sześciu tygodni Dunia w żadnym razie nie mogła liczyć na wyrwanie się z tego koszmarnego domu. 
ru	Были тут и многие разные причины, так что раньше шести недель Дуня никак не могла рассчитывать вырваться из этого ужасного дома. 

pl	Oczywiście, znasz dobrze Dunię, wiesz, jaka jest mądra i jaki ma mocny charakter. 
ru	Конечно, ты знаешь Дуню, знаешь, как она умна и с каким твердым характером. 

pl	Dunia potrafi bardzo dużo znieść i nawet w najgorszej sytuacji znajdzie w sobie tyle siły, żeby się nie poddać rozpaczy. 
ru	Дунечка многое может сносить и даже в самых крайних случаях найти в себе столько великодушия, чтобы не потерять своей твердости. 

pl	Nawet mi wszystkiego nie napisała, żeby mnie zbytnio nie martwić, a przecież często korespondowałyśmy ze sobą. 
ru	Она даже мне не написала обо всем, чтобы не расстроить меня, а мы часто пересылались вестями. 

pl	Ale rozwiązanie nastąpiło szybko i niespodziewanie. 
ru	Развязка же наступила неожиданная. 

pl	Marfa Pietrowna przypadkowo podsłuchała swojego męża, jak nagabywał Dunię w ogrodzie, zrozumiała to na opak i ją o wszystko oskarżyła w przekonaniu, że to ona jest wszystkiemu winna. 
ru	Марфа Петровна нечаянно подслушала своего мужа, умолявшего Дунечку в саду, и, поняв всё превратно, во всем ее же и обвинила, думая, что она-то всему и причиной. 

pl	Od razu na miejscu, w ogrodzie, urządziła jej straszną scenę: Marfa Pietrowna nawet uderzyła Dunię, nie chciała nic słuchać, a sama wrzeszczała całą godzinę, wreszcie kazała natychmiast odwieźć Dunię do mnie do miasta na zwyczajnej, chłopskiej furze, na którą zwalili, jak popadło, wszystkie jej rzeczy, bieliznę, sukienki, nie popakowane i nie związane. 
ru	Произошла у них тут же в саду ужасная сцена: Марфа Петровна даже ударила Дуню, не хотела ничего слушать, а сама целый час кричала и, наконец, приказала тотчас же отвезти Дуню ко мне в город, на простой крестьянской телеге, в которую сбросили все ее вещи, белье, платья, всё как случилось, неувязанное и неуложенное. 

pl	A tu jak na złość spadł ulewny deszcz i Dunia, dotknięta do żywego i zhańbiona, musiała przejechać z chłopem całe siedemnaście wiorst otwartą furą. 
ru	А тут поднялся проливной дождь, и Дуня, оскорбленная и опозоренная, должна была проехать с мужиком целых семнадцать верст в некрытой телеге. 

pl	Pomyśl więc, co mogłam Ci napisać o tym wszystkim w odpowiedzi na Twój list sprzed dwóch miesięcy? 
ru	Подумай теперь, что могла я тебе написать в письме, в ответ на твое, полученное мною два месяца назад, и о чем писать? 

pl	Byłam sama w rozpaczy; nie miałam odwagi napisać prawdy, bo Ty sam byłeś wtedy nieszczęśliwy, zdenerwowany i zrozpaczony, zresztą, co Ty byś na to mógł poradzić? 
ru	Сама я была в отчаянии; правду написать тебе не смела, потому что ты очень бы был несчастлив, огорчен и возмущен, да и что мог бы ты сделать? 

pl	A znowu wypisywać różne głupstwa, kiedy ma się na sercu taki ciężar - tego me mogłam. 
ru	Пожалуй, еще себя погубить, да и Дунечка запрещала; а наполнять письмо пустяками и о чем-нибудь, тогда как в душе такое горе, я не могла. 

pl	Przez cały miesiąc utrzymywały się w naszym mieście o tej historii niesłychane plotki, doszło do tego, że nie mogłyśmy z Dunią już nawet chodzić do cerkwi, żeby nie widzieć tych wszystkich pogardliwych spojrzeń i nie słyszeć szeptów, a nawet głośnych rozmów przy nas prowadzonych. 
ru	Целый месяц у нас по всему городу ходили сплетни об этой истории, и до того уж дошло, что нам даже в церковь нельзя было ходить с Дуней от презрительных взглядов и шептаний, и даже вслух при нас были разговоры. 

pl	Wszyscy znajomi odsunęli się od nas, przestali się nawet kłaniać, a potem dowiedziałam się z pewnego źródła, że subiekci sklepowi i niektórzy kanceliści zamierzali nas publicznie napiętnować przez wysmarowanie bramy naszego domu dziegciem, tak że gospodarze zaczęli się domagać, byśmy się wyprowadziły. 
ru	Все-то знакомые от нас отстранились, все перестали даже кланяться, и я наверно узнала, что купеческие приказчики и некоторые канцеляристы хотели нанести нам низкое оскорбление, вымазав дегтем ворота нашего дома, так что хозяева стали требовать, чтобы мы с квартиры съехали. 

pl	Wszystkiemu winna była Marfa Pietrowna, która zdążyła już oczernić i zhańbić Dunię we wszystkich domach. 
ru	Всему этому причиной была Марфа Петровна, которая успела обвинить и загрязнить Дуню во всех домах. 

pl	Wszyscy ją tu znają i akurat tego miesiąca co i rusz przyjeżdżała do miasta, a że jest gadatliwa i lubi rozpowiadać o swoich sprawach rodzinnych, szczególnie skarżyć się na swojego męża każdemu napotkanemu, choć to jest bardzo nieładnie, to rozniosła całą tę historię w bardzo krótkim czasie nie tylko po mieście, ale nawet w powiecie. 
ru	Она у нас со всеми знакома и в этот месяц поминутно приезжала в город, и так как она немного болтлива и любит рассказывать про свои семейные дела и, особенно, жаловаться на своего мужа всем и каждому, что очень нехорошо, то и разнесла всю историю, в короткое время, не только в городе, но и по уезду. 

pl	Ja zachorowałam, Dunia okazała się silniejsza ode mnie. Gdybyś mógł widzieć, jak ona to dzielnie znosiła i jeszcze mnie pocieszała i podtrzymywała na duchu! 
ru	Я заболела, Дунечка же была тверже меня, и если бы ты видел, как она всё переносила и меня же утешала и ободряла! 

pl	To anioł! 
ru	Она ангел! 

pl	Ale z łaski Opatrzności męki nasze się skończyły; pan Swidrygajłow zreflektował się, żałując tego, co zrobił, i prawdopodobnie litując się nad Dunią, przedstawił Marfie Piętrownie wystarczające i oczywiste dowody niewinności Duni, a mianowicie: list, który Dunia jeszcze przedtem, zanim Marfa Pietrowna zastała ich w ogrodzie, zmuszona była napisać i wręczyć mu, żeby uniknąć osobistych rozmów i potajemnych spotkań, których on się domagał. List ten po wyjeździe Duni został u p. Swidrygajłowa. 
ru	Но, по милосердию божию, наши муки были сокращены: господин Свидригайлов одумался и раскаялся и, вероятно пожалев Дуню, представил Марфе Петровне полные и очевидные доказательства всей Дунечкиной невинности, а именно: письмо, которое Дуня еще до тех пор, когда Марфа Петровна застала их в саду, принуждена была написать и передать ему, чтоб отклонить личные объяснения и тайные свидания, на которых он настаивал, и которое, по отъезде Дунечки, осталось в руках господина Свидригайлова. 

pl	W liście tym z całym temperamentem swoim i najwyższym oburzeniem wyrzucała mu właśnie całą nieszlachetność jego zachowania się względem Marfy Pietrowny, przypominała mu, że jest ojcem rodziny i wreszcie, że to podłe z jego strony jest męczyć i unieszczęśliwiać i tak już nieszczęśliwą, bezbronną pannę. 
ru	В этом письме она самым пылким образом и с полным негодованием укоряла его именно за неблагородство поведения его относительно Марфы Петровны, поставляла ему на вид, что он отец и семьянин и что, наконец, как гнусно с его стороны мучить и делать несчастною и без того уже несчастную и беззащитную девушку. 

pl	Słowem, Kochany Rodia, list dobrotliwie i rozczulająco napisany, że rzewnie płakałam, czytając go, i dotychczas nie mogę go czytać bez łez. 
ru	Одним словом, милый Родя, письмо это так благородно и трогательно написано, что я рыдала, читая его, и до сих пор не могу его читать без слез. 

pl	Oprócz tego na dowód niewinności Duni przemówiła wreszcie służba, która jak zwykle bywa, widziała i wiedziała znacznie więcej, niż mógł przypuszczać p. Swidrygajłow. 
ru	Кроме того, в оправдание Дуни, явились, наконец, и свидетельства слуг, которые видели и знали гораздо больше, чем предполагал сам господин Свидригайлов, как это и всегда водится. 

pl	Marfa Pietrowna była niesłychanie zdumiona i «znów zrozpaczona», jak sama się przyznała, ale za to ostatecznie przekonana o niewinności Duni i zaraz nazajutrz, w niedzielę, przyjechała wprost do soboru i tam na klęczkach, że łzami w oczach upraszała Najświętszą Panienkę, by pozwoliła jej znieść to nowe doświadczenie i wypełnić swoją powinność. 
ru	Марфа Петровна была совершенно поражена и "вновь убита", как сама она нам признавалась, но зато вполне убедилась в невинности Дунечкиной и на другой же день, в воскресенье, приехав прямо в собор, на коленях и со слезами молила владычицу дать ей силу перенесть это новое испытание и исполнить долг свой. 

pl	Potem, wprost z soboru, nie wstępując do nikogo, przyjechała do nas, opowiedziała nam wszystko, rzewnie płakała i z wielką skruchą obejmowała Dunię, błagając ją o przebaczenie. 
ru	Затем, прямо из собора, ни к кому не заезжая, приехала к нам, рассказала нам всё, горько плакала и, в полном раскаянии, обнимала и умоляла Дуню простить ее. 

pl	Tego samego rana, nie zwlekając ani chwili, wprost od nas objechała wszystkich swoich znajomych w mieście i w słowach pełnych pochwały dla Duni, że łzami w oczach dowodziła niewinności Duni, szlachetności jej uczuć oraz zachowania. 
ru	В то же утро, нисколько не мешкая, прямо от нас, отправилась по всем домам в городе и везде, в самых лестных для Дунечки выражениях, проливая слезы, восстановила ее невинность и благородство ее чувств и поведения. 

pl	Więcej nawet, wszystkim pokazywała i czytała na głos własnoręczny list Duni do pana Swidrygajłowa i nawet pozwalała robić odpisy tego listu (co, zdaje się, było już zupełnie zbyteczne). 
ru	Мало того, всем показывала и читала вслух собственноручное письмо Дунечкино к господину Свидригайлову и даже давала снимать с него копии (что, мне кажется, уже и лишнее). 

pl	W ten sposób musiała przez kilka dni odwiedzać wszystkich w mieście, bo niektórzy poczuli się dotknięci, że innym okazała pierwszeństwo, tak że została ustanowiona kolejność wizyt i w każdym domu naprzód już wiedzieli, że takiego a takiego dnia Marfa Pietrowna będzie odczytywać ten list, a na każde takie czytanie zbierali się nawet ci, którzy go już słyszeli kilkakrotnie, u siebie i u innych znajomych. 
ru	Таким образом ей пришлось несколько дней сряду объезжать всех в городе, так как иные стали обижаться, что другим оказано было предпочтение, и таким образом завелись очереди, так что в каждом доме уже ждали заранее и все знали, что в такой-то день Марфа Петровна будет там-то читать это письмо, и на каждое чтение опять-таки собирались даже и те, которые письмо уже несколько раз прослушали и у себя в домах, и у других знакомых, по очереди. 

pl	Mnie się wydaje, że bynajmniej nie wszystko to było potrzebne, ale Marfa Pietrowna ma już takie usposobienie. 
ru	Мое мнение, что многое, очень многое, тут было лишнее; но Марфа Петровна уже такого характера. 

pl	W każdym razie Marfa Pietrowna całkowicie zrehabilitowała Dunię i cała ohyda tej sprawy odbiła się niezatartym piętnem na jej mężu jako głównym winowajcy, tak że nawet żal mi go teraz. To już było zbyt okrutne wobec tego wariata. 
ru	По крайней мере она вполне восстановила честь Дунечки, и вся гнусность этого дела легла неизгладимым позором на ее мужа, как на главного виновника, так что мне его даже и жаль; слишком уже строго поступили с этим сумасбродом. 

pl	Duni od razu zaczęto proponować korepetycje w niektórych domach, ale kategorycznie odmówiła. 
ru	Дуню тотчас же стали приглашать давать уроки в некоторых домах, но она отказалась. 

pl	W ogóle wszyscy zaczęli się do niej odnosić ze szczególną atencją, wszystko 10 razem, innymi, było przyczyną faktu, dzięki któremu, śmiało rzec można, gruntownie odmienia się nasz los. 
ru	Вообще же все стали к ней вдруг относиться с особенным уважением. Всё это способствовало главным образом и тому неожиданному случаю, через который теперь меняется, можно сказать, вся судьба наша. 

pl	Dowiedz się tedy, Kochany Rodia, że Duni oświadczył się kawaler i że ona zdążyła już wyrazić swoją zgodę, o czym właśnie śpieszę Cię jak najprędzej zawiadomić. 
ru	Узнай, милый Родя, что к Дуне посватался жених и что она успела уже дать свое согласие, о чем и спешу уведомить тебя поскорее. 

pl	Chociaż stało się to wszystko bez Twojej rady, ale chyba nie będziesz miał do nas urazy, bo sam się przekonasz, że sprawy wzięły taki obrót, iż odkładanie decyzji do otrzymania od Ciebie odpowiedzi było dla nas rzeczą niemożliwą. 
ru	И хотя дело это сделалось и без твоего совета, но ты, вероятно, не будешь ни на меня, ни на сестру в претензии, так как сам увидишь, из дела же, что ждать и откладывать до получения твоего ответа было бы нам невозможно. 

pl	Zresztą, nie mógłbyś nawet ocenić dokładnie wszystkiego zaocznie. 
ru	Да и сам ты не мог бы заочно обсудить всего в точности. 

pl	A stało się to wszystko tak. 
ru	Случилось же так. 

pl	On jest już radcą dworu, nazywa się Piotr Pietrowicz Łużyn i jest dalekim krewnym Marfy Pietrowny, która w znacznej mierze do tego się przyczyniła. 
ru	Он уже надворный советник, Петр Петрович Лужин, и дальний родственник Марфы Петровны, которая многому в этом способствовала. 

pl	Zaczął od tego, że przez nią wyraził chęć poznania nas, został przyjęty, jak się patrzy, na kawce, a już nazajutrz nadesłał list, w którym w bardzo uprzejmej formie oświadczył się i prosił o szybką i definitywną odpowiedź. 
ru	Начал с того, что через нее изъявил желание с нами познакомиться, был как следует принят, пил кофе, а на другой же день прислал письмо, в котором весьма вежливо изъяснил свое предложение и просил скорого и решительного ответа. 

pl	Jest to człowiek bardzo zajęty, pracowity, właśnie teraz śpieszy się do Petersburga, tak że nie ma ani chwili do stracenia. 
ru	Человек он деловой и занятый, и спешит теперь в Петербург, так что дорожит каждою минутой. 

pl	Rozumiesz chyba, że w pierwszej chwili byłyśmy niezmiernie zdumione, bo to wszystko stało się tak szybko i niespodziewanie. 
ru	Разумеется, мы сначала были очень поражены, так как всё это произошло слишком скоро и неожиданно. 

pl	Rozmyślałyśmy i zastanawiałyśmy się nad tym obie przez cały dzień. 
ru	Соображали и раздумывали мы вместе весь тот день. 

pl	Jest to człowiek, który ma przyszłość zabezpieczoną, solidny, ma aż dwie posady i zebrał już własny kapitalik. 
ru	Человек он благонадежный и обеспеченный, служит в двух местах и уже имеет свой капитал. 

pl	Co prawda, ma już 45 lat, jednakże jest zupełnie miły i może się jeszcze podobać kobietom, słowem, jest to w ogóle człowiek bardzo przyzwoity i solidny, może tylko trochę ponury i jakby wyniosły. 
ru	Правда, ему уже сорок пять лет, но он довольно приятной наружности и еще может нравиться женщинам, да и вообще человек он весьма солидный и приличный, немного только угрюмый и как бы высокомерный. 

pl	Możliwe jednak, że robi tylko takie wrażenie na pierwszy rzut oka. 
ru	Но это, может быть, только так кажется с первого взгляда. 

pl	Chcę Cię uprzedzić, kochany Rodia, że jak się z nim zobaczysz w Petersburgu, co nastąpi w najbliższym czasie, nie wydawaj o nim sądu zbyt pochopnie i prędko, jak to zwykle u Ciebie bywa, nawet gdyby na pierwszy rzut oka coś miałoby Ci się w nim nie podobać. 
ru	Да и предупреждаю тебя, милый Родя, как увидишься с ним в Петербурге, что произойдет в очень скором времени, то не суди слишком быстро и пылко, как это и свойственно тебе, если на первый взгляд тебе что-нибудь в нем не покажется. Говорю это на случай, хотя и уверена, что он произведет на тебя впечатление приятное. 

pl	W ogóle uważam, że aby kogoś poznać, należy badać go ostrożnie i delikatnie, żeby się pośpiesznie nie uprzedzić do niego, bo to potem bardzo trudno jest wykorzenić. 
ru	Да и кроме того, чтоб обознать какого бы то ни было человека, нужно относиться к нему постепенно и осторожно, чтобы не впасть в ошибку и предубеждение, которые весьма трудно после исправить и загладить. 

pl	A Piotr Piętro wieź, przynajmniej wszelkie pozory za tym przemawiają, jest człowiekiem całkowicie godnym szacunku. 
ru	А Петр Петрович, по крайней мере по многим признакам, человек весьма почтенный. 

pl	W czasie pierwszej swojej wizyty oświadczył nam, że jest człowiekiem solidnym, lecz pod wieloma względami podziela, jak sam się wyraził, «poglądy naszego nowego pokolenia» i jest wrogiem wszelkich przesądów. 
ru	В первый же свой визит он объявил нам, что он человек положительный, но во многом разделяет, как он сам выразился, "убеждения новейших поколений наших" и враг всех предрассудков. 

pl	Dużo jeszcze powiedział, bo jest jakby trochę chełpliwy i lubi bardzo, żeby go słuchano, ale to przecież nie jest taką znowu wadą. 
ru	Многое и еще он говорил, потому что несколько как бы тщеславен и очень любит, чтоб его слушали, но ведь это почти не порок. 

pl	Oczywiście, mało z tego zrozumiałam, ale Dunia wytłumaczyła mi, że choć wykształcenie ma niewielkie, jest człowiekiem rozsądnym i zdaje się być dobry. 
ru	Я, разумеется, мало поняла, но Дуня объяснила мне, что он человек хотя и небольшого образования, но умный и, кажется, добрый. 

pl	Znasz przecież charakter swojej siostry. 
ru	Ты знаешь характер сестры твоей, Родя. 

pl	Jest to dziewczyna o twardym charakterze, rozsądna, cierpliwa i szlachetna, chociaż o zbyt zapalczywym sercu, które znam doskonale. 
ru	Это девушка твердая, благоразумная, терпеливая и великодушная, хотя и с пылким сердцем, что я хорошо в ней изучила. 

pl	Przyznać należy, że ani z jej, ani z jego strony nie ma tu nadzwyczajnej miłości, ale wiesz przecież, że Dunia to mądre dziecko, poza tym niesłychanie szlachetna istota, słowem istny anioł, i będzie uważała za swój obowiązek dać szczęście mężowi, który ze swej strony będzie dbał ojej szczęście, a co do tego ostatniego nie mamy na razie specjalnych powodów, by wątpić, jakkolwiek bardzo prędko się to wszystko skleciło. 
ru	Конечно, ни с ее, ни с его стороны особенной любви тут нет, но Дуня, кроме того что девушка умная, - в то же время и существо благородное, как ангел, и за долг поставит себе составить счастье мужа, который в свою очередь стал бы заботиться о ее счастии, а в последнем мы не имеем, покамест, больших причин сомневаться, хотя и скоренько, признаться, сделалось дело. 

pl	Trzeba zauważyć, że on jest jednak człowiekiem roztropnym i naturalnie, sam się przekona, że jego własne szczęście małżeńskie będzie tym bardziej zapewnione, im szczęśliwsza będzie z nim Dunia. 
ru	К тому же он человек очень расчетливый и, конечно, сам увидит, что его собственное супружеское счастье будет тем вернее, чем Дунечка будет за ним счастливее. 

pl	A że są tam jakieś braki charakteru, może jakieś dawne przyzwyczajenia i pewna niezgodność poglądów (czego nie można uniknąć w najszczęśliwszych małżeństwach), to pod tym względem sama Dunia mi powiedziała, że ona liczy tylko na siebie, że nie ma co się tu niepokoić i że potrafi bardzo dużo znieść pod warunkiem, że przyszłe stosunki będą uczciwe i sprawiedliwe. 
ru	А что там какие-нибудь неровности в характере, какие-нибудь старые привычки и даже некоторое несогласие в мыслях (чего и в самых счастливых супружествах обойти нельзя), то на этот счет Дунечка сама мне сказала, что она на себя надеется; что беспокоиться тут нечего и что она многое может перенести, под условием если дальнейшие отношения будут честные и справедливые. 

pl	A wygląd zewnętrzny człowieka bywa bardzo złudny. Na przykład, on wydawał mi się w pierwszej chwili jakby trochę obcesowy, ale może to właśnie stąd wynika, iż jest to CZŁOWIEK otwarty, myślę, że nawet na pewno taki jest. 
ru	Он, например, и мне показался сначала как бы резким; но ведь это может происходить именно оттого, что он прямодушный человек, и непременно так. 

pl	W czasie drugiej wizyty, już po otrzymaniu zgody, wyznał w rozmowie, że przedtem jeszcze, zanim poznał Dunię, postanowił pobrać się z dziewczyną uczciwą, ale bez posagu i obowiązkowo taką, która już zaznała biedy, bo jak się wyraził, mąż nie powinien niczego zawdzięczać żonie, ale jest bardzo dobrze, gdy żona uważa swego męża za dobrodzieja. 
ru	Например, при втором визите, уже получив согласие, в разговоре он выразился, что уж и прежде, не зная Дуни, положил взять девушку честную, но без приданого, и непременно такую, которая уже испытала бедственное положение; потому, как объяснил он, что муж ничем не должен быть обязан своей жене, а гораздо лучше, если жена считает мужа за своего благодетеля. 

pl	Dodać muszę, że on to wszystko powiedział nieco grzeczniej i serdeczniej, niż ja Ci to piszę, ale zapomniałam, jak się dokładnie wyraził, pamiętam tylko sens, a zresztą nie powiedział tego bynajmniej z premedytacją, lecz najwidoczniej po prostu wygadał się w toku rozmowy, tak że potem starał się nawet osłabić wrażenie; mimo wszystko wydało mi się to jakby zbyt obcesowe i podzieliłam się potem swoim wrażeniem z Dunią. 
ru	Прибавлю, что он выразился несколько мягче и ласковее, чем я написала, потому что я забыла настоящее выражение, а помню одну только мысль, и, кроме того, сказал он это отнюдь не преднамеренно, а, очевидно, проговорившись, в пылу разговора, так что даже старался потом поправиться и смягчить; но мне все-таки показалось это немного как бы резко, и я сообщила потом Дуне. 

pl	Ale Dunia nawet z pewną urazą odpowiedziała mi, że «słowa to jeszcze nie czyny», i oczywiście ma słuszność. 
ru	Но Дуня даже с досадой отвечала мне, что "слова еще не дело", и это, конечно, справедливо. 

pl	Zanim wyraziła ostateczną zgodę, Dunia nie spała caluchną noc, a przypuszczając, że ja już śpię, wstała z łóżka i całą noc chodziła z kąta w kąt, wreszcie uklękła przed obrazem świętym i długo żarliwie się modliła, a nazajutrz z rana oświadczyła, że gotowa jest go przyjąć. 
ru	Пред тем, как решиться, Дунечка не спала всю ночь и, полагая, что я уже сплю, встала с постели и всю ночь ходила взад и вперед по комнате; наконец стала на колени и долго и горячо молилась перед образом, а наутро объявила мне, что она решилась. 

pl	Wspomniałam Ci już, że Piotr Piętro wieź wybiera się właśnie do Petersburga. 
ru	Я уже упомянула, что Петр Петрович отправляется теперь в Петербург. 

pl	Ma tam bardzo poważne sprawy, chce bowiem założyć w Petersburgu kancelarię adwokacką. 
ru	У него там большие дела, и он хочет открыть в Петербурге публичную адвокатскую контору. 

pl	On od dawna już zajmuje się różnymi sprawami sądowymi, w tych dniach wygrał nawet wielki proces. 
ru	Он давно уже занимается хождением по разным искам и тяжбам и на днях только что выиграл одну значительную тяжбу. 

pl	Do Petersburga dlatego jeszcze musi jechać, że ma tam poważną sprawę w senacie. 
ru	В Петербург же ему и потому необходимо, что там у него одно значительное дело в сенате. 

pl	W takim razie, Kochany Rodia, i Tobie się bardzo przyda, będzie Ci mógł być pomocny we wszystkim, a myśmy razem z Dunią już zdecydowały, że mógłbyś choćby od teraz rozpocząć swoją przyszłą karierę i możesz uważać swój los za zupełnie określony. 
ru	Таким образом, милый Родя, он и тебе может быть весьма полезен, даже во всем, и мы с Дуней уже положили, что ты, даже с теперешнего же дня, мог бы определенно начать свою будущую карьеру и считать участь свою уже ясно определившеюся. 

pl	Och, gdyby się to spełniło! 
ru	О если б это осуществилось! 

pl	Byłoby to tak wspaniałe, że musielibyśmy uznać to za szczególną łaskę Opatrzności. 
ru	Это была бы такая выгода, что надо считать ее не иначе, как прямою к нам милостию вседержителя. 

pl	Dunia marzy tylko o tym. 
ru	Дуня только и мечтает об этом. 

pl	Odważyłyśmy się nawet napomknąć coś niecoś o tym Piotrowi Pietrowiczowi. 
ru	Мы уже рискнули сказать несколько слов на этот счет Петру Петровичу. 

pl	Odpowiedział dość oględnie, że oczywiście bez sekretarza obejść się nie może i rzecz jasna, woli płacić pensję krewnemu niż obcemu, jeżeli tylko okaże się zdolny na tym stanowisku (Ty miałbyś się nie okazać zdolnym!), ale zaraz wyraził też wątpliwość, czy twoje zajęcia uniwersyteckie pozwolą Ci poświęcić czas jego kancelarii. 
ru	Он выразился осторожно и сказал, что, конечно, так как ему без секретаря обойтись нельзя, то, разумеется, лучше платить жалованье родственнику, чем чужому, если только тот окажется способным к должности (еще бы ты-то не оказался способен!), но тут же выразил и сомнение, что университетские занятия твои не оставят тебе времени для занятий в его конторе. 

pl	Tym razem rozmowa na tym się skończyła, ale Dunia o niczym więcej nie myśli, jak tylko o tym. 
ru	На этот раз тем дело и кончилось, но Дуня ни о чем, кроме этого, теперь и не думает. 

pl	Od kilku dni chodzi jak w gorączce i ma już cały projekt, jak to w przyszłości możesz zostać współpracownikiem, a nawet wspólnikiem Piotra Piętro wieża w jego sprawach sądowych, zwłaszcza że jesteś przecież na wydziale prawnym. 
ru	Она теперь, уже несколько дней, просто в каком-то жару и составила уже целый проект о том, что впоследствии ты можешь быть товарищем и даже компанионом Петра Петровича по его тяжебным занятиям, тем более что ты сам на юридическом факультете. 

pl	Zgadzam się z nią najzupełniej, Mój Kochany, i podzielam wszystkie jej plany i nadzieje, bo urzeczywistnienie ich jest całkiem prawdopodobne; nie bacząc na obecną, zupełnie zrozumiałą rezerwę Piotra Pietrowicza (bo przecież zupełnie Cię nie zna), Dunia jest przekonana, że wszystko przeprowadzi swoim dobrym wpływem na przyszłego męża i święcie w to wierzy. 
ru	Я, Родя, вполне с нею согласна и разделяю все ее планы и надежды, видя в них полную вероятность; и, несмотря на теперешнюю, весьма объясняемую уклончивость Петра Петровича (потому что он тебя еще не знает), Дуня твердо уверена, что достигнет всего своим добрым влиянием на будущего своего мужа, и в этом она уверена. 

pl	Rozumie się, że broń Boże, nie zdradziłyśmy się wobec Piotra Pietrowicza ani jednym słówkiem o naszych marzeniach na przyszłość, a zwłaszcza o tym, że ty jesteś jego przyszłym wspólnikiem. 
ru	Уж конечно, мы остереглись проговориться Петру Петровичу хоть о чем-нибудь из этих дальнейших мечтаний наших и, главное, о том, что ты будешь его компанионом. 

pl	Jest to człowiek praktyczny i na pewno przyjąłby to bardzo oschle, bo wydawałoby mu się to wszystko bujaniem w obłokach. 
ru	Он человек положительный и, пожалуй, принял бы очень сухо, так как всё это показалось бы ему одними только мечтаниями. 

pl	Również ani ja, ani Dunia nawet jednym słówkiem nie wspomniałyśmy mu o tym, że głęboko wierzymy w to, iż on dopomoże nam w utrzymaniu Ciebie w Petersburgu, dopóki jesteś na uniwersytecie; a dlatego nie mówiłyśmy o tym, że po pierwsze, w przyszłości samo się to ułoży, a on z pewnością sam Ci to zaproponuje (niemożliwe, żeby miał tego odmówić Duni), tym bardziej że na pewno zostaniesz w kancelarii jego prawą ręką, a pomoc nie będzie miała charakteru dobrodziejstwa, bo będzie to zapracowana przez Ciebie pensja. 
ru	Равным образом ни я, ни Дуня ни полслова еще не говорили с ним о крепкой надежде нашей, что он поможет нам способствовать тебе деньгами, пока ты в университете; потому не говорили, что, во-первых, это и само собой сделается впоследствии, и он, наверно, без лишних слов, сам предложит (еще бы он в этом-то отказал Дунечке) тем скорее, что ты и сам можешь стать его правою рукой по конторе и получать эту помощь не в виде благодеяния, а в виде заслуженного тобою жалованья. 

pl	To chce przeprowadzić Dunia, a ja się z nią zgadzam w zupełności. 
ru	Так хочет устроить Дунечка, и я с нею вполне согласна. 

pl	Po drugie, dlatego jeszcze nie mówiłyśmy mu o tym, że miałam ogromną chęć przy najbliższym spotkaniu waszym postawić Cię na równi z nim. 
ru	Во-вторых же, потому не говорили, что мне особенно хотелось поставить тебя с ним, при предстоящей теперешней встрече нашей, на ровной ноге. 

pl	Kiedy Dunia opowiadała mu o z zachwytem, powiedział, że każdego człowieka należy poznać osobiście i z bliska, żeby móc o nim wydawać sąd, i że on chce sobie wyrobić pojęcie o Tobie po osobistym zapoznaniu się z Tobą. 
ru	Когда Дуня говорила ему о тебе с восторгом, он отвечал, что всякого человека нужно сначала осмотреть самому и поближе, чтоб о нем судить, и что он сам предоставляет себе, познакомясь с тобой, составить о тебе свое мнение. 

pl	Wiesz co, Najdroższy Mój Synu, z pewnego względu wydaje mi się (bynajmniej nie ma to nic wspólnego z Piotrem Pietrowiczem, a wynika z pewnych moich, może babskich czy starczych kaprysów), że może lepiej zrobię, jeżeli po ich ślubie będę mieszkać oddzielnie, jak teraz sobie mieszkam, a nie razem z nimi. 
ru	Знаешь что, бесценный мой Родя, мне кажется, по некоторым соображениям (впрочем, отнюдь не относящимся к Петру Петровичу, а так, по некоторым моим собственным, личным, даже, может быть, старушечьим, бабьим капризам), - мне кажется, что я, может быть, лучше сделаю, если буду жить после их брака особо, как и теперь живу, а не вместе с ними. 

pl	Przekonana jestem, że on będzie na tyle szlachetny i delikatny, że sam mnie zaprosi i zaproponuje mi, żebym nie rozstawała się więcej z córką, a jeśli jeszcze nie wspominał mi o tym, to oczywiście dlatego tylko, że rozumie się to samo przez się, ale ja propozycji tej nie przyjmę. 
ru	Я уверена вполне, что он будет так благороден и деликатен, что сам пригласит меня и предложит мне не разлучаться более с дочерью, и если еще не говорил до сих пор, то, разумеется, потому что и без слов так предполагается; но я откажусь. 

pl	Nieraz w życiu przekonywałam się, że teściowe nie bardzo przypadają do gustu zięciom, a ja nie tylko dla nikogo na świecie nie chcę być najmniejszym choćby ciężarem, ale sama chcę być zupełnie swobodną, dopóki mam jeszcze jakie takie własne okruchy i takie dzieci, jak ty i Dunia. 
ru	Я замечала в жизни не раз, что тещи не очень-то бывают мужьям по сердцу, а я не только не хочу быть хоть кому-нибудь даже в малейшую тягость, но и сама хочу быть вполне свободною, покамест у меня хоть какой-нибудь свой кусок да такие дети, как ты и Дунечка. 

pl	Jeżeli to będzie możliwe, zamieszkam, Synu, przy was obojgu, bo widzisz, najprzyjemniejszą nowinę zachowałam na ostatek: dowiedzże się, Kochany, że może w bardzo krótkim czasie spotkamy się znowu we troje i uściśniemy się po prawie trzyletniej rozłące! 
ru	Если возможно, то поселюсь подле вас обоих, потому что, Родя, самое-то приятное я приберегла к концу письма: узнай же, милый друг мой, что, может быть, очень скоро мы сойдемся все вместе опять и обнимемся все трое после почти трехлетней разлуки! 

pl	Ostatecznie jest już postanowione, że ja i Dunia wyjeżdżamy do Petersburga, nie wiem jeszcze kiedy, ale już bardzo prędko, może nawet za tydzień. 
ru	Уже наверно решено, что я и Дуня выезжаем в Петербург, когда именно, не знаю, но, во всяком случае, очень, очень скоро, даже, может быть, через неделю. 

pl	Wszystko zależy od dyspozycji Piotra Pietrowicza, który natychmiast po przyjeździe do Petersburga rozejrzy się tam i da nam znać. 
ru	Всё зависит от распоряжений Петра Петровича, который, как только осмотрится в Петербурге, тотчас же и даст нам знать. 

pl	Z pewnych względów pragnie on możliwie przyśpieszyć ceremonię ślubu i nawet w miarę możności wyprawić wesele już teraz, w mięso-puście, a jeżeli się to nie uda ze względu na krótki czas, to zaraz po Wniebowzięciu. 
ru	Ему хочется, по некоторым расчетам, как можно поспешить церемонией брака и даже, если возможно будет, сыграть свадьбу в теперешний же мясоед, а если не удастся, по краткости срока, то тотчас же после госпожинок. 

pl	O, jakże uszczęśliwiona uściskam Cię, Kochanie! 
ru	О, с каким счастьем прижму я тебя к моему сердцу! 

pl	Dunia aż drży z radości na samą myśl zobaczenia się z Tobą i raz nawet jakby żartem powiedziała, że choćby dla tego samego wyszłaby za mąż za Piotra Pietrowicza. 
ru	Дуня вся в волнении от радости свидания с тобой, и сказала раз, в шутку, что уже из этого одного пошла бы за Петра Петровича. 

pl	To istny anioł! 
ru	Ангел она! 

pl	Ona nie dopisuje się teraz do listu, ale kazała Ci napisać, że ma tyle z i o Da do pomówienia, tak bardzo dużo, że nie wiedziałaby, od czego zacząć, bo w kilku wierszach niczego nie napisze, a tylko się zdenerwuje; kazała Cię bardzo serdecznie uścisnąć i przesłać Ci milion całusów. 
ru	Она теперь ничего тебе не приписывает, а велела только мне написать, что ей так много надо говорить с тобой, так много, что теперь у ней и рука не поднимается взяться за перо, потому что в нескольких строках ничего не напишешь, а только себя расстроишь; велела же тебя обнять крепче и переслать тебе бессчетно поцелуев. 

pl	Pomimo tego, że może zobaczymy się już wkrótce, postaram się wysłać Ci w tych dniach pieniądze, możliwie najwięcej. 
ru	Но, несмотря на то, что мы, может быть, очень скоро сами сойдемся лично, я все-таки тебе на днях вышлю денег, сколько могу больше. 

pl	Teraz, kiedy się dowiedziano, że Dunia wychodzi za mąż za Piotra Pietrowicza, mój kredyt od razu się powiększył i jestem przekonana, że Afanasij Iwanowicz zawierzy mi na poczet emerytury nawet do siedemdziesięciu pięciu rubli, tak że chyba będę mogła Ci wysłać jakieś dwadzieścia pięć rubli, a może nawet i trzydzieści. 
ru	Теперь, как узнали все, что Дунечка выходит за Петра Петровича, и мой кредит вдруг увеличился, и я наверно знаю, что Афанасий Иванович поверит мне теперь, в счет пенсиона, даже до семидесяти пяти рублей, так что я тебе, может быть, рублей двадцать пять или даже тридцать пришлю. 

pl	Wysłałabym Ci więcej, ale obawiam się, że może nam nie wystarczyć na koszta podróży. Chociaż Piotr Pietrowicz był tak łaskawy, że wziął na siebie część kosztów naszego wyjazdu do stolicy, mianowicie podjął się na własny koszt dostarczyć nasze bagaże i wielki kufer (ma to zrobić przez swoich znajomych), mimo to jednak musimy brać w rachubę przyjazd do Petersburga, gdzie nie można pokazać się bez grosza, chociażby na ten pierwszy czas. 
ru	Прислала бы и больше, но боюсь за наши расходы дорожные; и хотя Петр Петрович был так добр, что взял на себя часть издержек по нашему проезду в столицу, а именно, сам вызвался, на свой счет, доставить нашу поклажу и большой сундук (как-то у него там через знакомых), но все-таки нам надо рассчитывать и на приезд в Петербург, в который нельзя показаться без гроша, хоть на первые дни. 

pl	Zresztą, wszystko już z Dunią ściśle obliczyłyśmy i okazało się, że droga pochłonie niewiele pieniędzy. 
ru	Мы, впрочем, уже всё рассчитали с Дунечкой до точности, и вышло, что дорога возьмет немного. 

pl	Do kolei mamy wszystkiego dziewięćdziesiąt wiorst i na wszelki wypadek zgodziłyśmy już pewnego znajomego furmana, a dalej możemy spokojnie jechać trzecią klasą. 
ru	До железной дороги от нас всего только девяносто верст, и мы уже, на всякий случай, сговорились с одним знакомым нам мужичком-извозчиком; а там мы с Дунечкой преблагополучно прокатимся в третьем классе. 

pl	Możliwe więc, że uda mi się wysłać Ci nie dwadzieścia pięć rubli, a prawie na pewno trzydzieści. 
ru	Так что, может быть, я тебе не двадцать пять, а, наверно, тридцать рублей изловчусь выслать. 

pl	Ale dosyć już tego: zapisałam całe dwa arkusze, tak że już więcej miejsca nie mam. To wszystkie nasze dzieje. A sporo się przez ten czas zebrało! 
ru	Но довольно; два листа кругом уписала, и места уж больше не остается; целая наша история; ну да и происшествий-то сколько накопилось! 

pl	A teraz, Najukochańszy Mój Synu, ściskam Cię serdecznie i błogosławię macierzyńskim błogosławieństwem. 
ru	А теперь, бесценный мой Родя, обнимаю тебя до близкого свидания нашего и благословляю тебя материнским благословением моим. 

pl	Kochaj Dunię, siostrę swoją, Rodia, kochaj ją tak, jak ona Ciebie kocha, wiedz o tym, że ona kocha Cię bezgranicznie, więcej niż samą siebie. 
ru	Люби Дуню, свою сестру, Родя; люби так, как она тебя любит, и знай, что она тебя беспредельно, больше себя самой любит. 

pl	Dunia to anioł, a ty, Rodia, jesteś dla nas wszystkim - całą naszą nadzieją i oparciem. 
ru	Она ангел, а ты, Родя, ты у нас всё - вся надежда наша и всё упование. 

pl	Bądź tylko szczęśliwy, to i my będziemy szczęśliwe. 
ru	Был бы только ты счастлив, и мы будем счастливы. 

pl	Czy modlisz się jeszcze do Boga, Rodia, tak jak dawniej, czy wierzysz w dobroć i wszechmoc Stwórcy i Zbawcy naszego? 
ru	Молишься ли ты богу, Родя, по-прежнему и веришь ли в благость творца и искупителя нашего? 

pl	Drżę na myśl o tym, że i Ciebie mogła nawiedzić modna dzisiaj niewiara. 
ru	Боюсь я, в сердце своем, не посетило ли и тебя новейшее модное безверие? 

pl	Jeśli tak jest, to ja będę się modlić za Ciebie. 
ru	Если так, то я за тебя молюсь. 

pl	Przypomnij sobie, Kochany, jak to w dzieciństwie, jeszcze za życia Twego ojca, szczebiotałeś modlitwy na moich kolanach i jacy byliśmy wówczas wszyscy szczęśliwi! 
ru	Вспомни, милый, как еще в детстве своем, при жизни твоего отца, ты лепетал молитвы свои у меня на коленях и как мы все тогда были счастливы! 

pl	Żegnaj, a raczej do zobaczenia! 
ru	Прощай, или, лучше, до свидания! 

pl	Najserdeczniejsze uściski i milion całusów. 
ru	Обнимаю тебя крепко-крепко и целую бессчетно. 

pl	Twoja do grobowej deski Pulcheria Raskolnikowa. 
ru	Твоя до гроба Пульхерия Раскольникова. 

pl	Przez cały czas czytania listu, od początku do końca, Raskolnikow miał twarz mokrą od łez, lecz gdy skończył, twarz mu zbladła i konwulsyjnie drgała, a sarkastyczny, zły uśmieszek wykrzywiał wargi. 
ru	Почти всё время как читал Раскольников, с самого начала письма, лицо его было мокро от слез; но когда он кончил, оно было бледно, искривлено судорогой, и тяжелая, желчная, злая улыбка змеилась по его губам. 

pl	Oparł głowę o swój nędzny Jasiek i zamyślił się. 
ru	Он прилег головой на свою тощую и затасканную подушку и думал, долго думал. 

pl	Serce waliło mu jak młotem, a myśli kotłowały się w głowie. 
ru	Сильно билось его сердце, и сильно волновались его мысли. 

pl	Po pewnym czasie zrobiło mu się duszno i ciasno w tej żółtej komórce, podobnej do szafy albo do kufra. 
ru	Наконец ему стало душно и тесно в этой желтой каморке, похожей на шкаф или на сундук. 

pl	Oczy i myśli domagały się powietrza, przestrzeni. 
ru	Взор и мысль просили простору. 

pl	Chwycił więc kapelusz i wyszedł, nie bojąc się już tym razem jakiegokolwiek spotkania na schodach: po prostu zapomniał o tym. 
ru	Он схватил шляпу и вышел, на этот раз уже не опасаясь с кем-нибудь встретиться на лестнице; забыл он об этом. 

pl	Skierował się zaś ku Wyspie Wasiljewskiej i ruszył prospektem W-kim, jak gdyby spieszył się dokądś w ważnej sprawie; swoim zwyczajem szedł, nie widząc drogi, szepcąc coś do siebie, a chwilami nawet mówił coś na głos, co niepomiernie dziwiło przechodniów. 
ru	Путь же взял он по направлению к Васильевскому острову через В - й проспект, как будто торопясь туда за делом, но, по обыкновению своему, шел, не замечая дороги, шепча про себя и даже говоря вслух с собою, чем очень удивлял прохожих. 

pl	Wielu z nich brało go za pijanego. 
ru	Многие принимали его за пьяного. 

pl	IV 
ru	IV 

pl	List matki strasznie go przygnębił. 
ru	Письмо матери его измучило. 

pl	Ale co do najważniejszego, kapitalnego punktu nie miał wątpliwości ani przez chwilę, nawet podczas czytania listu. 
ru	Но относительно главнейшего, капитального пункта сомнений в нем не было ни на минуту, даже в то еще время, как он читал письмо. 

pl	Już zdecydował, i to ostatecznie: 
ru	Главнейшая суть дела была решена в его голове и решена окончательно: 

pl	„Póki życia mego tego ślubu nie będzie, niech szlag trafi pana Łużyna!" 
ru	"Не бывать этому браку, пока я жив, и к черту господина Лужина!" 

pl	„Przecież to jest sprawa oczywista" - mruczał sam do siebie, uśmiechając się boleśnie i złośliwie triumfując na myśl o swojej decyzji. 
ru	"Потому что это дело очевидное", - бормотал он про себя, ухмыляясь и злобно торжествуя заранее успех своего решения. 

pl	A jeszcze przepraszają, że nie zasięgnęły mojej rady i beze mnie powzięły decyzję! 
ru	И еще извиняются, что моего совета не попросили и без меня дело решили! 

pl	Dobre sobie! 
ru	Еще бы! 

pl	Myślą, że teraz już nie można zerwać. Zobaczymy, można czy nie! 
ru	Думают, что теперь уж и разорвать нельзя; а посмотрим, льзя или нельзя! 

pl	Jaka kapitalna wymówka: to taki niby solidny człowiek ten Piotr Pietrowicz, taki zajęty, że nawet ożenić się nie może inaczej, jak tylko galopem, omal nie w wagonie. 
ru	Отговорка-то какая капитальная: "уж такой, дескать, деловой человек Петр Петрович, такой деловой человек, что и жениться-то иначе не может, как на почтовых, чуть не на железной дороге". 

pl	Nie, Duniu, wszystko widzę i wiem, o czym to ze mną masz tak wiele do pomówienia; wiem również, o czym dumałaś całą noc, chodząc z kąta w kąt po pokoju, i dlaczego tak żarliwie modliłaś się przed obrazem Matki Boskiej Kazańskiej, który wisi w maminej sypialni. 
ru	Нет, Дунечка, всё вижу и знаю, о чем ты со мной много-то говорить собираешься; знаю и то, о чем ты всю ночь продумала, ходя по комнате, и о чем молилась перед Казанскою божией матерью, которая у мамаши в спальне стоит. 

pl	Ciężko iść na Golgotę. 
ru	На Голгофу-то тяжело всходить. 

pl	Hm... 
ru	Гм… 

pl	A więc sprawa już ostatecznie zdecydowana: raczy pani wychodzić za mąż, Awdotio Romanowno, za solidnego i rzeczowego człowieka, który posiada swój kapitalik (już posiada swój kapitalik - to brzmi solidniej i bardziej imponująco), ma dwie posady, podziela poglądy naszego nowego pokolenia (jak pisze mateczka) i zdaje się być dobry, jak zauważyła Dunia. 
ru	Так, значит, решено уж окончательно: за делового и рационального человека изволите выходить, Авдотья Романовна, имеющего свой капитал (уже имеющего свой капитал, это солиднее, внушительнее), служащего в двух местах и разделяющего убеждения новейших наших поколений (как пишет мамаша) и, "кажется, доброго", как замечает сама Дунечка. 

pl	To zdaje się jest najkapitalniejsze! 
ru	Это кажется всего великолепнее! 

pl	I ta sama Dunia wychodzi za mąż za to zdaje się... 
ru	И эта же Дунечка за это же кажется замуж идет!.. 

pl	Paradne! 
ru	Великолепно! 

pl	Paradne!... 
ru	Великолепно!.. 

pl	Ciekawe jednak, dlaczego matka pisze mi o tym «nowym pokoleniu»? 
ru	…А любопытно, однако ж, для чего мамаша о "новейших-то поколениях" мне написала? 

pl	Czy po prostu dla scharakteryzowania osoby, czy też w jakimś ukrytym celu: żeby mnie przychylnie usposobić do pana Łużyna? 
ru	Просто ли для характеристики лица или с дальнейшею целью: задобрить меня в пользу господина Лужина? 

pl	O, przebiegłe są! 
ru	О хитрые! 

pl	Pragnąłbym wyjaśnić jeszcze jedną okoliczność: do jakiego stopnia były szczere ze sobą owego dnia, owej nocy i cały czas potem? 
ru	Любопытно бы разъяснить еще одно обстоятельство: до какой степени они обе были откровенны друг с дружкой, в тот день и в ту ночь, и во всё последующее время? 

pl	Czy wszystko zostało wyraźnie i otwarcie powiedziane, czy też obie zrozumiały, że jedna i druga ma jednakowy ciężar na sercu, jednakowo rozumują, więc nie ma co wypowiadać się na głos i niepotrzebnie się zdradzać. 
ru	Все ли слова между ними были прямо произнесены, или обе поняли, что у той и у другой одно в сердце и в мыслях, так уж нечего вслух-то всего выговаривать да напрасно проговариваться. 

pl	Prawdopodobnie tak właśnie po części było, to z listu widać: mateczce wydał się nieco zbyt obcesowy i naiwna mateczka od razu wyrwała się do Duni ze swoimi uwagami. 
ru	Вероятно, оно так отчасти и было; по письму видно: мамаше он показался резок, немножко, а наивная мамаша и полезла к Дуне с своими замечаниями. 

pl	A ona, oczywiście, rozzłościła się i odpowiedziała «nawet z pewną urazą». 
ru	А та, разумеется, рассердилась и "отвечала с досадой". 

pl	Dobre sobie! 
ru	Еще бы! 

pl	Kogóż by to nie rozwścieczyło, kiedy sprawa jest jasna bez naiwnych pytań i kiedy już zostało zdecydowane, i uzgodnione, że nie ma sensu o tym dalej mówić, i jak mi jeszcze pisze: 
ru	Кого не взбесит, когда дело понятно и без наивных вопросов и когда решено, что уж нечего говорить. И что это она пишет мне: 

pl	Kochaj Dunię, Rodia, bo ona kocha Cię więcej niż samą siebie»; czy to nie wyrzuty sumienia męczą jaw głębi duszy za to, że zgodziła się poświęcić córkę dla syna? 
ru	"Люби Дуню, Родя, а она тебя больше себя самой любит"; уж не угрызения ли совести ее самое втайне мучат за то, что дочерью сыну согласилась пожертвовать. 

pl	«Tyś naszą nadzieją, tyś dla nas wszystkim!» 
ru	"Ты наше упование, ты наше всё!" 

pl	O, mateczko!... 
ru	О мамаша!.. 

pl	Złość coraz bardziej w nim wzbierała i zdawało mu się, że gdyby teraz spotkał pana Łużyna, zabiłby go na miejscu! 
ru	Злоба накипала в нем всё сильнее и сильнее, и если бы теперь встретился с ним господин Лужин, он, кажется, убил бы его! 

pl	„Hm, co prawda, to prawda - szedł dalej śladem plączących mu się w głowie myśli - żeby poznać człowieka, trzeba istotnie «badać go ostrożnie i delikatnie»; ale pana Łużyna widzę jak na dłoni. 
ru	"Гм, это правда, - продолжал он, следуя за вихрем мыслей, крутившимся в его голове, - это правда, что к человеку надо "подходить постепенно и осторожно, чтобы разузнать его"; но господин Лужин ясен. 

pl	Najważniejsze, że jest to «człowiek solidny i zdaje się być dobry»: ho, ho, to nie żarty, wziął na siebie przewóz rzeczy, wielki kufer przewozi na swój koszt! 
ru	Главное, "человек деловой и, кажется, добрый": шутка ли, поклажу взял на себя, большой сундук на свой счет доставляет! 

pl	No to jakże mógłby nie być dobry? 
ru	Ну как же не добрый? 

pl	A one, narzeczona i matka, zgodziły już chłopa z furą nakrytą rogoża (jeździłem tak przecież!). 
ru	А они-то обе, невеста и мать, мужичка подряжают, в телеге, рогожею крытой (я ведь так езжал)! 

pl	Głupstwo! 
ru	Ничего! 

pl	«Wszystkiego dziewięćdziesiąt wiorst», a dalej «mogą spokojnie jechać trzecią klasą», z tysiąc wiorst. 
ru	Только ведь девяносто верст, "а там преблагополучно прокатимся в третьем классе", верст тысячу. 

pl	I słusznie: poznać pana po cholewach; a pan co, panie Łużyn? 
ru	И благоразумно: по одежке протягивай ножки; да вы-то, господин Лужин, чего же? 

pl	Przecież to pańska narzeczona... i nie mógł pan przecież nie wiedzieć, że matka pożycza pieniądze na drogę pod zastaw emerytury? 
ru	Ведь это ваша невеста… И не могли же вы не знать, что мать под свой пенсион на дорогу вперед занимает? 

pl	Rozumiem, w pańskim pojęciu jest to układ handlowy, przedsiębiorstwo oparte na obustronnych korzyściach i równych udziałach, czyli że wydatki też pół na pół, wedle przysłowia: kochajmy się jak bracia, a liczmy się jak Żydzi. 
ru	Конечно, тут у вас общий коммерческий оборот, предприятие на обоюдных выгодах и на равных паях, значит, и расходы пополам; хлеб-соль вместе, а табачок врозь, по пословице. 

pl	Ale ten solidny człowiek trochę je tu orżnął: bagaż kosztuje przecież mniej niż przejazd, a może będzie bez żadnej opłaty. 
ru	Да и тут деловой-то человек их поднадул немножко: поклажа-то стоит дешевле ихнего проезда, а пожалуй, что и задаром пойдет. 

pl	Cóż to, żadna z nich nie widzi tego czy też nie chce widzieć? 
ru	Что ж они обе не видят, что ль, этого аль нарочно не замечают? 

pl	Bo przecież są zadowolone, bardzo zadowolone! 
ru	И ведь довольны, довольны! 

pl	I pomyśleć tylko, że to dopiero kwiatki, owoce zaś czekają je jeszcze! 
ru	И как подумать, что это только цветочки, а настоящие фрукты впереди! 

pl	A najważniejsze, że nie chodzi tu o skąpstwo, nie chodzi o sknerstwo, lecz o ton w całej tej sprawie. 
ru	Ведь тут что важно: тут не скупость, не скалдырничество важно, а тон всего этого. 

pl	Przecież to jest zapowiedź tego, co będzie po ślubie... 
ru	Ведь это будущий тон после брака, пророчество… 

pl	I czegóż to mateczka tak się rozhulała? 
ru	Да и мамаша-то чего ж, однако, кутит? 

pl	Z czym przyjedzie do Petersburga? 
ru	С чем она в Петербург-то явится? 

pl	Z trzema rublami albo z dwoma «papierkami», jak mawia tamta... starucha... 
ru	С тремя целковыми аль с двумя "билетиками", как говорит та… старуха… гм! 

pl	Z czego myśli żyć w Petersburgu potem? 
ru	Чем же жить-то в Петербурге она надеется потом-то? 

pl	Przecież już się z jakichś powodów domyśliła, że nie będzie mogła mieszkać. 
ru	Ведь она уже по каким-то причинам успела догадаться, что ей с Дуней нельзя будет вместе жить после брака, даже и в первое время? 

pl	«Propozycji tej, powiada, nie przyjmę». 
ru	"Сама, дескать, откажусь". 

pl	Co to znaczy, na co ona liczy: na te sto dwadzieścia rubli emerytury i to jeszcze ze spłatą długu u Afanasija Iwanowicza? 
ru	Что ж она, на кого же надеется: на сто двадцать рублей пенсиона, с вычетом на долг Афанасию Ивановичу? 

pl	Wiem, wiem, dzierga chustki zimowe, haftuje mankieciki do sukien, psuje swoje stare oczy. 
ru	Косыночки она там зимние вяжет, да нарукавнички вышивает, глаза свои старые портит. 

pl	Ale chustki te dodają wszystkiego dwadzieścia rubli rocznie do tych stu dwudziestu, wiem przecież dobrze o tym. 
ru	Да ведь косыночки всего только двадцать рублей в год прибавляют к ста двадцати-то рублям, это мне известно. 

pl	Wynika z tego, że mimo wszystko polegają na szlachetności serca pana Łużyna: 
ru	Значит, все-таки на благородство чувств господина Лужина надеются: 

pl	«Sam niby zaproponuje, zaprosi». 
ru	"Сам, дескать, предложит, упрашивать будет". 

pl	Czekaj, tatko, latka! Szykuj kiesę! 
ru	Держи карман! 

pl	Zawsze tak bywa u tych schillerowskich1 szlachetnych marzycieli: do ostatniej chwili stroją człowieka w pawie pióra, do ostatniej chwili liczą na dobro, a nie zło i chociaż wyczuwają odwrotną stronę medalu, za żadne skarby nie powiedzą sobie gorzkiej prawdy: ciarki je przechodzą na samą myśl o tym; rękami i nogami bronią się przed prawdą, dopóki ten admirowany człowiek własnoręcznie nie przytrze im nosa. 
ru	И так-то вот всегда у этих шиллеровских прекрасных душ бывает: до последнего момента рядят человека в павлиные перья, до последнего момента на добро, а не на худо надеются; и хоть предчувствуют оборот медали, но ни за что себе заранее настоящего слова не выговорят; коробит их от одного помышления; обеими руками от правды отмахиваются, до тех самых пор, пока разукрашенный человек им собственноручно нос не налепит. 

pl	Ciekawe też, czy szanowny pan Łużyn ma ordery; gotów jestem się założyć, że ma jakąś Annę w klapie i że wkładają na przyjęcia u dostawców i kupców. 
ru	А любопытно, есть ли у господина Лужина ордена; об заклад бьюсь, что Анна в петлице есть и что он ее на обеды у подрядчиков и у купцов надевает. 

pl	Z pewnością włoży ją również na swój ślub! 
ru	Пожалуй, и на свадьбу свою наденет! 

pl	Zresztą, pal go diabli!... 
ru	А впрочем, черт с ним!.. 

pl	... Że mateczka tak rozumuje, Bóg z nią, już się nie zmieni, ale Dunia, co Dunia? 
ru	…Ну да уж пусть мамаша, уж бог с ней, она уж такая, но Дуня-то что? 

pl	Duniu, droga moja, przecież ja cię znam! Przecież miałaś już dwudziesty rok, kiedy widzieliśmy się po raz ostatni: dobrze poznałem twój charakter. 
ru	Дунечка, милая, ведь я знаю вас! Ведь вам уже двадцатый год был тогда, как последний-то раз мы виделись: характер-то ваш я уже понял. 

pl	Matka pisze właśnie, że «Dunia potrafi bardzo dużo znieść». 
ru	Мамаша вон пишет, что "Дунечка многое может снести". 

pl	Sam o tym wiedziałem. 
ru	Это я знал-с. 

pl	Wiedziałem o tym już dwa i pół roku temu i właśnie przez dwa i pół roku zastanawiałem się nad tym, że «Dunia potrafi bardzo dużo znieść». 
ru	Это я два с половиной года назад уже знал и с тех пор два с половиной года об этом думал, об этом именно, что "Дунечка многое может снести". 

pl	Skoro mogła znieść pana Swidrygajłowa to wiele potrafi znieść. 
ru	Уж когда господина Свидригайлова, со всеми последствиями, может снести, значит, действительно, многое может снести. 

pl	A teraz razem z mateczką wyobraziłaś sobie, panno, że potrafisz znieść i pana Łużyna, który rozwija teorię, że lepsze są żony wyrwane z nędzy i traktujące przeto męża jako swego dobroczyńcę. A najlepsze jest to, że wygłasza tę swoją teorię omalże na pierwszej wizycie. 
ru	А теперь вот вообразили, вместе с мамашей, что и господина Лужина можно снести, излагающего теорию о преимуществе жен, взятых из нищеты и облагодетельствованных мужьями, да еще излагающего чуть не при первом свидании. 

pl	Przypuśćmy nawet, że się przypadkowo «wygadał» mimo że jest człowiekiem rzeczowym (a może wcale się nie wygadał, a właśnie pośpieszył z wyjaśnieniem sytuacji), ale Dunia, co na to Dunia? 
ru	Ну да положим, он "проговорился", хоть и рациональный человек (так что, может быть, и вовсе не проговорился, а именно в виду имел поскорее разъяснить), но Дуня-то, Дуня? 

pl	Przecież dla niej człowiek ten jest przejrzysty, a będzie z nim musiała żyć. 
ru	Ведь ей человек-то ясен, а ведь жить-то с человеком. 

pl	Ale ona będzie jadała chleb razowy i popijała wodą, a duszy swej w żadnym razie nie zaprzeda, nie odda wolności moralnej za komfort, za cały Szlezwig-Holsztyn nie odda, a tym bardziej za jakiegoś pana Łużyna. 
ru	Ведь она хлеб черный один будет есть да водой запивать, а уж душу свою не продаст, а уж нравственную свободу свою не отдаст за комфорт; за весь Шлезвиг-Гольштейн не отдаст, не то что за господина Лужина. 

pl	O nie, nie taka była Dunia, o ile ją pamiętam, i... na pewno się nie zmieniła!... Wykluczone! 
ru	Нет, Дуня не та была, сколько я знал, и… ну да уж, конечно, не изменилась и теперь!.. 

pl	Co tu dużo mówić! 
ru	Что говорить! 

pl	Ciężko jest ze Swidrygajłowami! 
ru	Тяжелы Свидригайловы! 

pl	Ciężko jest za dwieście rubli przez całe życie tłuc się po różnych guberniach jako guwernantka, a jednak przekonany jestem, że moja siostra prędzej zgodzi się harować jak Murzyn u plantatora albo Łotyszka u Prusaka, niżby miała spodlić swą duszę i zasady moralne związkiem z człowiekiem, którego nie szanuje i z którym nie ma nic wspólnego, spodlić na całe życie wyłącznie dla osobistej korzyści! 
ru	Тяжело за двести рублей всю жизнь в гувернантках по губерниям шляться, но я все-таки знаю, что сестра моя скорее в негры пойдет к плантатору или в латыши к остзейскому немцу, чем оподлит дух свой и нравственное чувство свое связью с человеком, которого не уважает и с которым ей нечего делать, - навеки, из одной своей личной выгоды! 

pl	I niechby sobie pan Łużyn był z najszczerszego złota albo z brylantów utkany, to i wówczas nie zgodzi się zostać legalną nałożnicą pana Łużyna! 
ru	И будь даже господин Лужин весь из одного чистейшего золота или из цельного бриллианта, и тогда не согласится стать законною наложницей господина Лужина! 

pl	Dlaczego jednak teraz się zgadza? 
ru	Почему же теперь соглашается? 

pl	W czym tkwi tajemnica? 
ru	В чем же штука-то? 

pl	O co chodzi? 
ru	В чем же разгадка-то? 

pl	Rozumiem już: dla siebie samej, dla własnego komfortu, nawet dla uratowania się od niechybnej śmierci nie zaprzeda się, ale dla innego właśnie się zaprzedaje! 
ru	Дело ясное: для себя, для комфорта своего, даже для спасения себя от смерти, себя не продаст, а для другого вот и продает! 

pl	Zaprzedaje się dla kochanego, ubóstwianego człowieka! 
ru	Для милого, для обожаемого человека продаст! 

pl	Oto gdzie tkwi rozwiązanie zagadki: zaprzeda się dla brata, dla matki! 
ru	Вот в чем вся наша штука-то и состоит: за брата, за мать продаст! 

pl	Wszystko zaprzeda! 
ru	Всё продаст! 

pl	O, przy takiej okazji potrafimy stłumić nasze poczucie moralne; wolność, spokój, a nawet sumienie, wszystko, wszyściuteńko zaniesiemy na targowisko. 
ru	О, тут мы, при случае, и нравственное чувство наше придавим; свободу, спокойствие, даже совесть, всё, всё на толкучий рынок снесем. 

pl	Niechaj przepada życie! 
ru	Пропадай жизнь! 

pl	Byle tylko szczęśliwe były ukochane przez nas istoty. 
ru	Только бы эти возлюбленные существа наши были счастливы. 

pl	Co więcej, wymyślimy własną kazuistykę, od jezuitów zaczerpniemy rozumowanie, ba, na pewien czas samych siebie uspokoimy, będziemy się przekonywać, że istotnie tak trzeba dla szlachetnego celu. 
ru	Мало того, свою собственную казуистику выдумаем, у иезуитов научимся и на время, пожалуй, и себя самих успокоим, убедим себя, что так надо, действительно надо для доброй цели. 

pl	Tacy jesteśmy i wszystko jest jasne jak słońce. 
ru	Таковы-то мы и есть, и всё ясно как день. 

pl	Rozumie się, że to nikt inny, tylko Rodion Romanowicz Raskolnikow stoi na pierwszym planie. 
ru	Ясно, что тут не кто иной, как Родион Романович Раскольников в ходу и на первом плане стоит. 

pl	Tamten może go uszczęśliwić, utrzymać na uniwersytecie, zrobić z niego wspólnika kancelarii, zabezpieczyć go na całe życie; w przyszłości może nawet zostanie milionerem, powszechnie szanowanym, a może zakończy życie jako sławna osoba! 
ru	Ну как же-с, счастье его может устроить, в университете содержать, компанионом сделать в конторе, всю судьбу его обеспечить; пожалуй, богачом впоследствии будет, почетным, уважаемым, а может быть, даже славным человеком окончит жизнь! 

pl	A matka? 
ru	А мать? 

pl	Przecież tu chodzi o Rodię, nieocenionego Rodię, jedynaka! 
ru	Да ведь тут Родя, бесценный Родя, первенец! 

pl	Czyż można dla takiego jedynaka nie poświęcić nawet takiej córki! 
ru	Ну как для такого первенца хотя бы и такою дочерью не пожертвовать! 

pl	O, drogie i niesprawiedliwe serca! 
ru	О милые и несправедливые сердца! 

pl	Co tu dużo mówić: tu nas nawet los Sonieczki nie odstraszy! 
ru	Да чего: тут мы и от Сонечкина жребия, пожалуй что, не откажемся! 

pl	Sonieczka, Sonieczka Marmieładowa, wieczna Sonieczka, jak świat światem! 
ru	Сонечка, Сонечка Мармеладова, вечная Сонечка, пока мир стоит! 

pl	A czyście ogrom ofiary, tej ofiary zmierzyły? 
ru	Жертву-то, жертву-то обе вы измерили ли вполне? 

pl	No więc? 
ru	Так ли? 

pl	Czy podołacie jej? 
ru	Под силу ли? 

pl	Czy będzie z niej pożytek?  
ru	В пользу ли?  

pl	Czy to ma sens? 
ru	Разумно ли? 

pl	Czy wiesz, moja panno Duniu, że los Sonieczki niczym nie jest gorszy od życia z panem Łużynem? 
ru	Знаете ли вы, Дунечка, что Сонечкин жребий ничем не сквернее жребия с господином Лужиным? 

pl	«Nie ma tu nadzwyczajnej miłości», pisze matka. 
ru	"Любви тут не может быть", - пишет мамаша. 

pl	A co, jeśli poza miłością nie ma tu nawet mowy o szacunku, a przeciwnie, jest już wstręt, pogarda, odraza, cóż wtedy? 
ru	А что, если, кроме любви-то, и уважения не может быть, а напротив, уже есть отвращение, презрение, омерзение, что же тогда? 

pl	Okaże się, że i w tym wypadku przyjdzie dbać o tę «osobliwą czystość» Sonieczki. 
ru	А и выходит тогда, что опять, стало быть, "чистоту наблюдать'' придется. 

pl	Mam rację czy nie? 
ru	Не так, что ли? 

pl	Czy wy rozumiecie, czy jesteście w stanie pojąć, czym jest owa czystość? 
ru	Понимаете ли, понимаете ли вы, что значит сия чистота? 

pl	Czy rozumiecie, że czystość z Łużynem niczym się nie różni od czystości Sonieczki, a może nawet jest znacznie gorsza, ohydniejsza, podlejsza, bo twój komfort, panno Duniu, jest wyrachowany, a tam najzwyczajniej w świecie o umknięcie śmierci głodowej: O, drogo, bardzo drogo, moja Duniu, kosztuje owa czystość! 
ru	Понимаете ли вы, что лужинская чистота всё равно, что и Сонечкина чистота, а может быть, даже и хуже, гаже, подлее, потому что у вас, Дунечка, все-таки на излишек комфорта расчет, а там просто-запросто о голодной смерти дело идет! "Дорого, дорого стоит, Дунечка, сия чистота!" 

pl	A co, jeżeli w przyszłości sił zabraknie i zaczniesz żałować? 
ru	Ну, если потом не под силу станет, раскаетесь? 

pl	Ileż to będzie smutku, cierpienia, przekleństw i łez przed wszystkimi skrywanych, bo nie jesteś przecież Marfą Piętrowną? 
ru	Скорби-то сколько, грусти, проклятий, слез-то, скрываемых ото всех, сколько, потому что не Марфа же вы Петровна? 

pl	A z matką co się wówczas stanie? 
ru	А с матерью что тогда будет? 

pl	Już teraz zdradza ona niepokój, męczy się; cóż będzie wówczas, gdy zrozumie wszystko? 
ru	Ведь она уж и теперь неспокойна, мучается; а тогда, когда всё ясно увидит? 

pl	A co ze mną?... 
ru	А со мной?.. 

pl	Cóż, u licha, myślałyście o mnie? 
ru	Да что же вы в самом деле обо мне-то подумали? 

pl	Nie chcę twojej ofiary, panno Duniu, nie chcę, mateczko! 
ru	Не хочу я вашей жертвы, Дунечка, не хочу, мамаша! 

pl	To się nie stanie, nigdy w życiu, za nic na świecie póki mego życia! 
ru	Не бывать тому, пока я жив, не бывать, не бывать! 

pl	Nie przyjmuję! 
ru	Не принимаю! 

pl	Naraz jakby się opamiętał i stanął. 
ru	Он вдруг очнулся и остановился. 

pl	Nie stanie się? 
ru	Не бывать? 

pl	A cóż ty takiego przedsięweźmiesz, żeby to się nie mogło stać? 
ru	А что же ты сделаешь, чтоб этому не бывать? 

pl	Zabronisz? 
ru	Запретишь? 

pl	A jakie masz po temu prawo? 
ru	А право какое имеешь? 

pl	Co ty możesz im w zamian obiecać, żeby posiąść takie prawo? 
ru	Что ты им можешь обещать в свою очередь, чтобы право такое иметь? 

pl	Obiecasz poświęcić im swoje życie, całą swoją przyszłość, gdy ukończysz uniwersytet i otrzymasz posadę! 
ru	Всю судьбу свою, всю будущность им посвятить, когда кончишь курс и место достанешь? 

pl	Słyszeliśmy już o tym, ale to są obiecanki cacanki, a teraz co? 
ru	Слышали мы это, да ведь это буки, а теперь? 

pl	Przecież tu trzeba teraz coś przedsięwziąć, czy ty to rozumiesz? 
ru	Ведь тут надо теперь же что-нибудь сделать, понимаешь ты это? 

pl	A ty co teraz robisz? 
ru	А ты что теперь делаешь? 

pl	Okradasz je właśnie. 
ru	Обираешь их же. 

pl	Przecież pieniądze dostają pod zastaw sturublowej emerytury i u państwa Swidrygajłowów! 
ru	Ведь деньги-то им под сторублевый пенсион да под господ Свидригайловых под заклад достаются! 

pl	A w jaki sposób uchronisz je przed Swidrygajłowami albo przed Afanasijem Iwanowiczem Wachruszynem ty, milionerze przyszły, Zeusie rozporządzający ich losem? 
ru	От Свидригайловых-то, от Афанасия-то Ивановича Вахрушина чем ты их убережешь, миллионер будущий, Зевес, их судьбою располагающий? 

pl	Za lat dziesięć? 
ru	Через десять-то лет? 

pl	W ciągu tych dziesięciu lat matka zdąży oślepnąć od wyszywania albo od łez przelanych, zmarnieje z głodu, a siostra? 
ru	Да в десять-то лет мать успеет ослепнуть от косынок, а пожалуй что и от слез; от поста исчахнет; а сестра? 

pl	No, pomyśl tylko, co może się stać z siostrą za dziesięć lat albo i w ciągu tych lat dziesięciu? 
ru	Ну, придумай-ка, что может быть с сестрой через десять лет али в эти десять лет? 

pl	Domyśliłeś się? 
ru	Догадался?" 

pl	Tak oto podniecał się i dręczył tymi pytaniami, a robił to nawet z pewną lubością. 
ru	Так мучил он себя и поддразнивал этими вопросами, даже с каким-то наслаждением. 

pl	Zresztą nie były to pytania nowe, powstałe nagle, lecz dawne, bardzo dawne, ale wciąż bolesne. 
ru	Впрочем, все эти вопросы были не новые, не внезапные, а старые, наболевшие, давнишние. 

pl	Już od dawna zaczęły go dręczyć i ciążyły na sercu. 
ru	Давно уже как они начали его терзать и истерзали ему сердце. 

pl	Już od bardzo dawna zrodził się w nim ból obecny, wzbierał, potężniał, a ostatnimi czasy dojrzał i skoncentrował się, przyjmując formę okropnego, koszmarnego i obsesyjnego pytania, które jątrzyło mu umysł i serce, nieodwołalnie domagając się rozwiązania. 
ru	Давным-давно как зародилась в нем вся эта теперешняя тоска, нарастала, накоплялась и в последнее время созрела и концентрировалась, приняв форму ужасного, дикого и фантастического вопроса, который замучил его сердце и ум, неотразимо требуя разрешения. 

pl	A teraz list matki spadł na mego jak piorun z jasnego nieba. 
ru	Теперь же письмо матери вдруг как громом в него ударило. 

pl	Oczywiście, w tej sytuacji nie wolno było poddawać się smutkowi i biernie cierpieć, poprzestając na stwierdzeniu, iż są to kwestie nierozwiązalne, a trzeba było za wszelką cenę coś robić, i to już, natychmiast. 
ru	Ясно, что теперь надо было не тосковать, не страдать пассивно, одними рассуждениями о том, что вопросы неразрешимы, а непременно что-нибудь сделать, и сейчас же, и поскорее. 

pl	Trzeba się było za wszelką cenę na coś zdecydować, na cokolwiek, albo... 
ru	Во что бы то ни стало надо решиться, хоть на что-нибудь, или… 

pl	„Albo zgoła wyrzec się życia! - zawołał nagle w jakimś zapamiętaniu - przyjąć pokornie taki los, jaki jest, raz na zawsze, i stłumić w sobie wszystko, wyrzekając się wszelkiego prawa do czynu, życia i miłości!" 
ru	"Или отказаться от жизни совсем! - вскричал он вдруг в исступлении, - послушно принять судьбу, как она есть, раз навсегда, и задушить в себе всё, отказавшись от всякого права действовать, жить и любить!" 

pl	„Czy rozumie pan, czy jest pan w stanie pojąć, szanowny panie, co to znaczy, kiedy nie ma już dokąd pójść? - przypomniało mu się naraz wczorajsze pytanie Marmieładowa. - Przecież musi tak być, żeby każdy człowiek miał dokąd pójść!..." 
ru	"Понимаете ли, понимаете ли вы, милостивый государь, что значит, когда уже некуда больше идти? - вдруг припомнился ему вчерашний вопрос Мармеладова, - ибо надо, чтобы всякому человеку хоть куда-нибудь можно было пойти…" 

pl	Nagle drgnął: błysnęła mu w głowie pewna, również wczorajsza myśl. 
ru	Вдруг он вздрогнул: одна, тоже вчерашняя, мысль опять пронеслась в его голове. 

pl	Właściwie drgnął nie dlatego, że pojawiła się ta myśl. 
ru	Но вздрогнул он не оттого, что пронеслась эта мысль. 

pl	Wiedział przecież, przeczuwał, że ona musi „się pojawić" i czekał na nią; zresztą, była to myśl wcale nie wczorajsza. 
ru	Он ведь знал, он предчувствовал, что она непременно "пронесется", и уже ждал ее; да и мысль эта была совсем не вчерашняя. 

pl	Różnica jednak polegała na tym, że miesiąc temu, ba, nawet wczoraj jeszcze była tylko abstrakcją, a teraz... teraz zjawiła się niejako abstrakcja, a w jakiejś nowej, groźniejszej i zupełnie mu nie znanej postaci i nagle zdał sobie z tego sprawę... 
ru	Но разница была в том, что месяц назад, и даже вчера еще, она была только мечтой, а теперь… теперь явилась вдруг не мечтой, а в каком-то новом, грозном и совсем незнакомом ему виде, и он вдруг сам сознал это… 

pl	Zahuczało mu w głowie, pociemniało w oczach. 
ru	Ему стукнуло в голову, и потемнело в глазах. 

pl	Obejrzał się raptownie, czegoś szukał. 
ru	Он поспешно огляделся, он искал чего-то. 

pl	Chciał usiąść i szukał ławki; przechodził właśnie K-skim bulwarem. 
ru	Ему хотелось сесть, и он искал скамейку; проходил же он тогда по К-му бульвару. 

pl	Dostrzegł ławkę o sto kroków przed sobą. 
ru	Скамейка виднелась впереди, шагах во ста. 

pl	Skierował się tam, jak mógł najszybciej, ale po drodze miał małą przygodę, która na kilka minut przykuła jego uwagę. 
ru	Он пошел сколько мог поскорее; но на пути случилось с ним одно маленькое приключение, которое на несколько минут привлекло к себе всё его внимание. 

pl	Upatrując sobie ławkę, zauważył o dwadzieścia kroków przed sobą jakąś kobietę, lecz na razie nie zwrócił na nią najmniejszej uwagi, jak i w ogóle na otaczające go przedmioty. 
ru	Выглядывая скамейку, он заметил впереди себя, шагах в двадцати, идущую женщину, но сначала не остановил на ней никакого внимания, как и на всех мелькавших до сих пор перед ним предметах. 

pl	Nieraz mu się już zdarzało, że na przykład, szedł do domu i nie pamiętał drogi, jaką przeszedł; do takiego chodzenia już się przyzwyczaił. 
ru	Ему уже много раз случалось проходить, например, домой и совершенно не помнить дороги, по которой он шел, и он уже привык так ходить. 

pl	Ale przechodząca kobieta miała w sobie coś tak" dziwnego i tak rzucającego się w oczy, że stopniowo zaczęła przykuwać jego uwagę - na razie robił to niechętnie i nawet z pewną złością, potem jednak zaczęło go to coraz bardziej absorbować. 
ru	Но в идущей женщине было что-то такое странное и, с первого же взгляда, бросающееся в глаза, что мало-помалу внимание его начало к ней приковываться - сначала нехотя и как бы с досадой, а потом всё крепче и крепче. 

pl	Zapragnął naraz odgadnąć, co właściwie tkwiło w tej kobiecie. 
ru	Ему вдруг захотелось понять, что именно в этой женщине такого странного? 

pl	Po pierwsze, była to widocznie młodziutka dziewczyna, bo szła przy takim upale z gołą głową, bez parasolki i rękawiczek, jakoś komicznie wymachując rękami. 
ru	Во-первых, она, должно быть, девушка очень молоденькая, шла по такому зною простоволосая, без зонтика и без перчаток, как-то смешно размахивая руками. 

pl	Miała na sobie lekką, jedwabną sukienkę, ale również jakoś dziwnie na niej leżącą, ledwie pozapinaną, a z tyłu w talii, tam, gdzie się zaczyna spódnica, rozerwaną; oderwany był cały kawał materiału, który zwisał i dyndał. 
ru	На ней было шелковое, из легкой материи ("матерчатое") платьице, но тоже как-то очень чудно надетое, едва застегнутое и сзади у талии, в самом начале юбки, разорванное; целый клок отставал и висел болтаясь. 

pl	Na obnażoną szyję miała narzuconą małą chusteczkę, która również jakoś krzywo sterczała na bok. 
ru	Маленькая косыночка была накинута на обнаженную шею, но торчала как-то криво и боком. 

pl	Na dobitek dziewczyna szła niepewnym krokiem, potykając się co chwila i chwiejąc się na wszystkie strony. 
ru	К довершению, девушка шла нетвердо, спотыкаясь и даже шатаясь во все стороны. 

pl	Spotkanie to pochłonęło bez reszty całą uwagę Raskolnikowa. 
ru	Эта встреча возбудила, наконец, всё внимание Раскольникова. 

pl	Zetknęli się oboje akurat przy samej ławce, ale doszedłszy do ławki, dziewczyna opadła na nią całym ciałem, przechyliła głowę przez poręcz i przymknęła oczy, widocznie z nadmiernego zmęczenia. 
ru	Он сошелся с девушкой у самой скамейки, но, дойдя до скамьи, она так и повалилась на нее, в угол, закинула на спинку скамейки голову и закрыла глаза, по-видимому от чрезвычайного утомления. 

pl	Wpatrując się w nią, natychmiast domyślił się, że była zupełnie pijana. 
ru	Вглядевшись в нее, он тотчас же догадался, что она совсем была пьяна. 

pl	Dziwny i niesamowity był to widok. 
ru	Странно и дико было смотреть на такое явление. 

pl	Pomyślał sobie nawet, czy aby się nie pomylił, miał bowiem przed sobą zupełnie młodą twarzyczkę dziewczynki w wieku lat szesnastu, może nawet piętnastu - drobnej, ładniutkiej, jasnowłosej. Dziewczyna była cała rozogniona i twarz miała jakby nieco obrzękłą. 
ru	Он даже подумал, не ошибается ли он. Пред ним было чрезвычайно молоденькое личико, лет шестнадцати, даже, может быть, только пятнадцати, - маленькое, белокуренькое, хорошенькое, но всё разгоревшееся и как будто припухшее. 

pl	Była prawie nieprzytomna; założyła nogę na nogę i widać było, że zupełnie nie zdaje sobie sprawy, że jest na ulicy. 
ru	Девушка, кажется, очень мало уж понимала; одну ногу заложила за другую, причем выставила ее гораздо больше, чем следовало, и, по всем признакам, очень плохо сознавала, что она на улице. 

pl	Raskolnikow nie usiadł, ale nie chciał odejść i stał przy niej zdumiony. 
ru	Раскольников не сел и уйти не хотел, а стоял перед нею в недоумении. 

pl	Bulwar ten zawsze jest pusty, teraz zaś, o godzinie drugiej, w tak straszny upał nie było tam żywej duszy. 
ru	Этот бульвар и всегда стоит пустынный, теперь же, во втором часу и в такой зной, никого почти не было. 

pl	Ale jakieś piętnaście kroków od ławki, z boku, zatrzymał się jakiś pan, który miał widocznie ogromną ochotę podejść do dziewczyny w określonym zamiarze. 
ru	И однако ж в стороне, шагах в пятнадцати, на краю бульвара, остановился один господин, которому, по всему видно было, очень бы хотелось тоже подойти к девочке с какими-то целями. 

pl	Prawdopodobnie dostrzegł ją również z daleka i dopędził, ale przeszkodził mu w tym Raskolnikow. 
ru	Он тоже, вероятно, увидел ее издали и догонял, но ему помешал Раскольников. 

pl	Rzucał więc na niego wściekłe spojrzenia, ale tak, by ten ich nie zauważył, i niecierpliwie czekał, aż odejdzie natarczywy oberwaniec. 
ru	Он бросал на него злобные взгляды, стараясь, впрочем, чтобы тот их не заметил, и нетерпеливо ожидал своей очереди, когда досадный оборванец уйдет. 

pl	Sprawa prosta. 
ru	Дело было понятное. 

pl	Był to jegomość koło trzydziestki, tłusty, dobrze zbudowany, krew z mlekiem, o różowych ustach, z małym wąsikiem i bardzo modnie ubrany. 
ru	Господин этот был лет тридцати, плотный, жирный, кровь с молоком, с розовыми губами и с усиками, и очень щеголевато одетый. 

pl	Raskolnikowa ogarnęła szewska pasja; miał ochotę w jakiś sposób obrazić tego opasłego elegancika. 
ru	Раскольников ужасно разозлился; ему вдруг захотелось как-нибудь оскорбить этого жирного франта. 

pl	Zostawił więc na chwilę dziewczynę i podszedł do niego. 
ru	Он на минуту оставил девочку и подошел к господину. 

pl	- Hej tam, panie Świdrygajłow! 
ru	- Эй вы, Свидригайлов! 

pl	Czego pan tu sterczy? - zawołał, zaciskając pięści i śmiejąc się zapienionymi z wściekłości wargami. 
ru	Вам чего тут надо? - крикнул он, сжимая кулаки и смеясь своими запенившимися от злобы губами. 

pl	- A bo co? - surowym tonem zapytał elegant, marszcząc brwi i mierząc wyniośle Raskolnikowa. 
ru	- Это что значит? - строго спросил господин, нахмурив брови и свысока удивившись. 

pl	- Precz stąd i basta! 
ru	- Убирайтесь, вот что! 

pl	- Jak śmiesz, ty kanalio!... 
ru	- Как ты смеешь, каналья!.. 

pl	I zamachnął się szpicrutą. 
ru	И он взмахнул хлыстом. 

pl	Raskolnikow rzucił się na niego z pięściami, nie zdając sobie sprawy z tego, że silne panisko dałoby sobie radę z dwoma takimi jak on. 
ru	Раскольников бросился на него с кулаками, не рассчитав даже и того, что плотный господин мог управиться и с двумя такими, как он. 

pl	W tej chwili jednak ktoś mocną ręką chwycił go z tyłu: między nimi stanął policjant. 
ru	Но в эту минуту кто-то крепко схватил его сзади, между ними стал городовой. 

pl	- Hola, panowie, proszę bez bijatyki w miejscu publicznym. 
ru	- Полно, господа, не извольте драться в публичных местах. 

pl	Czego pan sobie życzy? 
ru	Вам чего надо? 

pl	Kim pan jest? - zwrócił się ostrym tonem do Raskolnikowa, spoglądając na jego łachmany. 
ru	Кто таков? - строго обратился он к Раскольникову, разглядев его лохмотья. 

pl	Raskolnikow spojrzał na niego uważnie. 
ru	Раскольников посмотрел на него внимательно. 

pl	Była to dzielna twarz wiarusa, z siwymi wąsami i baczkami, o niegłupim wyrazie. 
ru	Это было бравое солдатское лицо с седыми усами и бакенами и с толковым взглядом. 

pl	- Właśnie pan mi jest potrzebny - zawołał, chwytając go za rękaw. 
ru	- Вас-то мне и надо, - крикнул он, хватая его за руку. 

pl	- Jestem byłym studentem, nazywam się Raskolnikow... 
ru	- Я бывший студент, Раскольников… 

pl	Przy okazji o tym niech się i pan dowie - zwrócił się do eleganta. - A pan niech pójdzie za mną, coś panu pokażę... 
ru	Это и вам можно узнать, - обратился он к господину, - а вы пойдемте-ка, я вам что-то покажу… 

pl	I schwyciwszy policjanta za rękę, zaprowadził go do ławki. 
ru	И, схватив городового за руку, он потащил его к скамейке. 

pl	- O, proszę, niech pan spojrzy, jest całkiem pijana, szła właśnie bulwarem: 
ru	- Вот, смотрите, совсем пьяная, сейчас шла по бульвару: 

pl	I tak ją puścili na ulicę. 
ru	Да так и пустили на улицу. 

pl	Niech pan spojrzy, jak podartą ma suknię i jak jest włożona: przecież ją ubierano, a nie ona sama się ubierała i widać, że ubierały ją nieumiejętne ręce, męskie. 
ru	Посмотрите, как разорвано платье, посмотрите, как оно надето: ведь ее одевали, а не сама она одевалась, да и одевали-то неумелые руки, мужские. 

pl	To widać. 
ru	Это видно. 

pl	A teraz niech pan spojrzy tutaj: na tego elegancika, z którym przed chwilą chciałem się zmierzyć, zupełnie go nie znam, po raz pierwszy go widzę, ale on też ją przyuważył, taką pijaną i nieprzytomną, no i miał ogromną ochotę podejść i zwabić ją, bo jest w takim właśnie stanie, i gdzieś ją uprowadzić... 
ru	А вот теперь смотрите сюда: этот франт, с которым я сейчас драться хотел, мне незнаком, первый раз вижу; но он ее тоже отметил дорогой, сейчас, пьяную-то, себя-то не помнящую, и ему ужасно теперь хочется подойти и перехватить ее, - так как она в таком состоянии, - завезти куда-нибудь… 

pl	Na pewno tak jest; niech mi pan wierzy, że się nie mylę. 
ru	И уж это наверно так: уж поверьте, что я не ошибаюсь. 

pl	Na własne oczy widziałem, jak ją obserwował i śledził, tylko mu przeszkodziłem i teraz czeka, aż odejdę. 
ru	Я сам видел, как он за нею наблюдал и следил, только я ему помешал, и он теперь всё ждет, когда я уйду. 

pl	Widzi pan, odszedł tylko o kilka kroków i stoi, niby skręca papierosa... 
ru	Вон он теперь отошел маленько, стоит, будто папироску свертывает… 

pl	Jak by mu tu przeszkodzić? 
ru	Как бы нам ему не дать? 

pl	Może moglibyśmy ją jakoś odprowadzić do domu, niech pan coś poradzi! 
ru	Как бы нам ее домой отправить, - подумайте-ка! 

pl	Policjant w jednej chwili zrozumiał wszystko i domyślił się, o co chodzi. 
ru	Городовой мигом всё понял и сообразил. 

pl	Z grubym elegantem sprawa była jasna, pozostawała jeszcze dziewczyna. 
ru	Толстый господин был, конечно, понятен, оставалась девочка. 

pl	Policjant nachylił się, żeby się jej dokładniej przyjrzeć, i na twarzy jego odmalowało się szczególne współczucie. 
ru	Служивый нагнулся над нею разглядеть поближе, и искреннее сострадание изобразилось в его чертах. 

pl	- Och, biedaczka! - odezwał się, kiwając głową - toż to jeszcze prawie dziecko. 
ru	- Ах, жаль-то как! - сказал он, качая головой, - совсем еще как ребенок. 

pl	Uwiedli ją, nic innego. 
ru	Обманули, это как раз. 

pl	Panienko, panienko - zawołał na nią - gdzie panienka mieszka? 
ru	Послушайте, сударыня, - начал он звать ее, - где изволите проживать? 

pl	Dziewczyna otworzyła zmęczone i osowiałe oczy, nieprzytomnie spojrzała na indagujących ją mężczyzn i machnęła tylko ręką. 
ru	- Девушка открыла усталые и посоловелые глаза, тупо посмотрела на допрашивающих и отмахнулась рукой. 

pl	- Proszę - powiedział Raskolnikow (wyciągnął przy tym z kieszeni 20 kopiejek; na szczęście znalazło się). - Niech pan weźmie te pieniądze, zawoła dorożkarza i każe odwieźć ją do domu. 
ru	- Послушайте, - сказал Раскольников, - вот (он пошарил в кармане и вытащил двадцать копеек; нашлись), вот, возьмите извозчика и велите ему доставить по адресу. 

pl	Tylko musimy dowiedzieć się od niej adresu. 
ru	Только бы адрес-то нам узнать! 

pl	- Panienko, panienko! - znowu indagował policjant, zainkasowawszy pieniądze. - Zaraz wezmę dorożkę i sam panią odwiozę. 
ru	- Барышня, а барышня? - начал опять городовой, приняв деньги, - я сейчас извозчика вам возьму и сам вас препровожу. 

pl	Dokąd pani każe?  
ru	Куда прикажете?  

pl	Co? 
ru	A? 

pl	Gdzie pani mieszka? 
ru	Где изволите квартировать? 

pl	- Jazda stąd!... czego się czepiacie!... - warknęła dziewczyna i znów machnęła ręką. 
ru	- Пшла!.. пристают!.. - пробормотала девочка и опять отмахнулась рукой. 

pl	- Znowu pokiwał głową, zawstydzając ją, współczując i oburzając się na przemian. 
ru	- Ах, ах как нехорошо! Ах, стыдно-то как, барышня, стыд-то какой! - Он опять закачал головой, стыдя, сожалея и негодуя. 

pl	- To ci kłopot! - zwrócił się do Raskolnikowa, mierząc go znowu od stóp do głów. 
ru	- Ведь вот задача! - обратился он к Раскольникову и тут же, мельком, опять оглядел его с ног до головы. 

pl	Widocznie i jemu wydał się dziwny, bo taki obdartus, a szasta groszem. 
ru	Странен, верно, и он ему показался: в таких лохмотьях, а сам деньги выдает! 

pl	- Gdzie ją pan znalazł? - zapytał go. 
ru	- Вы далеко ль отсюда их нашли? - спросил он его. 

pl	- Mówię przecież panu: szła przede mną, chwiejąc się, tym samym bulwarem. 
ru	- Говорю вам: впереди меня шла, шатаясь, тут же на бульваре. 

pl	Ledwie zdołała dojść do ławki i zwaliła się na nią. 
ru	Как до скамейки дошла, так и повалилась. 

pl	- O, co to za bezwstydny świat zrobił się teraz! Boże Święty! 
ru	- Ах, стыд-то какой теперь завелся на свете, господи! 

pl	Ledwie od ziemi odrosła i już pijana! 
ru	Этакая немудреная, и уж пьяная! 

pl	Uprowadzili ją, jak amen w pacierzu! 
ru	Обманули, это как есть! 

pl	O, i suknię ma rozerwaną... 
ru	Вон и платьице ихнее разорвано… 

pl	Co za rozpusta zapanowała na świecie!... 
ru	Ах как разврат-то ноне пошел!. 

pl	A widać, że jest z dobrej rodziny, pewnie z jakiej biednej... 
ru	. А пожалуй, что из благородных будет, из бедных каких… 

pl	Dziś dużo jest takich. 
ru	Ноне много таких пошло. 

pl	Z wyglądu jest taka delikatna, jak prawdziwa panienka - i znowu nad nią się nachylił. 
ru	По виду-то как бы из нежных, словно ведь барышня, - и он опять нагнулся над ней. 

pl	Może i on miał dorastające córki - „prawdziwe panienki, bardzo delikatne", z pretensjami do dobrego wychowania, ale zerkające na dzisiejszą modę... 
ru	Может, и у него росли такие же дочки - "словно как барышни и из нежных", с замашками благовоспитанных и со всяким перенятым уже модничаньем… 

pl	- Najważniejsze - troskał się Raskolnikow - żeby temu szubrawcowi przeszkodzić! 
ru	- Главное, - хлопотал Раскольников, - вот этому подлецу как бы не дать! 

pl	Jeszcze on będzie się nad nią znęcać! 
ru	Ну что ж он еще над ней надругается! 

pl	Od razu widać, czego taki chce; widzicie go, drania, ani się ruszy z miejsca! 
ru	Наизусть видно, чего ему хочется; ишь подлец, не отходит! 

pl	Raskolnikow mówił głośno i niedwuznacznie wskazywał na eleganta palcem. 
ru	Раскольников говорил громко и указывал на него прямо рукой. 

pl	Ten usłyszał to i chciał już dać wyraz swojej wściekłości, ale się pohamował, ograniczając się do pogardliwego spojrzenia. 
ru	Тот услышал и хотел было опять рассердиться, но одумался и ограничился одним презрительным взглядом. 

pl	Po chwili odszedł jeszcze z dziesięć kroków i znowu się zatrzymał. 
ru	Затем медленно отошел еще шагов десять и опять остановился. 

pl	- Jemu przeszkodzić to niby można - powiedział stary kapral w zamyśleniu. 
ru	- Не дать-то им это можно-с, - отвечал унтер-офицер в раздумье. 

pl	- Byleby ta panna powiedziała, dokąd ją odwieźć, bo inaczej... 
ru	- Вот кабы они сказали, куда их предоставить, а то… 

pl	Panienko, panienko! - nachylił się znowu. 
ru	Барышня, а барышня! - нагнулся он снова. 

pl	Naraz dziewczyna szeroko rozwarła oczy, rozejrzała się uważnie, jakby już coś rozumiała, podniosła się z ławki i poszła z powrotem w tym kierunku, skąd przyszła. 
ru	Та вдруг совсем открыла глаза, посмотрела внимательно, как будто поняла что-то такое, встала со скамейки и пошла обратно в ту сторону, откуда пришла. 

pl	Elegant ruszył za nią równoległą aleją, nie spuszczając z niej oczu. 
ru	Франт пошел за нею, но по другой аллее, не спуская с нее глаз. 

pl	- Niech się pan nie obawia, nie pozwolę - kategorycznie oświadczył wąsal i poszedł za nimi. 
ru	- Не беспокойтесь, не дам-с, - решительно сказал усач и отправился вслед за ними. 

pl	- Och, ileż to teraz rozpusty rozpleniło się na świecie! - powtórzył na głos i westchnął. 
ru	- Эх, разврат-то как ноне пошел! - повторил он вслух, вздыхая. 

pl	W tej chwili jakby coś ugryzło Raskolnikowa, jakby coś go wewnątrz szarpnęło. 
ru	В эту минуту как будто что-то ужалило Раскольникова; в один миг его как будто перевернуло. 

pl	- Hej, panie posterunkowy! - krzyknął w ślad za wąsalem. 
ru	- Послушайте, эй! - закричал он вслед усачу. 

pl	Ten odwrócił się. 
ru	Тот оборотился. 

pl	- Daj pan spokój! 
ru	- Оставьте! 

pl	Co panu do tego? 
ru	Чего вам? 

pl	Zostaw pan ją! 
ru	Бросьте! 

pl	Niech się zabawi - wskazał na eleganta. 
ru	Пусть его позабавится (он указал на франта). 

pl	- Po co ma się pan fatygować? 
ru	Вам-то чего? 

pl	Policjant nic nie rozumiał i spoglądał rozwartymi ze zdumienia oczyma. 
ru	Городовой не понимал и смотрел во все глаза. 

pl	Raskolnikow roześmiał się. 
ru	Раскольников засмеялся. 

pl	- Et! - mruknął stary kapral, machnął ręką i poszedł w ślad za elegantem i dziewczyną, najwyraźniej biorąc Raskolnikowa za obłąkanego albo za coś jeszcze gorszego. 
ru	- Э-эх! - проговорил служивый, махнув рукой, и пошел вслед за франтом и за девочкой, вероятно приняв Раскольникова иль за помешанного, или за что-нибудь еще хуже. 

pl	A moje dwadzieścia kopiejek zabrał - z wściekłością powiedział Raskolnikow, gdy został już sam. 
ru	Двадцать копеек мои унес, - злобно проговорил Раскольников, оставшись один. 

pl	- No, trudno, od tego też weźmie i puści z nim dziewczynę, na pewno tak się skończy... 
ru	- Ну пусть и с того тоже возьмет да и отпустит с ним девочку, тем и кончится… 

pl	I po co się tu pchałem, z moją pomocą! 
ru	И чего я ввязался тут помогать! 

pl	Ja mam pomagać? 
ru	Ну мне ль помогать? 

pl	Czy ja mam prawo pomagać? 
ru	Имею ль я право помогать? 

pl	A niechby się żywcem nawet pozżerali, co mi do tego? 
ru	Да пусть их переглотают друг друга живьем - мне-то чего? 

pl	Jak śmiałem oddać te dwadzieścia kopiejek! 
ru	И как я смел отдать эти двадцать копеек. 

pl	Czyż one były moje? 
ru	Разве они мои?" 

pl	Były to dziwne słowa, a jemu zrobiło się bardzo ciężko. 
ru	Несмотря на эти странные слова, ему стало очень тяжело. 

pl	Opadł na wolną ławkę. 
ru	Он присел на оставленную скамью. 

pl	Nie mógł zebrać myśli... 
ru	Мысли его были рассеянны… 

pl	I w ogóle trudno mu było w tej chwili o czymkolwiek myśleć. 
ru	Да и вообще тяжело ему было думать в эту минуту о чем бы то ни было. 

pl	Pragnął zapomnieć się zupełnie, o wszystkim zapomnieć, potem przebudzić się i zacząć wszystko od początku... 
ru	Он бы хотел совсем забыться, всё забыть, потом проснуться и начать совсем сызнова… 

pl	Biedna dziewczyna - powiedział, spojrzawszy na opuszczone przez nią miejsce na ławce. 
ru	"Бедная девочка!.. - сказал он, посмотрев в опустевший угол скамьи. 

pl	- Ocknie się, popłacze, potem matka się dowie... 
ru	- Очнется, поплачет, потом мать узнает… 

pl	Prawdopodobnie zbije ją, boleśnie i haniebnie, a może nawet wypędzi...  
ru	Сначала прибьет, а потом высечет, больно и с позором, пожалуй, и сгонит…  

pl	A jeśli nawet nie wypędzi, to i tak rożne Darie Francewny przewąchają i zacznie się dziewczę puszczać na wszystkie strony... 
ru	А не сгонит, так все-таки пронюхают Дарьи Францевны, и начнет шмыгать моя девочка, туда да сюда… 

pl	Potem do szpitala (zawsze tak bywa z tymi, które żyją przy uczciwych matkach i po cichu się zabawiają), no a dalej... jeszcze raz szpital... wódka... knajpy... znowu szpital... po dwóch, trzech latach kompletna kaleka, a ma taka dziewiętnaście wiosen albo i osiemnaście... 
ru	Потом тотчас больница (и это всегда у тех, которые у матерей живут очень честных и тихонько от них пошаливают), ну а там… а там опять больница… вино… кабаки… и еще больница… года через два-три - калека, итого житья ее девятнадцать аль восемнадцать лет от роду всего-с… 

pl	Czyż nie widziałem takich? 
ru	Разве я таких не видал? 

pl	A jak schodziły na taką drogę? 
ru	А как они делались? 

pl	Właśnie tak... 
ru	Да вот всё так и делались… 

pl	Tfu! 
ru	Тьфу! 

pl	Niech je tam! 
ru	А пусть! 

pl	Wszystko, jak powiadają, w porządku. 
ru	Это, говорят, так и следует. 

pl	Taki a taki procent, powiadają, musi odpadać rokrocznie... Odpływa gdzieś... do diabła chyba, żeby resztę uzdrawiać i nie przeszkadzać. 
ru	Такой процент, говорят, должен уходить каждый год… куда-то… к черту, должно быть, чтоб остальных освежать и им не мешать. 

pl	Procent! 
ru	Процент! 

pl	Zaiste, cudowne słówko wymyślili: takie to uspokajające, naukowe. 
ru	Славные, право, у них эти словечки: они такие успокоительные, научные. 

pl	Powiedziano: procent, a więc nie ma się co niepokoić. 
ru	Сказано: процент, стало быть, и тревожиться нечего. 

pl	Gdyby jakieś inne słówko, o wtedy... wtedy może byłoby mniej spokojnie... 
ru	Вот если бы другое слово, ну тогда… было бы, может быть, беспокойнее… 

pl	A co, jeśli Dunia w ten procent trafi!... 
ru	А что, коль и Дунечка как-нибудь в процент попадет!.. 

pl	Nie w ten, to w jakiś inny! 
ru	Не в тот, так в другой?.. 

pl	Dokąd właściwie idę? - pomyślał naraz. 
ru	А куда ж я иду? - подумал он вдруг. 

pl	- Dziwne. 
ru	- Странно. 

pl	Właściwie po coś szedłem. 
ru	Ведь я зачем-то пошел. 

pl	Jak tylko przeczytałem list, zerwałem się i wyszedłem... 
ru	Как письмо прочел, так и пошел… 

pl	Na Wyspę Wasiljewską do Razumichina się wybrałem, o tak, teraz pamiętam. 
ru	На Васильевский остров, к Разумихину я пошел, вот куда, теперь… помню. 

pl	Ale właściwie w jakim celu? 
ru	Да зачем, однако же? 

pl	I dlaczego przyszło mi w tej chwili na myśl, żeby pójść do Razumichina? 
ru	И каким образом мысль идти к Разумихину залетела мне именно теперь в голову? 

pl	To kapitalne. 
ru	Это замечательно. 

pl	Zdziwił się samemu sobie. 
ru	Он дивился себе. 

pl	Razumichin był jednym z jego dawnych kolegów uniwersyteckich. 
ru	Разумихин был одним из его прежних товарищей по университету. 

pl	Ciekawe, że Raskolnikow, będąc na uniwersytecie, prawie wcale nie miał kolegów, stronił od wszystkich, do nikogo nie chodził, a u siebie przyjmował bardzo niechętnie. 
ru	Замечательно, что Раскольников, быв в университете, почти не имел товарищей, всех чуждался, ни к кому не ходил и у себя принимал тяжело. 

pl	Wkrótce wszyscy się od niego odwrócili. 
ru	Впрочем, и от него скоро все отвернулись. 

pl	Ani w zebraniach, ani w rozmowach, ani w zabawach, słowem, w niczym jakoś nie brał udziału. 
ru	Ни в общих сходках, ни в разговорах, ни в забавах, ни в чем он как-то не принимал участия. 

pl	Uczył się bardzo intensywnie, nie szczędząc zdrowia, i za to wszyscy go szanowali, ale nikt go nie lubił. 
ru	Занимался он усиленно, не жалея себя, и за это его уважали, но никто не любил. 

pl	Był bardzo biedny, jakoś nienaturalnie wyniosły i nietowarzyski; jak gdyby ukrywał coś bardzo ważnego. 
ru	Был он очень беден и как-то надменно горд и несообщителен; как будто что-то таил про себя. 

pl	Niektórym jego Kolegom wydawało się, że patrzy na nich jak na dzieci, jak gdyby górował nad wszystkimi umysłem, wiedzą i poglądami, a ich poglądy i zainteresowania traktował jako coś niższego. 
ru	Иным товарищам его казалось, что он смотрит на них на всех, как на детей, свысока, как будто он всех их опередил и развитием, и знанием, и убеждениями, и что на их убеждения и интересы он смотрит как на что-то низшее. 

pl	Jednakże z Razumichinem jakoś bardziej się zbliżył, a raczej nie zbliżył się, a po prostu więcej z nim obcował, był z nim bardziej szczery. 
ru	С Разумихиным же он почему-то сошелся, то есть не то что сошелся, а был с ним сообщительнее, откровеннее. 

pl	Zresztą, z Razumichinem nie można było być w innych stosunkach. 
ru	Впрочем, с Разумихиным невозможно было и быть в других отношениях. 

pl	Był to niezwykle wesoły i towarzyski młodzieniec, bezgranicznie dobry i prosty. 
ru	Это был необыкновенно веселый и сообщительный парень, добрый до простоты. 

pl	Przez tę prostotę przebijała jednak głębia i poczucie godności. 
ru	Впрочем, под этою простотой таились и глубина, и достоинство. 

pl	Lepsi jego koledzy rozumieli to i wszyscy go lubili. 
ru	Лучшие из его товарищей понимали это, все любили его. 

pl	Był niegłupi, choć czasami istotnie zanadto prostacki. 
ru	Был он очень неглуп, хотя и действительно иногда простоват. 

pl	Miał wyrazistą powierzchowność - wysoki, chudy, zawsze źle ogolony, czarnowłosy. 
ru	Наружность его была выразительная - высокий, худой, всегда худо выбритый, черноволосый. 

pl	Czasami wszczynał awantury i uchodził za osiłka. 
ru	Иногда он буянил и слыл за силача. 

pl	Pewnego razu w nocy, w towarzystwie, jednym uderzeniem pięści zwalił z nóg potężnie zbudowanego stróża porządku. 
ru	Однажды ночью, в компании, он одним ударом ссадил одного блюстителя вершков двенадцати росту. 

pl	Pić wódkę potrafił bez miary, ale mógł się również obejść bez niej; czasami aż nieprzyzwoicie rozrabiał, ale potrafił też wcale nie rozrabiać. 
ru	Пить он мог до бесконечности, но мог и совсем не пить; иногда проказил даже непозволительно, но мог и совсем не проказить. 

pl	Razumichin odznaczał się jeszcze tym, że żadne niepowodzenie nie mogło go zbić z tropu i nawet najgorsze okoliczności nie były w stanie go zgnębić. 
ru	Разумихин был еще тем замечателен, что никакие неудачи его никогда не смущали и никакие дурные обстоятельства, казалось, не могли придавить его. 

pl	Mieszkać mógł nawet na dachu, znosił piekielny głód i niezwykły chłód. 
ru	Он мог квартировать хоть на крыше, терпеть адский голод и необыкновенный холод. 

pl	Był bardzo biedny i sam się utrzymywał, zarabiając na życie jakimiś pracami. 
ru	Был он очень беден и решительно сам, один, содержал себя, добывая кой-какими работами деньги. 

pl	Znał niezliczoną ilość źródeł, z których mógł czerpać pieniądze, rozumie się, zarobione. 
ru	Он знал бездну источников, где мог почерпнуть, разумеется заработком. 

pl	Pewnego razu przez całą zimę nie opalał swego pokoju i twierdził, że nawet jest to bardzo przyjemne, bo w zimnie lepiej się sypia. 
ru	Однажды он целую зиму совсем не топил своей комнаты и утверждал, что это даже приятнее, потому что в холоде лучше спится. 

pl	Obecnie również był zmuszony opuścić uniwersytet, ale tylko na krótki czas, i z całych sił starał się naprawić swą sytuację materialną, by móc kontynuować studia. 
ru	В настоящее время он тоже принужден был выйти из университета, но ненадолго, и из всех сил спешил поправить обстоятельства, чтобы можно было продолжать. 

pl	Raskolnikow nie był u niego już ze cztery miesiące, a Razumichin nie znał nawet jego adresu. 
ru	Раскольников не был у него уже месяца четыре, а Разумихин и не знал даже его квартиры. 

pl	Pewnego razu, że dwa miesiące temu, spotkali się przypadkowo na ulicy, ale Raskolnikow odwrócił się i przeszedł na drugą stronę, żeby kolega go nie zauważył. 
ru	Раз как-то, месяца два тому назад, они было встретились на улице, но Раскольников отвернулся и даже перешел на другую сторону, чтобы тот его не заметил. 

pl	Razumichin zauważył go, poszedł jednak dalej, by nie niepokoić przyjaciela. 
ru	А Разумихин хоть и заметил, но прошел мимо, не желая тревожить приятеля. 

pl	V 
ru	V 

pl	„Racja, przecież niedawno jeszcze zamierzałem odwiedzić Razumichina i poprosić go, by postarał mi się o lekcje lub jakąkolwiek inną pracę... - myślał Raskolnikow - ale jak może mi teraz pomóc? 
ru	"Действительно, я у Разумихина недавно еще хотел было работы просить, чтоб он мне или уроки достал, или что-нибудь… - додумывался Раскольников, - но чем теперь-то он мне может помочь? 

pl	Dajmy na to, że załatwi mi lekcje, przypuśćmy nawet, że podzieli się ostatnim groszem, jeżeli sam ma ten grosz, tak że można będzie nawet kupić buty i doprowadzić do porządku ubranie, żeby móc chodzić na lekcje... hm... 
ru	Положим, уроки достанет, положим, даже последнею копейкой поделится, если есть у него копейка, так что можно даже и сапоги купить, и костюм поправить, чтобы на уроки ходить… гм… 

pl	A co dalej? 
ru	Ну, а дальше? 

pl	Co ja za te grosze zrobię? 
ru	На пятаки-то что ж я сделаю? 

pl	Czy to jest mi teraz potrzebne? 
ru	Мне разве того теперь надобно? 

pl	Doprawdy śmieszne, żebym zwracał się do Razumichina. 
ru	Право, смешно, что я пошел к Разумихину… 

pl	Kwestia, dlaczego udał się teraz do Razumichina, zaniepokoiła go bardziej, aniżeli sam mógł przypuszczać; ze szczególną trwogą doszukiwał się jakiegoś złowrogiego dla siebie sensu w tym, wydawałoby się, nic nieznaczącym fakcie. 
ru	Вопрос, почему он пошел теперь к Разумихину, тревожил его больше, чем даже ему самому казалось; с беспокойством отыскивал он какой-то зловещий для себя смысл в этом, казалось бы, самом обыкновенном поступке. 

pl	„Jak to, czyżbym chciał naprawić całą sytuację wizytą u Razumichina i w nim znalazł wyjście?" - pytał sam siebie ze zdziwieniem. 
ru	"Что ж, неужели я всё дело хотел поправить одним Разумихиным и всему исход нашел в Разумихине?" - спрашивал он себя с удивлением. 

pl	Długo myślał, tarł sobie czoło i rzecz dziwna, niespodziewanie, wbrew jego woli przyszła mu do głowy po długim zastanawianiu się dziwaczna myśl. 
ru	Он думал и тер себе лоб, и, странное дело, как-то невзначай, вдруг и почти сама собой, после очень долгого раздумья, пришла ему в голову одна престранная мысль. 

pl	Hm... do Razumichina - powiedział naraz całkiem spokojnie, jakby powziął ostateczną decyzję - do Razumichina, oczywiście, pójdę... ale nie teraz... 
ru	Гм… к Разумихину, - проговорил он вдруг совершенно спокойно, как бы в смысле окончательного решения, - к Разумихину я пойду, это конечно… но - не теперь… 

pl	Pójdę do niego... nazajutrz po tamtym, kiedy tamto już się stanie i wszystko się odmieni... 
ru	Я к нему… на другой день, после того пойду, когда уже то будет кончено и когда всё по-новому пойдет… 

pl	W tym momencie opamiętał się. 
ru	И вдруг он опомнился. 

pl	Po tamtym - krzyknął, zrywając się z ławki. - A czy tamto w ogóle się stanie? 
ru	После того, - вскрикнул он, срываясь со скамейки, - да разве то будет? 

pl	Czyżby rzeczywiście miało się stać? 
ru	Неужели в самом деле будет? 

pl	Wstał z ławki i poszedł, raczej pobiegł; zamierzał właściwie wrócić do domu, ale naraz opanowało go niesłychane obrzydzenie do własnego mieszkania: właśnie tam, w tej dziurze, w tej ohydnej szafie tamto dojrzewało z górą miesiąc, i poszedł, gdzie go oczy poniosły. 
ru	Он бросил скамейку и пошел, почти побежал; он хотел было поворотить назад, к дому, но домой идти ему стало вдруг ужасно противно: там-то, в углу, в этом-то ужасном шкафу и созревало всё это вот уже более месяца, и он пошел куда глаза глядят. 

pl	Nerwowy dreszcz przeszedł w jakieś dziwne drżenie, jakby zaczęła go trząść febra; mimo upału zrobiło mu się zimno. 
ru	Нервная дрожь его перешла в какую-то лихорадочную; он чувствовал даже озноб; на такой жаре ему становилось холодно. 

pl	Z dużym wysiłkiem, na półświadomie, instynktownie zaczął się uporczywie wpatrywać we wszystkie napotykane przedmioty, jak gdyby szukał możliwości rozerwania się, ale to mu się nie udawało, bo ciągle wpadał w zadumę. 
ru	Как бы с усилием начал он, почти бессознательно, по какой-то внутренней необходимости, всматриваться во все встречавшиеся предметы, как будто ища усиленно развлечения, но это плохо удавалось ему, и он поминутно впадал в задумчивость. 

pl	Gdy zaś, drżąc ciągle, podnosił głowę i rozglądał się dookoła, natychmiast zapominał, o czym przed chwilą myślał, a nawet którędy przechodził. 
ru	Когда же опять, вздрагивая, поднимал голову и оглядывался кругом, то тотчас же забывал, о чем сейчас думал и даже где проходил. 

pl	Przeszedł tak całą Wyspę Wasiljewską aż do Małej Newy, przeszedł przez most, po czym zawrócił na Wyspy. 
ru	Таким образом прошел он весь Васильевский остров, вышел на Малую Неву, перешел мост и поворотил на Острова. 

pl	Zieleń i świeże powietrze w pierwszej chwili przypadły do gustu jego zmęczonym oczom, przywykłym do wielkomiejskiego kurzu, wapna i ogromnych, stłoczonych i ponurych kamienic. 
ru	Зелень и свежесть понравились сначала его усталым глазам, привыкшим к городской пыли, к известке и к громадным, теснящим и давящим домам. 

pl	Nie było tu ani zaduchu, ani cuchnących wyziewów, ani szynków. 
ru	Тут не было ни духоты, ни вони, ни распивочных. 

pl	Ale po chwili i te nowe, miłe wrażenia ustąpiły chorobliwemu rozdrażnieniu. 
ru	Но скоро и эти новые, приятные ощущения перешли в болезненные и раздражающие. 

pl	Chwilami zatrzymywał się przed jakąś tonącą w zieleni willą, oglądał żywopłoty, widział z daleka, na balkonach i werandach, wystrojone panie i biegające po ogrodzie dzieci. 
ru	Иногда он останавливался перед какою-нибудь изукрашенною в зелени дачей, смотрел в ограду, видел вдали, на балконах и на террасах, разряженных женщин и бегающих в саду детей. 

pl	Szczególnie podobały mu się kwiaty, najdłużej im się przypatrywał. 
ru	Особенно занимали его цветы; он на них всего дольше смотрел. 

pl	Spotykał eleganckie powozy, panów i panie na koniach, odprowadzał ich wzrokiem, ale zapominał o nich wcześniej, aniżeli znikali mu z oczu. 
ru	Встречались ему тоже пышные коляски, наездники и наездницы; он провожал их с любопытством глазами и забывал о них прежде, чем они скрывались из глаз. 

pl	Raz zatrzymał się i przeliczył swoje pieniądze; doliczył się około trzydziestu kopiejek: 
ru	Раз он остановился и пересчитал свои деньги: оказалось около тридцати копеек. 

pl	Dwadzieścia - policjantowi, trzy - Nastazji za list, czyli że Marmieładowom zostawiłem wczoraj czterdzieści siedem albo pięćdziesiąt kopiejek" - pomyślał, licząc pieniądze, ale w tejże chwili zapomniał, w jakim celu wyjął pieniądze z kieszeni. 
ru	"Двадцать городовому, три Настасье за письмо, - значит, Мармеладовым дал вчера копеек сорок семь али пятьдесят", - подумал он, для чего-то рассчитывая, но скоро забыл даже, для чего и деньги вытащил из кармана. 

pl	Uprzytomnił to sobie dopiero wtedy, gdy przechodził obok jakiejś garkuchni, bo poczuł głód. 
ru	Он вспомнил об этом, проходя мимо одного съестного заведения, вроде харчевни, и почувствовал, что ему хочется есть. 

pl	Wszedł do garkuchni, wypił kieliszek wódki i zamówił jakiś nadziewany pieróg. 
ru	Войдя в харчевню, он выпил рюмку водки и съел с какою-то начинкой пирог. 

pl	Dokończył jeść na ulicy. 
ru	Доел он его опять на дороге. 

pl	Bardzo dawno nie pił już wódki, wskutek czego natychmiast podziałała na niego, mimo że wypił tylko jeden, w okamgnieniu zaciążyły mu nogi i zaczęło go okropnie kłonić do snu. 
ru	Он очень давно не пил водки, и она мигом подействовала, хотя выпита была всего одна рюмка. Ноги его вдруг отяжелели, и он начал чувствовать сильный позыв ко сну. 

pl	Poszedł więc do domu. Doszedłszy jednak do Wyspy Pietrowskiej, stanął kompletnie wyczerpany, skręcił na bok, w krzaki, wyciągnął się na trawie i w jednej chwili zasnął. 
ru	Он пошел домой; но дойдя уже до Петровского острова, остановился в полном изнеможении, сошел с дороги, вошел в кусты, пал на траву и в ту же минуту заснул. 

pl	W stanie chorobliwym sny częstokroć odznaczają się nadzwyczajną wyrazistością, jaskrawością i dziwnym podobieństwem do rzeczywistości. 
ru	В болезненном состоянии сны отличаются часто необыкновенною выпуклостию, яркостью и чрезвычайным сходством с действительностью. 

pl	Jako całość wyśniony obraz bywa niesamowity, ale okoliczności i sam proces tworzenia się całości są do tego stopnia prawdopodobne i mają tak subtelne i piękne szczegóły, artystycznie komponujące się z całością obrazu, że tenże osobnik nigdy nie wymyśliłby tego na jawie, choćby był artystą równie wielkim, jak Puszkin albo Turgieniew. 
ru	Слагается иногда картина чудовищная, но обстановка и весь процесс всего представления бывают при этом до того вероятны и с такими тонкими, неожиданными, но художественно соответствующими всей полноте картины подробностями, что их и не выдумать наяву этому же самому сновидцу, будь он такой же художник, как Пушкин или Тургенев. 

pl	Takie sny, sny chorobliwe, na długo pozostają w pamięci i wywierają bardzo silny wpływ na rozstrojony już i podniecony organizm ludzki. 
ru	Такие сны, болезненные сны, всегда долго помнятся и производят сильное впечатление на расстроенный и уже возбужденный организм человека. 

pl	Raskolnikowowi przyśnił się okropny sen. 
ru	Страшный сон приснился Раскольникову. 

pl	Przyśniło mu się dzieciństwo i rodzinne miasteczko. 
ru	Приснилось ему его детство, еще в их городке. 

pl	Jako siedmioletni chłopiec w dzień świąteczny, przed wieczorem, spaceruje ze swoim ojcem za miastem. 
ru	Он лет семи и гуляет в праздничный день, под вечер, с своим отцом за городом. 

pl	Już zaczynała się szarówka i było duszno; miejscowość była całkowicie podobna do tej, jaka została mu w pamięci. 
ru	Время серенькое, день удушливый, местность совершенно такая же, как уцелела в его памяти: даже в памяти его она гораздо более изгладилась, чем представлялась теперь во сне. 

pl	Miasteczko widać jak na dłoni, bo nie ma tu żadnych drzew, tylko gdzieś daleko, hen, na skraju nieba, czernieje lasek. 
ru	Городок стоит открыто, как на ладони, кругом ни ветлы; где-то очень далеко, на самом краю неба, чернеется лесок. 

pl	O kilka kroków od ostatniego miejskiego ogrodu jest szynk, wielki szynk, który zawsze napawał chłopca odrazą, a nawet wywoływał jakiś strach, gdy spacerując z ojcem, przechodził obok. 
ru	В нескольких шагах от последнего городского огорода стоит кабак, большой кабак, всегда производивший на него неприятнейшее впечатление и даже страх, когда он проходил мимо его, гуляя с отцом. 

pl	Zbierał się tam zawsze ogromny tłum, wszyscy darli się okropnie, chichotali, złorzeczyli, obrzydliwie i ochryple śpiewali, często wszczynali bójki. Dokoła szynku wałęsały się zawsze pijane i okropne typy... 
ru	Там всегда была такая толпа, так орали, хохотали, ругались, так безобразно и сипло пели и так часто дрались; кругом кабака шлялись всегда такие пьяные и страшные рожи… 

pl	Na ich widok chłopiec tulił się do ojca i drżał cały. 
ru	Встречаясь с ними, он тесно прижимался к отцу и весь дрожал. 

pl	Obok szynku biegła polna droga, stale zakurzona, a kurz ten był dziwnie czarny. 
ru	Возле кабака дорога, проселок, всегда пыльная, и пыль на ней всегда такая черная. 

pl	Droga ta jest kręta i jakieś trzysta kroków od szynku zakręca w prawo, okalając miejski cmentarz. 
ru	Идет она, извиваясь, далее и шагах в трехстах огибает вправо городское кладбище. 

pl	Pośrodku cmentarza stoi murowana cerkiew z zieloną kopułą, dwa razy do roku bywał tam z rodzicami na mszy żałobnej za babkę, która zmarła już bardzo dawno i której nigdy nie widział. 
ru	Среди кладбища каменная церковь с зеленым куполом, в которую он раза два в год ходил с отцом и с матерью к обедне, когда служились панихиды по его бабушке, умершей уже давно, и которую он никогда не видал. 

pl	Zabierali zawsze ze sobą kutię z ryżu, miodu i rodzynek na białym półmisku, owiniętym serwetką; rodzynki wciśnięte były w ryż na kształt krzyża. 
ru	При этом всегда они брали с собою кутью на белом блюде, в салфетке, а кутья была сахарная из рису и изюму, вдавленного в рис крестом. 

pl	Bardzo lubił tę cerkiew z jej starymi obrazami świętych, przeważnie bez ram, lubił też starego popa z drżącą głową. 
ru	Он любил эту церковь и старинные в ней образа, большею частию без окладов, и старого священника с дрожащею головой. 

pl	Obok grobu babki, na którym położona była kamienna płyta, był mały grób młodszego braciszka, który umarł w szóstym miesiącu życia i którego również nie znał, bo nie mógł pamiętać, ale opowiadano mu, że miał młodszego brata i dlatego zawsze, gdy odwiedzał cmentarz, nabożnie i z szacunkiem żegnał się nad grobem, bił pokłony i całował ziemię. 
ru	Подле бабушкиной могилы, на которой была плита, была и маленькая могилка его меньшого брата, умершего шести месяцев и которого он тоже совсем не знал и не мог помнить; но ему сказали, что у него был маленький брат, и он каждый раз, как посещал кладбище, религиозно и почтительно крестился над могилкой, кланялся ей и целовал ее. 

pl	I oto śni mu się: idą z ojcem drogą na cmentarz i przechodzą obok szynku; trzyma ojca za rękę i ze strachem patrzy na szynk. 
ru	И вот снится ему: они идут с отцом по дороге к кладбищу и проходят мимо кабака; он держит отца за руку и со страхом оглядывается на кабак. 

pl	Pewna osobliwa okoliczność przykuwa jego uwagę: tym razem jest tu jakaś zabawa, kręci się cały tłum wystrojonych mieszczek, bab wiejskich i ich mężów oraz wszelkiego rodzaju hołota. 
ru	Особенное обстоятельство привлекает его внимание: на этот раз тут как будто гулянье, толпа разодетых мещанок, баб, их мужей и всякого сброду. 

pl	Wszyscy są pijani, wszyscy śpiewają jakieś piosenki, a przed gankiem szynku stoi fura, ale jakaś dziwna fura. 
ru	Все пьяны, все поют песни, а подле кабачного крыльца стоит телега, но странная телега. 

pl	Jest to jeden z furgonów, do których zaprzęga się wielkie konie pociągowe i które służą do przewozu towarów i beczek okowity. 
ru	Это одна из тех больших телег, в которые впрягают больших ломовых лошадей и перевозят в них товары и винные бочки. 

pl	Jako chłopiec zawsze z przyjemnością przyglądał się tym ogromnym koniom o długich grzywach i grubych nogach, kroczącym spokojnie, miarowo i ciągnącym całe góry ładunku, nic a nic się nie nadwerężając, jakby im z tymi wozami było lżej niż bez wozów. 
ru	Он всегда любил смотреть на этих огромных ломовых коней, долгогривых, с толстыми ногами, идущих спокойно, мерным шагом и везущих за собою какую-нибудь целую гору, нисколько не надсаждаясь, как будто им с возами даже легче, чем без возов. 

pl	Ale teraz, rzecz dziwna, do tego wielkiego furgonu wprzężona była mała, chuda bułanka chłopska, jedna z takich, które jak to często obserwował, wyłażą ze skóry, żeby ciągnąć wóz naładowany drwami albo sianem, zwłaszcza gdy wóz ugrzęźnie w błocie albo utknie w koleinie, a chłopi tak boleśnie, tak strasznie boleśnie walą je batami, nieraz nawet po pysku i po oczach; jemu ich żal, jak bardzo żal, że patrzeć nie może i omal nie płacze, a mama odrywa go od okna. 
ru	Но теперь, странное дело, в большую такую телегу впряжена была маленькая, тощая, саврасая крестьянская клячонка, одна из тех, которые - он часто это видел - надрываются иной раз с высоким каким-нибудь возом дров или сена, особенно коли воз застрянет в грязи или в колее, и при этом их так больно, так больно бьют всегда мужики кнутами, иной раз даже по самой морде и по глазам, а ему так жалко, так жалко на это смотреть, что он чуть не плачет, а мамаша всегда, бывало, отводит его от окошка. 

pl	Naraz zakotłowało się w tłumie: z szynku wychodzą z krzykami, z pieśniami, z bałałajkami całkiem pijane, wielkie chłopiska w czerwonych i niebieskich koszulach, w narzuconych na ramiona armiakach. 
ru	Но вот вдруг становится очень шумно: из кабака выходят с криками, с песнями, с балалайками пьяные-препьяные большие такие мужики в красных и синих рубашках, с армяками внакидку. 

pl	„Wsiadać, wszyscy wsiadać! - wrzeszczy jeden z nich, młody jeszcze, o dziwnie grubej szyi i mięsistej, czerwonej jak marchew twarzy - wszystkich powiozę, wsiadać!" 
ru	"Садись, все садись! - кричит один, еще молодой, с толстою такою шеей и с мясистым, красным, как морковь, лицом, - всех довезу, садись!" 

pl	W odpowiedzi na to rozlega się ogólny śmiech i okrzyki: 
ru	Но тотчас же раздается смех и восклицанья: 

pl	- Taka klacz alboż to powiezie! 
ru	- Этака кляча да повезет! 

pl	- Czyś ty, Mikołka, na głowę upadł: taką kobylinę do takiego wielgachnego furgonu zaprzęgać! 
ru	- Да ты, Миколка, в уме, что ли: этаку кобыленку в таку телегу запрег! 

pl	- Aleć ta bułanka ze dwadzieścia roków będzie miała! 
ru	- А ведь савраске-то беспременно лет двадцать уж будет, братцы! 

pl	- Wsiadajta, wszystkich powiozę! - znowu krzyczy Mikołka, skacząc pierwszy do furgonu, bierze lejce i staje wyprostowany na przodku. 
ru	- Садись, всех довезу! - опять кричит Миколка, прыгая первый в телегу, берет вожжи и становится на передке во весь рост. 

pl	- Gniady wczoraj z Matwiejem poszedł - krzyczy z fury - a ta chabeta, chłopy, ino mi krew psuje: widzi mi się, że ją kiedy zabiję, tylko obrok darmo żre. 
ru	- Гнедой даве с Матвеем ушел, - кричит он с телеги, - а кобыленка этта, братцы, только сердце мое надрывает: так бы, кажись, ее и убил, даром хлеб ест. 

pl	Mówię wam wsiadać, to wsiadać! 
ru	Говорю садись! 

pl	Galopem psiakrew puszczę! 
ru	Вскачь пущу! 

pl	Pójdzie galopem! 
ru	Вскачь пойдет! 

pl	- Bierze bat do ręki i z rozkoszą szykuje się do katowania bułanki. 
ru	- И он берет в руки кнут, с наслаждением готовясь сечь савраску. 

pl	- Jak wsiadać, to wsiadać! - śmieją się w tłumie. 
ru	- Да садись, чего! - хохочут в толпе. 

pl	- Słyszyta, galopem pójdzie! 
ru	- Слышь, вскачь пойдет! 

pl	- Żeby cię nie poniosła! 
ru	- Она вскачь-то уж десять лет, поди, не прыгала. - Запрыгает! 

pl	- Nie żałować, chłopy, bierzta, kto żyw, baty i jazda! 
ru	- Не жалей, братцы, бери всяк кнуты, зготовляй! 

pl	- Juści! 
ru	- И то! 

pl	Wal ją! 
ru	Секи ее! 

pl	Wszyscy włażą na furgon ze śmiechem i dowcipami. 
ru	Все лезут в Миколкину телегу с хохотом и остротами. 

pl	Wlazło ze sześciu chłopa i jeszcze jest miejsce. 
ru	Налезло человек шесть, и еще можно посадить. 

pl	Zabierają jedną babę, grubą i rumianą. 
ru	Берут с собою одну бабу, толстую и румяную. 

pl	Ubrana jest w czerwoną spódnicę, ma jaskrawą chustkę na głowie, paciorki na szyi, krótkie buty, gryzie orzechy i uśmiecha się filuternie. 
ru	Она в кумачах, в кичке с бисером, на ногах коты, щелкает орешки и посмеивается. 

pl	Wszyscy dookoła się śmieją, bo i jakże się tu nie śmiać: taka szkapina ma ciągnąć taki ciężar i 10 jeszcze galopem; 
ru	Кругом в толпе тоже смеются, да и впрямь, как не смеяться: этака лядащая кобыленка да таку тягость вскачь везти будет! 

pl	Dwóch chłopów bierze do rąk po bacie, żeby pomagać Mikołce. 
ru	Два парня в телеге тотчас же берут по кнуту, чтобы помогать Миколке. 

pl	Rozlega się: „wio!" Klacz szarpie z całych sił, ale nie tylko galopem, lecz stępa ledwie się wlecze, przebiera nogami, stęka i aż przysiada pod gradem razów trzech batów, które sypią się na nią jak groch. 
ru	Раздается: "ну!", клячонка дергает изо всей силы, но не только вскачь, а даже и шагом-то чуть-чуть может справиться, только семенит ногами, кряхтит и приседает от ударов трех кнутов, сыплющихся на нее, как горох. 

pl	Rechot na furze i w tłumie wzmaga się jeszcze, Mikołka złości się i z wściekłości jeszcze bardziej wali kobyłę, jakby rzeczywiście wierzył, że pójdzie galopem. 
ru	Смех в телеге и в толпе удвоивается, но Миколка сердится и в ярости сечет учащенными ударами кобыленку, точно и впрямь полагает, что она вскачь пойдет. 

pl	- Weźcie i mnie chłopy! - krzyczy rozochocony parobek z tłumu. 
ru	- Пусти и меня, братцы! - кричит один разлакомившийся парень из толпы. 

pl	- Wsiadać! 
ru	- Садись! 

pl	Wszyscy wsiadać! - wrzeszczy Mikołka - wszystkich powiezie. 
ru	Все садись! - кричит Миколка, - всех повезет. 

pl	Zakatuję ścierwo! 
ru	Засеку! 

pl	- I wali ją, bezustannie wali, a rozjuszony sam już nie wie, czym ją bić. 
ru	- И хлещет, хлещет, и уже не знает, чем и бить от остервенения. 

pl	- Tatusiu, tatusiu - krzyczy chłopiec do ojca - tatusiu, co oni robią? 
ru	- Папочка, папочка, - кричит он отцу, - папочка, что они делают? 

pl	Tatusiu, biednego konika biją! 
ru	Папочка, бедную лошадку бьют! 

pl	- Chodźmy stąd! - uspokaja go ojciec. - Pijani są, awanturują się durnie; chodź, nie patrz na to! - i chce go zabrać, ale on się wyrywa ojcu z rąk i jak oszalały biegnie do konia. 
ru	- Пойдем, пойдем! - говорит отец, - пьяные, шалят, дураки: пойдем, не смотри! - и хочет увести его, но он вырывается из его рук и, не помня себя, бежит к лошадке. 

pl	Ale z biedną klaczą jest już bardzo źle. 
ru	Но уж бедной лошадке плохо. 

pl	Ledwie dyszy, co chwila staje, znowu się zrywa, omal nie pada. 
ru	Она задыхается, останавливается, опять дергает, чуть не падает. 

pl	- Walta ją, niech zdycha! - drze się Mikołka. 
ru	- Секи до смерти! - кричит Миколка, - на то пошло. 

pl	- Zakatrupię! 
ru	Засеку! 

pl	- Boga w sercu nie masz, diable jeden! - krzyczy jakiś starzec z tłumu. 
ru	- Да что на тебе креста, что ли, нет, леший! - кричит один старик из толпы. 

pl	- Gdzie by taka szkapina taki ciężar uciągnąć poradziła? - dodaje inny. 
ru	- Видано ль, чтобы така лошаденка таку поклажу везла, - прибавляет другой. 

pl	- Zadręczysz! - krzyczy trzeci. 
ru	- Заморишь! - кричит третий. 

pl	- A co? 
ru	- Не трожь! 

pl	Moja chudoba! 
ru	Мое добро! 

pl	Robię, co mi się podoba. 
ru	Что хочу, то и делаю. 

pl	Wsiadajta jeszcze, wszystkie wsiadajta! 
ru	Садись еще! Все садись! 

pl	Musi, ścierwo, iść galopem!... 
ru	Хочу, чтобы беспременно вскачь пошла!.. 

pl	Nagle wszystkie te wrzaski zagłuszyła salwa śmiechu: szkapina nie wytrzymała tego katowania i zaczęła desperacko wierzgać. 
ru	Вдруг хохот раздается залпом и покрывает всё: кобыленка не вынесла учащенных ударов и в бессилии начала лягаться. 

pl	Nawet starzec nie mógł się powstrzymać i się uśmiechnął. 
ru	Даже старик не выдержал и усмехнулся. 

pl	Bo i prawda: taki zdechlak, a jeszcze wierzga! 
ru	И впрямь: этака лядащая кобыленка, а еще лягается! 

pl	Dwóch parobczaków z tłumu chwyta za baty i zaczyna okładać szkapinę po bokach. 
ru	Два парня из толпы достают еще по кнуту и бегут к лошаденке сечь ее с боков. 

pl	Jeden wali z jednej, drugi z drugiej strony. 
ru	Каждый бежит с своей стороны. 

pl	- Zaśpiewamy! - krzyczy ktoś z fury, a cała reszta intonuje sprośną piosenkę, przeplataną gwizdami i dudnieniem bębna. 
ru	- Песню, братцы! - кричит кто-то с телеги, и все в телеге подхватывают. Раздается разгульная песня, брякает бубен, в припевах свист. 

pl	Baba na furze gryzie orzechy i śmieje się. 
ru	Бабенка щелкает орешки и посмеивается. 

pl	Chłopiec biegnie obok konika, to znów wybiega naprzód, widzi, jak go walą po oczach, po samych oczach! 
ru	…Он бежит подле лошадки, он забегает вперед, он видит, как ее секут по глазам, по самым глазам! 

pl	Płacze. 
ru	Он плачет. 

pl	Serce mu się ściska z bólu, łzami się oblewa. 
ru	Сердце в нем поднимается, слезы текут. 

pl	Jeden z katujących konia smagnął go po twarzy; nie czuje nawet tego, załamuje ręce, krzyczy, rzuca się do siwobrodego starca, który z wyrzutem kręci głową. 
ru	Один из секущих задевает его по лицу; он не чувствует, он ломает свои руки, кричит, бросается к седому старику с седою бородой, который качает головой и осуждает всё это. 

pl	Jakaś baba bierze go za rękę i chce stąd zabrać, ale wyrywa się jej i znowu biegnie do konia. 
ru	Одна баба берет его за руку и хочет увесть; но он вырывается и опять бежит к лошадке. 

pl	Szkapina zbiera już resztki sił i znowu wierzga. 
ru	Та уже при последних усилиях, но еще раз начинает лягаться. 

pl	- A niechże cię, psiajucho! - wrzeszczy rozjuszony Mikołka. 
ru	- А чтобы те леший! - вскрикивает в ярости Миколка. 

pl	Potem rzuca bat, nachyla się i wyciąga ze spodu furgonu długą i grubą hołoblę, chwyta oburącz za koniec i z trudem unosi nad bułanką. 
ru	Он бросает кнут, нагибается и вытаскивает со дна телеги длинную и толстую оглоблю, берет ее за конец в обе руки и с усилием размахивается над савраской. 

pl	- Zakatrupi! - wołają dookoła. 
ru	- Разразит! - кричат кругом. 

pl	- Uśmierci! 
ru	- Убьет! 

pl	- Mój koń! - krzyczy Mikołka i z całej siły wali hołoblą. 
ru	- Мое добро! - кричит Миколка и со всего размаху опускает оглоблю. 

pl	Słychać odgłos ciosu. 
ru	Раздается тяжелый удар. 

pl	- Wal, wal!  
ru	- Секи ее, секи!  

pl	Na co czekacie? - wołają z tłumu. 
ru	Что стали! - кричат голоса из толпы. 

pl	Mikołka zamierzył się drugi raz i po raz drugi rąbnął kobyłę po grzbiecie. 
ru	А Миколка намахивается в другой раз, и другой удар со всего размаху ложится на спину несчастной клячи. 

pl	Szkapa aż przysiadła, ale jeszcze się zrywa, szarpie resztkami sił w różne strony, usiłując ciągnąć wóz, ale ze wszystkich stron sypią się na nią razy sześciu batów, a hołoblą znowu się unosi i po raz trzeci spada na grzbiet, potem po raz czwarty z całego rozmachu. 
ru	Она вся оседает всем задом, но вспрыгивает и дергает, дергает из всех последних сил в разные стороны, чтобы вывезти; но со всех сторон принимают ее в шесть кнутов, а оглобля снова вздымается и падает в третий раз, потом в четвертый, мерно, с размаха. 

pl	Mikołka się pieni, że nie może jej zabić jednym ciosem. 
ru	Миколка в бешенстве, что не может с одного удара убить. 

pl	- Żywotne, ścierwo! - wołają dookoła. 
ru	- Живуча! - кричат кругом. 

pl	- Chłopy, teraz to już pewnikiem padnie, to już koniec! - krzyczy ktoś z tłumu. 
ru	- Сейчас беспременно падет, братцы, тут ей и конец! - кричит из толпы один любитель. 

pl	- Siekierą ją! 
ru	- Топором ее, чего! 

pl	Od razu zaszlachtować! - krzyczy inny. 
ru	Покончить с ней разом, - кричит третий. 

pl	- Do cholery!  
ru	- Эх, ешь те комары!  

pl	Na bok! - nieprzytomnie wrzeszczy Mikołka, rzuca hołoblę, znowu się nachyla i wyciąga żelazny łom. 
ru	Расступись! - неистово вскрикивает Миколка, бросает оглоблю, снова нагибается в телегу и вытаскивает железный лом. 

pl	- Uwaga! - woła i z całej siły wali biednego konia. 
ru	- Берегись! - кричит он и что есть силы огорошивает с размаху свою бедную лошаденку. 

pl	Cios był straszny; szkapina zachwiała się, przysiada, próbuje jeszcze szarpnąć wóz, ale łom znowu spada jej całym ciężarem na grzbiet; szkapa pada, jakby podcięto jej wszystkie cztery nogi. 
ru	Удар рухнул; кобыленка зашаталась, осела, хотела было дернуть, но лом снова со всего размаху ложится ей на спину, и она падает на землю, точно ей подсекли все четыре ноги разом. 

pl	- Dobijaj! - wrzeszczy Mikołka i jak szalony zrywa się z fury. 
ru	- Добивай! - кричит Миколка и вскакивает, словно себя не помня, с телеги. 

pl	Kilku chłopów, równie czerwonych i pijanych, chwyta, co kto może - baty, kije, hołoblę i podbiega do dogorywającego konia. 
ru	Несколько парней, тоже красных и пьяных, схватывают что попало - кнуты, палки, оглоблю, и бегут к издыхающей кобыленке. 

pl	Mikołka staje z boku i zaczyna go okładać łomem. 
ru	Миколка становится сбоку и начинает бить ломом зря по спине. 

pl	Klacz wyciąga mordę, ciężko wzdycha i umiera. 
ru	Кляча протягивает морду, тяжело вздыхает и умирает. 

pl	- Dobił! - krzyczą z tłumu. 
ru	- Доконал! - кричат в толпе. 

pl	- A galopem przecie nie poszła! 
ru	- А зачем вскачь не шла! 

pl	- Mój koń! - krzyczy Mikołka, stojąc z łomem w ręku i z nalanymi krwią oczami, jakby żałował, że nie ma już kogo bić. 
ru	- Мое добро! - кричит Миколка, с ломом в руках и с налитыми кровью глазами. Он стоит будто жалея, что уж некого больше бить. 

pl	- Dyć prawda, Boga w sercu nie ma - słychać coraz liczniejsze głosy z tłumu. 
ru	- Ну и впрямь, знать, креста на тебе нет! - кричат из толпы уже многие голоса. 

pl	Biedny chłopiec, już całkiem siebie niepomny, z krzykiem przedziera się przez tłum do bułanki, obejmuje ją martwą za okrwawiony pysk i całuje w oczy, wargi... 
ru	Но бедный мальчик уже не помнит себя. С криком пробивается он сквозь толпу к савраске, обхватывает ее мертвую, окровавленную морду и целует ее, целует ее в глаза, в губы… 

pl	Potem nagle się zrywa i z pasją rzuca się z piąstkami na Mikołkę. 
ru	Потом вдруг вскакивает и в исступлении бросается с своими кулачонками на Миколку. 

pl	W tej chwili ojciec, który od dłuższego już czasu uganiał się za nim, łapie go wreszcie i wynosi z tłumu. 
ru	В этот миг отец, уже долго гонявшийся за ним, схватывает его наконец и выносит из толпы. 

pl	- Chodźmy stąd, chodźmy! - uspokaja go ojciec. - Pójdziemy do domu. 
ru	- Пойдем! пойдем! - говорит он ему, - домой пойдем! 

pl	- Tatusiu! 
ru	- Папочка! 