Jadł pan już śniadanie? Ви снідали? Tak, dziękuję. Так, дякую. Zebrałem trochę grzybów. Я зібрав трохи грибів. Usmażyć panu? Хочете, посмажимо? Nie, dziękuję. О, ні, дякую. Najadłem się. Я не голодний. To miłego dnia. Приємного відпочинку. A właśnie, macie w tym hotelu konie? До речі, ви тримаєте тут коней? Nie, nie mamy. Ні, коней нема. Nie? Нема? Na stronie internetowej widziałem konie. Я бачив коней на вашому сайті. Bo w okolicy jest mnóstwo dzikich koni. А, тут пасуться табуни диких коней. Po prostu ozdobiliśmy stronę ich zdjęciami. На сайті вони просто для красоти. Dzień dobry, panie Aydin. Добрий ранок, пан Айдін! Gdzie się podziewałaś? Де це ти пропадаєш? Klient chciał zjeść śniadanie, a tu nikogo nie było. Клієнт хоче снідати, а тут нікого. Gdzie jest Hidayet? Де Хідаєт? Gdzieś w pobliżu. Десь тут. Zrobić panu kawę, panie Aydin? Зробити вам каву, пане Айдін? Zrobić panu kawę? Зробити вам каву? Zebrałem grzyby. Я зібрав грибів. Gdzie je pan znalazł? Де ви їх знайшли? Nihal już wstała? Ніхаль вже встала? Pani Nihal wstała wcześnie i zjadła już śniadanie. Пані Ніхаль вже встала і поснідала. Jest w swoim pokoju? Вона в своїй кімнаті? Chyba tak. Думаю, що там. A Necla wstała? А Незла встала? Pani Necla jeszcze nie zeszła na dół. Ні, вона ще не виходила. Przynieś mi kawę do gabinetu. Принеси мені каву в кабінет. ZIMOWY SEN ЗИМОВА СПЛЯЧКА Te psy nas nie zaatakują? Собаки не покусають? Nie, proszę się nie martwić. Ні, не бійтесь. Ekrem! Екрем! Koń, którego panu złapię należy do najbardziej wytrzymałej rasy w Turcji. Я впіймаю вам коня найкращої в Туреччині породи. Bez przesady, widzieliśmy takie po 600. Та ну, ми бачили таких за 600. A ile miały lat? А скільки їм було років? Miały zdrowe nogi? Чи в порядку у них копита? Ścięgna? А сухожилля? Problemy z płucami, sercem? А чи здорові у них легені? А серце? Nie zna się pan na tym. Ви не можете все це знати. Kupi takiego, a potem będzie żałował. Ви купите, а потім пошкодуєте. Zapłaci pan 500 a sprzeda go za 300. Ви купите за 500, а потім продасте за 300. Ja złapię panu młodego, solidnego konia. А я впіймаю вам молодого, здорового. Będzie pańskim przyjacielem do końca życia. Czy to nie lepsze? Він буде вам другом на все життя, чого вам іще бажати? A maść? А колір? Do wyboru. Ви можете вибрати. Jest wybór. Вибір великий. Tylko sprawdzę mu kopyta, żeby upewnić się, że jest silny. Треба тільки перевірити копита, щоб переконатися, що він здоровий. Dwa lata temu złapałem konia. Zgłosiłem go na wyścig wytrzymałościowy w klubie dżokejskim. Два роки назад я впіймав коня і виставив його на гонку на витривалість в Жокейському клубі. Wygrał wyścig na 80 kilometrów. І він виграв гонку на 80 км. Mówią mi, że jest mały jak osioł. A ja im na to "Ale osły prowadzą wielbłądy". Мені казали, що він малий, як віслюк, а я відповідав, що віслюки водять каравани. To właśnie nasze anatolijskie koniki. Такі коні у нас в Анатолії. Dotarłem na metę 45 minut przed resztą. Він випередив інших на 45 хвилин. 45 minut! 45 хвилин! A startowało 27 koni. Так, а всього було 27 коней. To konie naszych przodków - piękne, wytrzymałe zwierzęta. Це коні наших предків. Кремезні, чудові тварини. To kiedy to robimy? Добре, і коли це буде? Kiedy będę miał czas i będzie ładna pogoda. Коли буде час і гарна погода. W najbliższym tygodniu? Наступного тижня? Jeśli wyschnie błoto. Якщо багнюка підсохне. Dam panu znać. Я вам повідомлю. A ten drugi zapłacił po ostrzeżeniu? А інші заплатили після попередження? Nie. Ні. Prawnik mówi, że możemy go eksmitować za 2 miesiące. Адвокат сказав, що через два місяці ми зможемо їх виселити. Jak? Як ми це зробимо? Prawo chroni najemców. Закон захищає орендарів. Oni o tym nie wiedzą. Але ж вони цього не знають. Chyba nawet nie wezmą prawnika. Сумніваюсь, що вони наймуть адвоката. Czasem mam ochotę je wszystkie sprzedać, choć dostałem je od ojca. Інколи мене спокушує думка продати геть усе, хоч воно й дісталося мені від батька. Mają pana za miękkiego. Dlatego się tak zachowują. Вони вважають вас занадто м'яким, тому і поводять себе так. Inaczej by tego nie było. Інакше нічого подібного б не відбувалося. Jak śmią nie płacić czynszu? Вони б не наважилися не платити. Daj spokój, Hidayet. Та ну, облиш, Хідаєт. Co jeszcze mogę zrobić? Що іще я можу зробити? Co jest niby we mnie "miękkiego"? В чому я занадто м'який? Idziemy do sądu. Co nam zostaje? Ми звернулись до суду, яких іще заходів нам ужити? Cóż, panie Aydin, tak naprawdę, to ma pan wiele opcji. О, пане Айдін, насправді можна зробити багато що. Tak czy owak… Завжди можна. Sukinsyn! От гімнюк! Chodź tu! Ану стій! Wstawaj! Піднімайся! Nie wyrywaj się, bo dostaniesz. Веди себе тихо, а то відлупцюю! Złapałem go. Я його впіймав. Ale dlaczego jest mokry? А чого він весь мокрий? Wpadł do wody. Упав у воду. Próbował przeskoczyć przez strumień i poślizgnął się. Він хотів перестрибнути струмок, але послизнувся. Poobijał się? Нічого не пошкодив? Nie, tylko zamoczył. Ні. Тільки змок увесь. Dlaczego rzuciłeś kamieniem? То нащо ти кинув камінь? Jest przemoczony, lepiej szybko zawieźmy go do domu, zanim się przeziębi. Давайте зараз відвеземо його скоріш додому, поки він не застудився. Potem to wyjaśnię, panie Aydin. А потім розберемося. Porozmawiam z nimi. Я з ними поговорю. Hodja Hamdi! Ходжа Хамді! Idź do środka. Зайди в хату. Nic. Та нічого. Twój dzieciak wpadł do wody, więc go przywieźliśmy. Твій син упав у воду, ми його привезли. Gdzie? Jak? Де і як? Niedaleko Issiz. Біля Іссіз. Poślizgnął się skacząc przez strumień i zamoczył się. Він послизнувся, стрибаючи через струмок. Co tam robił? А що він там робив? Ukrywał się, czekał na nasz samochód. Він ховався, чекаючи на нашу машину. Rzucił kamieniem i rozbił nam szybę. А потім кинув у нас камінь і розбив скло. Rozbilibyśmy się, gdyby nie udało mi się wyhamować. Якби б я не впорався з керуванням, ми б розбилися. Mój syn Ilyas? Мій син Ільяс? Rozbił wam szybę kamieniem? Він розбив каменем ваше вікно? Tak, możesz sam zobaczyć. Так. Піди подивись. Jak taki mały dzieciak rozbił taką szybę? Як міг малий хлопчина розбити таке скло? To ty mi powiedz, Ismailu. Це вже тобі краще знати, Ісмаїл. W końcu to twój syn. Зрештою, це твій син. Przestań wciskać mi kit. Досить молоти нісенітницю. Mów, o co ci chodzi. Кажи, що ти хочеш. Nie mam nic do powiedzenia. Мені нема чого казати. Zapłacimy za to. Ми заплатимо за це. Nie chodzi o pieniądze. Тут справа не в грошах. Zawołaj dzieciaka i spytaj go, co w niego wstąpiło. Поклич хлопця і запитай, чому він це зробив. My już go pytaliśmy, ale nie chciał powiedzieć. Ми вже питали, але він не сказав. Prawie tam zginęliśmy przez ten jebany kamień. Ми там ледь не загинули через той чортів камінець. To nie żarty, Ismailu. Це вже не смішно, Ісмаїл. Ilyas. Ільяс! Chodź tu! Виходь. Rzuciłeś tym kamieniem, synu? Це ти кинув камінь? Co? Кинув чи ні? Ilyas! Ільяс! Rzuciłeś tym kamieniem? Це ти кинув той камінь? Do domu. Іди. Nie trzeba było tego robić. Не треба було так робити. Właśnie to próbuję ci powiedzieć. Я лише звернув твою увагу на досить серйозні речі. Hidayet. Хідаєт! I jak? А як тобі це? Zadowolony? Тепер ти задоволений? Teraz już dobrze? Тепер все добре? Ulżyło? Тобі краще? Policzek za rozbitą szybę. Wystarczy wam? Ляпас за розбите вікно - вам обом цього достатньо? Czy mam go zawołać i jeszcze mu wlać? Чи мені його покликати і дати ще? O co chodzi, Ismailu? Що тут таке, Ісмаїл? Co się tu dzieje? Що трапилося? Hidayet? Хідаєт? Dzieciak wpadł do wody. Przywieźliśmy go. Хлопець упав у воду, а ми його привезли. Ale niepotrzebnie się fatygowaliśmy. Видно, не варто було. Nasz Ilyas rozbił im szybę w samochodzie. Наш Ільяс розбив їм вікно. Rozbił im szybę? Він розбив їм вікно? Więc chcą, żebyśmy zapłacili. І вони приїхали, щоб ми заплатили. Czy ja coś takiego powiedziałem? Я це казав? Nie mówiłem, że przywieźliśmy go do domu, żeby się nie rozchorował? Я не казав, що ми привезли його, щоб він не застудився? Zabraliście nam już za zaległy czynsz lodówkę i telewizor. Nie wystarczy? Ви забрали наш холодильник і телевізор за паршиву квартплату, і вам цього мало? Teraz jeszcze dzieciaka mi męczycie? Тепер ви взялися за хлопця? Przestań się popisywać, Ismailu. Не випендрюйся, Ісмаїл. Co powiedziałeś? Що ти сказав? Nie wciskaj mi kitu, Ismailu. Не намагайся мене надурити. Jakiego kitu? Хто тебе дурить? Nie wkurzaj mnie, Ismailu. Ісмаїл, не дратуй мене! Że kurwa co? Що, в біса? Dobra, spadaj. Нічого. Іди на фіг. Co powiedziałeś? Що ти, в чорта, сказав? Przestań pierdolić. Досить маячні. Nachodzicie mnie w moim własnym domu. Ти приходиш до мене додому і качаєш права. Za kogo się uważacie?! Ким ти, в біса, себе вважаєш? Nie mam na to czasu. Не збираюсь це слухати. Odsuń się, Hamdi. Wpierdolę mu! Відвали, Хамді, я йому зараз покажу! Ismailu! Ісмаїл! No chodź! Mówię, chodź tu. Ану йди сюди, я сказав! Nie pogarszaj sprawy. Ісмаїл, не ускладнюй! Mówię do ciebie, Ismailu! Ісмаїл, я до тебе звертаюся! Puszczaj. Відпусти! Wpierdolę mu. Я його закопаю! Przestań! Та припини ж! Zabiję skurwysyna! Я уб'ю цього засранця! Zmasakruję cię, sukinsynu! Я порву тебе, сраний ти вилупок! No dalej, rzucaj, chuju jeden. Давай, кидай, сцикуняра! Przestań kląć, sukinsynu! Та зав'язуй вже лаятися! Wynoś się! Пішов ти на хер! Chodź tu! Йди сюди! Spierdalaj! Пішов на хер! No popatrz no. Подивіться на цього козла… Pozwoliłeś się sprowokować pijakowi. Не треба провокувати п'яного. Bo ciągle bluzgał. А якого він лається? Zajrzę. Вийду гляну. Bardzo cię przepraszam, Hidayet. Хідаєт, я прошу пробачення. Też jestem w szoku. Nie wiem, co powiedzieć. У мене просто нема слів, я шокований не менше твого. Co się dzieje, Hamdi? Що ж це таке, Хамді? Co to był za cyrk? З чого трапився весь цей ґвалт? Nie zgrywałby chojraka, gdyby cię tam nie było. Якби тебе не було поруч, він би так не розійшовся. Widzę, że szyba została rozbita, zapłacimy za to. Вікно розбите, і ми за нього заплатимо. Zapłacimy też czynsz, jak tylko będziemy mogli. І орендну плату заплатимо, як тільки зможемо. Nie zapomnieliśmy. Ми не забули. Jeśli Bóg da, przyniosę go osobiście. З божою поміччю я все віддам тобі особисто. Ale mamy gorszy okres. Просто зараз у нас важкий період. Nie po to przyjechaliśmy. Про це зараз немає мови. To odrębna sprawa. Ми не за цим приїхали. Zawsze spłacamy długi. Ми завжди повертаємо борги. Świętej pamięci tata pana Aydina dobrze nas znał. Nie mieliśmy z nim kłopotów. Покійний батько пана Айдіна знав нас добре, у нас із ним не було жодних проблем. Latami świetnie się dogadywaliśmy. Ми роками жили у злагоді. Więc nie musieliście tego robić. Вам не варто було вчиняти так, як ви вчинили. Nie byłoby lepiej, gdyby nas nie upokorzono? Хіба не краще було б, якби ми уникнули ганьби? Nie uważacie? Чи не так, Хідаєт? My też mamy swoją dumę. Адже і у нас є своя гідність. Na miłość boską, Hamdi, daruj sobie. Ради бога, Хамді, не починай. Miesiącami nic nie mówiliśmy. Zaraz okaże się, że to my jesteśmy winni. Ми місяцями нічого вам не казали, а ти починаєш нас звинувачувати. Dobra, Hidayet, jedźmy. Хідаєт, облиш, поїхали. Ale żeby nasłać nas nagle komornika? Czy to się godzi? Ви так зненацька прислали до нас збирачів боргів, хіба ж це добре, Хідаєт? Mogliście najpierw z nami porozmawiać. Ми ж могли спершу просто поговорити. Jedźmy, Hidayet. Хідаєт, облиш! Ile razy rozmawialiśmy na ten temat? Скільки разів ми розмовляли? Ile razy was uprzedzałem? Скільки раз я тобі казав? A może nie? Казав чи ні? Tysiąc razy, panie Aydin. Тисячу разів казав, пан Айдін. Porozmawiacie o tym później. Потім про це поговорите. Jedźmy. Поїхали! I powiedziałem ci, że to załatwimy. Я ж казав тоді тобі, що я все владнаю. Nie? Чи ні? A załatwiliście? Ну, і ти це владнав? Zresztą nieważne. Не будемо про це. Jeszcze raz przepraszam, panie Aydin. Я ще раз вибачаюся, пане Айдін. Osobiście przyniosę panu do domu pieniądze za szybę. Я сам принесу вам гроші за вікно. Dobrze, porozmawiacie o tym później. Добре, добре, потім поговоримо. Szybko to załatwię. Я не забарюся із цим. Przyjdę, kiedy panu wygodnie. Я прийду, коли вам буде зручно. Proszę się nie martwić. Не турбуйтеся про це. To zmarnowany czas. Дарма ти марнуєш на них свій час. Palant. От же ж мерзотник. Gnida jedna. Чортів покидьок. Jeszcze raz przepraszam. Я приношу вибачення. Za kogo on się ma? Та що ти із себе корчиш? Dobrze, do widzenia. Добре, до побачення. Sukinsyn jeden. От мудак! Сучий син… Fatmo. Фатма! Twój posag. Твоє придане. Jak ci się podoba? А ти як вважаєш? Odstaw to. Поклади їх. Weź je. Візьми оце. Zostaw to. Став на землю. Gdzie mam je zabrać? Куди їх нести? Na tyły, na taras. На веранду. Uważaj, żebyś na nic nie wpadła. Диви тільки не вдар ні об що. Ja to wezmę. Давайте я. Poradzę sobie. Нічого, я донесу. Idę wymienić tę szybę. Я поїду міняти скло. Trzeba zrobić coś jeszcze? Ще щось треба? Mam kupić markową, czy jakąś tanią? Мені купляти рідне скло чи яке є? A skąd weźmiesz markową? А де ти візьмеш рідне? Znikąd. Dlatego pytam. Ніде, тому я і питаю. Jedź, Hidayet. Давай, Хідаєт. Mamy gości? У нас гості? Przyszedł nauczyciel Levent. Прийшов Левент, учитель. Czyli pili herbatę? Вони пили чай? Tak, ale teraz chcą kawy. Так, ось попросили ще кави. Dzień dobry. Добрий день! Jak spacer? Як прогулянка? Dobrze. Чудово! Pomóc wam w czymś? Вам щось потрібно? Nie, dziękujemy. Ні, дякую. Jesteście głodni? Ви не голодні? Nie. Dziękujemy. Ні, дякуємо. Niewiele. Та нічого особливого. Proszę, gorący napój dla mojego brata. Гарячий чай для мого брата. Miło z twojej strony. От спасибі! Kto by się mną opiekował, gdyby nie ty? Хто б згадав про мене, якби не ти? Skończyła się limonkowa, więc jest szałwia. Лимон закінчився, я зробила з шавлією. W porządku. Нічого, це добре. Nie przeszkadzaj sobie. Не відривайся. Ja tylko przejrzę kilka czasopism. Я посиджу тут, полистаю журнали. Piszesz do swojej rubryki? Пишеш статтю в свою колонку? Próbuję. Намагаюся. A właśnie, przeczytałam tą z zeszłego tygodnia. Я читала попередню, до речі. Podobała mi się. Мені сподобалось. W sensie którą? Це про яку ти? Urbanistyczna brzydota w Anatolii. "Міська потворність в Анатолії". Głód estetyki, itp. Втрата відчуття естетики і таке інше. Brawo. Браво. Skąd bierzesz co tydzień ciekawe pomysły? Як тобі вдається щотижня піднімати цікаві теми? Naprawdę ci się podobało? А що, тобі справді сподобалось? To dobry tekst. Так, гарна стаття. Nie chodzi o bogactwo czy biedę. Вона не про багатство і бідність. Dawniej też była bieda. Бідність існувала завжди. Jeśli masz tylko trzy oliwki, możesz ułożyć je ładnie na talerzu albo połknąć je na raz prosto z torebki. Навіть якщо у тебе тільки три маслини, ти можеш гарно розкласти їх на блюдечку, а можеш жерти, як свиня, прямо з пакета. Tak, wiem o co ci chodzi. Я розумію. Opowiadałem ci, jak poszliśmy do hodjy? Naszego lokatora? Я не казав тобі, як ми ходили до ходжі, нашого квартиранта? No? Ні. Gdybyś widziała, jak tam jest brudno, jaki panuje tam bałagan. Якби ти тільки бачила, як там брудно, яке там безладдя. Weszliście do środka? Ти заходив усередину? Nie, mówię o ogródku. Ні, я про двір. Zniszczyli go. Вони його просто угробили. Mieszka tam też kobieta, ale po ogródku byś nie poznała. Ти б нізащо не подумала, що там живе жінка. Przede wszystkim on jest sługą bożym. Ти ж божий слуга, врешті-решт! Powinien być wzorem dla swojej społeczności. Nie powinien być schludny i porządny? Ти повинен бути взірцем для інших, насамперед, бути чистим і охайним. Kto to? Хто це? Znam go? Я його знаю? Raczej nie. Ні, навряд. Stary lokator jeszcze z czasów ojca. Старий орендар ще з часів покійного батька. Czasem mijam go na ulicy. Пройдеш мимо - і не помітиш. Zgarbiony, zaniedbany facet. Звичайний голодранець. Czy duchowni nie powinni być wzorem? Невже божі люди не повинні бути зразком для інших? Zwłaszcza na wsi. Особливо в сільській місцевості. Może powinienem o tym napisać za tydzień? Думаю, мені треба написати про це наступного тижня. Na samą myśl o nim się denerwuję. Одна згадка про нього діє мені на нерви. Pewnie, pisz o czym chcesz. Напиши, звичайно, якщо хочеш. Nie lepiej byłoby pisać dla większej gazety zamiast dla lokalnego pisemka, którego nikt nie czyta? Чи не краще б тобі писати у якусь велику газету, ніж у місцеву, яку ніхто не читає? Wtedy przynajmniej byłoby to warte twojego trudu. Це, принаймні, було б варте твоїх зусиль. Ale ja się nie wysilam. Та я, взагалі-то, й не докладаю зусиль. Przecież słyszę, jak cały tydzień stukasz w tę klawiaturę. Але ж ти цілими тижнями стукаєш по клавішам, все пишеш і пишеш. Gdybyś nie przyniósł mi tej gazety, nie wiedziałabym o jej istnieniu. O to mi chodzi. І якби ти мені не приніс цю газету, я б і не знала, що вона існує, ось я про що. Szczerze mówiąc, nie obchodzą mnie wielkie gazety. Ти знаєш, мені начхати на великі газети. Moje królestwo może jest małe, ale przynajmniej rządzę w nim ja. Може, моє королівство і мале, але я в ньому король. Ale kto przeczyta tę gazetę? Так, але хто читатиме цю газету? Kto ją kupi? Хто її купуватиме? Nie zgadzam się z tobą, moja droga Neclo. Не можу погодитися з тобою, дорога Незла. Wprost przeciwnie. Все навпаки. Czasem dostaję listy od czytelników, które są dla mnie dowodem na to, że jestem na właściwej drodze. Інколи я отримую листи від читачів, які свідчать, що я на правильному шляху. A ten mój "trud", jak go nazywasz, wydaje się wtedy uzasadniony. Мої, як ти кажеш, зусилля викупляються сторицею. Na przykład wczoraj… Ось учора… Tak, ale czasem w Internecie nawet straszni dyletanci są wychwalani pod niebiosa. Так, але інколи в інтернеті навіть абсолютно нікчемних авторів звеличують до небес. Każdy ma jakichś fanów. Просто у кожного письменника, яким би він не був, є свої фани. Dlatego nie należy się zbyt sugerować pochwałami. Тому я б не сприймала ці похвали занадто серйозно. Nie powinieneś na nich opierać światopoglądu. Не це повинно бути мірилом твоїх зусиль. Ale pisz dalej. Nie odrywam cię. Все, більше не буду тобі заважати. Poleżę tu sobie. Я просто полежу тут спокійно. Błoto utrudnia dojazd. Дорогу розмило, сюди непросто доїхати. Położyłbyś jakiś żwir. Чому ти не покладеш тут гравій? Turystom tak się podoba, to bardziej naturalne. Туристам так подобається, це природньо. Przecież nie mówię o asfalcie. Я ж не про асфальт, я про гравій. Żwir też jest naturalny. Це теж природньо. Gdyby był żwir, połowa turystów by zrezygnowała. Половина туристів не приїде, якщо тут лежатиме гравій. Mamy w zimie niewielu klientów. А взимку і так дуже мало туристів. Nie opłaca się. Так що класти гравій невигідно. Pewnie, że tu nie przyjeżdżają, skoro jest błocko. Ну звичайно, що ніхто не хоче їхати по цій багнюці. Zresztą nie chcę tu tłumów. А мені тут ніхто і не потрібен. Chcę tylko tych, którzy doceniają przyrodę. Сюди їдуть ті, хто цінує натуральну обстановку. Może się przebiegniemy? Хочеш наввипередки? Dobra. Давай. Gotowy? Готов? Start! Марш! Przytyłeś? Ти не потовстішав? Przytyłeś? Ти набрав вагу? Ja nie. Про що ти, яку вагу? Ale mój brzuch ogłosił niepodległość. Мій живіт проголосив незалежність. Ostrożnie, nie zapuść się. Дивись, не занедбай себе. A co, jeśli się zapuszczę? А якщо я уже занедбав? Pochowałem żonę, zostałem sam. Що мені, я поховав жінку, живу один. To ty powinieneś się martwić. Z taką młodą, piękną żoną. Це тобі треба про це турбуватися, з молодою і гарною жінкою. Ostrożnie, bo ludzie będą pytać, czy Nihal to twoja córka. А то тебе питатимуть, чи Ніхаль тобі не донька. Daj spokój, nie wyglądam tak źle. Та ну. Я ще не такий старий. A ta zagłada włosów na twojej kopule? І шевелюра у тебе вся чорна! To nic takiego, ale… Справа - дурниця, та все ж… Kojarzysz wioskę Garip niedaleko twojego gospodarstwa? Знаєш село Гаріп біля твоєї ферми? Tak, ale nigdy tam nie byłem. Знаю, хоч і не був там ніколи. To nieważne… Неважливо. Napisała do mnie dziewczyna z biura edukacji publicznej. Мені написала дівчина з відділу народної освіти. Zwykle nie obchodzą mnie tego typu sprawy. Ale z jakiegoś powodu się zainteresowałem. Я зазвичай не звертаю уваги на такі листи, але цей мене чомусь зворушив. Może się starzeję. Може, це я просто старію… Chciałem cię zapytać, czy powinienem to potraktować poważnie. Хотів тебе спитати, чи сприймати мені цього листа всерйоз. Czego chce? А що їй треба? Pieniędzy? Якась пожертва? Niewiele, przede wszystkim… Нічого особливого. Головне, що… Wejdź, Fatmo. Заходь, Фатма. Nie jestem pewien, czy jest szczera, czy chodzi jej o coś innego. Я ніяк не зрозумію, пише вона від щирого серця чи хоче надурити. Ty się znasz na ludziach, więc z łatwością to wywnioskujesz z tego listu. Chciałem cię o to zapytać. Ти добре розбираєшся в людях, тому я і вирішив запитати у тебе, що насправді означає цей лист. Gdzie postawić herbatę? Куди поставити чай? Może być na stole. На стіл. Gdzie masz ten list? А де той лист? Na komputerze. На комп'ютері. To czytaj. Прочитай мені його. Dobra, słuchaj. Зараз. Dzięki, Fatmo. Спасибі, Фатма. Nihal lubi akcje charytatywne. Ніхаль у нас спеціаліст з благодійності. Może ją też zawołam? Може, і її запросимо? Jeśli chcesz - pewnie. Запроси, якщо хочеш. Powinniśmy, nie? Покличемо, так? Nie wiem, czy jest wolna. Не знаю, чи вона вільна… Nihal? Ніхаль? Właśnie o czymś rozmawialiśmy z Suavim. У мене тут Суаві, ми дещо обговорюємо. Zastanawiałem się, czy nie chciałabyś wpaść. Чи не могла б ти до нас приєднатися? Potrzebujemy twojej porady. Нам важлива твоя думка. Tak, jesteśmy w moim gabinecie. Так, у кабінеті. Dobrze, kochanie. Добре, чекаємо. Idzie. Вона йде. Jak się pan ma, panie Suavi? Пане Суаві, як поживаєте? Dobrze, a ty? Спасибі, добре, а ви? Też dobrze, dziękuję. Добре, дякую. Dawno się nie widzieliśmy. Я давно вас не бачила. Wszystko u pana w porządku? Як у вас справи? Tak, bez wertepów. Все нормально. Ніяких проблем. Zresztą rzadko opuszczam gospodarstwo. Jakie tam można mieć problemy? Я ж не полишаю свою ферму, звідки там узятися проблемам? A jak twoje projekty? А як ваша діяльність? Jak zwykle. Wszystko po staremu. Як завжди, нічого нового. Zdradź mi swój sekret, jak to jest, że z każdą moją wizytą jesteś młodsza i piękniejsza? Не розкажете, в чому ваш секрет виглядати щоразу молодшою і гарнішою? Bardzo miło z pana strony, dziękuję. Дуже люб'язно з вашого боку, спасибі. Jak pana córka? Як ваша донька? Odwiedza pana? Вона до вас приїжджає? Cóż, wiesz jak to jest… Так, інколи. Od ukończenia szkoły przyjechała raz. A gdy straciliśmy jej mamę właściwie i to się urwało. Один раз приїхала, коли отримала диплом, а другий - на похорон матері. Це і все. Nadal mieszka w Londynie? Вона залишилася в Лондоні? Tak. Так. Jak już mówiłem Suaviemu, dostałem niedawno list. Я казав Суаві, що отримав недавно листа. Od dziewczyny uczącej haftu w małej wiosce. Пише дівчина, яка викладає в селі шиття та рукоділля. W skrócie prosi o pomoc. Вона просить про допомогу. Nie jestem pewien, jak odpowiedzieć, więc chciałem was zapytać o zdanie. Я не знаю, що відповісти, тому хочу запитати у вас обох. Jakiego rodzaju pomocy oczekuje? Яка допомога їй потрібна? Mam tu jej list. Лист переді мною. Mogę go przeczytać? Прочитати? Pewnie. Czytaj. Давай. To czytam. Зараз прочитаю. Zobaczmy… Хвилинку… O, jest. Ось він. "Drogi Panie Aydin, chciałam Panu powiedzieć, że bardzo podziwiam Pana i Pańskie artykuły. Шановний пане Айдін, я хочу, щоб ви знали, що я ваша велика шанувальниця. Zawsze chętnie czytam Pańską rubrykę w naszej lokalnej gazecie 'Głos Stepu', chcąc czerpać z Pańskiego ogromnego doświadczenia i odważnych pomysłów. Я завжди з нетерпінням чекаю виходу вашої щотижневої колонки у газеті "Голос степів", щоб знову і знову вчитися у вашої життєвої мудрості і ваших сміливих ідей. My, nauczycielki technikum dla dziewcząt, jesteśmy dumne, że w naszym mieście mieszka tak wartościowy człowiek." Ми, викладачі жіночого технікуму, пишаємося, що у нашому місті живе такий видатний громадянин. Bla, bla, bla, to możemy pominąć. І т. д., і т. п., ну, це я пропускаю. Tak, kontynuujmy od tego miejsca. Ось… звідси. "Grupa nauczycieli z naszej szkoły chce postawić mały budynek w Garip, jednej z najuboższych wiosek regionu, by uczyć w nim kobiety rzemiosła i pisania. Ми, група вчителів, хочемо побудувати в Гаріпі, найбіднішому селі нашого району, невелику будівлю, школу, щоб навчати жінок різним ремеслам і письменності. Sołtys pomógł nam na tyle, na ile mógł, ale pomimo naszych wysiłków, skończyły nam się środki, a prace nie zostały jeszcze ukończone. Сільський голова допоміг нам, чим зміг. Але, на жаль, наших ресурсів не вистачило для закінчення будівництва. Zgłaszaliśmy się o pomoc do władz miejskich, ale bezskutecznie. Ми зверталися по допомогу в муніципалітет, але нам відмовили. Zostałyśmy same i bezradne pośród tego stepu, jedynie z dobrymi intencjami i nadziejami. Нас покинули безпорадними й самотніми посеред цього степу, зі всіма нашими добрими намірами і надіями. Gdy zniechęcona szukałam jakiegoś rozwiązania nagle przypomniał mi się Pański artykuł "Kwiaty stepowe". І ось, коли ми сиділи, безпорадні, шукаючи рішення, я раптом згадала вашу статтю "Степові квіти". Miałam wrażenie, jakby opisał Pan właśnie nas. Вона була немовби про нас написана. Ponownie przeczytałyśmy z koleżankami ten artykuł ze łzami w oczach. Ми з друзями перечитали її, не ховаючи сліз. Proszę mi wierzyć, nie jest to próba szantażu emocjonalnego. Повірте, я не тисну на жалість. Chcę, by pan wiedział, że nie wstydziłabym się pokłonić się tak dobremu człowiekowi, by błagać go o pomoc dla biednych ludzi z tych suchych stepów na których miałam zaszczyt się urodzić. Я ніколи не вважатиму для себе ганебним вклонитися перед людиною вашого рівня, прохаючи про допомогу знедоленим мешканцям цих посушливих степів, де я мала честь народитися. Krótko mówiąc: ponieważ usłyszałam, że ma Pan kontakty z zamożnymi ludźmi z tego regionu oraz z jego administracją, i wiem, że ma pan dojścia nawet w samym Stambule, chciałam przedstawić Panu naszą sytuację. Я буду стислою. Оскільки ми чули про ваші широкі зв'язки серед заможних людей нашого району і в державних органах, і оскільки ви маєте знайомства навіть у Стамбулі, ми й вирішили розповісти вам про нашу ситуацію. Z góry dziękuję za odpowiedź, jaka by nie była. Ми вдячні вам незалежно від того, якою буде ваша відповідь. Pozdrawiam…" Щиро ваша. No. To tyle. Ось… такий от лист. Wydaje się, że to porządna, inteligentna dziewczyna z dobrymi intencjami. На перший погляд вона дівчина розумна, і наміри має шляхетні. Widać, że idealistka. Śmiała i odważna. Явно з розряду відважних ідеалістів. Chyba zasługuje na wsparcie. На мою думку, вона заслуговує допомоги. Szczerze mówiąc… Nie brzmiało to zbyt… Codziennie dostaję mnóstwo takich listów. Чесно кажучи, на мене це не справило враження. Ok. Зрозумів. Co ci tu nie zabrzmiało? А що саме викликало у тебе сумніви? To chyba przesada, żeby stawiać w tym celu nowy budynek? Будувати новий будинок тільки для цього - неприпустима розкіш. W końcu to malutka wioska. Адже це лиш крихітне село. Zwykle sołtys udostępnia na takie rzeczy jakieś pomieszczenie. Trochę je człowiek odnawia i tyle. Звичайно приміщення для цього виділяє сільський голова, тобі залишається прибрати його і користуватися ним. Dlatego według mnie to przesada. А тут вони щось занадто розмахнулися. Nawet władze miejskie odmówiły im pomocy. Недарма їм відмовив муніципалітет. W decyzjach samorządów trudno znaleźć choć cień logiki. Ну, в рішеннях муніципалітетів можна довго шукати здоровий глузд. Sam nie wiem. Втім, я не знаю… A ty, Suavi? А ти що скажеш, Суаві? Naprawdę nie wiem. Я не знаю, що сказати. Nie moglibyśmy się skrzyknąć z kilkoma miejscowymi krezusami? А може, тобі, мені та ще кільком поважним людям району об'єднатися і допомогти? Drogi Aydinie, czy ja naprawdę wyglądam na krezusa? Айдін, невже я схожий на поважну людину? Obfity mam tylko brzuch, a on jest już niepodległy. Єдине, що в мені поважного - це живіт, та й той мене не слухається. Cóż, muszę powiedzieć, że mnie zaskoczyłaś, Nihal. Мушу визнати, ти мене здивувала, Ніхаль. Dlaczego? Чим же? Ze względu na ciebie od lat prowadzimy ten hotel jak instytucję charytatywną. Завдяки тобі цей готель роками більше нагадував благодійну організацію. Co próbujesz powiedzieć? Що ти хочеш сказати? Nie rozumiem, dlaczego chroniczna filantropka, która pomogła prawie każdej szkole w okolicy tak stanowczo się sprzeciwia temu pomysłowi. Коли професійний філантроп, що допомагав майже усім школам в районі, чинить такий рішучий опір, це перевищує моє розуміння. Co tu jest do rozumienia? А що тут незрозумілого? To kwestia priorytetów. Я не вважаю це важливим. Wiele szkół ma przeciekające dachy i zbutwiałe okna. Є багато початкових шкіл, де протікає дах і дме з вікон. Małe dzieci muszą uczyć się w rękawiczkach. Малі діти сидять в рукавицях. To chyba logiczne, że najpierw pomaga się im? Мабуть, треба було б спершу ці проблеми вирішити? Zbieramy na to datki od dawna. Ale nigdy się jakoś tym nie interesowałeś. Ми вже досить довго збираємо на це пожертви, але це тебе ніколи не цікавило. Więc nie rozumiem tej nagłej szczodrości. Тож я не розумію, чому це ти раптом подався у благодійники. Zresztą spodziewam się gości, muszę już iść. А взагалі я чекаю гостей. Я мушу іти. Panie Suavi, może pan zajrzeć do mnie na chwilę przed wyjściem? Пане Суаві, зайдете до мене на хвилинку перед тим, як піти? Oczywiście, zajrzę. Так, зайду. W takim razie nie żegnam się. Тоді я не прощаюся. Do zobaczenia. Чекатиму. Cała ta bieda jest jak klęska żywiołowa. Бідність та інші негаразди - це як стихійне лихо. W pewnym sensie to wola Boga. Певною мірою це божа воля. Nie można opierać się przeznaczeniu. Ти не можеш опиратися долі. Ale Bóg dał nam też intelekt, by z nimi walczyć. Але ж бог дав нам розум, щоб долати це. To prawda. Це так. To prawda, ale… są ludzie specjalnie stworzeni do takich rzeczy. Це так, але є люди, які краще підходять на цю роль. I to im należy zostawić to dzieło. Нехай цим займаються саме вони. Jesteś twórczym człowiekiem, artystą. Ти творча людина, ти актор. Po co kłopoczesz się takimi sprawami? Навіщо тобі цим займатися? Trzymaj się swojej pracy. У тебе і своєї роботи вистачає. Panie Aydin, przyszedł Hamdi. Пане Айдін, Хамді прийшов. Jaki znowu? Хто такий Хамді? Hodja Hamdi, imam. Ходжа Хамді, імам. Dobrze, ja i tak wychodziłem. Добре, мені вже пора йти. Zostań jeszcze. Та побудь ще трохи. Mam dużo pracy. О ні, у мене багато роботи. Mnóstwo roboty na gospodarstwie. Ферма не дає довго відпочивати. Wyprowadzę Suaviego. Wprowadź tu hodję Hamdiego. Я проведу Суаві, а ти запроси ходжу Хамді до хати. Witam, hodjo Hamdi. Як поживаєте, ходжа Хамді? Dziękuję, panie Aydin. Дякую, пан Айдін. Trzeba było nie zdejmować butów, podłoga nie jest najczystsza. Не треба було знімати черевики. Тут не зовсім чисто. Ubłociły mi się, więc lepiej, że zdjąłem. Нічого, пане Айдін, так краще. Мої черевики дуже брудні. W takim razie może dać panu kapcie? Тоді хоч капці надіньте. Nie, nie trzeba. Та ні, дякую. Podłoga jest tu bardzo zimna. Тут дуже холодна підлога. Fatmo, przynieś tu kapcie. Фатма, занеси пару тапочок. I herbatę i ciasteczka. І чай з печивом. Proszę siadać. Прошу вас, сідайте. Słucham pana. Я вас слухаю, ходжа Хамді. Szczerze mówiąc nie wiem, od czego zacząć. Чесно кажучи, я не знаю, з чого почати. Gdy przyszedł pan do nas, byłem trochę… Коли ви недавно заїжджали до нас, ми дещо… Jeśli nie ma pan nic przeciwko, otworzę okno. Тут важке повітря. Я відчиню вікно, якщо ви не проти. Tak? Отже? Szczerze mówiąc nie wiem, jak to ująć. Не знаю, як це висловити… To było dla nas upokarzające. Przepraszam, ale… Нам було дуже незручно, я прошу пробачення. Oczywiście nie mieliśmy złych zamiarów. Ми зовсім не хотіли сваритися. Dzieciak popełnił błąd, bo był zły z powodu tego, co się stało. Хлопець зробив помилку, бо він був дуже засмучений тим, що відбулося. Ale to w końcu tylko dziecko. Але він же лише дитина. A spytał go pan, dlaczego to zrobił? А ви питали його, чому він це зробив? W końcu ten incydent mógł mieć poważne konsekwencje. Адже ця пригода могла мати досить серйозні наслідки. Tak, oczywiście że go pytałem. Звичайно, я питав його. I co powiedział? І що він сказав? Cóż, panie Aydin… Był zły z powodu tego windykatora, więc zrobił głupstwo. Розумієте, пане Айдін, хлопець був сильно вражений візитом колекторів, тому він і зробив такий дурний вчинок. Zwłaszcza, że widział, jak biją jego ojca. Особливо після того, як він бачив, як б'ють його батька. Biją? Його побили? Gdy przyszedł windykator, Коли прийшли колектори, Ismail próbował go oczywiście powstrzymać. Była tam też policja. Więc sprawy wymknęły się spod kontroli. Ісмаїл, звичайно, став їм перешкоджати, але вони були з поліцією, і ситуація вийшла з-під контролю. I zapłacił za to nasz samochód? То наша машина за це заплатила? Można tak powiedzieć. Десь так, пане Айдін. Przepraszam, panie Aydin. Я прошу вибачення. Ale teraz chłopakowi jest naprawdę przykro. Але зараз хлопець сильно шкодує про свій вчинок. Chce przyjść tu, ucałować pana w dłoń i prosić o wybaczenie. Він хоче прийти і поцілувати вам руку, щоб ви його пробачили. Nie ma potrzeby. О, ні, цього не треба. Naprawdę tego żałuje. Він справді дуже жалкує, що так зробив. Ale, jak mówiłem, my zawsze spłacamy długi. Я казав вам, що ми завжди віддаємо наші борги. Zresztą mam chwilowo trochę pieniędzy, więc przyszedłem zapłacić za tę szybę. Я сьогодні взяв з собою гроші і прийшов, щоб заплатити за розбите вікно. Ile kosztowała? Скільки воно коштує? To nieważne. Proszę to załatwić z Hidayetem. Ja nie za bardzo się orientuję. Та не треба нічого, але якщо вже так, то поговоріть про це краще з Хідаєтом, я в цьому не розбираюся. Chyba jakieś 70 lirów. Я думаю, щось біля 70 лір. Najlepiej, jeśli porozmawia pan z Hidayetem. Але точно знає лише Хідаєт. 70 lirów? 70 лір? 70 lirów za jedną szybę? Цілих 70 лір за одне вікно? I to nie markową. Та й то це не рідне скло. Gdybyśmy kupili markową… Рідне б коштувало… Hidayet pokaże panu paragon. Хідаєт покаже вам чек. Cóż… Nie jestem pewien, czy mam tyle przy sobie. Ну… у мене, здається, немає стільки з собою. Spytam Hidayeta, ile kosztowała. Чекайте, я запитаю в Хідаєта точну суму. To nic takiego. Це почекало б. Nie ma pośpiechu. Невже це так терміново? W końcu to tylko szyba. Зрештою, це ж лише скло. Tak pan myśli? Справді? W takim razie nie ma co płacić w ratach. Zapłacę wszystko za jednym razem. Żeby nie robić zamieszania. Тоді мені дійсно зручніше було б віддати вам увесь існуючий борг відразу, ніж платити частинами. Halo? Алло. Chciałem tylko zapytać, ile kosztowała ta szyba. Нічого, я просто хотів запитати, скільки коштувало скло. Pamiętam, że mówiłeś o 70 lirach. Здається, ти казав про 70 лір. Naprawdę? Точно? To się pomyliłem. Значить, я недочув. Nieważne. Та ні, все в порядку. Nie ma sprawy. Давай. Myliłem się. Я помилився. Nie 70, tylko 170. Не 70, а 170. 170 lirów? 170 лір? Ale jak to? Як це може бути? Tyle kosztowała. Воно стільки коштує. Hidayet pokaże panu paragon. Хідаєт може показати вам чек. Chociaż zapomniałem go zapytać, czy go wziął. Правда, я забув спитати, чи взяв він чек. To dziwne. Не розумію… Przecież to tylko szyba. Це ж просто скло. Bardzo dziwne. Справді дивно. Na pewno zaszła jakaś pomyłka. Мені здається, тут якась помилка. Co to jest? А це що? Nie ma męskich kapci? Невже нема чоловічих? Nie, nie używamy ich w hotelu. Ні, в готелі взагалі ніяких нема. Fatma miała w domu tylko takie. Фатма принесла оці з дому. To nic, mogą być te. Не турбуйтеся, ці підійдуть. Byle stopy nie marzły. Ноги ж не на підлозі. Gdzie mam postawić herbatę? Куди поставити чай? Tutaj. Przesunę to. А ось сюди. Hodjo Hamdi, proszę tutaj. Прошу вас, ходжа Хамді. Proszę posłuchać. Послухайте, Хамді. Mam w mieście kilka domów i sklepów. У мене в містечку є кілька будинків і магазинів. Właściwie to nie są wyłącznie moje… Należą też do mojej siostry Necli. Власне, вони належать не тільки мені, а й моїй сестрі Незлі. Gdybym zajmował się nimi osobiście nie miałbym czasu na pracę nad moją książką i artykułami. Якби я сам займався всім цим, у мене б не було часу працювати над моєю книгою і статтями. Rozumie pan? Ви згодні? Dlatego to Hidayet i prawnicy zajmują się czynszami i sprawami sądowymi. Тому всі справи, що стосуються оплати за оренду, я поклав на Хідаєта з юристами. Często nie wiem nawet, co konkretnie robią. Я часто навіть не знаю, що вони там роблять. A jeśli mi mówią, to zdarza mi się zapomnieć. А коли мені доповідають, я швидко забуваю. Niedawno pański młodszy lub starszy brat… Того дня ваш молодший брат… чи старший? Starszy. Старший. Powiedział kilka niestosownych rzeczy. …дещо наговорив зайвого. Ale nalegam, żeby nie wspominał pan o windykatorach. Nie wiedziałem nawet, że jesteście moimi lokatorami. Але, я повторюю, я не знав не те що про колекторів, а й навіть про те, що ви мої орендарі. Gdy ktoś nie płaci czynszu, prawnicy uruchamiają tę procedurę automatycznie. Коли орендна плата не надходить, юристи роблять це автоматично. Rozumie pan? Ви розумієте? Oczywiście, panie Aydin. Trzeba robić takie rzeczy. Звичайно, пане Айдін, так і повинно бути. Wykazał się pan dużą cierpliwością. Ви й так довго були поблажливими до нас. Ale Ismail niedawno wyszedł z więzienia i jeszcze nie do końca stanął na nogi. Просто зараз Ісмаїл тільки-но вийшов з тюрми і ще не влаштував своє життя як слід. Nikt nie chce dać mu pracy. Його ніде не беруть на роботу. Nie rozumiem, dlaczego, ale nie chcą. Не знаю чому, але не беруть. Dlatego potrzebujemy trochę czasu, by się pozbierać. Тому зараз нам просто потрібен деякий час, щоб знову стати на ноги. Więc gdyby mógł pan interweniować i powstrzymać tę eksmisję… Zorganizujemy pieniądze jak tylko to będzie możliwe. Якби лишень ви, пане Айдін, змогли вступитися за нас і зупинити наше виселення, ми б розрахувалися, як тільки змогли б. Naprawdę nie chcemy stracić domu. Ми б так не хотіли втрачати цей дім! Spędziłem w nim całe dzieciństwo. Я провів у ньому все своє дитинство. Więc gdyby mógł pan dać nam jeszcze trochę czasu… Якби ви тільки змогли дати нам відстрочку… Co mam na to powiedzieć? Але що я можу тут зробити? Rozumiem waszą sytuację, ale… Musi pan porozmawiać o tym z Hidayetem. Я розумію вашу ситуацію, але вирішувати цю проблему вам треба з Хідаєтом. Ja nic o tym nie wiem. Я тут взагалі не в курсі. Rozmawiał pan z nim? Ви говорили з Хідаєтом? Nie. Ні. Proszę porozmawiać z Hidayetem. Так поговоріть. Przecież… Jest Hidayet i prawnicy. Тобто, з Хідаєтом і з юристами. Nie musi pan przychodzić z tym do mnie. А до мене приходити не треба. Oni lepiej się na tym znają. Вони володіють ситуацією, не я. Proszę więcej do mnie nie przychodzić. Nie chcę pana wprowadzić w błąd. Вам не треба більше приходити до мене, бо я можу невірно вас зорієнтувати. W kraju, w którym 99% populacji stanowią muzułmanie, czy ludzie nie zasłużyli na duchownych obytych, porządnych, wzbudzających zaufanie? У нашій країні 99% населення - мусульмани. Невже ми не заслуговуємо, щоб божі слуги у нас були чистими і охайними, щоб їх присутність надихала людей? Cotygodniowe kazanie przygotowane przez naszych imamów na podstawie ich studiów wysłuchane zostałoby z przyjemnością i podziwem i wzbogaciło ludzi. Тоді й проповіді, які щотижня читають нам в мечетях імами, сприймалися б людьми з задоволенням і захопленням і сприяли б піднесенню духа. Islam jest religią cywilizacji i kultury wysokiej. Адже іслам - це релігія розвитку і високої культури. Nie za ostro? Не занадто суворо? Nie będzie z tego nieporozumień? Нічого такого, що було б незрозумілим? Nie mówisz niczego o samej religii. Але ти нічого не сказав власне про релігію. Mówisz o praktykach tych, którzy ją głoszą. Ти пишеш лише про звички працівників релігії. I dodaję, że islam to religia kultury wysokiej. Чому, я ж написав, що іслам - релігія високої культури. Oczywiście. Написав. Ja akurat nie szaleję za tymi rzeczami. Взагалі-то мене ця тема не цікавить. Ale ująłem sprawę delikatnie. До того ж, вона досить делікатна. Ten facet tak bardzo mnie wkurza, że słowa same ze mnie płynęły. Але, розумієш, він мене настільки дістав, що я не міг цього не написати. Czyli udało mu się zostać bohaterem artykułu. To jego niepoukładanie, chytrość, mglistość… І йому пощастило стати героєм статті, такому обшарпаному, лукавому і слизькому типу. Nie oddałem tylu różnych niuansów. Я впустив чимало деталей. Widziałaś tę sztukę? Ти бачила ту виставу? Przepraszam, jaką sztukę? Вибач, яку виставу? Tę, w której grałem imama. Ту, де я грав імама. "Ranne ptaki". "Поранені птахи". Nie pamiętam. Не пригадую. Wybiega w pierwszej scenie i pędzi do toalety. Він там вибігає у першій дії, шукаючи туалет. Musieli ją wystawiać, gdy byłam za granicą. Я, мабуть, була тоді за кордоном. Wbiega i krzyczy: "Gdzie jest ubikacja?" Вибігає і тріщить без упину: "Де туалет? To była komedia? Це була комедія? Najpierw… І перше… Nie pamiętam. Не бачила. Chcę cię o coś zapytać. Хочу в тебе дещо спитати. Nieopieranie się złu… Co to dla ciebie znaczy? Неспротив злу - що це для тебе означає? Nieopieranie się złu. Я кажу, неспротив злу. Co to według ciebie znaczy? Що це таке, по-твоєму? Nieopieranie się złu? Неспротив злу? Jak to rozumiesz? Як ти це розумієш? Pewnego razu napadają na ciebie złodzieje, a ty się nie opierasz. Це коли на тебе напали злодії, а ти не чиниш опору. Może o to chodzi. Це якраз воно. Nie chcę przykładu. Ні, не треба прикладів. Podaj mi logiczną definicję. Дай логічне визначення. Zastanawiam się, czy jest w tym jakaś logika. Сумніваюсь, що в цьому є якась логіка. Logiczna definicja nieopierania się złu. Логічне визначення могло б звучати так: Nieopieranie się złu to… pozostawanie obojętnym w obliczu wydarzeń określanych jako złe przez dany system etyczny. Не опиратися злу - це залишатися байдужим до дій, що визначені як зло у даному культурному середовищі. Może być? Так підійде? Przykładowo, gdybyśmy uczynili koncepcję nieopierania się złu podstawą naszego zachowania, jakie wiedlibyśmy życie? От наприклад, якби ідея не опиратися злу була основою нашої поведінки, як би виглядало наше життя? Jakie by było to życie? Як би воно виглядало? Wszędzie panowałby chaos. Усюди б панував хаос. I co by zostało? І що б залишилося, окрім цього? Kaleki i domy wariatów. Мабуть, одні каліки й божевільні. Skąd mam wiedzieć? Звідки мені знати? Może masz rację. Може, ти й правий. Ale ja nie potrafiłabym tak się wykpić jak ty. А я б не шукала простих відповідей, як ти. Jak to wykpić? Яких простих відповідей? Może powinieneś się nad tym zastanowić. Trochę za szybko się wypowiedziałeś. Спершу варто було б подумати, а не рушати з місця в кар'єр. Wcale nie. Я й не рушав. To proste. Ktoś czyni zło, a ty się nie opierasz. I tyle. Це ж просто: хтось чинить зло, ти не опираєшся, і все. Czego tu jeszcze szukać? Про що тут думати? Nadal uważam, że mamimy się walcząc ze złem. Мені давно здається, що коли ми боремося зі злом, ми дуримо самі себе. Nie chcemy widzieć każdego jego aspektu, więc część ukrywamy. Ми ховаємося від тих сторін проблеми, які не хочемо розглядати. Na przykład co? Справді? Fatmo, ten miód zamarzł. Фатма, цей мед замерз. Masz inny? Іншого нема? Sprawdzę. Я подивлюсь. Jeśli nie, włóż go do ciepłej wody. Якщо нема, постав цей в гарячу воду. Zamiast zmagać się ze złem, może lepiej zrobić coś przeciwnego? Ми боремося проти зла, але чому б не робити навпаки? Powiedzmy, że nie chcesz, by skradziono obraz. Наприклад, ти не хочеш, щоб у тебе вкрали картину. Może lepiej oddać go złodziejowi. А якщо просто подарувати її злодію? Może to jest lepsze rozwiązanie. Можливо, це було б краще. Powiedzmy, że chcę wyjść za dziedziczkę, bo jej ojciec jest bogaty. Наприклад, я хочу одружитися з багатою спадкоємицею задля її грошей. By pokrzyżować moje plany powinna rzucić mi się w ramiona. То щоб зламати мій підступний план, вона сама повинна віддатися мені? Ale może wtedy złoczyńca poczuje wstyd i wyrzuty sumienia i przyzna się do winy. Злодій почав би відчувати сором і докори сумління, і визнав би свою провину. Nie powinniśmy na to pozwolić? Хіба не варто спробувати? Co za niedorzeczny pomysł! Ну й дурниці ж ти несеш! Mamy zezwalać na morderstwa, bo część morderców może poczuć wyrzuty sumienia? Може, дозволити масові вбивства, щоб дехто з убивць пожалкував про свої дії? Nawet w telenowelach nie ma takich bzdur. Навіть в мильних операх до такого не додумалися. Nie obchodzi mnie twoje zdanie. Це твоя думка, і мене вона не стосується. Ja mam swoje rozwiązanie. Я свій вибір зробила. Nie widzę powodu, by opierać się złu wymierzonemu we mnie osobiście. Я не бачу причин опиратися злу, яке робиться особисто мені. Ktoś chce mnie zabić? Хтось хоче убити мене? Proszę bardzo. Прошу пана! Bo broniąc się nie uczyniłabym mordercy lepszym człowiekiem. Якби я захищалася, це б жодним чином не перевиховало вбивцю. Ale za to broniąc się mogłabyś nie zginąć. Самозахист дозволить тобі залишитися в живих. Więc chyba warto? Здається, це цінніше? Wierz mi, nie warto. Повір, що ні. Zostawmy to. Давай припинимо. I tak już jestem przygnębiony. Ця тема наганяє на мене смуток. A ty jak myślisz, Nihal? А ти що скажеш, Ніхаль? Szczerze mówiąc nie do końca to rozumiem. Я, чесно кажучи, не зовсім в темі. Skąd ta potrzeba? Чому це питання взагалі постало? Dlaczego tak uważasz? Навіщо це тобі треба? To nie potrzeba tylko koncepcja. Мені - не треба, це просто ідея. Chce pomóc w wyplenieniu zła. Вона хоче викорінити зло. Czekaj… w ten sposób chcesz położyć kres złu na świecie? Czy szukasz w ten sposób pokoju? Чекай… Ти хочеш в такий спосіб очистити світ від зла чи просто примиритися з ним? Chce ułatwić wredniachom czynienie zła. Вона хоче полегшити життя тим, хто чинить зло. Po prostu uważam, że powinniśmy dać złoczyńcom szansę pożałowania swoich czynów. Я просто за те, щоб дати їм шанс розкаятися в своїх діях. Dać złym ludziom szansę, super! Шанс для злодіїв, чудово! Udajesz, że nie rozumiesz. Ти вдаєш, що не зрозумів? Ja to rozumiem w ten sposób, kochanie. Ні, люба, саме так я це і розумію! Jak ci się udało tak to zrozumieć, kochanie? Як саме? Mówi, że jeśli pomożesz człowiekowi zrobić coś złego, to będzie tego żałował. Вона каже, що злодії розкаються, якщо допомогти їм красти? Ja tak to zrozumiałem. А я розумію саме так. Jak mogłeś tak to zrozumieć? Чому це ти так подумав? To jak ty to rozumiesz? Ну а як бачиш це ти? To, co mówi, jest bardzo proste. Її ідея цілком зрозуміла. Jeśli ktoś robi mi krzywdę, jakiś złodziej, czy ktoś… Nie opieram się, i w ten sposób poruszam jego sumienie… Якщо, наприклад, злодій або хтось інший робить мені якесь зло, я не опираюся цьому злу і в такий спосіб пробуджую в ньому совість. Co w was dziś wstąpiło? Та що це з вами обома сталося сьогодні? Co to za gadanie o pomaganiu w złych uczynkach? Чого це ви так рветеся допомагати злодіям? Kto to powiedział? Хто казав таке? Tak planujesz położyć kres złu? Це так ви плануєте покінчити зі злом? Teraz po prostu nas prowokujesz. Ти просто хочеш нас розізлити. Mówię tylko, jak to zrozumiałem. Ні, я пояснюю свою думку. Mylę się? Чи не можна? Łatwo to zrozumieć. Це ж простіше простого. Ona mówi, że jeśli ktoś robi nam coś złego, jeśli się nie oprzemy, złoczyńca może poczuć skruchę i przestać. Вона каже, що коли хтось робить нам зло, а ми не чинимо опору, то злодій може відчути провину і відступити. To w ogóle możliwe? А так буває? Nie w tym rzecz. Розмова ж не про це. Mówię tylko, że można by spróbować. Я лиш кажу, що варто спробувати. Czyli żydzi powinni się sami deportować. Żeby Hitler się nie zmęczył. Тобто, євреї повинні були самі себе репресувати, щоб полегшити задачу Гітлеру? I powiedziałby wtedy: "Dobra, to nie ma co ich zagazowywać"? А він би сказав: "Не будемо їх труїти, вони вже самі"? Żartujesz? Ти смієшся? Nie, tak to zrozumiałem. Ні. Це те, що я зрозумів. Pomóc złoczyńcom w czynieniu zła, żeby przestali. Допоможіть злочинцям чинити зло, щоб вони більше не чинили зла. W życiu nie słyszałem takich bzdur! В житті не чув більшої нісенітниці. Albo ja źle to rozumiem, albo ty się niejasno wyrażasz. Або я чогось не розумію, або ти не можеш зрозуміло висловитися. Panie Aydin, znowu tu przyszli. Пане Айдін, вони знову прийшли. Hamdi. Хамді. Jaki Hamdi? Котрий? Hodja Hamdi? Ходжа Хамді? Jest tutaj? Він тут? Tak, na piętrze. Так, він вже піднявся. Przecież dopiero co był. Він вже ж приходив, що йому треба? Nie wiem, nie chce powiedzieć. Не знаю, мені він не каже. Zachowuje się bardzo tajemniczo. Щось приховує. Nie on, nie teraz. Чорт, тільки не він і не зараз. Powiedziałeś mu, że jestem w domu? Ти сказав йому, що я тут? Oczywiście, że nie. Звичайно, ні. Powiedziałem, że sprawdzę. Я сказав, що подивлюся. Jeśli chce coś zostawić, weź to od niego. Якщо він щось приніс, то візьми це. Wczoraj też był. Niczego nie zostawił. Він і учора приходив, але нічого не приносив. Wczoraj też? Учора теж приходив? Czemu mi nie powiedziałeś? А чому ж ти мені не сказав? Rozmawialiśmy o tym. Był pan w łóżku. Я казав вам, ви якраз були в ліжку. Kazał pan powiedzieć, że pana nie ma. Ви наказали мені передати, що вас нема. Przyszedł też chłopiec. І хлопець із ним прийшов. Ten od szyby. Той, хто розбив вікно. Był tu też wczoraj. Він і вчора тут був. Zaczynam wietrzyć kłopoty. Нічим хорошим це не пахне. Porozmawiaj z nimi. Поговори з ними. W końcu się pofatygowali. Вони здалеку пішки прийшли. Co w tym takiego strasznego? Чи ти боїшся? Nie o to chodzi, kochanie. Та ну, чого мені боятися. On jest taki jękliwy i irytujący, nie potrafi wykrztusić zdania. Просто він дістав мене своїм ниттям і незакінченими фразами. Ale przyszli. Але ж вони вже тут. Nie możemy ich odesłać z kwitkiem. Не розвертати ж їх знов. Dobrze. Добре. Wpuść ich. Поклич їх. Zobaczę, o co mu chodzi. Подивимося, що він ще хоче. Zrobię to po twojemu i zobaczę, czy dobrze zrozumiałem. Idzie Hamdi. Zgodzę się na wszystko, o co poprosi. Я зараз діятиму по-твоєму: погоджусь на все, що він хоче. Подивимось, як тебе зрозумів. Ale on nie zrobił ci nic złego. Але він не зробив тобі ніякого зла. Może zrobi. Може, зараз і зробить. Jeszcze nie wiemy, po co tu jest. Ale nie będę się opierał. Dobre, czy złe - zaraz się okaże. Ми не знаємо, з чим він прийшов, з добром чи зі злом. Myślisz, że ma w kieszeni nóż? Може, у нього ніж у кишені. Kto wie? Подивимося. Wejdź, hodjo Hamdi. Заходьте, ходжа Хамді! Witaj. Ласкаво просимо. Przepraszam, że przeszkadzam podczas śniadania. Вибачте мені, що турбую вас в такий час. Wcale pan nie przeszkadza. О ні, ви зовсім нас не турбуєте. Może ma pan ochotę coś zjeść? Ви поснідаєте з нами? Dziękuję pani, nie jesteśmy głodni. Дякую, пані, ми не голодні. Proszę siadać. Сідайте, будь ласка. Fatmo, herbaty dla naszych gości. Фатма, принеси гостям чай. I ciasteczka dla chłopca. І печива для хлопця. Dolina jest błotnista. У долині розвезло дорогу. Przepraszam, cali jesteśmy ubłoceni. Вибачте, наше взуття дуже брудне. Po co byliście w dolinie? Ви були у долині? Którędy tu szliście? Якою дорогою ви ішли? Na skróty. Короткою. Widziałem tam w oddali dwóch ludzi. Я бачив з вікна дві фігури. To byliście wy? То були ви? Pewnie tak. Мабуть, ми. Naprawdę? Точно ви. Przeszliście tu aż z miasta? І ви йшли пішки аж з містечка? Tak. Так, ішли. To daleka droga. Це досить далеко. Tak, daleka. Так, справді. Poprzednio też szliście na piechotę? Останнього разу ви теж ішли пішки? W sensie wczoraj? Учора, тобто. Ojej. О господи. Dlaczego pan nic nie mówił? Чому ж ви не сказали? Hidayet mógł pana odwieźć z powrotem. Хідаєт відвіз би вас додому. Teraz mi głupio. Мені так незручно перед вами. Nie musi pan przepraszać. Нічого страшного, не вибачайтесь! To dla nas jak gimnastyka. Для нас це просто прогулянка. Aydin, poproś ich, żeby usiedli… Айдін, посади ж їх. Fatmo, przynieś mi herbatę tam. Фатма, принеси чай туди. Nie macie nawet motoroweru? У вас і мопеда немає? Sprawię go sobie, jak nasza sytuacja się trochę poprawi. Куплю, як тільки розживемося. Byłoby wspaniale. Це було б непогано. Jeśli Bóg da. Дай то бог. Na szczęście dom jest niedaleko meczetu. На щастя, мечеть стоїть поруч із домом. Inaczej pięć kursów dziennie sprawiłoby mi kłopot. Інакше було б непросто ходити туди й назад 5 разів на день. Dzięki Bogu. Бережи вас бог. To pański syn? Це ваш син? Jest do pana podobny. Він схожий на вас. Nie. To mój siostrzeniec. Ні, це мій племінник. Syn mojego brata. Син мого брата. Ja nie mam dzieci. У мене немає дітей. Ledwie wiążę koniec z końcem, więc nie miałem jak się ożenić. Я не можу одружитися, бо ледь зводжу кінці з кінцями. Widać tak było mi pisane. Така вже моя доля. Jeszcze się pan ożeni. Nadal jest pan młody. У вас все ще попереду, ви ж іще молодий. Ale Ilyas jest dla mnie jak syn. Зате Ільяс мені як син. W której klasie jesteś, Ilyasie? В якому ти класі, Ільяс? Odpowiedz, synu. W której? Скажи, сину, в якому ти класі? W piątej. У п'ятому. Panie Aydin… Jadę do warsztatu. Пане Айдін, я поїду в промислову зону. Naprawić drzwi samochodu. Треба починити двері в машині. To takie naglące? Це так терміново? Nie. Ні. Ale do tego silnik wydaje dziwne odgłosy. Але й двигун підозріло шумить. Jakie odgłosy? Як шумить? Takie "ziii". А так: "ззззз"… Możliwe, że to cylindry. Щось із циліндрами. Dobrze, jedź. Добре, давай. Panie Aydin, jak już mówiłem, po tym wypadku chłopakowi było bardzo przykro. Пане Айдін, як я вже казав, після того випадку хлопець відчуває страшенну провину. Którym wypadku? Ви про що? Po tym, jak rzucił kamieniem. Про камінь, який він кинув. To już dawne dzieje. Ой, забудьте. Це в минулому. Ale biedak naprawdę ma wyrzuty sumienia, od tamtego czasu ciągle chodzi zmartwiony. Але, розумієте, він ще ніколи не був у такому сильному розпачі. Panie Aydin, przeprosić nie jest łatwo. Пане Айдін, вибачатися - це не просто. A pokuta jest kwestią dojrzałości. Здатність шкодувати про вчинки - ознака зрілості. Ale póki pozostaje uraz, człowiek nie zazna spokoju. З іншої сторони, поки залишається образа, неможливо знайти спокій. Nasz prorok rzekł: "Skrucha jest pokutą." Наш Пророк сказав, що шкодування - це каяття. Jeśli człowiek przekona cię, że naprawdę jest mu żal, nie masz wyboru - musisz mu wybaczyć. Tak to wygląda. Коли хтось переконує нас, як він шкодує про свій вчинок, у нас не залишається іншого вибору, як тільки пробачити його. A nasz Ilyas jest bystrym chłopcem o złotym sercu i pomimo młodego wieku posłuchał mnie. Przemyślał to i zgodził się ze mną. Наш Ільяс - хлопчик розумний і має добре серце. Незважаючи на свій юний вік, він дослухався до мене, подумав і погодився. Dlatego chciał dziś tu przyjść, by ucałować pańską dłoń. Тому він захотів сьогодні прийти і поцілувати вашу руку. Powiedziałem mu: "Tak należałoby zrobić, chłopcze. Zobaczysz - okażesz skruchę i pan Aydin na pewno ci wybaczy." Я сказав йому, що схвалюю його рішення. "Коли ти покажеш, що жалкуєш про свій вчинок, пан Айдін пробачить тебе" - так я йому сказав. To naprawdę zbędne. Ні, цього не треба. Nie ma co. В цьому немає жодної необхідності. Wręcz przeciwnie. Це якраз і є необхідним. W innym wypadku ujdzie mu to na sucho. Інакше він залишиться з тим, що він зробив. A w tym tkwi największe niebezpieczeństwo. А це гірше за все. Ilyas? Ільяс! Prawda, mój drogi? Чи не так, синку? Nie lubię, jak całują mnie w dłoń. Я не люблю, коли мені цілують руку. Mój ojciec też się na to nie godził. Батько нам ніколи цього не дозволяв. Musieliśmy to robić niemal przemocą, prawda Neclo? Ми боролися за право поцілувати йому руку. Пам'ятаєш, Незла? Nie. Inaczej nie zazna spokoju. Ні, так він не знайде спокою. Prawda, mały? Правда, любий? No już, synu, ucałuj dłoń pana Aydina. Давай, синку, підійди і поцілуй пану Айдіну руку. Ilyas? Ільяс? Nie ustalaliśmy, że zrobimy to nie mówiąc twojemu ojcu? Хіба ми не вирішили зробити це і не розказувати татку? Nie rób mi wstydu przy wszystkich. Не змушуй мене червоніти перед усіма. No dalej, synu, ucałuj dłoń pana Aydina. Давай, синку. Поцілуй руку панові Айдіну. No dobrze. Ну добре, ось. Dalej, Ilyas. Давай, Ільяс. Pan Aydin czeka. Пан Айдін чекає. Nie ciągnij, zostaw luz. Не тягни, відпусти. Teraz ciągnij. А тепер тягни. Niech trochę odpocznie. Дай йому перепочити. Nie zbliżaj się za bardzo. Близько не підходь. Wasabi. Васабі. O Boże. Aż łzy zaczynają lecieć, co? Гострий, аж сльози на очах, правда? W Japonii też ostre jest piękne. В Японії ми теж любимо гостре. Nie jecie tego w Japonii? Але такого в Японії немає. Gdy byłem mały nie smakowało mi. В дитинстві мені таке не подобалося. Ale teraz uwielbiam wasabi. А зараз я люблю васабі. Ale zimno. Щось холодно стало. Zmarzłam na kość. Я промерзла до кісток. Niewiele. Нічого особливого. Gdzie jest Aydin? А де Айдін? Pewnie pojechał do miasta. Збирався у місто. Nie ma go w jego pokoju? Його немає в кімнаті? Nie ma. Ні, немає. Zaparzę więcej kawy. Я зроблю ще кави. Chcesz? Хочеш? Pytałam, czy chcesz kawy. Кажу, зробити ще кави? Tak, poproszę. Так, давай. Nie wiem, co zrobić z tą nową służącą, Nihal. Ніхаль, що нам робити з новою покоївкою? Wkłada moje ukochane filiżanki do zmywarki. Już dwie się zbiły. Вона поклала двоє моїх улюблених окулярів в посудомийку, і вони зламалися. Wiem, powiedziała mi. Вона казала мені. Przecież widać, że są zbyt delikatne na zmywarkę. Zbiły się. Це ж очевидно, що окуляри не можна класти в посудомийну машину. Myślę, czy by nie potrącić jej tego z pensji, żeby się nauczyła. Я думаю вирахувати це з її зарплати. Щоб провчити. To chyba przesada. Та ну, облиш. Daj spokój. Це зайве. Nie przesadzam. Ні, я серйозно! Są rzeczy, które człowiek kocha i ceni. Зрештою, є речі, які нам дорогі. Kupiłam je w Stambule. Nigdzie ich już nie dostanę. Я купила їх у Стамбулі, і таких вже більше не знайдеш. Wiem, ale to tylko filiżanki. Так, але ж це всього-на-всього окуляри. Może masz rację. Втім, ти, мабуть, маєш рацію. Sama nie wiem. Nie, może ty masz rację. Та ні… скоріше, твоя правда. Wiem, że ostatnio jestem trochę nerwowa. Я знаю, що останнім часом я стала дратівливою. To dlatego, że się martwię. Просто я багато переживаю. Czym? Через що? Mam tyle rzeczy na głowie. Багато є такого, що непокоїть мене. Mój były mąż został prawdziwym alkoholikiem. Мій колишній став справжнім алкоголіком. Kto? Necdet? Хто, Нездет? Ale on chyba zawsze dużo pił, prawda? Але ж він завжди багато пив. Tak, ale… Odkąd się rozstaliśmy pije dużo więcej. Zaczyna już z samego rana. Так, справді, але… з тих пір, як ми розлучилися, він став пити набагато більше. Przecież nic na to nie poradzisz. Ти вже тут нічого не зробиш. Wiem, ale czasem nachodzi mnie myśl, że źle wyszliśmy na tym rozstaniu. Я знаю. Але інколи мене переслідує думка, що розійшовшись, ми лиш погіршили ситуацію. On tam się stacza, ja tu siedzę nieszczęśliwa. Він там пропадає, а я тут веду жалюгідне існування. Naprawdę tak myślisz? Ти що, справді так думаєш? Cóż… Як тобі сказати… Może po prostu próbuję rozgryźć, co zrobiłam nie tak. Jak to się stało, że tak skończyliśmy. Я, мабуть, просто хочу зрозуміти, що я зробила неправильно, що ми дійшли до такого життя. Ale jeśli nadal nie znalazłaś odpowiedzi, nawet po latach, to może nie była twoja wina. Але якщо за всі ці роки ти не знайшла своєї провини, то може, її взагалі немає? Nie uważasz? Чи не так? Chcesz, żebym dołączyła do ludzi, które uważają, że wszelkie zło płynie od innych? Ти хочеш, щоб я приєдналася до отари, яка вважає, що все зло від інших? Ale to nadal nie musiał być "twój" błąd. O to mi chodziło. Але в будь-якому разі це не обов'язково саме твоя провина. Dlaczego nie chcesz myśleć w ten sposób? Чому ти ніколи не думаєш в такому напрямку? Bo nie widzę w tym żadnej wartości. Тому, що для мене він неправильний. Rozsądny człowiek powinien być zainteresowany swoim udziałem w winie. Розумна людина завжди шукає міру своєї провини. Nie widzę nic złego w oszukiwaniu siebie samego w akcie samozachowawczym. Інколи не завадить і закрити очі. Для твоєї ж користі. Ale… А втім… Jak myślisz, czym zawiniłaś? В чому ти вбачаєш свою провину? Nie wiem… Я не знаю точно. Podawałam to tylko jako przykład. Gdybym puściła w niepamięć złe rzeczy, które robił mi Necdet, gdybym nie opierała się mu, gdybym przykładowo się z nim nie rozwiodła… Gdyby udało mi się sprawić, że zmierzy się ze swoim złem. Що було б, наприклад… якби я не реагувала на все те зло, яке чинив мені Нездет, якби я не чинила опору, якби я, наприклад, не розлучилася з ним, якщо б я дала йому побачити його погані сторони… Zastanawiam się, co by mogło być, gdybym zachowała się inaczej. Я не знаю, що було б, якби я вела себе інакше. Czyli gdybyś nie opierała się jego złu, w końcu poczułby wstyd? Тобто, якби ти не чинила опору всім його витівкам, йому б стало соромно за свої дії? Tak. Так. Właśnie tak. Саме так. Dobrze to ująłeś. Ти правильно зрозуміла. Wiem, że brzmi to absurdalnie, ale takie nie jest, wierz mi. Це звучить безглуздо, але це так, повір. Przykro mi, Neclo, ale trudno mi w to uwierzyć. Вибач, Незла, але мені важко в це повірити. Ludzie nie zmieniają się już po osiągnięciu określonego wieku. Люди не змінюються, особливо після певного віку. Wręcz przeciwnie, ich złe nawyki tylko się pogłębiają. Все, що було в людині поганого, стає ще гірше. Więc milczeniem w obliczu zła osiągasz tylko tyle, że druga strona jest przekonana, że ma rację. Ніяк не реагуючи на ворожі дії проти себе, ти лиш переконуєш ворога у його правоті. On chyba też teraz tego żałuje. Dlatego to mówię. Я кажу так тому, що він, напевно, вже давно жалкує про все. Czuję to. Я впевнена. Gdyby znalazł jakąś wymówkę, natychmiast by tu przyjechał. Якби він знав, що його пробачать, він би вже прийшов. Gdybym mieszkała gdzie indziej, na pewno by to zrobił. Він би давно це зробив, якби я жила в іншому місці. Ale po wszystkim, co się wydarzyło, trochę się boi Aydina. Просто після всього, що відбулося, він дещо побоюється Айдіна. Wiesz, na co mam czasem ochotę? Знаєш, що мені інколи спадає на думку? Iść tam i prosić go o wybaczenie. Піти й попросити у нього пробачення. Necdeta? У Нездета? Przecież nie zrobiłaś nic złego. Але ж ти ні в чому не винна. Właśnie. Саме так! Na tym polega piękno tej koncepcji. У цьому вся привабливість ідеї. Dogłębnie zawstydzasz drugą osobę. Це змушує відчути справжній сором. I w ten sposób może wydobywasz z niej dobro. І тільки так зможе розкритися глибоко заховане у ньому добро. Neclo, nie przedawkowałaś ostatnio oper mydlanych? Незла, ти, мабуть, цими днями дивишся багато мильних опер? Jak to? Ти про що? Tylko w nich dzieją się takie rzeczy. Такі речі трапляються тільки там. Nie mam nic więcej do powiedzenia. Мені нема чого сказати. To twoja decyzja. Це твоє рішення. Według mnie to absurdalne, ale jeśli tego chcesz, nikt cię nie powstrzyma. Для мене це повна маячня, але якщо ти так вирішила, ніхто тебе не зупинятиме. Możesz robić, co ci się podoba. Ти вільна робити все, що захочеш. Tylko będziesz musiała zmierzyć się z konsekwencjami swoich czynów. Але й за наслідки відповідати тільки тобі. Pamiętaj o tym. Про це тобі теж варто пам'ятати. Tak ja to widzę. Я так вважаю. Te małoduszne, wieloznaczne, sarkastyczne słowa i drobne, cyniczne grymasy. Оці короткі, саркастичні, двозначні фрази… і ці цинічні, ледь помітні рухи губ… Powoli dociera do mnie, jak bardzo mam ich dość. Jak ich nie znoszę. Як же я від цього втомилася, як я все це ненавиджу! Neclo, posuwasz się za daleko. Незла, зупинись. Не перегинай. Tak naprawdę myślę o przeproszeniu Necdeta dlatego, że może uciekłabym w ten sposób od ciebie i tego wszystkiego. Teraz to rozumiem. Насправді я б вибачилась перед Нездетом тільки для того, щоб більше не бачити нікого з вас. Nikt mnie nie powstrzyma? Ніхто, кажеш, не зупинятиме мене? Wiem, że nie. Звісно, ніхто. Nie potrzebuję niczyjej zgody. Я не збиралася питати на це дозволу. To dom mojego ojca. Цей дім належить і мені теж. Mogę w nim robić, co mi się podoba. Хочу - живу тут, хочу - ні. Zresztą… Już zapłaciłam za powiedzenie drugiej osobie prawdy w twarz. Крім того, я вже заплатила ціну за те, щоб казати вам в очі правду. Cenę, której żadne z was nie zapłaciło Ціну, яку ніхто з вас не платив. Czy to nie Omar Sharif? Це Омар Шаріф? Na tym zdjęciu. На фото To Omar Sharif? Омар Шаріф? Kręcili tu film. Тут знімали фільм. W tym hotelu? У цьому готелі? Nie, w tej okolicy. Ні, у цій місцевості. To taki skromny człowiek. Robił sobie zdjęcie z każdym, kto chciał. Він скромна людина, фотографувався з усіма залюбки. Nie spodziewasz się tego po wielkiej gwieździe. Ale on jest inny. Зазвичай зірки себе так не ведуть, але він - інший. Co to był za film? А який це був фільм? Nie pamiętam. Nie chcę wprowadzić pana w błąd. Точно не пам'ятаю, не буду брехати. Jaki film kręcił tu Omar Sharif? В якому фільмі знімався тут Омар Шаріф? "Pan Ibrahim i kwiaty Koranu". "Месьє Ібрагім". Słyszałem o nim. Чув про такий. Gdzie dokładnie go kręcili? А де саме його знімали? Tutaj. У цих краях. W Ishtar i kilku innych miejscach. В Іштар та в інших місцях. Ishtar? Іштар? Ciekawe. Цікаво. Zobaczmy, gdzie to jest. Зараз гляну, де це. Gdzie są wszyscy? А де усі? W sensie pani Nihal i Necla? Ви про Ніхаль та Незлу? Były tu jeszcze przed chwilą. Вони були тут хвилину назад. I co robiły? Що вони робили? Rozmawiały. Розмовляли. Tutaj, w holu. Тут, у вестибюлі. Wyszedłem, a kiedy wróciłem już ich nie było. Я вийшов, а коли повернувся, їх вже не було. Rozmawiały normalnie? Вони розмовляли нормально? Jak to "normalnie"? В якому сенсі нормально? Nieważne. Та ні, нічого. Chce pan herbaty? Ви вип'єте чаю? Poproszę. Так. Możesz zaparzyć nam herbaty? Зроби нам чай. Ishtar jest niedaleko. Іштар недалеко. Naprzeciwko Akköy. Прямо навпроти Аккой. Już znalazłem. Ось, я вже знайшов. Jest 20 kilometrów stąd. Туди 20 кілометрів. Brawo, wiesz pan więcej od nas. Чудово, ви знаєте краще за нас. Nie. Насправді ні. Czym się pan zajmuje? Чим ви займаєтесь? Kim pan jest z zawodu? Тобто, хто ви за професією? Przewodnikiem? Ви провідник? Zwiedzam. Я дослідник. Nie trudno jeździć w zimie na motorze? Взимку непросто їздити на мотоциклі? Im jest trudniej, tym bardziej nam się podoba. Для нас чим складніше - тим краще. Nam, czyli komu? А хто такі "ви"? Motocrossowcom. Ті, хто займається мотокросом. Ach tak. Robiłem coś podobnego, gdy byłem studentem. Я теж займався чимось подібним у студентські роки. Naprawdę? Справді? Przejechałem ze znajomymi autostopem przez Europę. Ми з друзями подорожували Європою автостопом. Gdy robiło się ciężko, wskakiwaliśmy do pociągu. Коли не виходило - застрибували на поїзд. To były czasy. Були, були деньки… Spaliśmy, gdzie popadnie. Ми спали де доведеться. Świat stał przed nami otworem. Весь світ належав нам. Miałem wrażenie, że życie nigdy się nie skończy. Нам здавалося, ми житимемо вічно. Rozpierała mnie młodzieńcza energia. І завжди будемо молодими і енергійними. Ja nie lubię jeździć autostopem. Автостоп - це не для мене. Mam potrzebę samowystarczalności. Мені подобається бути самодостатнім. Zawsze chcę mieć przy sobie rzeczy niezbędne do przeżycia. Завжди покладатися тільки на себе. Dlatego bardziej odpowiada mi motor. Тому мені більше підходить мотоцикл. Czyli nocuje pan w hotelach? А ночуєте ви в готелях? Mam namiot, ale tutaj nie chciałem rozbijać go. У мене є намет, але тут я не хочу його розкидати. Ten hotel przypomina jaskinię, jest naturalne, jak namiot. Цей готель сам як намет. Натуральний, як печера. A do tego muszę trochę popisać. До того ж, мені треба писати. A co pan pisze? А про що ви пишете? Spisuję swoje doświadczenia. Про те, що побачив. Prowadzi pan dziennik podróżny? Щоденник мандрівника? I notatki. Такі собі дорожні нотатки у вигляді есе. Wkrótce opublikuję je w książce. Збираюся опублікувати їх як книгу. To nieźle. Це добре. Ja też piszę książkę. Я теж пишу книгу. To będzie poważna, gruba książka. Це буде товста і серйозна книга. Historia tureckiego teatru. Історія турецького театру. Nie ma jeszcze poważnych opracowań na ten temat. Niestety. Серйозних досліджень на цю тему ще ніхто не проводив, на жаль. Więc prowadzę badania. А я за це узявся. Mam przed sobą mnóstwo lektury. Starych dokumentów, artykułów, książek, i tak dalej. Треба перечитати тонни матеріалів. Już prawie skończyłem, teraz muszę tylko zasiąść do pisania. Я вже майже закінчив. Залишилося тільки почати писати. "Najważniejszy jest pierwszy krok". Почати - це вже зробити півроботи. To prawda. Це точно. Był pan kiedyś aktorem, prawda? Ви ж були актором, так? To tłumaczy temat pańskiej książki. Тоді це ваша тема. Tak. Правда. Choć wolę określenie "człowiek sceny". Я вживаю слово "артист". Ostatnio aktorstwo wypadło trochę z łask. Акторство нині не в пошані. Spędziłem na scenie 25 lat. Я був на сцені 25 років. Z dumą mogę powiedzieć, że nigdy nie grałem w operach mydlanych. Mimo bardzo atrakcyjnych ofert. І можу з гордістю сказати, шо не грав у мильних операх, незважаючи на дуже вигідні пропозиції. Pamiętam, co powiedział mi Omar Sharif. Не забуду, що сказав мені Омар Шаріф. Gdy się spotkaliśmy i dowiedział się że jestem aktorem. Коли він дізнався, що я артист, Spojrzał na mnie i powiedział: Він подивився так на мене і сказав: "Aktorstwo zasadza się na uczciwości." "Щоб грати, треба бути чесним". I tak jest naprawdę. І це справді так. Super. Прекрасно. A właśnie, kupiliśmy konia. До речі, у нас тепер є кінь. Mogę się na nim przejechać? Можна покататися? Jeszcze nie. Musi się zaaklimatyzować. Поки ні, але через кілька днів він буде готовий. Na jak długo się pan zatrzymał? Скільки ви ще у нас пробудете? Jeszcze nie zdecydowałem. Я ще не вирішив. Żyję z dnia na dzień. Przeważnie nie robię planów. Я живу одним днем і не роблю планів надовго. W innym wypadku nie jest to prawdziwa podróż. Інакше це не буде справжня подорож. Człowiek traci poczucie przygody. Зникне увесь пригодницький дух. Jak by to ująć… Як би це висловити… Wiodąc dobrze zaplanowane życie nie czujesz, że żyjesz. Сплановане життя - це не справжнє життя. Jak to mówią, gdy robisz plany, życie mija cię bokiem. Як кажуть, поки ми будуємо плани, життя проходить повз нас. To prawda. Так. Ваша правда. Nie miałaś iść na bazar z Fatmą? Ти хіба не збиралася на базар з Фатмою? Powiedziałam jej, żeby sama poszła. Я не хочу. Я сказала їй, щоб ішла одна. Skończyłaś czytać tę książkę, którą ci pożyczyłem? Ти прочитала ту книгу, що я тобі дав? Jakiś czas temu. Щойно закінчила. Co o niej myślisz? Що ти скажеш? Warto ją przetłumaczyć? Варто перекладати? Nie, chyba nie warto. Ні. Як на мене, то не варто. Nie przeszkadzam ci? Mogę cię o coś spytać? Можна у тебе про дещо спитати? Ale błagam, nie o opieranie się złu, dobrze? Тільки, будь ласка, не про неспротив злу. Znalazłem dobre źródło. Я знайшов гарний матеріал. Zaraz powinienem to skończyć i będę mógł wysłać. Треба пошвидше закінчити і відіслати. Wnioskując z twojego podekscytowania, trafiłeś na żyłę złota. А я вже подумала, що ти знайшов золоту жилу. Nie do końca. Та ні. To kontynuacja mojego poprzedniego artykułu. Це продовження моєї попередньої статті. Wywołał duże zainteresowanie. Вона викликала неабиякий інтерес. Tak mówił Vehbi. Це Вехбі сказав. Powiedział, że ludzie dzwonili do redakcji ze skargami. Він сказав, що було дуже багато дзвінків. Znasz Vehbiego. Ти не знаєш Вехбі? Uwielbia wyolbrzymiać, żeby jego gazeta sprawiała wrażenie opiniotwórczej. Він любить прибріхувати, щоб додати ваги своїй газеті. Ten artykuł nie był prowokacyjny. А стаття була аж ніяк не резонансна. Zgadzam się, ale… Nie jestem taki pewien. Я з тобою згоден, але не у всьому. Dlaczego w ogóle mieszasz się w takie sprawy? Я от не збагну, чого ти взагалі зачіпаєш такі теми? Jesteś aktorem. Ти ж актор. Pisz o tym, na czym się znasz. Пиши про те, в чому ти тямиш. Droga Neclo, często człowiek nie wybiera sobie tematu. Люба Незла, ми не завжди обираємо тему. W pewnym sensie to temat wybiera człowieka. Інколи тема обирає нас. Oczywiście każdy ma prawo rozmawiać i pisać o tym, o czym chce. Ну звичайно, кожен може говорити і писати про що захоче. Ale musisz pogodzić się z tym, że tekst będzie odzwierciedlał autora. Але ж ти сам розумієш, що все написане пахне автором. To znaczy? Тобто? Jest duża różnica między poglądami eksperta w danej dziedzinie i amatora. Є велика різниця між баченням дилетанта і того, хто все життя займався предметом. Ale czasem z zewnątrz widać więcej, prawda? А тобі не спадало на думку, що інколи зі сторони видніше? Szczerze mówiąc, w tym przypadku nie. Тільки не в цьому випадку. W którym przypadku? Якому випадку? Może ujmę to w ten sposób: niedawno uważnie przeczytałam artykuł, który mi dałeś. Нещодавно ти дав мені свою статтю, і я її уважно прочитала. Potem siłą rzeczy przeczytałam kolejne. Після цього я перечитала інші твої статті. I? І що? Najwyraźniej wcześniej byłam rozkojarzona, bo tym razem sprawiły na mnie inne wrażenie. Мабуть, раніше я не звертала уваги, але зараз вони для мене зазвучали по-іншому. W jakim sensie? В якому сенсі? Czytała je Nihal? Ніхаль їх не читала? Chyba nie. Думаю, що ні. Nie lubi moich artykułów. Її не цікавлять мої статті. Czy żona nie powinna czytać tekstów swojego męża? Вона не цікавиться тим, що пише її чоловік? Nie wiem. Powinna? А вона повинна? Może czyta je po kryjomu. Може, вона й читає їх потайки. Jest ekspertem w milczącej krytyce. Принаймні, успішно критикує їх мовчанкою. Zresztą i tak nie byłaby obiektywna. Все одно вона не була б об'єктивною. Nieważne. А, облишимо. No więc? Отже? Cóż, szczerze mówiąc, mnie chyba nie byłoby stać na coś takiego. Я б на твоєму місці не була б такою самовпевненою. To znaczy? Щодо чого? No… Розумієш… Prawić kazania na tematy, na których się nie znam. Ти повчаєш інших на такі теми, на яких сам не розумієшся. Kazania? Повчаю інших? Widzę, że moje artykuły spodobały ci się jeszcze mniej, niż myślałem. Для тебе мої статті ще гірші, ніж я думав. Nie twierdzę, że są złe… Chodzi o coś innego. Ні, я не кажу, що вони погані, тут дещо інше. Coś innego? Інше? Na przykład? А що саме? Że są… Розумієш, вони… Średniawe? Ніякі? Bezpłciowe? Пересічні? Nie potrafię znaleźć odpowiedniego określenia. Не можу підібрати слово. Niegroźne. Беззубі? O to ci chodzi? Ти це мала на увазі? Nie wiem. Może. Не знаю, можливо. Twoje słowa są dziś słodsze od miodu. З твоїх уст прямо мед сьогодні ллється. Próbuję być realistką. Я просто реалістка. Brawo. Ну що ж, браво! Jeśli chcesz, mogę spróbować nią nie być. Я можу, звичайно, перестати бути реалісткою. Za późno. Запізно. Co się stało, to się nie odstanie. Ти вже випустила джина з пляшки. Jeśli pytasz kogoś o opinię, musisz być gotów ją usłyszeć. Ти ж хотів, щоб я оцінила твої статті. Ось я і висловлюю свою думку. Cóż mogę powiedzieć? To prawda. Звісно, ти маєш рацію. Dawniej cię podziwialiśmy. Колись давно ми захоплювалися тобою. Myśleliśmy, że dokonasz wielkich rzeczy, może nawet będziesz sławny. Ми думали, ти досягнеш неабияких висот, станеш знаменитістю. Ale tak się nie stało. Але цього не сталося. Słoń zrodził mysz. Гора народила мишу. Przykro mi, że cię rozczarowałem. Ну, вибач, що не справдив ваших сподівань. To oczywiście nie twoja wina. Та ні, це не твоя вина. To my ustawiliśmy poprzeczkę za wysoko. Це ми підняли планку занадто високо. I to powinno dodać mi otuchy. Чудово, значить, я можу заспокоїтися. A co z "Kwiatami stepów"? А як тобі "Степові квіти"? Co sądzisz o tym tekście? Що ти про цю статтю скажеш? Jeśli mam być szczera, to właśnie ten artykuł sprowokował mnie do tych przemyśleń. Чесно кажучи, якраз саме ця стаття і відкрила мені очі. Naprawdę? W jakim sensie? А докладніше? Jak by to ująć… to tani romantyzm. Naiwna, nieprzekonująca autosugestia. Як би це сказати… Стаття наповнена солодкуватим романтизмом і наївною самовпевненістю. Nie podejmujesz żadnego ryzyka. Wygląda to tak, jakby autor przyjął pozytywne wartości podzielane przez wszystkich, by wkupić się w łaski czytelnika. Ти уникаєш можливих ризиків: ти заново перелічуєш усі загальновідомі позитивні цінності, тільки щоб викликати приязнь до себе. Czasem liryzm przeradza się w sentymentalizm. А інколи від ліризму ти скочуєшся в сльозливу сентиментальність. Naprawdę zalazły ci za skórę. Я бачу, як тебе це дратує. Przyznaję, że nie podoba mi się ten styl. Так, я терпіти не можу такий стиль. Jeśli to, co mówisz jest prawdą, powinienem po prostu przestać pisać. Послухати тебе, так я повинен взагалі перестати писати. Nie, mój drogi. To tylko moja opinia. Та ні, звичайно, це лиш моя точка зору. Na szczęście nie wszyscy ją podzielają. На щастя, далеко не всі думають, як ти. Oczywiście. Звичайно, не всі. A kto jej nie podziela? А хто вони? Widzę, że jesteś ciekawa. Ти заінтригована? Pytam, bo o tym wspomniałeś. Ти згадав їх, я перепитала. Nie obraziłam cię, prawda? Я ж не образила тебе? Ależ skąd. Анітрохи. Może trochę. Ну може трошки. Pisarze bywają bardzo wrażliwi na punkcie swojej pracy. Письменники завжди болісно сприймають критику. Ale spokojnie, jakoś to przeżyję. Та нічого, я впораюся із цим. Tyle, kochanie, że to nie jest spójna, konstruktywna krytyka. Погано лише, що твоя критика неконкретна і неконструктивна. Mam wrażenie, jakby za twoimi uwagami kryło się coś więcej. Здається, ти постійно щось недоговорюєш. To właśnie mnie irytuje. А це і справді ображає. Więc zaczynam podejrzewać, że nie znosisz mnie, a nie moich artykułów. Схоже на те, що ти ненавидиш не мої статті, а мене. To absurdalne. Яка маячня! Ale taka jest prawda. Але це правда. Oczywiście nasze drogi się rozeszły. Треба сказати, що ми сильно змінилися останнім часом. Musimy się z tym pogodzić. І тут вже нічого не поробиш. Na pewno patrzymy na sprawy, i życie w ogóle, inaczej. У нас абсолютно різні погляди геть на усе. I to chyba naturalne. І це, я вважаю, нормально. Im człowiek jest starszy, tym bardziej utrwala się w przekonaniach. З віком ми стаємо прискіпливими і упертими. Po jakimś czasie wydaje mu się normalne, że czegoś nie lubi. Так що твоя реакція цілком виправдана. Może tak powinno być. Я б здивувався, якби було навпаки. Właściwie, to może nawet powinienem się z tego cieszyć. Більше того, тут є привід бути задоволеним. Widzisz? Ти мене розумієш? Tak czy owak… Nie chcę dłużej o tym rozmawiać. Та як би там не було, я не хочу продовжувати цю розмову. Niesamowite, zawsze wypływasz na powierzchnię, jak oliwa. Я просто вражена, як майстерно ти завжди вислизаєш, наче вугор. Jak zwykle znalazłeś sposób, by jakoś się usprawiedliwić. Ти знову знайшов собі виправдання! Neclo, proszę cię, możemy przestać o tym rozmawiać? Незла, будь ласка, давай зупинимось. Chciałaś chyba mnie o coś spytać, prawda? Ти хотіла щось спитати, коли зайшла? Już po wszystkim. Вже не хочу. Nie. O co chciałaś spytać? Ні, ну щось же тебе цікавило? O temat artykułu, który właśnie wysłałeś. Тема твоєї останньої статті. Nie o to ci chodziło. Ні, щось інше. Tak, o to. Ok. Тільки це я і хотіла спитати. Religia, moralność, to i tamto. Тема - релігія, мораль, та таке інше. Nic, czym byś się interesowała. Тобі це не цікаво. Teraz rozumiem. Я зрозуміла. Znalazłeś sobie ofiarę i wyciskasz z niej, ile się da. Ти знайшов жертву і мучиш її. Przestań męczyć tego biednego człowieka. Досить вже нарешті цькувати бідну людину. Neclo, zaczynam się denerwować. Незла, ти вже дістала! Co jedno ma wspólnego z drugim? Яке відношення це має до тебе? Ja mogłabym spytać, co religia, wiara i duchowość mają wspólnego z tobą. А яке відношення до тебе мають релігія і віра? Byłeś kiedyś w meczecie? Ти хоч раз був у мечеті? Modliłeś się? Że teraz o tym mówisz? Ти хоч раз молився, що берешся писати про це? Muszę chodzić do meczetu, by pisać o religii? Я повинен ходити у мечеть, щоб писати про релігію? Przecież to absurd. Це ж абсурд! Ciągle mówisz, że stopy imama śmierdzą. Ти пишеш, що у імама смердять ноги. Co ci do tego? Ну і що тут такого? Człowiek przeszedł na mrozie 10 kilometrów. A potem musiał wejść do pokoju. Він ішов пішки 10 км в такий холод, як іще могли після цього пахнути його ноги? Co próbujesz powiedzieć? Що саме ти хочеш цим сказати? Wiesz, o co mi chodzi. Ти прекрасно розумієш, що я кажу. Nie wiem. Ні, не розумію. To ci wyjaśnię. То я поясню. Według mnie mówiąc o duchowości jesteś nieszczery, bo nie uroniłeś ani jednej łzy na grobie swoich rodziców i nigdy go nie odwiedziłeś. Це лицемірство - писати про духовність, не проронивши жодної сльози на батьківській могилі і ніколи там не буваючи. Są rodzaje żałoby o których nie masz pojęcia, Neclo. Є багато способів плакати, невідомих тобі, пані Незла. Dobrze. Добре, замнемо. To pisz sobie. Продовжуй. Chciałabym potrafić wmawiać sobie rzeczy z taką łatwością, jak ty. Хотіла б я мати таку ступінь самообману, як ти. Wtedy bez problemu znajdowałabym sobie zajęcia i może uciekłabym od tej nudy. Я б знайшла масу речей, якими варто зайнятися, щоб уникнути нудьги. Nie rozumiem, że też ci się nie nudzi to zrzędzenie. От тільки не розумію, як ти можеш без упину товкмачити одне й те ж раз у раз. Pilność i konsekwencja w działaniu są niezbędne do stworzenia czegoś nowego i głębokiego. Наполегливість і завзятість конче необхідні, щоб копати щоразу глибше і створювати щось нове. Zresztą o jakiej nudzie mówisz? І про яку таку нудьгу ти говориш? Ja nie mam czasu na nudę. У мене ніколи не було жодної хвилини, щоб нудьгувати. W obecnych okolicznościach nuda jest luksusem. А в теперішні часи нудьга взагалі стала розкішшю. Czyli wcześniej nie była, a teraz jest? Раніше не була розкішшю, а зараз стала? Dobrze: nuda zawsze jest luksusem. Добре, скажу так: нудьга завжди була розкішшю. Zadowolona? Задоволена? Tak bardzo się różnimy, mamy tak różne dusze. Aż dziw, że jesteśmy spokrewnieni. Ми настільки різні за душевним укладом, що іноді мені не віриться, що ми брат і сестра. To normalne. І це теж нормально. Rodzeństwo nigdy nie jest do siebie podobne. Всі брати й сестри різні. Jedno jest pracowite, drugie leniwe. Якщо один - трудівник, то інший - лінивий. Jedno jest mądre, a drugie jest głupcem. Один розумний, інший дурний. Jedno jest towarzyskie, drugie zamknięte. Один екстраверт, інший інтроверт. I? І що? I to normalne. Це нормально. Nie mogę uwierzyć, że opuściłam Stambuł i zgodziłam się zamieszkać tu z tobą. Досі не збагну, як я могла полишити Стамбул і переїхати сюди, щоб жити з тобою. Moja dusza tu usycha. Я марнію у цьому закутку. Ja czuję się w domu tam, gdzie jest mój pokój i książki. А от я відчуваюся вдома там, де у мене є кімната з моїми книгами. Nie potrzebuję niczego innego. І це може бути де завгодно. Musisz stworzyć sobie własny świat, znaleźć jakieś zajęcie. Ти ж можеш сама собі створити свій світ, знайти собі заняття. Nudzisz się, bo całymi dniami nic nie robisz. Ти нудьгуєш, бо ти просто сидиш і ні чорта не робиш. Naprawdę się rozbestwiłaś. Ти занедбала себе вщент. Kiedyś tłumaczyłaś rzeczy. Teraz nawet tego nie robisz. Раніше ти займалась перекладами, а потім і це полишила. Nic dziwnego, że się nudzisz. Звичайно, ти нудьгуватимеш. Człowiek musi pracować, mieć pasję. Треба працювати, мати якесь захоплення. Wiesz, co mówią: w próżnym życiu nie ma honoru i szczerości. Неробство - мати всіх пороків, і ти це знаєш. Zależy, jak zdefiniujesz "pracę". Дивлячись що ти називаєш "працювати". Praca nie oznacza biegania w kółko bez celu. Товкти воду у ступі не означає працювати. To co oznacza? А що ж, по-твоєму, "працювати"? Ludzie, którzy dużo myślą są w istocie bardziej aktywni. Хто багато думає, той теж активно працює. Nawet, jeśli niczego nie robią. Навіть якщо він видимо нічого не робить. Czyli jesteś zajęta myśleniem. А, так ось чим ти займаєшся - ти думаєш! Może nie wiem, co robić. Так, мені, мабуть, бракує наснаги. Nie mam pasji, która by mnie ukierunkowała. Я не знаю, чим мені зайнятися. Ale z drugiej strony, czym ty się zajmujesz? А от ти чим займаєшся? Marnujesz najlepsze lata życia na rzeczy, które cię nie obchodzą. Ти марнуєш свої кращі роки на речі, які лежать поза твоєю компетенцією. Nie męczy cię to nieustanne majsterkowanie? Ta alchemia? Ти, як алхімік, експериментуєш навмання. Mnie ten widok przygnębia. Я вже втомилася бачити тебе в такому стані. Na miłość boską, co ty bredzisz, Neclo? Незла, яка муха тебе вкусила, чорт забирай? Masz gorszą noc? Ти не з тої ноги встала, чи що? Im bardziej próbuję cię udobruchać, tym ostrzej mi dopiekasz. Я намагаюся згладити кути, а ти тільки підливаєш. Uspokój się. Та заспокойся. No proszę cię. Ні, дозволь! Nie dziwne, że rozwiodłaś się po tylu latach. Не дивно, що ви розлучилися після стількох років. Żaden mężczyzna nie zniósłby twojego języka. Жоден чоловік не витримає таку язикату, як ти. Swój swego pozna, to prawda. О, тут ти маєш чималий досвід. O kim mówisz? Кого ти маєш на увазі? O twojej drugiej połówce. Твою половину. Upodabniacie się do siebie. Ви стали однаковими. Musiałaś wciągnąć w to też Nihal, co? А, ну й по Ніхаль тобі треба пройтися, аякже. Wiem, co sobie o mnie myślicie. Я знаю, що ви обидва про мене думаєте. Ale nie obchodzi mnie to. Та мені начхати. To moje myśli, nie mają nic wspólnego z Nihal. Це мої думки, Ніхаль тут ні при чому. Chodzi po tym domu, jakby była aniołem stróżem, ale tak naprawdę nie robi nic. Вона тут удає із себе янгола-хранителя, а насправді ні чорта корисного не робить. Gapi się tylko na ludzi z pogardą. Тільки все міряє людей своїм презирливим поглядом. Czyli teraz jesteśmy winni, bo nic nie robimy? Може, це ми винні в тому, що ти все байдикуєш? Proszę, zrób coś. Nikt cię nie powstrzymuje. Займися чимось, ніхто тобі не перешкоджає. Teraz popisywanie się nazywają dobroczynnością. У цьому домі благодійність прийнято виставляти напоказ. Rytuał zbawienia dla kobiety, która w życiu nie musiała pracować. Для неї це ритуал. Вона сама ніколи не заробляла, от і спокутує це. Bóg wie, jakiego zbawienia. Або щось інше. A co ma według ciebie robić? Тобі видніше, кому що робити? Filantropia to nie rzucanie kości głodnemu psu. Жбурнути кістку голодному псу - це не філантропія. To dzielenie się nią nawet, gdy też jesteś głodny. Це коли ти сам голодний і ділишся останнім. Wszyscy robią, co mogą i jak mogą. Кожен робить, що може і як може. Co w tym złego? Чи я помиляюся? Zadaj sobie pytanie: co masz z tej pracy? Спитай себе, що насправді змушує тебе працювати. Nie słuchasz. Ти не слухаєш? Co to ma z tym wspólnego? При чому тут це? Inni już lata temu znaleźli to, do czego próbujesz się dokopać. Ти уперто копаєш там, де вже все давно розкопано без тебе. Przestań zajeżdżać ten temat. А ти товчеш воду у ступі. To strata czasu. Nic nowego się z tego nie zrodzi. Нічого нового ти не придумаєш і не напишеш. To powiedz mi, co jest "nowe"? І що ж для тебе є "новим"? To ty jesteś tu od pomysłów, nie ja. Це ти великий мислитель, не я. Nie nauczę cię tego. Не мені тебе учити. Interesują mnie rzeczy uniwersalne, nawet jeśli nie wydają się nowe. Мене цікавлять вічні теми, навіть якщо вони не виглядають новими. Na miłość boską, Aydin. Choć raz bądź realistą. Ради бога, Айдін, подивись на речі реально! Choć raz. Хоч би один раз. I kto tu mówi o religii. Хто б говорив про реалізм… Czyli zajmowanie się sztuką i rozwojem duchowym ludzi jest według ciebie alchemią? Це ж ти називаєш роботу з духовного розвитку народу "алхімією". Nie, mój drogi. Ale gdybyście wy, myśliciele, skupili się na wielkich problemach, wszystkie te bzdety, które zajmują wam czas, same by się rozwiązały. Ні, я хочу сказати ось що: якби ви, мислителі, вирішували справді серйозні проблеми, уся оця твоя дріб'язкова тематика вирішилась би сама собою. Jeśli wzniesiesz się w balonie, by obejrzeć miasto, przy okazji zobaczysz też drzewa, rzeki i polany. Піднявшись на повітряній кулі, ти побачив би і місто, і річку, і ліси, і луки. Ale nie, wy skupiacie się na jednym malutkim punkcie. Але ж ні, ти дивишся тільки в одну точку. Leniwi, tchórzliwi, konserwatywni. Бо тобі ліньки і боязно підніматися. Znowu wpadliśmy w zaklęty krąg. Ну все, приїхали і починаємо знову. Wiesz, na czym polega twój problem? Знаєш, у чому твоя проблема? Wolisz się okłamywać, żeby nie cierpieć. Щоб не страждати, ти обманюєш сам себе. Właśnie tak. Це справді так. Ale trzeba mieć odwagę zmierzyć się z prawdą. Щоб дивитися правді в очі, треба мати мужність. Jeśli szukasz czegoś prawdziwszego, musisz czasem też coś zniszczyć, drogi Aydinie. А інколи у пошуках істини треба не боятися і зруйнувати щось, мій любий Айдін. Ale ty, jako aktor, zapomniałeś jak być sobą. Але ж ти у нас актор, ти навіть забув, як це - бути самим собою. Przeskakujesz od osobowości do osobowości, jak pasikonik. Ти міняєш маски, як рукавички. A co z życiem ze sobą? Тобі треба навчитися жити з самим собою. Chcesz, żebym był realistą? Ти хотіла від мене реалізму? Dobrze, to słuchaj. Ось, тримай. Zostałaś dożywotnie skazana na samotność i nudę. Ти приречена на довічну нудьгу і самотність. Bo jesteś tchórzem i leniem. Тому, що ти боягузка. Тому, що ти лінива. Tak. Ти. Przyzwyczaiłaś się do życia jak pasożyt i oczekiwania pomocy od wszystkich. Ти живеш, як паразит, тягнучи соки з інших. Zachowujesz się, jakby cały świat był ci coś winien. І вважаєш, що увесь світ тобі щось винен. Spokojnie. Та заспокійся вже. Jestem spokojny. Я спокійний. Co byś nie robiła, czego byś nie powiedziała, świat ma się dopasować. Ти б хотіла робити й говорити, що заманеться, а всі інші щоб плескали в долоні. Myślisz, że to możliwe? Так не буває! Na pewno nie tego chcę. Що ти несеш, якраз це мені й не потрібно. Sama jesteś nieświadomie nieszczera wobec siebie. Кому з нас бракує реалізму, так це тобі. Ja? Мені? Tak. Тобі. Przysięgam, zawsze gdy przechodzę przez te drzwi, modlę się, żebyś nie powiedziała czegoś irytującego. Я тобі клянуся - щоразу, як ти входиш у кімнату, я молю бога, щоб ти не дістала свій гострий язик. Gdy siedzisz w milczeniu za mną, czuję twój wzrok, czuję jak szukasz zwady, by przerwać nudę. А коли ти мовчки сидиш позаду, я спиною відчуваю твій погляд. Ти тільки й шукаєш приводу причепитися. Aż mi plecy drętwieją. Спина терпне від твого погляду! Nie wiedziałam, że mam taką moc. Ти диви, які у мене здібності! Zupełnie, jakby ktoś pocierał mi plecy zgrabiałą dłonią. Відчуття таке, немовби хтось розтирає мені спину зашкарублою долонею. Przechodzi mnie chłód, nie mogę pisać. Я не можу писати, у мене все холоне всередині. Co ty mówisz, Aydin? Айдін, ну що ти верзеш? Zawsze musisz być taka irytująca? Тобі щодня необхідно когось дістати? Jesteś pełen gniewu. Оце так розізлився! To wszystkich odstrasza. Ось чому ти одна! Nie masz męża, przyjaciół, nikogo. Ні чоловіка, ні друзів, нікого! Jesteś całkiem sama. Одна, як билина! A może się mylę? Чи не так? Masz dość prawdy o sobie, czy mam mówić dalej? Досить реалізму чи продовжити? Tak, to była bardzo osobista prawda. Так, це був дуже особистий реалізм. Myślenie jest ważniejsze od działania. Думати - важливіше, ніж діяти! Znowu to samo. Це ми вже чули. Odwieczna wymówka tchórzy i leni. Віковічна відмазка всіх нероб і боягузів! Do tego się uciekasz? Ти думала, це не видно? Wspaniała tyrada. Просто блискуча тирада! Dzień dobry. Добрий день! Jak się pan ma? Як справи? Dobrze, dzięki. Добре, дякую. A pan? А ви як? Też dobrze. Спасибі, теж добре. Chcę się wymeldować już teraz. Я б хотів виписатись, прямо зараз. Tak? Справді? Bo jutro wyjeżdżamy skoro świt. Так, ми маємо виїхати завтра, рано вранці. Już wyjeżdżacie? О, ви вже їдете. Rozumiem. Розумію. Tak szybko? Так скоро? Przykro mi. Так, вибачте. Będziemy za wami tęsknić. Нам вас не вистачатиме. Podobało wam się u nas? Вам у нас сподобалось? Tak, oczywiście. Так, звичайно. Dobrze się bawiliście? Ви добре відпочили? Tak. Jestem… bardzo zadowolony, że tu się zatrzymaliśmy. Так, дуже добре. To bardzo ładny pokój. У нас був чудовий номер. To dobrze, cieszę się. Мені дуже приємно. Jak się masz, stary? Як справи? Nie wiedziałem, że przyjedziesz. Я не знав, що ти прийдеш. Ja zaprosiłam pana Suavi. Це я запросила Суаві. Domyśliłem się. Я так і подумав. Świętujecie coś? Ви щось святкуєте? Nie, po prostu mamy spotkanie. Ні, у нас звичайні збори. Spotkanie? Збори? Skąd ta tajemniczość? To posiedzenie sztabu? І це трималося в таємниці, як військова рада? Nie mówiłam ci? Хіба я тобі не казала? Nie wiem, ale mówiłam. Вже не пам'ятаю. Chrząknąłeś w odpowiedzi. Ти тоді сказав "хмм…" Zdziwiło mnie, że cię to nie zainteresowało. Дивно, що ти не зацікавився. Chrząknąłem? Я сказав "хмм"? Nie pamiętam. Зовсім вилетіло з голови. Nieważne. Не переймайся. Zresztą to nie dotyczy ciebie. Все одно це не твоє. Jakbyś tego nie wiedział. Яка різниця, чи знав ти, чи ні. Nihal. Ніхаль! Tak? Gdzie mi o tym mówiłaś? А де саме ти мені про це казала? Nie pamiętam. Я не пам'ятаю. Słyszałeś, to nie twoja sprawa. Ти чув? Це тебе не стосується. Zabrać pana płaszcz, panie Aydin? Дозвольте ваше пальто? Gdzie jest Necla? А де Незла? W swoim pokoju. У своїй кімнаті. Jest zła? Дується? Mam sprawdzić? Піти подивитися? Nie. Не треба. Schodziła dzisiaj? Вона спускалася вниз? A dlaczego pan pyta? А що саме вас цікавить? Nieważne. Możesz iść. Та так, нічого. Myślałem, że nigdy nie wychodzisz. Я думав, ти нікуди не виходиш. Bo nie wychodzę. Так я і не виходжу. Zadzwoniła do mnie Nihal, nie mogłam odmówić. Просто Ніхаль запросила мене, і я не міг відмовити. Słuchaj… Nie pozwól się oskubać. Слухай, я не хотів би, щоб вони тебе обібрали. Są nienasyceni. A ty nie potrafisz odmawiać. Вони ненаситні, а ти їм не відмовиш. Spójrz na mnie. Wyglądam na łatwowiernego? Ну, я ще відрізню божу росу від… Ostrzegam cię jako starego przyjaciela. Później będziesz żałował i odbijesz sobie na mnie. Я просто попереджаю тебе, як старого друга, щоб ти потім не пошкодував. Fatmo, możesz przynieść mi kawę? Фатма, принеси мені кави. Wypiję kawę i idę. Я вип'ю кави і піду. Nie, nie mam ochoty. Ні, це не для мене. Nie możesz zostać na chwilę? Ну посиди хоч трохи. Witaj, Levencie. Привіт, Левент, заходь! Jak się masz? Усім привіт. Daj mi swój płaszcz. Давай пальто. Nauczycielu gdzie byłeś? Де ж ви були, вчителю? Miałem już wychodzić. Я вже зібрався іти. W delegaturze wojskowej. Я був у військкоматі. Była tam też żona komendanta. Бачив там дружину коменданта. Ludzie są przy innych mili dla swoich żon. Ale gdyby dać im szansę, wrzuciliby je do worka i utopili w rzece. На людях вони всі такі ласкаві із своїми жінками, а при нагоді запхають у мішок і кинуть у воду. Dzień dobry. Jestem Aydin, mąż Nihal. Добрий день, я Айдін, чоловік Ніхаль. Miło pana poznać. Радий зустріти вас. Jestem Levent, nauczyciel. Я Левент, учитель. Domyśliłem się. Я здогадався. Naprawdę? Як? Często pan przychodzi. Я чув про вас, ви часто заходите. Słyszałem o panu. Nie jestem pewien, czym się pan zajmuje… Правда, я не зовсім розумію, чим ви займаєтесь… Pani Nihal wytłumaczy to lepiej, ale zbieramy datki na remont biednych szkół. Ніхаль розповіла б про це краще… Ми збираємо пожертви на допомогу незаможним школам. Odkąd dołączyła do nas pani Nihal, poczyniliśmy wielkie postępy. З появою Ніхаль справи значно покращились. To świetnie. Це чудово. Przyjaciele, może usiądziemy? Не стійте, друзі, сідайте. Levent, chcesz coś do picia? Левент, що ти питимеш? Może trochę twojego słynnego likieru kawowego. Мені твого кавового лікеру, будь ласка. Ktoś jeszcze? Комусь іще? Panie Suavi? Суаві? Ja też, ale trochę później. І мені теж. Ja poproszę herbatę, Nihal. А мені чаю, Ніхаль. Słuchaj, Bülent. Ile jest tych szkół podstawowych? Скажіть, Булент, а скільки всього шкіл у районі? Levent, nie Bülent. Не Булент, а Левент. W centrum są trzy. У районному центрі - три. A ilu jest uczniów? А скільки всього учнів? Cóż, mamy 75… Plus tych 150. Так, у нас - 75, там - ще 150. W sumie 250-300. Усього 250-300. A bo? А що? To niewielu. Небагато. Myślałem, że będzie ich więcej. Я думав, більше. Patrzcie, pada śnieg! Дивіться, сніг пішов! Jeśli się utrzyma, trudno będzie wjechać po zboczu. Якщо він ітиме, буде складно подолати підйом. Aydin… Айдін! Mogę cię prosić? Mamy problem ze światłem w kuchni. Підійди-но сюди, тут лампочка перегоріла. Już idę. Іду. Z którym? Котра? Верхня? Przepraszam, to była tylko wymówka, by cię tu zawołać. Вибач, мені просто треба було, щоб ти підійшов. Nie bierz tego do siebie, ale… To jest prywatne spotkanie. Не хотіла б, щоб ти сприйняв це, як образу, але у нас тут закриті збори. Próbujemy na nim sfinalizować miesiące pracy. На цих зборах вирішується те, заради чого ми працювали останні кілька місяців. No i? Ну так що? Muszę cię poprosić, byś wyszedł. Ти повинен залишити нас. Rozmawiajcie, o czym chcecie. Говоріть собі про що хочете. Ukrywacie coś przede mną? Чи ви щось приховуєте? To nie kwestia tajemnicy. Ні, справа не в цьому. Nie uważasz, że to trochę nieuprzejme, Nihal? Тобі не здається, що ти ведеш себе негарно? Dlaczego "nieuprzejme"? Чому це негарно? Próbuję tylko powiedzieć, że to prywatne spotkanie. Я лиш кажу, що у нас закрите засідання. Nikt w tym kraju by w to nie uwierzył. Кому не розкажи - не повірять. Sami faceci, ale mąż ma zakaz wstępu. Повна хата мужчин, а чоловіку не можна! Nie bądź niedorzeczny. Не будь смішним. Są tam też kobiety. Там є і жінки. I dojdą kolejne. І ще нові підійдуть. Po prostu twoja obecność wszystko skomplikuje. Просто твоя тут присутність все ускладнює. Jesteś bardzo wścibski. Ти всюди встромляєш свого носа. Pozwól nam załatwić to po swojemu. Дай нам самим тут порядкувати. Gdybym ja zorganizował takie spotkanie i pojawiłabyś się na nim, w życiu bym cię tak nie potraktował. Якби я організував таку зустріч, і ти б на неї прийшла, я ніколи б з тобою так не вчинив. Naprawdę tego nie rozumiem. Я цього не розумію. W głowie mi się to nie mieści. Це поза моїм розумінням. Pracujemy nad tym od roku. Nie wykazałeś najmniejszego zainteresowania, a teraz przyszedłeś na finał. Ми працюємо ось уже цілий рік, і ти не виявляв жодного інтересу. А тут наприкінці ти раптом з'являєшся! To ja nie rozumiem, o co ci chodzi. Це я не розумію, що тобі тут треба. O nic mi nie chodzi. Мені там нічого не треба. I tak bym zaraz wyszedł. Я й сам скоро пішов би звідти. Denerwuje mnie to, że masz czelność mówić mi coś takiego. Але що мене обурює, так це твоя зухвалість, з якою мені це кажеш ти. Nie powiedziałam tego przy ludziach. Я ж не кажу це при людях. Poprosiłam cię o przyjście tutaj i zrobiłam to uprzejmie. Я покликала тебе сюди, і прошу ввічливо. Co jeszcze mam zrobić? Що мені ще зробити? Ale wiem, że nigdy bym ci czegoś takiego nie zrobił. Jestem tego pewien. Але я точно знаю, що від мене ти б такого ніколи не почула. Znowu powtórka z tej samej sceny. Знов ти розігруєш свої старі сцени. Nie wytrzymam. Терпіти не можу. Dobrze. Добре ж. Niech będzie po twojemu. Роби, що хочеш. Ja wyjdę, ty możesz zostać. Ти залишайся, а я піду. Co się dzieje? Куди ви збираєтесь? Wyjeżdżam. Я рушаю далі. Tak prędko? Так скоро? Jak trzeba jechać, to trzeba. Коли пора, то пора. Może być lód na drogach. Обережно, на дорогах ожеледиця. Nie przeszkadza mi to. Це не страшно. Lubię niebezpieczeństwo. Ми любимо небезпеку. Dokąd pan jedzie? Так куди ж ви вирушаєте? Zobaczymy. Подивлюся. Tam, dokąd zaprowadzi mnie droga. Куди дорога приведе. Widział pan na dole Hidayeta? Хідаєт там був? Tak, ustaliłem to z nim. Так, він мене виписав. Nie o to mi chodziło. Ні, я не про це. Potrzebuje pan czegoś? Może jedzenia na drogę? Може, вам впакувати обід в дорогу? No to… Ну, все. Bezpiecznej podróży. Щасливої дороги. Proszę o nas nie zapomnieć. Не забувайте нас. Nihal, przeszkadzam ci? Ніхаль, я тебе не потурбую? Nie chowaj, nie będę zaglądać. Не ховай, я не дивитимусь. Chciałem tylko o coś spytać. Я хочу дещо спитати. To pytaj, Aydinie. Я тебе слухаю. Słyszałem, że wczoraj zbieraliście pieniądze. Я чув, що ви учора залучили чималі кошти. Tak. I co? Так, а що? Dlaczego mi nie powiedziałaś? Чому ти мені не сказала? A musiałam? А я повинна була? Nie musiałaś, ale wolałbym wiedzieć takie rzeczy. Ні, не повинна, але мені було б приємно. Mogłem dać szczodry datek. Може, я хотів би зробити солідний внесок. To chyba kiepski pomysł. Думаю, це не найкраща ідея. Jakoś sobie radzimy samodzielnie. У нас і так все добре. Nie potrzebujemy cię, dzięki. Ти нам не потрібен, дякую. Daj spokój. Ви молодці. Zawsze przyda się więcej pieniędzy. Але зайвих грошей не буває. W końcu jestem bogatym człowiekiem. To naturalne, że pomógłbym przy projekcie edukacyjnym. Я все-таки забезпечена людина, і з моєї сторони цілком природно підтримати освітній проект. Ale nikt od ciebie niczego nie oczekuje. Ти нічого нікому не повинен. Od ciebie też nie, kochanie. Ти теж, люба. A mimo to stworzyłaś w naszym domu bez mojej wiedzy wielki komitet. Але все ж ти створила тут цілий комітет, та ще й так, що я нічого не знав. Posłuchaj mnie, Aydin. Айдін, послухай, прошу. Przez dwa lata żyliśmy w spokoju, każde zajmowało się swoimi sprawami. Останні два роки ми жили мирно, кожен займався своїми справами. Co się nagle zmieniło? Що раптом змінилося? Wczoraj chciałeś upokorzyć mnie i moich gości. Учора ти захотів принизити мене і моїх гостей. Myślisz, że tego nie zauważyłam? Ти думав, я не помітила? Ja? Хто, я? Przez myśl mi to nie przeszło. Та ніколи в житті. Daj spokój. Ще б пак. Byłem taka zła, że nie mogłam zasnąć. Ти мене так довів, що я не спала всю ніч. Jeśli znowu zaczniemy się kłócić tak jak kiedyś, nie będę mogła tu zostać. Якщо ми знов почнемо сваритися, як це було раніше, я не зможу більше жити з тобою. To groźba? Це погроза? Dlaczego miałabym ci grozić? Навіщо мені тобі погрожувати? Po prostu mówię, co się może stać. Я просто кажу, що буде. Ok, powiedzmy że się wyprowadzisz. Добре, припустимо, ти пішла. Dokąd pójdziesz? І куди ти підеш? Dokądkolwiek. Куди завгодно. Mogłabym pojechać do Stambułu. Поїду в Стамбул. Znaleźć pracę. Знайду роботу і буду працювати. Nihal, kochana. Люба моя Ніхаль. Nie męczy cię śpiewanie od lat tej samej pieśni? Ти не втомилася щоразу повторювати одне й те ж? Przecież nie trzymam cię tu siłą. Немовби я тебе тут силоміць тримаю. Nigdy cię nie powstrzymywałem, prawda? Невже я тобі колись заважав, а? Jedź gdzie chcesz. Może powinnaś. Іди собі, якщо тобі так треба. Spróbuj. Спробуй, як це. Znajdź pracę za minimalną stawkę, od 8 do 16. Знайди роботу з мінімальною зарплатою, з 8 до 18. A po pracy możesz dalej ratować świat, jeśli zostanie ci siła. А після роботи рятуй собі світ, якщо залишаться сили. Jeśli będzie trzeba, to tak zrobię. Я так і зроблю, якщо треба буде. To lepsze niż marnowanie życia jak pasożyt z takim arogantem. Це краще, ніж сидіти на шиї у такого самозакоханого чоловіка, як ти. Dzięki tobie dryfuję bez celu. Моє життя пусте, і це завдяки тобі. Żeruję na tobie, wydaję twoje pieniądze. Я висмоктую із тебе соки і тринькаю твої гроші. Ale płacę za to wolnością i swoją bezużyteczną lojalnością. А натомість віддаю тобі свою свободу і вірність, яка тобі не потрібна. Wiesz jakie to uczucie ofiarować choć trochę cudzych pieniędzy? Ти уявляєш собі, як це - ніколи не мати своїх грошей? A dlaczego? А знаєш, чому? Bo harowałem jak wół przez całe życie, żeby nie musieć tego wiedzieć. Тому, що я все життя працював, як віл, щоб не знати цього. Nie miałem szansy nacieszyć się dzieciństwem ani młodością. У мене фактично не було ані дитинства, ані юності. Twoje życie jest zbyt łatwe, i na tym polega twój problem. Занадто легке життя - ось у чому твоя проблема. Nie masz pojęcia, co to wdzięczność. Ти не знаєш, що таке вдячність. I proszę cię, przestań urządzać w moim domu tajne spotkania. Маю до тебе одне прохання. Припини оці таємні збори і засідання в моєму домі. Goszczę w nim tylko bliskich znajomych. Я пускаю в свій дім тільки близьких друзів. Jeśli ta zgraja chce się bawić w dobroczynność, mogą to robić gdzieś indziej. Нехай ці негідники займаються своєю благодійністю в іншому місці. Nie chcę tu ludzi wrzeszczących w środku nocy. Ніхто більше не влаштує тут гармидер посеред ночі. Nie zezwolę na to. Я цього не дозволю. A ten cały nauczyciel ma to wszystko gdzieś. А цей твій йолоп учитель ламаного гроша не вартий. Szkoła potrzebuje tego, czy tamtego. Школі, бачите, потрібно те, потрібно се… Jego prawdziwym celem jest usidlenie znudzonych neurotyczek takich, jak ty. Насправді він лиш розставляє пастки на нудьгуючих невротичок типу тебе. Dlaczego mnie nie rozumiesz, Nihal? Чому ти не хочеш мене зрозуміти? Dlaczego jesteś taka niesprawiedliwa? Чому ти несправедлива до мене? Przysięgam, że gdy tam przyszedłem, chciałem tylko cię wesprzeć. Я клянусь, що учора, коли я з'явився, я лиш хотів допомогти і підтримати тебе. Zostaw mnie w spokoju, Aydin. Błagam cię. Айдін, облиш мене, я благаю тебе! Odpocznijmy od siebie na jakiś czas. Albo ty wyjedź, albo ja. Або ти підеш звідси, або я. Albo rozstańmy się, nie wiem. Або давай нарешті розлучимося, я вже не знаю… Po co krzyczysz? Добре, але навіщо так кричати? I tak wyjeżdżam. Dawno podjąłem tę decyzję. Я піду в будь-якому випадку, я це давно вирішив. Jadę na jakiś czas do Stambułu. Я поїду на деякий час в Стамбул. Muszę popracować nad książką. Мені там треба дещо владнати для моєї книги. Ale mam pewne wątpliwości co do twojej kampanii charytatywnej. Але мене непокоїть стан справ у вашому фонді. To dla mnie bardzo istotne. Це серйозні речі. Nie mogę wyjechać, zanim tego nie domknę. Я повинен бути впевненим, що тут все гаразд. Więc proszę cię, usiądź. I porozmawiajmy na spokojnie, jak cywilizowani ludzie. Тож будь ласка, давай присядемо і поговоримо, як цивілізовані люди. Proszę cię. Прошу, будь ласка. Nihal, uprzejmie cię proszę. Ніхаль, я тебе дуже прошу. Usiądź tu ze mną. Присядь, будь ласка. No proszę. Прошу. Nihal, podejdziesz tu, czy nie? Ніхаль, чорт забирай, підійди ж нарешті! Nihal, kochanie… To oczywiste, że założyłaś tę organizację z miłości do ludzi i skrupulatności. Ніхаль, люба, для мене очевидно, що ти створила цей гурток через свою сумлінність та любов до людей. Nie szukam tu konspiracji. Co więcej, będę cię wspierał do samego końca. Я не бачу тут ніякої змови і буду підтримувати тебе на цьому шляху. Choć szanuję twoją inteligencję i twoje uczucia, zwłaszcza twoje uczucia, to nie mogę pozwolić, by tak niepewny interes, który może nastręczyć nam nieprzewidzianych problemów, został wykolejony przez ciebie i tych drani. Я високо ціную і поважаю твій розум, а особливо твоє добре серце. Але я не можу допустити, щоб такою непростою справою, яка може мати для нас непередбачені наслідки, керувала ти і та зграя вовків. Choćbyś miała jak najlepsze zamiary. Pamiętaj, droga do piekła jest nimi wybrukowana. Якими б чистими не були твої наміри, пам'ятай, що добрими намірами вимощена дорога у пекло. Po pierwsze, nie masz doświadczenia. По-перше, у тебе немає досвіду. Nic nie wiesz o życiu. Ти погано знаєш життя. Jesteś zbyt impulsywna. Потім, ти дуже імпульсивна. I łatwowierna. Тебе легко ошукати. Z miejsca ufasz ludziom. Ти віриш всім беззастережно. Otoczyłaś się tymi przedziwnymi pomocnikami. Ти оточила себе всіма цими підозрілими помічниками. To bardzo niebezpieczny interes, Nihal. Це дуже небезпечно, Ніхаль. Jeśli mam być szczery, w tych warunkach twoje wysiłki doprowadzą do dwóch rezultatów. Хочеш, я розкажу тобі, що буде? Тут є дві пастки, в які ти неодмінно попадеш. Szkoły w ogóle nie skorzystają, a ty stracisz fortunę na jakąś fuszerkę. Twoje nazwisko zostanie zszargane. По-перше, в самих школах абсолютно нічого не зміниться. А по-друге, всі зібрані вами гроші просто зникнуть, а твоє ім'я буде заплямоване. Można powiedzieć, że pieniądze nie grają roli. Ja za to zapłacę. Ти скажеш, що це лише гроші, я компенсую втрату. Ale co z twoim… z naszym nazwiskiem? А як щодо втрати твого і нашого імені? Gdy sprawa wymknie się spod kontroli, ludzie zaczną strasznie plotkować. Ти не уявляєш собі, які брудні поповзуть чутки і плітки. Oskarżą nas o przywłaszczenie sobie datków. Нас негайно звинуватять у привласненні пожертв. Nagle zostaniesz całkiem sama. І ти раптом залишишся одна. Reszta ludzi zniknie. Всі друзі зникнуть. A wszyscy obwinią nas. Все звалять на нас. Do rzeczy. Ближче до справи. Chodzi mi o to, że cieszyło mnie, że zbierasz pieniądze, ale szczerze mówiąc trochę mnie to też martwiło. Будь ласка. Те, що ти збирала благодійні внески, водночас і тішило, і непокоїло мене. W takich sprawach trzeba mieć coś więcej niż sam entuzjazm. Одного ентузіазму у цій справі замало. Dlatego poczułem potrzebę zajęcia się tym, abyśmy uniknęli w przyszłości problemów. Тому я вважаю своїм обов'язком підключитися, щоб уникнути проблем у майбутньому. Potrzebę? Обов'язком? Inaczej pojechałbym do Stambułu. Ale nie mogę, dopóki tego nie ogarnę. Я повинен владнати ці справи, інакше я вже був би в Стамбулі. To nie przelewki, Nihal. Це не жарти, Ніхаль. Ostatnio było w mediach tyle przypadków malwersacji, wprowadzili nowe przepisy… Останнім часом було чимало гучних справ про шахрайство. Ти ознайомлена з новими законами? Znasz je? Do rzeczy. Czego chcesz? Коротше, чого ти хочеш? Chcę zobaczyć zestawienie wszystkich datków i wydatków. I listę twoich pomocników. Хочу побачити вашу бухгалтерію, всі ваші прибутки і видатки, а також список усіх твоїх помічників. Na pewno są wiarygodni, ale lepiej dmuchać na zimne. Я впевнений, що вони надійні люди, але краще перевірити. Chyba żartujesz. Ти це серйозно? Nihal, bądź rozsądna. Ніхаль, прошу, будьмо розсудливими. Nie ufasz mojemu doświadczeniu i rzetelności? Хіба ти не довіряєш моєму досвіду і моїй чесності? Nadal nie jestem pewna, o co ci chodzi. Я досі не знаю, чого ти добиваєшся. A o co ma mi chodzić? А чого б я міг добиватися? O co może mi chodzić? Які у мене можуть бути інтереси? Staram się zażegnać potencjalne niebezpieczeństwo dla mojej rodziny. Інтерес один - уникнути проблем для моєї сім'ї. Chyba mam do tego prawo? Я здається, маю на це право? No… Chcę mieć ogląd sytuacji. Отже, дай мені подивитись на ваші прибутки і видатки. Nie mam nic do ukrycia. Я нічого і ні від кого не приховую. Proszę, obejrzyj je. Все там, бери і дивись. To one? Оце? Przykro mi, ale nic z tego nie rozumiem. Пробач, але я щось нічого не второпаю. Nie masz tabeli ze wszystkimi datkami? Де у вас список усіх внесків? Mamy podpisane dokumenty. Там всі документи підписані. Nihal, kochanie… Ех, люба моя Ніхаль… Widać, że nie masz o tym pojęcia. Бачу, ти зовсім не в курсі. Jak to w ogóle możliwe? Хіба ж так можна? Dlaczego nie masz zestawienia wszystkich datków? Невже у вас немає таблиці, що показувала б усе і відразу? Powinnaś mieć także kopie pokwitowań. Ти також повинна зберігати копії усіх виданих квитанцій. Masz je? Вони у тебе є? W przypadku pieniędzy i darów w naturze musisz sporządzić fakturę lub paragon. Приймаючи гроші або матеріальні цінності, ти повинна видати чек або квитанцію. Wystawiłaś je? У тебе хоч бланки є? Wątpię. Теж нема. A to wszystko bardzo istotne. А це все дуже важливо. Bardzo istotne. Дуже важливо! Co, jeśli będą chcieli odliczyć sobie te kwoty od podatku? Що, якщо дарувальник хоче відняти свій внесок від оподатковуваного доходу? Albo jeśli spróbują go nie zapłacić? А якщо хтось із них шахрай? To ciebie obarczą winą i wylądujesz w więzieniu. Тебе звинуватять в першу чергу, і ти сядеш. Przykro mi, ale to bardzo istotne szczegóły. Вибач, але це ключові моменти. Kolejna rzecz: pokwitowania powinny być ponumerowane i spisane oddzielnie. Квитанції повинні бути пронумеровані і зведені в окрему таблицю. Czy zrobiono to? Це зроблено? Wątpię. Звичайно, ні. Nieważne. Zacznę to robić, żeby zaoszczędzić ci nerwów. Але ти не хвилюйся, я наведу порядок у справах. Dobrze, zrób to. Наводь. Rób jak chcesz. Роби, як хочеш. W takim razie zrobimy to w ten sposób. Тоді зробимо так. Zabieram tę stertę ksiąg i papierów do swojego gabinetu. Przepuszczę je przez swój program. Я візьму усі ці документи й папери до свого кабінету і перевірю їх бухгалтерською програмою. I dam ci znać, jak się przez nie przebiję, dobrze? Як усе буде зроблено, я тобі скажу. Домовились? To też? І це теж? To na pewno wszystko? Це точно все? Jeśli jest tego więcej, to daj. Якщо є щось іще, то давай. Bierz je. Забирай. Weź je wszystkie. Nic mi nie zostawiaj. Забирай усе, не залиш нічого. Tylko to miałam w życiu. Це все, що я мала в своєму житті. Ale je też możesz zabrać. Забирай це! Weź wszystko, co mam. Забери у мене все! Droga Nihal, dlaczego mówisz takie rzeczy? Ніхаль, що з тобою трапилось? Bierz je wszystkie. Давай, забирай усе. Weź je, są twoje. Це все тобі, на! Te też weź. І це бери. Masz. Ось! Co ty robisz? Ну що ти робиш? Moja kochana Nihal. Zachowujesz się jak dziecko. Cóż mogę powiedzieć? Ох, люба Ніхаль, мені просто бракує слів. Gdy zrozumiesz, jakie to ważne, jeszcze mi podziękujesz. Коли ти зрозумієш, наскільки це важливо, ти сама прийдеш і подякуєш. Posłuchaj, Nihal. Ніхаль, послухай. Masz z powrotem swoje dokumenty. Я повертаю тобі твої документи. Nie przejrzałem ich zbyt uważnie, bo zmieniłem zdanie. Я їх не дивився. Я передумав. Nie będę się w to angażował na siłę. Не хочу стромляти свого носа у твої справи. Szczerze mówiąc, po prostu mi się nie chciało. Чесно кажучи, мені просто ліньки. I tak mam dużo pracy. У мене і без цього багато роботи. Więc rób, co chcesz. Тому роби, що вважаєш за потрібне. A tymczasem ja jutro wyjeżdżam. До речі, завтра я їду. Jednak się zdecydowałem. Я вже вирішив. Przynajmniej do końca zimy. Щонайменше до кінця зими. W zimie i tak mamy zwykle mały ruch. Hidayet poradzi sobie sam. Взимку в готелі небагато роботи, Хідаєт впорається. Jutro jadę do Stambułu. Отже, завтра я їду в Стамбул. Przestań, Nihal, na miłość boską! Ніхаль, припини, ради бога. Powiedziałem, że wyjeżdżam, czego jeszcze chcesz? Я ж сказав, що їду, що тобі іще потрібно? Wzruszył mnie twój altruizm. Твій альтруїзм зворушує мене до сліз. Pamiętasz, kiedyś powiedziałaś mi, że gdybym zmienił niektóre ze swoich zachowań, wszystko byś mi wybaczyła. Чи пам'ятаєш ти, як ти мені сказала, що якби я змінив дещо у своїй поведінці, ти б мені усе пробачила. Co oznacza, że za coś mnie winisz. Із цього я роблю висновок, що я чимось перед тобою завинив. Dlatego proszę cię, byś spokojnie i zwięźle w sposób, który zrozumiem, powiedziała mi, czym zawiniłem. А тому я прошу тебе спокійно і зрозумілою для мене мовою пояснити мені, чим саме я завинив перед тобою. Jestem zbyt zmęczona, nie mogę teraz rozmawiać. Я занадто втомлена, щоб розмовляти. Może później. Може, пізніше. Czym zawiniłem? А хоч якого роду моя помилка? Co ci zrobiłem? Що я тобі зробив? Czy chodzi o to, że jesteś młoda i piękna, i chciałabyś żyć własnym życiem? Nienawidzisz mnie za to, że jestem dużo starszy? Може, ти, молода і гарна жінка, хочеш жити своїм життям, а я набагато старший за тебе, і ти мене за це ненавидиш? Czy tym zawiniłem? У цьому моя вина? Nie zmuszałem cię do wyjścia za mnie. Я не примушував тебе виходити за мене. Nigdy nie ograniczałem twojej wolności. І ніколи не обмежував твою свободу. Żyjesz tak, jak chcesz, niezależnie, w swojej części domu. Ти живеш абсолютно незалежно, у своїй половині дому. Nawet powołałaś tu jakiś wielki komitet. Ти навіть заснувала тут цілий комітет. Jeśli chcesz jeszcze więcej wolności, proszę bardzo. Хочеш іще більше свободи? Та будь ласка. Nikt cię nie powstrzymuje. Я тебе не тримаю. Jeśli chcesz rozwodu - też cię nie powstrzymam. Навіть, якщо ти захочеш розлучення, я не чинитиму тобі перепон. Nie chcę niczego takiego. Нічого такого я не хочу. Oczywiście, że chciałam za ciebie wyjść. Я сама хотіла вийти за тебе. Nie chodzi o różnicę wieku ani o to, że gdybym była wolna, mogłabym pokochać kogoś innego. Справа не в тому, що я молодша, а ти старший. І мені не потрібна свобода, щоб кохати іншого. I tak zawsze miałam wrażenie, że jestem starsza od ciebie duchem. Зрештою, мені завжди здавалось, що це я старша за тебе. Ale jesteś nieznośnym człowiekiem. Просто тебе неможливо терпіти. Samolubnym, wrednym, cynicznym. Ти егоїстичний, в'їдливий, цинічний. Tym zawiniłeś. Ось у чому твоя вина. Może taki jestem, nie wiem. Можливо, я і справді такий, не знаю. Przynajmniej potrafię czasem przyznać się do błędu. Принаймні, я іноді визнаю свої помилки. Podczas gdy ty nigdy nie bierzesz za nic odpowiedzialności. Але я щось не пригадаю, щоб ти визнала за собою хоч найменшу провину. A może się mylę? Чи ні? Jeśli zamierzasz zrzędzić całą noc, chciałam cię uprzedzić, że nie mam już siły ci odpowiadać. Nie chcę w ogóle zrzędzić. Якщо ти зібрався клювати мене весь вечір, то я тобі скажу, що у мене немає ані сил, ані бажання відповідати тобі. Ale muszę ponownie spytać. Але я повторю питання. Muszę wiedzieć. Я хочу це знати. Czym zawiniłem? В чому саме моя помилка? Co to za przewina? Чим саме я завинив? Co ci takiego zrobiłem? Що я тобі зробив? Racja. Tak naprawdę jesteś wykształconym, szczerym, uczciwym i sumiennym mężczyzną. Так, ти людина освічена, чесна, щира і справедлива. Zwykle taki jesteś, nie przeczę. Це все так, тут нічого не заперечиш. Ale czasem wykorzystujesz te cnoty do przytłaczania ludzi, niszczenia i upokarzania ich. Але інколи ти використовуєш всі ці якості, щоб придушувати, принижувати і ображати інших. Twoje zasady sprawiają, że nienawidzisz całego świata. Твоя зависоко піднята планка примушує тебе ненавидіти увесь світ. Nie znosisz ludzi religijnych, bo wiara jest dla ciebie oznaką niedorozwoju i ignorancji. Ти ненавидиш віруючих, бо для тебе їх віра - ознака невігластва. Ale nie znosisz też niewierzących za ich brak wiary i ideałów. І водночас ти ненавидиш невіруючих, бо їм бракує віри і світлих ідеалів. Nie lubisz ludzi starych za to, że są konserwatywnymi bigotami i nie myślą samodzielnie. Ти не любиш старих, бо вони консерватори і нездатні мислити вільно. Młodych zaś nie znosisz za samodzielność i odwrócenie się od tradycji. І молодих ти теж не любиш, бо вони мислять вільно і не поважають традицій. Bronisz cnót społecznych, ale każdego podejrzewasz o bycie złodziejem lub bandytą, więc nienawidzisz też takich ludzi. Ти проповідуєш чесноти суспільства, але підозрюєш кожного члена суспільства, що він злодій. Тобто, ненавидиш кожного. Nie znosisz praktycznie wszystkich. І як виправдатися в твоїх очах? Choć raz chciałabym, żebyś stanął w obronie czegoś, co może cię coś kosztować i poczuł zapał dla sprawy, która nie przyniesie ci korzyści. Хіба що якби ти хоч раз спробував стати на незручну для себе позицію або відчути щось, що не лестить тобі. Ale to niemożliwe. Але це неможливо. Powstrzymywałeś w przeszłości nasze rozstanie przy użyciu różnych metod. Ти завжди робив усе, щоб запобігти нашому розлученню. Może zresztą był to proces dwustronny. І, власне, мене це влаштовувало. Ja byłam zbyt młoda, by odejść. Я була занадто молодою, щоб піти. Nie miałam dość odwagi ani pieniędzy. Ani lepszej alternatywy. Мені бракувало і мужності, і грошей, і місця, куди б я могла піти. Ale czy nie czułeś wyrzutów sumienia patrząc na to, jak młoda, zdrowa, dumna, pełna energii kobieta powoli usycha w samotności, nudzie i strachu? Але хіба ти сам ніколи не відчував докорів сумління, бачачи перед собою молоду, здорову, гарну жінку, що марніє в пустоті від нудьги і страху? Na początku naszego związku czułam strach. Перші роки я просто боялася. Teraz czuję wstyd. А зараз мені соромно. Zmarnowałam najlepsze lata życia. Адже я сама занапастила свої кращі роки. W walce z tobą zatraciłam wszystkie swoje zalety. У боротьбі з тобою я змінилася на гірше. Stałam się twarda, szorstka, skryta i podejrzliwa. Я стала твердою, суворою, боязкою і недовірливою. Co jeszcze mogę powiedzieć? Що тобі ще сказати… Nie jestem już nawet pewna, czy potrafię cokolwiek wyrazić. Здається, мені вже нічого додати. Nasze drogi się rozeszły, mimo że mieszkamy pod jednym dachem. Хоч ми й під одним дахом, та дороги наші розійшлися. Powinniśmy ruszyć każde w swoją stronę. Тепер у кожного своя. Mogliśmy mieć lepsze życie. Ми могли б жити краще. Ale teraz jest już za późno. Але тепер вже пізно. Nie wiesz tego, ale… ludzie tacy jak ja, którzy dorastali w wioskach bez prądu, rozumieją radość i przyjemność przebywania w takim małym, ciepłym, przytulnym pomieszczeniu i słuchania głosu żony, nawet jeśli krzyczy o tym, jaki jestem straszny. Ти цього не зрозумієш. Тільки той, хто, як я, виріс в селі без електрики, розуміє, яке це щастя - сидіти в теплій, зручній кімнаті і слухати голос дружини, навіть якщо вона говорить тобі жахливі слова прямо в очі. Nasza młodość była bardzo nudna, Nihal. Наша юність була безрадісною, Ніхаль. Nie wiedzieliśmy, jak być szczęśliwymi. Ми не знали, як це - бути щасливими. Więc możemy nie wiedzieć, jak uszczęśliwić innych. Можливо, тому ми не знаємо, як робити щасливими інших. Ale jak mówiłem, nie mieliśmy złych zamiarów. Але, як я вже казав, наші наміри завжди були добрими. Działaliśmy w imię czystych, niewinnych marzeń. Наші бажання були чистими, а мрії світлими. Chcieliśmy lepszego życia i lepszego społeczeństwa. Ми хотіли змінити світ на краще. Przykro mi, ale ci nie wierzę. Вибач, але я тобі не вірю. Wszystko to już słyszałam. Цей монолог я вже чула. Wszyscy zaczynamy z dobrymi intencjami. У всіх є добрі наміри. Ale jak sam powiedziałeś, droga do piekła jest nimi wybrukowana. Але ними вимощена дорога у пекло, ти сам казав. Wszystkie te piękne słowa brzmią teraz w moich uszach absurdalnie. Усе твоє романтичне пишномовство набридло мені до смерті. Gdy zaczynasz tak mówić, mam wrażenie, że uciekasz się do wypróbowanej sztuczki, by postawić na swoim. Коли ти починаєш так говорити, я знаю, що ти готовий лягти тут кістьми, аби лише домогтися свого. Nigdy nie rozumiałam, czego tak naprawdę ode mnie chcesz. Але я ніколи не знаю, чого саме ти добиваєшся. Ale i tak proszę cię po raz ostatni. Та хай там як, а я тебе попрошу. Czym byś nie wytłumaczył moich działań - oszukiwaniem samej siebie, czy kobiecą logiką - zostaw mnie w spokoju. Чим би ти не вважав мою діяльність - самообманом чи жіночою примхою - не лізь у це. Bo to moja jedyna pociecha. Бо це моя єдина втіха. Całą młodość z tobą walczyłam. Усю свою молодість я лиш боролася з тобою. A teraz, dzięki tej pracy, ponownie uwierzyłam w siebie. А завдяки цій роботі я знову повірила в себе. Odnalazłam jakiś cel w swoim nudnym życiu. Моє пусте життя нарешті набуло сенсу. Cel, który napawa mnie dumą. Мені тепер є чим пишатися. Pozwól mi chociaż na to. Тож не позбавляй мене цього. Kochana Nihal. Jesteś dobrą, bystrą, racjonalną, praktyczną kobietą. Ніхаль, люба, ти добра, розумна, чесна і гарна жінка. Wszystko, co mówisz i robisz jest bardzo rozsądne. Те, що ти кажеш, звучить справді переконливо і справедливо. Ale… Nie widzisz mężczyzny takiego, jakim jest naprawdę, idealizujesz go jak boga, a potem wściekasz się na niego, że tym bogiem nie jest. Але спершу ти ідеалізуєш чоловіка, вважаєш його майже богом, а потім починаєш ненавидіти його за те, що він, виявляється, не бог. To według ciebie uczciwe? Це, по-твоєму, чесно? Chciałbym być tym wziętym, charyzmatycznym aktorem, o którym marzyłaś. Я хотів би бути великим і харизматичним актором, про якого ти мріяла. Ale nim nie jestem. Але я не такий. Jestem prostym człowiekiem. Я проста людина. A co gorsza, chciałbym nim pozostać. І що найгірше, я б хотів таким і залишатися. Tak czy owak, wyjeżdżam rano. Облишимо це. Завтра вранці я їду. Nie martw się, nie wrócę przed wiosną. Не хвилюйся, раніше весни я не повернуся. Ale daj mi tę listę, żebym mógł wpłacić mały datek. Дай-но мені твій список, я хочу зробити внесок перед тим, як поїду. Rób, co chcesz. Mnie jest wszystko jedno. Роби, мені байдуже. Masz tu tę listę, pisz co chcesz. Список там, пиши, що хочеш. Wpisałem się jako anonimowy darczyńca. Я записався як анонімний пожертвувач. Zostawiam pieniądze tutaj. Гроші тут. Mam nadzieję, że wszystko potoczy się tak, jak chcesz. Я сподіваюсь, Ніхаль, що все буде добре. Rób co chcesz. Роби, що вважаєш за потрібне. I nie zapomnij, że jestem do usług, gdybyś potrzebowała pomocy. І не забувай, що я поруч, якщо треба. Ale strzeż się tego nauczyciela. Але стережися того учителя. Wyglądał mi na kunktatora. Це слизький і підступний тип. Potrafię takich wyczuć z daleka. Я таких за версту чую. Radzę ci pracować z ludźmi rzetelnymi, moralnymi i sumiennymi. Я б радив тобі оточити себе тими, хто має совість, принципи і мораль. Pewnego dnia zrozumiesz to lepiej. Колись ти сама зрозумієш. Sumienie. Совість. Moralność. Мораль. Ideały, zasady. Ідеали. Принципи. Cel w życiu. Мета в житті. Zawsze szermujesz tymi słowami. Ти завжди тримаєш ці слова напоготові. Wykorzystujesz je, by upokarzać, ranić i poniżać innych. І, коли тобі треба, дістаєш їх, щоб принижувати і ганьбити інших. Ale jeśli o mnie chodzi, to właśnie na człowieka, który ich nadużywa, należy uważać najbardziej. А я знаю, що той, хто сипле такими словами, сам ніколи не має перелічених якостей. Jestem zmęczona. Зрештою, я втомилася. Chciałabym już iść spać. З твого дозволу, я б хотіла поспати. Neclo? Незла? Uciekaj. Давай. Może sprawdzimy jeszcze raz zanim wyjedziemy? Може, варто ще раз подзвонити? Już dzwoniłem. Я вже дзвонив. Nie ma żadnych lotów, ale pociągi kursują. Літаки не літають, але поїзди їздять. Jesteś pewien? Точно? Przed chwilą do nich dzwoniłem. Я щойно взнавав. Nie odwołali pociągu. Поїзди ходять за розкладом. Spokojnie. Не хвилюйтесь. To jedźmy. Поїхали. Pociąg do Stambułu kursuje normalnie, prawda? Поїзд на Стамбул ходить? Bez przeszkód. Już jedzie. Так, скоро прибуде. A ma opóźnienie? З затримкою? Oczywiście. 30-60 minut. Можливо, півгодини-година. 30-60 minut. Півгодини або година? Tak jest. Так. Ale na pewno będzie? Але точно буде? Raczej tak. Так, звичайно. Dobrze, dziękuję. Добре, дякую. Jedzie, ale ma opóźnienie. Поїзд буде, але запізниться… Słyszałem. Я чув. Pański bagaż postawiłem tam. Ваш багаж тут. Jeśli pan chce, wrócę do hotelu. Мені, мабуть, краще повернутися в готель. Mogą mnie tam potrzebować. Можливо, я там потрібен. Mam zostać, czy iść? Мені їхати чи ні? Co? Що? Mogą mnie potrzebować w hotelu. Я можу бути потрібним у готелі. Mam iść, czy zaczekać tutaj? Мені їхати чи почекати тут? Przyjacielu, mógłbyś się trochę przesunąć? Вибачте, ви б не могли посунутися? Przy drzwiach jest zimno. Ні, біля дверей холодно. Jesteśmy razem. Gdybyś mógł się trochę przesunąć… Але ми удвох, може, ви посунетесь? Od drzwi wieje. Ні, там дме. Siadaj tutaj. Сідайте тут. Jak wygląda droga do Suaviego? А яка дорога до Суаві? Do jego gospodarstwa? До ферми Суаві? Tak. Так. To długa droga. О, це далеко. Nie o to pytałem. Я не про це. Samochód sobie poradzi? Ми доїдемо туди на машині? Nie, raczej nie. Ні, не доїдемо. Wiejska droga jest w taką śnieżycę nieprzejezdna. Сільські дороги дуже сильно замело. Dobrze, to tam jedziemy. Чудово. Тоді ми їдемо. A to niespodzianka! Оце так сюрприз! Przejeżdżaliśmy tędy i postanowiłem odwzajemnić wizytę. Ми їхали мимо, і я вирішив навідати тебе. Oczywiście. Це чудово. Wejdźcie, w środku jest ciepło. Заходьте, прошу. Siadajcie, rozgrzejcie się. Сідайте там, грійтеся. Dzięki. Спасибі. Spodziewałem się Leventa. Więc myślałem, że to on. Я якраз чекав Левента, тож подумав було, що це він. Ale z nim nigdy nie wiadomo, czy w ogóle przyjdzie. Але Левент - він такий, може прийти, а може й ні. Spotykamy się co sobota. A w niedzielę idziemy polować. Ми зустрічаємося щосуботи, щоб в неділю вранці піти на полювання. Dwóch kawalerów. Podpieramy się sobą nawzajem niczym kosturami. Ми два старих холостяки, підтримуємо один одного. Suavi, mogę wyciągnąć nogę? Суаві, можна я витягну ногу? Skurcz mnie złapał. Звело від холоду. Połóż ją wyżej, pewnie. Клади вище. Jak miło. Як у тебе добре. Miło i ciepło. Wygodne kanapy. Тепло, затишно, зручні крісла. Musi wam być zimno. Ви, певно, замерзли. Czekaj, mam coś w sam raz. У мене є дещо для вас. Jeden łyczek i od razu się rozgrzejecie. Один ковток - і ти зігрівся. Ciekawe, czy wam posmakuje. Такого ти ще не пив. Zabieramy to ze sobą na polowanie. Nalewamy do menażek. Ми беремо це з собою на полювання у флягах. Na zewnątrz jest lodowato. Холод пробирає до кісток. Nauczyciel jest młody. Twardy jak wół. Ale ja już muszę trochę tego zatankować. Вчитель молодий і здоровий, йому байдуже, а моєму мотору потрібне пальне. Lepiej nie, nie nawykłem do procentów. Я краще не буду. Я зазвичай не п'ю. Ale jeśli masz herbatę ziołową… Хіба що чай із трав. Herbaty napijesz się u siebie. Чай ти можеш і вдома попити. Tu robisz to, co ja mówię. А тут я командир. Tak sobie dogadzam. От таку я завів собі дурну звичку. W naszym wieku sobie na to już zasłużyliśmy. У нашому віці можна собі дозволити. Już mi cieplej. Я вже зігрівся. Piecyk dobrze grzeje. Добре твоя пічка гріє. Nie ogrzewam teraz całego domu. Я топлю не в усьому будинку. Po śmierci żony odgrodziłem część pomieszczeń. Składuję tam tylko rzeczy. A piecyk postawiłem tutaj. Коли жінка померла, я перетворив деякі кімнати на склади, а пічку поставив тут. To takie moje schronienie. Bunkruję się tutaj. W ten sposób trochę oszczędzam na ogrzewaniu. Тут у мене затишний притулок, де можна відігрітися та ще й зекономити при цьому. A właśnie, co zrobiłeś w sprawie tego listu? До речі, що ти вирішив з тим листом? Jakiego listu? Яким листом? Tego, który przeczytałeś mnie i Nihal. З тим, що ти читав мені і Ніхаль. Garip, ta dziewczyna, która potrzebowała pomocy. Дівчина з Гаріпа просила про допомогу. Nauczyciel! Jednak ci się udało. А ось і наш учитель! Tak jest. Panie Aydin, miło pana widzieć. Радий вас бачити, пане Айдін. Dziękuję, Levent. Спасибі, Левент. Proszę nie wstawać. Не піднімайтесь. Stopa mi zdrętwiała. У мене ноги заніміли. Jeśli to tylko odrętwienie, to nic panu nie będzie. Нічого, це пройде. Dzień dobry. Вітаю. Mieliśmy coś do załatwienia w okolicy, więc postanowiłem wpaść. У нас були тут справи, і ми вирішили зайти. Dobry pomysł! Правильно. Jak sytuacja na drogach? І як зараз дороги? Straszna. Жахливі. Ledwie tu dojechałem. Я ледве дістався. Panie Aydin, jakby co to będę na zewnątrz. Пане Айдін, я вийду надвір. Hidayet… Хідаєт! Słuchaj. Почекай. Nie mów nikomu w domu, że tu jestem. Нікому вдома не кажи, що я тут. Oczywiście. Не скажу. A co mam im powiedzieć? А що тоді їм казати? Ale jeśli zadzwonią? А якщо спитають? Zmyśl coś. Ну придумай щось. Nikt nie może wiedzieć, że nie wyjechałem. Але щоб ніхто не знав, що я нікуди не поїхав. Bądź ostrożny. Я покладаюсь на тебе. W pańskim domu pomyślałem: "Wreszcie ktoś, z kim warto porozmawiać." Ale potem pan zniknął. Тоді у вас удома я був дуже радий нарешті поспілкуватися з вами, але ви зникли. Coś mi wypadło. Nie mogłem zostać. Так, тоді виникли термінові справи, і я змушений був піти. Czyli dziś mam szczęście. Зате сьогодні мені пощастило. Proszę bardzo. Це тобі. Pij, to rozjaśnia myśli. Випий, це додасть тобі наснаги. Cześć. Алло? Co słychać? Як там справи? Teraz słuchaj. Слухай. Nie mów nic pani Nihal, ani nikomu innemu. Kojarzysz Suaviego? Тільки не кажи Ніхаль, і взагалі нікому не кажи. Jesteśmy w jego gospodarstwie. Ми на фермі у Суаві. Nie wyjechał. Він нікуди не поїхав. Zmienił zdanie. Він передумав. Skąd mam wiedzieć? Звідки я знаю? Jak mam go spytać? Спитай у нього сама. Przestań bredzić. Ти здуріла? Po co miałbym ci kłamać? Чого б це я тобі брехав? Co powiedziałaś? Що? Nie zaczynaj znowu, Fatmo. Фатма, не починай. Oszalałaś? Ти з глузду з'їхала. Gdy byłem mały bawiłem się tutaj w ogrodzie. Коли я був малим, я грався тут у садку. Miałem wrażenie, że życie zawsze będzie tak wyglądać. Że będę z mamą i tatą. Мені здавалось, що я житиму так вічно, з мамою і татом. A teraz gdzie to wszystko jest? І куди це все поділося? Kiedy ten dom tak opustoszał? Як цей дім міг стати таким пустим? Kiedy synek mojej mamy stał się pijakiem i samotnikiem? Як цей малий матусин хлопчисько став самотнім старим п'яницею? Ożeniłem się. Mam dziecko. Gdzie oni się podziali? Я одружився, завів дитину, і де вони зараз? Moja żona nie żyje, córka jest na drugim końcu świata… Жінка - в могилі, донька - за тридев'ять земель… Staram się powiedzieć, że czasem niektórych rzeczy nie da się zmienić. До чого я це кажу… Оскільки є речі, які ти не можеш змінити, треба бути трохи гнучкішим. Nie osądzać pochopnie innych. Не суди людей. Akceptować rzeczy takimi, jakie są. Приймай все таким, як воно є. Trochę tu gorąco, prawda? Тут, здається трохи жарко. Może otworzymy okno? Може, відчинимо вікно? Oczywiście, proszę bardzo. Звичайно, відчиняй. Może też przejdziemy tam? Пересядемо туди, Левент? Idź, ja jeszcze coś wezmę. Сідай, я зараз прийду. Jest gorąco, a ja trochę wypiłem. Więc robię się senny. Я випив, розігрівся, тепер мені хочеться спати. Lepiej było tego nie robić. Мабуть, не треба було пити. Ale teraz jest już za późno. Та вже пізно. To ile ty masz lat, Levent? Скільки вам років, Левент? Naprawdę? Nie wyglądasz. Ніколи б не дав. Ale mam. Але це так. Rodzina? У вас є сім'я? W moim miasteczku, w Yozgat. Вдома, у Йозгаті. Starsza siostra i matka. Мати і старша сестра. Myślałeś o ożenku? Ви неодружений? Cóż… Ні. To przeznaczenie. Nie było mi pisane. Поки що не поталанило. Nie poznałem tej jedynej. Ще не зустрів свою жінку. A i tak nie mam za dużo pieniędzy. Та й грошей у мене замало. Więc mi się nie spieszy. Так що я не поспішаю з цим. Ale w takim miejscu twoja pensja by wystarczyła. Але для провінції вашої зарплати більш ніж достатньо. To prawda, panie Aydin. Ale połowę wysyłam matce. Це так, але половину я відсилаю матері. Odkłada pieniądze dla mojej siostry. Вона збирає на мою сестру. Niech ona wyjdzie za mąż. Ma pierwszeństwo. Спершу треба видати заміж її, а потім вже я. Potem ja. Nie spieszy mi się. Так що почекаю. Od jak dawna tu jesteś? І давно ви тут? To mój czwarty rok. Ось уже четвертий рік. Planujesz zostać? Плануєте залишитись? Mógłbym wyjechać, ale człowiek przyzwyczaja się do miejsca. Я міг би поїхати, але вже звик тут до всього. No i mamy tu ten projekt z panią Nihal. Chcę go dokończyć. До того ж, я не можу залишити справу, яку ми робимо з Ніхаль. To żaden problem. Це не проблема. Ludzie wszędzie robią tego typu rzeczy. Завжди знайдеться хтось, хто замінить вас. Ma pan rację, to prawda. Так, це правда. Jako dziecko jąkałem się. У дитинстві я сильно заїкався. Całe dzieciństwo milczałem. Jeśli teraz za dużo mówię, to dlatego. Тому я весь час мовчав, а зараз навпаки, забагато розмовляю. Więc z góry przepraszam. Тож вибачте, якщо я вам набрид. Jeśli się rozgadam, proszę mi powiedzieć. Ви мене зупиняйте в разі чого. Mów ile chcesz. Zasłużyłeś na to, przyjacielu. Та розмовляйте скільки завгодно, друже. Ja zresztą i tak wolę słuchać. Все одно я більше люблю слухати. Dobrze, ale ostrzegałem. Ну, я вас попередив. Pieczone kasztany. Гарячі каштани! Aż grzech nie zjeść. Хто не скуштує, того бог покарає. Przyszedł sprzedawca kasztanów. Каштанмен прийшов! Przyniósł nam kasztany. І не один, а з гостинцями. Tak? Вам кого? Dobry wieczór. Здрастуйте. Przepraszam, że przeszkadzam. Вибачте, що турбую вас. Przyszłam do hodjy Hamdiego. Мені потрібен ходжа Хамді. Jest w domu? Він вдома? Chwileczkę. Зачекайте. Pani Nihal? Пані Ніхаль? Przepraszam. Дякую. Byłem w środku i nie mogłem… no wie pani. Вибачте, я був там і не чув… W czym mogę pomóc? Чим вам допомогти? Przepraszam, że przeszkadzam o tej porze. Це я прошу пробачення, що так пізно. Nie ma za co. Proszę wejść. Нічого, заходьте, будь ласка. Na pewno nie przeszkadzam? Справді можна? Oczywiście, że nie. Так, звичайно. Proszę wejść. Proszę. Прошу вас, заходьте. Proszę nie stać na mrozie. Не стійте на холоді. Dziękuję. Спасибі. Proszę siadać koło piecyka. Сідайте там, біля пічки. Nie trzeba, tu mi będzie dobrze. Дякую, мені й тут добре. Tu jest zimno. Там холодно. Proszę wejść w butach. Заходьте прямо у взутті. Dziękuję, nie zabawię długo. Дякую, я ненадовго. Usiądę sobie tutaj. Я тут присяду. Dobrze więc… Будь ласка. Jak się pani ma? Mam nadzieję, że wszystko w porządku. Я сподіваюсь, у вас все гаразд? Proszę nie zrozumieć mnie źle, ale przyszła pani sama… Дуже незвично бачити вас тут одну. Zastanawiałam się, co u Ilyasa. Я хотіла провідати Ільяса. Bardzo nas zaniepokoił. Того разу він нас дуже налякав. Słyszeliśmy, że już lepiej, ale chciałam się upewnić. Ми чули, що все добре, але я хотіла переконатися. Czuje się już o wiele lepiej. Dzięki Bogu już jest zdrowszy. Дякувати богові, Ільясу набагато краще. Gorączka też spadła. Martwiła nas, ale wczoraj otworzył już oczy. Ми дуже хвилювалися, але учора жар пройшов і він відкрив очі. Tyle tylko, że nie może chodzić do szkoły, więc nudzi się w domu. Poza tym czuje się już dobrze. Правда, він сумує за школою, та й пропустив багато, а крім цього все добре. Nie jest łatwo. Треба триматися. Zmartwiłam się, gdy usłyszałam, że to zapalenie płuc. Я дуже занепокоїлася, коли почула, що у нього пневмонія. Ale jego matka dobrze go wykurowała. Wziął lekarstwo i wyzdrowiał. Але мама добре за ним доглядала, а він слухався маму і лікарів. Dobry chłopak. Молодець. Ma pani rację. Так, все так. Pan Aydin nie przyszedł z panią? А пан Айдін не приїхав з вами? Witam ponownie. Я дуже радий вас бачити. Musi być pani zimno, na dworze jest mróz. Ви, мабуть, змерзли. Napijmy się herbaty. Зараз принесу чай. Sevda! Севда! Pójdę do kuchni. Я на кухню. Proszę się nie kłopotać. Не турбуйтеся. Ależ to żaden kłopot. Ну що ви. Uczysz się? Ти робиш уроки? Czego? Який предмет? Matematyki. Математику. Lubisz matematykę? Любиш математику? Czyli kim zostaniesz? Ким ти станеш? Inżynierem? Інженером? A kim? А ким? Policjantem. Поліцейським. Dobry wieczór pani. Добрий вечір, пані. Dobry wieczór. A kim pani jest? Добрий вечір, а ви хто? Mamo, pani Nihal jest żoną naszego gospodarza. Мама, це пані Ніхаль, жінка власника будинку. Przyniosła z powrotem telewizor? Вона принесла наш телевізор? Nie, mamo. To inna sprawa. Ні, мамо, у неї інша справа. Chodź, mamo. Заходь, мама. Chcę z powrotem mój telewizor. Я завжди слухала імама. Oglądałam imama. Де мій телевізор? Pani Nihal przyszła tu w innej sprawie. Пані Ніхаль тут у іншій справі. Chciała życzyć Ilyasowi powrotu do zdrowia. Вона прийшла провідати Ільяса. Bolą cię kolana? Коліна болять? Bolą. Дуже. Przykryjmy je. Давай накрию. Nie, nie chcę. Не хочу. Dobrze. Nie zabierasz mnie do lekarza. Ти не відвіз мене до лікаря. Mamo, robisz nam wstyd przy pani Nihal. Мамо, що ж ти ганьбиш нас перед пані Ніхаль? Sama nie chciałaś iść, pamiętasz? Ти ж сама не захотіла їхати. Bo był za duży tłok. Там багато людей. Tam się mną nie zajmą. Я туди не піду. Potrzebuję prywatnego lekarza. Мені потрібен приватний лікар. Proponowałem ci też prywatnego lekarza. Я ж хотів відвезти тебе і до приватного, до кузена Самета. Odmówiłaś pójścia do naszego Sameta. Але ти не захотіла! Pamiętasz, co jego matka mi zrobiła? Ти забув, що зробила мені його мати? Ale to jego matka, nie on. Мати - то мати, а він - хороший лікар. Musi przyjść lekarz. Нехай лікар прийде сюди. Dobrze, to sprowadzę lekarza tutaj. Добре, я викличу лікаря. Zajmie się moją matką tutaj. І мою маму лікуватимуть вдома. Sevdo, podaj mi sznur modlitewny. Севда, принеси мені мої чотки. Za młodu przechodzimy próbę szacunku, potem - próbę współczucia. В молодості ми вчимося поважати, пізніше - вчимося співчувати. Niech Pan czuwa nad starszymi. Боже, благослови наших батьків. "Gdyby młodzi mogli wiedzieć, gdyby starzy mogli robić." Якби молодість знала, якби старість могла. Nie chcę wam dłużej sprawiać kłopotu. Я б не хотіла вас більше затримувати. Muszę z panem porozmawiać. Мені треба з вами побалакати. Oczywiście, proszę. Звичайно, будь ласка. Możemy pomówić na osobności? Якщо ви не проти, ми б могли поговорити наодинці? Oczywiście, dlaczego nie? Так, жодних проблем. Możemy iść tam, ale może być trochę zimno. Ми можемо піти в ту кімнату. Правда, там прохолодно. To nic. Нічого, не страшно. To chodźmy. Ходімо. Sevdo! Dołóż trochę drewna do pieca. Севда, принеси дрова. Ja wezmę herbatę. Я перенесу ваш чай. Dziękuję. Дякую. Ile tu jest pokoi? Скільки у вас кімнат? Pierwotnie były dwa. У нас було дві. Potem dodaliśmy ten. Потім ми додали ще одну. Dostaliśmy pozwolenie od ojca pana Aydina, pana Samiego. Звичайно, з дозволу вашого свекра, пана Самі. Więc teraz mamy trzy pokoje. Зараз у нас три кімнати. Ten należy do mnie. Це - моя кімната. Wyziębia się trochę bardziej niż pozostałe. У ній холодніше, ніж в інших. Ale na wypadek mrozów zbudowaliśmy kominek. У сильні морози я розпалюю тут камін. Na szczęście w tym roku nie jest tak źle. На щастя, зима видалася тепла. No tak. Справді. Panie Hamdi, chciałam pana o coś spytać. Пане Хамді, я б хотіла попросити вас про одну річ. Słucham. Будь ласка. Pan Ismail, pański młodszy brat… Ваш молодший брат, Ісмаїл… Starszy. Він старший. Czym on się właściwie zajmuje? Чим він займається? Od jakiegoś czasu nie pracuje. Kiedyś pracował w kopalni w Tozlu. Зараз він безробітний, а раніше працював на шахті в Тозлу. Ale niestety wpadł w tarapaty. Pół roku spędził w więzieniu. На жаль, він попав у халепу і півроку сидів у тюрмі. Od tego czasu nie pracuje. З тих пір не може знайти роботу. Jeśli można spytać, za co został skazany? Якщо це не секрет, за що він сидів? Co takiego zrobił? Що він зробив? To bardzo krępujące. Мені дуже незручно про це казати. Wolałbym, żeby nie znała nas pani od tej strony. Краще б ніхто цього не знав. Ale nie będę ukrywać czegoś, co i tak wie Bóg. Але я не приховаю від вас те, що відомо богу. Zresztą pewnie wszyscy wiedzą. Та й чутки вже давно ходять. Kilku chamów z miasta nękało jego żonę, Sevdę. Якісь хулігани переслідували його жінку, Севду. Dowiedzieliśmy się o tym dopiero później. Ми про це тільки потім дізналися. Pewnej nocy obudził nas hałas. Якось вночі ми прокинулися від шуму. Ismail zerwał się z łóżka i pobiegł za kimś ulicą. Ісмаїл схопився з ліжка і побіг за якимось хлопцями по вулиці. Wstyd powiedzieć, ale kradli bieliznę Sevdy rozwieszoną na sznurze. Соромно сказати - вони зривали білизну Севди з мотузки. Ismail żadnego z nich nie złapał. Ale wyładował się na Sevdzie. Ісмаїл так нікого з них і не впіймав, зате побив Севду. Biedaczka nie miała o tym pojęcia. Вона навіть не зрозуміла, за що. Następnego dnia na bazarze kilku z tych wyrostków zaczęło się śmiać z Ismaila. А наступного дня ці придурки побачили Ісмаїла на базарі і почали з нього сміятися. Więc wyciągnął nóż i pchnął jednego z nich. Тоді Ісмаїл дістав ніж і вдарив одного з них. Za to poszedł na pół roku do więzienia І отримав за це шість місяців. Zawsze był dziki. Він завжди був трохи дикуватим. Nigdy się z nikim nie przyjaźnił. Ні з ким особливо не зближався. Ale po wyjściu z więzienia stał się jeszcze bardziej podejrzliwy. А коли вийшов з тюрми, то зовсім замкнувся в собі. Przestał w ogóle rozmawiać z ludźmi. Ні з ким у місті взагалі не розмовляє. A do tego zwolnili go z kopalni. З роботи його вигнали. Jeszcze bardziej zamknął się w sobie i zaczął pić. Він став зовсім відлюдкуватим і почав пити. Ale w domu nie pije. Добре хоч, що вдома не п'є. Tak więc chwilowo nie pracuje. Роботу знайти не може. Musieliśmy zapłacić za leczenie tamtego człowieka i dać mu odszkodowanie. Ми заплатили потерпілому чималу компенсацію. Więc urosły nam długi. І наші борги почали рости. Tylko ja zarabiam, Ismail nie pracuje, więc zrobiło się ciężko. Nie było nas stać na zapłacenie czynszu. На одну мою зарплату, без Ісмаїлової, стало дуже важко прожити. Oczywiście pan Aydin ma rację. Я розумію пана Айдіна. Nie płaciliśmy przez kilka miesięcy, przysporzyliśmy mu kłopotu. Затримуючи оплату, ми створюємо йому проблеми. Ale może uda mi się znaleźć drugą pracę. Але я сподіваюся знайти другу роботу. Mam nadzieję, że wszystko się ułoży. Я вірю, що у вас все вийде. Właściwie to chciałam porozmawiać na pokrewny temat. Власне, тому я і приїхала. Nie zajmę panu dużo czasu. Już późno. Вже пізно, і я не хочу вас затримувати. Proszę to przyjąć. Будь ласка, візьміть це. Co to takiego? Що це? Proszę otworzyć. Відкрийте. Co to takiego, pani Nihal? Але що це таке? Proszę nie zrozumieć mnie źle. Не зрозумійте мене неправильно. Chcę dać panu pieniądze. Я просто хочу віддати ці гроші вам. Proszę je wziąć. Візьміть їх, прошу вас. Tak, ale… nie rozumiem. Так, але… я не розумію. Na co to? За що ці гроші? Dlaczego je nam pani przyniosła? Навіщо ви їх нам принесли? Proszę się nie martwić. Не хвилюйтесь. Nie chcę niczego w zamian. Мені нічого за них не треба. I nie oczekuję, że mi pan je odda. І віддавати їх теж не треба. Proszę potraktować je jako pomoc od przyjaciela. Візьміть їх, як допомогу від друзів. Bardzo mi przykro, pani Nihal. Naprawdę nie wiem, co powiedzieć. Вибачте, пані Ніхаль, але я просто не знаю, що й сказати. Ale to ogromna suma. Тут велика сума грошей. Jak miałbym ją przyjąć? Як я можу їх узяти? Wystarczy tego, żeby kupić dom. Тут вистачить, щоб купити будинок. Co sobie ludzie pomyślą? А що скажуть люди? Panie Hamdi. Nikt nie musi o tym wiedzieć. Пане Хамді, люди нічого не знатимуть. To może zostać między nami. Це залишиться між нами. Witam. Доброго вечора. Przepraszam za tak późne najście. Вибачте, що так пізно. Nie ma za co. Нічого. Pani Nihal jest żoną pana Aydina, naszego gospodarza. Це пані Ніхаль, дружина пана Айдіна, власника будинку. Ismailu, może usiądziesz z nami? Ісмаїл, присядь тут, будь ласка. Chodź, siadaj. Сідай. Pani Nihal martwiła się o Ilyasa. Przyszła życzyć mu powrotu do zdrowia. Пані Ніхаль хвилювалася за Ільяса і приїхала до нас провідати його. Dlatego nas odwiedziła. Ось чому вона тут. A to co? А це що? Pani Nihal przyniosła nam te pieniądze. To bardzo miłe z jej strony. Пані Ніхаль привезла ці гроші, щоб віддати нам. Dlaczego? Яка причина? Nie miałam żadnego wyjątkowego powodu. Не зрозумійте мене неправильно. Причини немає. Po prostu pomyślałam, że wam się przydadzą do odzyskania waszych rzeczy. Я подумала, що вони вам потрібні. Ви б могли повернути ваші речі. A co na to pan Aydin? А що сказав пан Айдін? Nie wie o tym. Він не знає. I nie musi wiedzieć. Йому і не треба це знати. Ale taka suma… Але всі ці гроші… To chyba za dużo? Це не забагато? Na jakiej podstawie… З чим це пов'язано? Dlaczego uznała pani, że należy się nam aż tyle? Що ви задумали, що принесли стільки грошей? Ja niczego nie uznałam. Нічого такого я не думала. Przepraszam za niego. Прошу пробачення. Też jest zaskoczony. Ми обидва здивовані. Ismailu, może idź umyj twarz, albo coś? Ісмаїл, ти не хочеш піти вмитися? Nie ma potrzeby. Не хочу. To przyniosę ci kawy. Тоді я зроблю тобі кави. Dobrze ci zrobi. Це тебе збадьорить. Pani Nihal, pani przyniosę nową herbatę. Пані Ніхаль, я принесу вам новий чай. Ta wystygła. Цей вже холодний. Nie trzeba. Не турбуйтеся. Ależ proszę panią. Нічого, нічого. Dobrze… Так… Sprawdźmy, czy wszystko się zgadza. Подивимося, чи вистачить тут. Jeśli to jest za małego Ilyasa, który ryzykował życiem, by ratować godność ojca. Оця сума - для малого Ільяса, який ризикував собою, рятуючи батькову знеславлену честь. A to… za ofiarnego brata Hamdiego, który musiał całować pana po rękach, bo utrzymuje piątkę ludzi. А оця сума - для брата Хамді, який ходив благати навколішках, бо у нього на шиї 5 чоловік. A to za pijaka Ismaila, który zhańbił siebie i swoją rodzinę i został pobity na oczach syna. Ну, а це - для п'яниці Ісмаїла, якого побили на очах у сина, накликавши ганьбу на всю його сім'ю. Jeszcze trochę zostało. Але тут ще трохи залишилося. Czyli to pewnie za naszą bohaterkę, panią Nihal, która próbuje ulżyć sumieniu dając jałmużnę tym, którym powodzi się gorzej… А, це для нашої героїні, пані Ніхаль, яка очищує своє сумління, допомагаючи тим, кому в житті пощастило менше, ніж їй. W takim razie wystarczy w sam raz. Так, цих грошей вистачить. Wszystko się zgadza. Все сходиться. To bardzo miłe z pani strony, ale… zapomniała pani o czymś, pani Nihal. Так, це шляхетний вчинок. Але ви дещо забули, пані Ніхаль. Człowiek, który przed panią siedzi jest zaplutym pijakiem, który nie potrafi docenić pani dobroci. Той, хто сидить перед вами - немитий п'яниця, який не може оцінити всю вашу доброту. Patrzę teraz na nie. Patrzę. I myślę: cholera, to nie jest życie. І коли я на все це дивлюсь - а я це бачу - я кажу собі: ні, це не життя. To jakaś scena z dramatu. Це якась погана п'єса. To nie życie, to coś innego. Це просто шматок лайна! To prawda. Правда, чиста правда. Nie mam racji? Я помиляюсь? Tak. Ні. Musimy stać prosto. Ми повинні стояти прямо. Będziemy stać, wyprostowani. Прямо і струнко, як телеграфні стовпи. Powiemy: "No dalej, uderz mnie tutaj. Ми скажемо: "Спробуй, вдар мене! Uderz mnie tutaj." Вдар, якщо хочеш!" Będziemy stać wyprostowani, jak na mężczyzn przystało. Ми стоятимемо, як справжні мужчини. Nie ugniemy się. Nie będziemy płakać jak dzieci. Ми не зігнемося і не будемо скиглити. Stać prosto. Стояти прямо. Jak nam przystało, panie Aydin. Ось що нам личить, пане Айдін. Obowiązują nas określone wartości moralne i wierzenia. Wywodzą się z religii, które zostały odrzucone przez bardzo wielu ludzi. Всі моральні підвалини сучасного суспільства походять від релігій, які більшість людей сьогодні відхиляють і зневажають. Skoro odrzucam źródło tych wartości, to dlaczego mam według nich żyć? Але як ми можемо жити за моральними підвалинами, відкидаючи їх основу? Życie byłoby wtedy kłamstwem. В такому разі наше життя - суцільна брехня. Albo uznajesz źródło tych wartości, albo tworzysz nowe. Або ти повністю приймаєш основи цих цінностей, або мусиш сам створювати нові! A w takim razie, Suavi, bracie, musisz je stworzyć. Суаві, брате, ти їх сам створиш! Dobrze, że potrafisz tworzyć, stary. Мені вистачить створених тобою, друже. Chcemy żyć pełnią życia, ale ludzie mogą cię za to krytykować. Ми прагнемо покращити життя, але інші критикують нас і чекають, коли ми спіткнемося. Gdy wasze drogi się krzyżują, ścierasz się z nimi. Коли наші дороги перетинаються, трапляються болісні зіткнення. Ale ciekawi, pomysłowi ludzie z silnymi osobowościami robią inaczej. Але сильним і молодим духом новаторам на це начхати. Co ciekawe, ten konflikt ich napędza. Конфлікт лиш додає їм наснаги. W pewnym sensie rozwijają się dzięki niemu. Вони виживуть і в таких умовах. Poszerza on ich horyzonty i stymuluje ich kreatywność. Конфлікт зміцнює їх дух і кормить їх креативність. Patrzę na nich i widzę, że ignorują krytyków, bo mają odwagę. Я дивлюся на них і бачу, що їх не бере критика, бо у них є мужність. My też powinniśmy tacy być. Такими треба бути і нам. Mogliby do nas przyjść i powiedzieć: Нам можуть закидати, наприклад, таке: "Pijecie całe to wino, napychacie się, a potem gadacie o naprawianiu szkół dla ubogich." "От, ви набиваєте пузо, п'єте досхочу вино, а потім патякаєте про допомогу бідним школам". A ja mówię: ignorujmy ich i przyjmy naprzód. А нам треба ігнорувати це і рухатись далі. Przykładowo: po trzęsieniu ziemi sześć lat temu, kiedy udostępnił pan swój hotel nie jego ofiarom, a organizacjom charytatywnym, może po to, by zarobić… Niektórzy ludzie mogli tak pomyśleć. Наприклад, 6 років назад, після землетрусу, коли ви відкрили ваш готель не для потерпілих, а для рятівників - напевно, щоб набити кишені… тобто, я кажу, що дехто може так подумати. To, co mówi, jest ciekawe. Він говорить цікаві речі. Albo mogą mieć panu za złe, że dobrze się panu powodzi. - Mogą. Або ж навіть просто докорятимуть вам за ваше багатство. Czekaj. Chwila. Хвилинку, хвилинку! Co to ma do rzeczy? При чому тут це? Dlaczego nagle o tym mówisz? Чому ти підняв цю тему? Podaję przykład. Це просто приклад. Próbujesz mi coś imputować? Ні, ти тут явно щось маєш на увазі. Jeśli nie przyjęliśmy ofiar trzęsienia, musieliśmy mieć dobry powód. Якщо ми не приймали потерпілих, значить, на те була вагома причина. Łatwo rzucać oskarżenia bez pokrycia. Дуже легко звинувачувати, не знаючи причин. Przyjechały zza granicy setki ludzi. Gdzie mieli się podziać? Сотні людей прибували з-за кордону, де їм було зупинятися? Gdzie mieli się zatrzymać? Kto miał ratować ludzi spod gruzu? Де було зупинитися тим, хто витягав людей з-під завалів? Panie Bülent, nie przystoją panu takie oskarżenia. Твої засудження дивують мене, Булент. A kto tu oskarża? Я ж не засуджую. Ja tylko mówię… Я просто казав… Może niedobrze się wyraziłem. Можливо, я не так висловився. Chodziło mi o coś innego. Я хотів сказати… Źle to wyraziłeś, Levencie. Левент, ти дуже негарну річ сказав. Jest w tym co powiedziałeś trochę prawdy, ale niewłaściwie ją wyraziłeś. У твоїх словах є правда, але висловив ти її некоректно. Mówię tylko, że są ludzie… Я лиш казав, що є такі люди… Co twój przykład ma wspólnego z moim przypadkiem? А при чому тут я і мій готель? Powiedziałem tylko, że ludzie mogli tak pomyśleć. Я лише кажу, що люди можуть говорити таке. A do tego, czekaj… І навіть більше цього… Ja mówię to samo. І я ж про це. Nie zliczysz wszystkich moich datków ofiarowanych przez lata. Я втратив рахунок всім пожертвам, які я робив роками. Świetnie, ale mnie chodzi o… Чудово, але я… Ledwie wczoraj ofiarowałem dużą kwotę na cele charytatywne. I co ty na to? Тільки учора я пожертвував у ваш фонд велику суму грошей. I przez wszystkie te lata zachowywałem anonimowość. До того ж, я завжди робив це анонімно. Brawo. Браво. Nie krytykuję pana. Я ж не критикую. Po prostu źle się wyraził. Він просто не так висловився. Ale nadal muszę znosić sarkazm i złośliwe uwagi ludzi. Tylko dlatego, że mamy pieniądze? А я завжди страждатиму від подібних натяків і саркастичних коментарів тільки тому, що маю трохи грошей? Twierdzę tylko, że są ludzie, którzy tak powiedzą. Я хотів сказати: є такі люди. Niech ich diabli. Вони є, чорт їх забирай! Też bym tak powiedział, ale ja nie wydaję takich pochopnych sądów. Я таких теж не люблю, але не треба засуджувати, не розібравшись у ситуації. Nieodpowiednio się wyraziłem. Я не зміг правильно висловитися. Proszę o odrobinę sumienia, odrobinę moralności. Я звертаюсь до твоєї моралі і совісті. Mów głośniej, synu. Powiedz mu, że źle to ująłeś. Хлопче, поясни йому, в чому саме ти обмовився. To bez znaczenia. Та це взагалі повний абсурд. Nie o to mu chodziło… Nie rozumiem, co to ma wspólnego z moralnością i sumieniem. А я не розумію, при чому тут мораль і совість. Przez 15 lat siedziałem cicho. Послухайте, я 15 років мовчав. Godzi się mnie oskarżać tylko dlatego, że mam kilka groszy? Чи справедливо звинувачувати мене лиш тому, що у мене є гроші? Czy to ja stworzyłem ten świat? Хіба я придумав цей світ? Tak już działa ten system. Це система така. Takim stworzył go Bóg. Co ja na to poradzę? Це придумав бог, я тут нічого не зроблю. W naturze sprawiedliwość nie istnieje. Więc dlaczego miałaby istnieć tutaj? У природі справедливості взагалі не існує, то звідки вона візьметься тут? Ja mówię to samo, a pan od razu o moralności i sumieniu. Я ж про це і кажу, а ви мені про мораль і совість. Źle to ujął. Я лиши не так висловився. Poniosło cię, synu. Ти говорив правильні речі, але тебе трохи занесло. Powiedziałeś też trochę miłych rzeczy. В цілому ж ти маєш рацію. Wszystko kieruje się logiką. Просто спершу треба думати. No właśnie. Точно. Nieważne. Я… та нічого. Pojedliśmy, popiliśmy. Ми добре поїли і добре випили. Na mnie pora, bracie. Я піду посплю. Nie spałem od dwóch dni. Я не спав два дні. Dam ci koc. Chodź. Пішли, я дам тобі ковдру. Dobrze. Дякую, друже. Pijak powinien się zamknąć, bo dalej będzie bełkotał bez sensu. Ця п'яна свиня побереже ваші вуха і більше не торохтітиме. Ale zanim sobie pójdę, co prawda to pańskie pole, panie Aydin… Але перш ніж я піду, з вашого дозволу, пане Айдін… Wcale nie. Та будь ласка. Ale chciałbym na koniec zacytować Szekspira. На закінчення я процитую Шекспіра. "Sumienie tchórzów tylko jest wyrazem, Na powściąg możnych wymyślonym zrazu: "Совість - слово, створене боягузом, щоб сильних налякати й остерегти. Naszem sumieniem ramię, a miecz prawem." Кулак нам - совість, і закон нам - меч". Zaraz, chwila. Зачекай-но хвилинку. Pozwól, że i ja dołożę coś od siebie. Дозволь мені додати до цієї розмови ще пару слів. W ramach odpowiedzi. Як відповідь. Naszym nieuniknionym losem jest błądzenie we wszystkich naszych wysiłkach. Наша неминуча доля - бути обманутими у всіх наших починаннях. Co rano snuję wspaniałe plany, po czym cały dzień się obijam. Кожного ранку я будую величні плани і весь день б'ю байдики. Znowu udała ci się ta twoja sztuczka. Ти непогано викрутився. Nic ci nie jest? Тобі погано? Już dobrze, wyrzuć to z siebie. Нічого, просто розслабся. Wyrzuć to z siebie. Треба вирвати все. Ojej. Przepraszam, strasznie nabrudziłem. О боже, що я наробив… Nie ma sprawy. Не страшно. Zostaw to, proszę cię. Пішли. Przepraszam. Пробач. Chodźmy na zewnątrz. Tam jest mnóstwo świeżego powietrza. Тобі треба на свіже повітря. Пішли надвір. Chodź, przyjacielu. Давай, потихеньку. Ostrożnie. Отак. Przepraszam. Вибач мене. Chodźmy. Ходімо. Przejdźmy tam i wystarczy. Сходимо ще туди, і досить з нас. Zatrzymaj się tutaj. Хідаєт, зупинись! Co się stało? Нащо? Stój, stój. Стій, стій. Boję się, że już nie ruszy. Боюсь, що не заведеться. Cofnij trochę. Здай трохи назад. Cofnij. Давай, давай. Co się stało, panie Aydin? Пан Айдін? Nic. Нічого, все гаразд. Nihal. Nie wyjechałem. Ніхаль, я нікуди не поїхав. Nie mogłem. Я не зміг. Czy dlatego, że się zestarzałem, oszalałem, czy po prostu stałem się innym człowiekiem… Я, мабуть, став старий, або дурний, або став іншою людиною. Ale ten nowy ja nie pozwolił mi wyjechać. Але саме ця нова людина в мені повернула мене додому. Proszę, ty też mi nie każ tego robić. Це навіть не через тебе. Rozumiem już, że nic nie ciągnie mnie do Stambułu. Тепер я знаю, що в Стамбулі для мене нічого нема. Wszystko tam wydaje mi się obce, tak jak wszędzie indziej. Там все чуже, як і в будь-якому іншому місці. Chcę, byś wiedziała, że nie mam nikogo oprócz ciebie. Я хочу, щоб ти знала, що у мене нема нікого, крім тебе. I tęsknię za tobą z każdą upływającą minutą, z każdą sekundą. Ти потрібна мені кожну хвилину, кожну мить. Ale duma nie pozwoli mi nigdy ci tego powiedzieć. Я ніколи тобі цього не казав, гордість мені не давала. Dobrze wiem, jak straszna, wręcz niemożliwa byłaby rozłąka z tobą. Мені було б страшно, а скоріше, неможливо залишити тебе. Tak jak wiem, że już mnie nie kochasz. Втім, як і знати, що ти мене не любиш. Wiem, że nie ma powrotu do przeszłości. Я знаю, що наше минуле не повернути. Zabierz mnie ze sobą w charakterze służącego, niewolnika. Прийми мене, як слугу, як раба. I żyjmy dalej razem, choćbyśmy mieli żyć po twojemu. Продовжимо жити разом, так, як захочеш ти. Wybacz mi. Пробач мене. Historia tureckiego teatru Історія турецького театру