pl	Solidarność 
lt	Solidarumas 

pl	Solidarność (pol. Solidarność, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” ) – polski związek zawodowy, który w roku 1980 zainicjował strajki, dał początek społecznym, a później i politycznym ruchom, które przyczyniły się do zmiany politycznego ustroju w 1989 roku. 
lt	Solidarumas (lenk. Solidarność, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – Nepriklausoma savivaldi profesinė sąjunga „Solidarumas“) – lenkų profesinė sąjunga, 1980 m. inicijavusį streikus, davusius pradžią visuomeniniams, vėliau – ir politiniams judėjimams, pakeitusiems politinę santvarką 1989 m. 

pl	Historia 
lt	Istorija [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	W miesiącu lipca 1980 roku w Polsce znów zaczęły się strajki z powodów braku żywności, rosnącej inflacji oraz braku zadowolenia z komunistycznej władzy.  
lt	1980 m. liepos mėn. Lenkijoje vėl prasidėjo streikai dėl maisto produktų stygiaus, augančios infliacijos bei nepasitenkinimo komunistine valdžia. 

pl	W miesiącu lipcu w strajku powszechnym w Lublinie wzięło udział 150 zakładów i 50 tysięcy osób.  
lt	Liepos mėn. Liublino visuotiniame streike dalyvavo 150 gamyklų ir 50 tūkstančių žmonių. 

pl	Z powodu strajku doszło do zatrzymania systemu komunikacyjnego – kolei.  
lt	Dėl streiko sustojo miesto susisiekimo sistema – geležinkeliai.  

pl	Dnia 11 lipca komunistyczna władza skapitulowała i podpisała porozumienie ze strajkującymi komitetami.  
lt	Liepos 11 d. komunistinė valdžia nusileido ir pasirašė susitarimą su streikų komitetais. 

pl	Strajkującym zapewniono bezpieczeństwo, socjalne ulgi oraz obiecano zorganizowanie nowych wyborów do rad zakładowych. 
lt	Streikininkams buvo garantuotas saugumas, socialinės nuolaidos bei buvo pažadėta surengti naujus rinkimus į gamyklų tarybas. [5] 

pl	Tak jak wcześniej również i teraz władza starała się uspokoić strajkujących, dlatego wprowadziła nowe ceny oraz podwyższyła wynagrodzenia. 
lt	Kaip ir anksčiau valdžia stengėsi nuraminti streikininkus, todėl įvedė naujas kainas bei pakėlė atlyginimą. 

pl	Dnia 14 sierpnia 1980 roku rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej, ponieważ Anna Walentynowicz zostało zwolniona z pracy.  
lt	1980 m. rugpjūčio 14 d. prasidėjo streikas Gdansko laivų statykloje, nes Anna Walentynowicz buvo atleista iš darbo. 

pl	W roku 1978 Anna Walentynowicz była jednym z organizatorów Wolnych Związków Zawodowych (pol. Wolne Związki Zawodowe – WZZ). 
lt	1978 m. Anna Walentynowicz buvo tarp Laisvųjų profesinių sąjungų (lenk. Wolne Związki Zawodowe – WZZ) organizatorių. 

pl	Strajk zorganizował Bogdan Borusewicz wraz z trzema stoczniowcami i Lechem Wałęsą, który również został zwolniony z pracy.  
lt	Streiką organizavo Bogdan Borusewicz kartu su trimis laivų gamyklos darbininkais ir Lechu Wałęsa, kuris irgi buvo atleistas iš darbo.  

pl	Następnego dnia do strajku gdańskich stoczniowców przyłączyły się inne stocznie, porty i zakłady w innych miastach. 
lt	Kitą dieną prie Gdansko laivų statyklos streiko prisijungė kitos laivų gamyklos, uostai ir kitos miesto gamyklos. [6] 

pl	Dnia 16 sierpnia między władzą a strajkującymi doszło do kompromisu, ponieważ władza zgodziła się na wzrost wynagrodzeń i obiecała wydać „dodatek” stoczniowcom.  
lt	Rugpjūčio 16 d. tarp valdžios ir streikininkų buvo pasiektas kompromisas, nes valdžia sutiko pakelti atlyginimus ir pažadėjo išduoti „priedą“ laivų gamyklos darbininkams. 

pl	Cele strajkujących zostały osiągnięte i strajk mógł się zakończyć, jednak pod naciskami przedstawicieli mniejszych zakładów, strajkujący w Stoczni Gdańskiej postanowili nie kończyć protestu i ogłosili strajk solidarnościowy.  
lt	Streikininkų tikslai buvo pasiekti ir streikas galėjo pasibaigti, tačiau spaudžiant mažesniųjų gamyklų atstovams, Gdansko laivų statyklos streikininkai nusprendė pasilikti ir paskelbė solidarumo streiką. [7]  

pl	W połowie sierpnia okazało się, że komitet strajkowy Stoczni im. Lenina w Gdańsku odstąpił od porozumienia, które zadawalało tylko ich interesy. 
lt	Rugpjūčio vidury paaiškėjo, kad Gdansko Lenino laivų statyklos streiko komitetas atsisakė susitarimo, kuris tenkintų tik jų atstovaujamus interesus. [8]  

pl	To pokazało, że robotnicy polscy zjednoczyli się przeciw władzy.  
lt	Tai parodė, kad Lenkijos darbuotojai susivienijo prieš valdžią. 

pl	O wydarzeniach można było więcej się dowiedzieć tylko z zagranicznych środków przekazu, ponieważ w Polsce środki te były cenzurowane.  
lt	Apie įvykius daugiau buvo galima sužinoti tik iš užsienio žiniasklaidos, nes Lenkijoje žiniasklaida buvo cenzūruojama. [9]  

pl	W nocy z 16 na 17 sierpnia został utworzony Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (pol. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy – MKS). 
lt	Naktį iš rugpjūčio 16 į 17 buvo įsteigtas Tarpcechinis streiko komitetas (lenk. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy – MKS). 

pl	Ten komitet przygotował listę 21 postulatów, w których znalazły się żądania strajkujących.  
lt	Šis komitetas parengė 21 postulato sąrašą, kuriame buvo išdėstyti streikininkų reikalavimai.  

pl	Najważniejsze żądania polityczne: prawo do tworzenia niezależnych od partii związków zawodowych, prawo gwarantujące strajk, wolność słowa, wypuszczenie na wolność uwięzionych.  
lt	Svarbiausi politiniai reikalavimai: teisė įkurti nuo partijos nepriklausančias profsąjungas, streiko teisės garantavimas, žodžio laisvė, politinių kalinių išlaisvinimas. [10]  

pl	21 postulatów zostało wciągnięte na międzynarodową listę UNESCO „Pamięć świata”.  
lt	21 postulatas buvo įtrauktas į UNESCO tarptautinį registrą „Pasaulio atmintis“. [11]  

pl	Dnia 18 sierpnia w Szczecinie rozpoczął się strajk powszechny.  
lt	Rugpjūčio 18 d. Ščecine prasidėjo visuotinis streikas. 

pl	Do gdańskiego Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego dołączały nowe zakłady.  
lt	Prie Gdansko Tarpcechinio streiko komiteto prisijungdavo nauji cechai.  

pl	W końcu sierpnia fala strajków objęła Górny Śląsk.  
lt	Rugpjūčio pabaigoje streikų banga apėmė Aukštutinę Sileziją.  

pl	Do Gdańska do Stoczni im. Lenina przyjeżdżało dużo ludzi, którzy popierali protest. 
lt	Į Gdansko Lenino laivų statyklą važiavo daug žmonių, remiančių protestą.  

pl	Wśród nich byli dziennikarze, artyści (również z zagranicy) oraz intelektualiści o orientacji opozycyjnej, którzy zorganizowali komisję ekspercką, której członkami były takie osobowości jak Tadeusz Mazowiecki i Bronisław Geremek.  
lt	Tarp jų buvo daug žurnalistų, menininkų (irgi iš užsienio) bei opoziciškai nusiteikusi intelektualų, kurie organizavo ekspertų komisiją, kurios nariais buvo tokios asmenybės kaip Tadeusz Mazowiecki ir Bronisław Geremek. [12]  

pl	W Polsce rosło poczucie jedności, strajki były prowadzone solidarnie.  
lt	Lenkijoje augo bendrumo jausmas, streikai buvo vykdomi solidariai. 

pl	Stocznię im. Lenina w Gdańsku okrążał tłum ludzie, którzy popierali strajkujących oraz byli gwarantem ich bezpieczeństwa. 
lt	Gdansko Lenino laivų statyklą supo minia žmonių, kurie palaikė streikininkus bei buvo jų saugumo garantu.  

pl	To natchnęło artystę Jerzego Janiszewskiego, by utworzyć znak „Solidarności”, który obecnie jest powszechnie rozpoznawalny w świecie. 
lt	Tai įkvėpė menininką Jerzy Janiszewskį sukurti „Solidarumo“ ženklą, kuris dabar yra atpažįstamas visame pasaulyje. [13] 

pl	Stworzony przez Jerzego Janiszewskiego znak „Solidarności” [sic!]  
lt	Jerzy Janiszewskio sukurtas „Solidarumo“ ženklas 

pl	Dnia 23 sierpnia spotkali się przedstawiciele władzy i Stoczni w Gdańsku.  
lt	Rugpjūčio 23 d. susitiko valdžios atstovai ir Gdansko laivų statyklos darbininkai.  

pl	Władza komunistyczna postanowiła przyjąć postulaty strajkujących, ponieważ bała się rozpowszechnienia strajków.  
lt	Komunistinė valdžia nutarė priimti streikininkų postulatus, nes bijojo streikų plėtros. [14]  

pl	Dnia 20 sierpnia takie porozumienie zostało podpisane w Szczecinie, a dnia 31 sierpnia rząd podpisał porozumienie ze strajkującymi robotnikami gdańskiej stoczni, którymi kierował Lech Wałęsa.  
lt	Rugpjūčio 30 d. toks susitarimas buvo pasirašytas Ščecine, o rugpjūčio 31 d. vyriausybė pasirašė sutartį su streikuojančiais Gdansko laivų statyklos darbininkais, kuriems vadovavo Lech Wałęsa. [15]  

pl	Po trzech dniach porozumienie zostało podpisane z górnikami w Jastrzębiu. 
lt	Po trijų dienų susitarimas buvo pasirašytas su kalnakasiais Jastžembe. 

pl	Po podpisaniu porozumień polscy robotnicy uzyskali więcej praw politycznych oraz ruch „Solidarności” udowodnił, że sprzeciw w komunistycznym bloku jest możliwy.  
lt	Po sutarčių pasirašymo Lenkijos darbininkai gavo daugiau politinių teisių bei „Solidarumo“ judėjimas įrodė, kad pasipriešinimas komunistiniame bloke yra įmanomas.  

pl	Jednak w roku 1980 „Solidarność” została zmuszona do przejścia do podziemia, ponieważ w Polsce ogłoszono stan wojenny. 
lt	Tačiau 1981 m. „Solidarumas“ turėjo pasitraukti į pogrindį, nes Lenkijoje buvo paskelbta karo padėtis. 

pl	W roku 1989 „Solidarność” odgrywała główną rolę w rozmowach nad pokojową likwidacją reżymu komunistycznego. 
lt	1989 m. „Solidarumas“ vaidino pagrindinį vaidmenį derybose dėl taikaus komunistinio režimo likvidavimo. [16] 

pl	Przyczyny utworzenia Solidarności 
lt	Solidarumo priežastys [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	Protesty robotników [edytuj | edytuj kod] 
lt	Darbuotojų protestai [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	Pierwszy z poważniejszych protestów robotniczych doszło w miesiącu czerwcu 1956 roku w Poznaniu.  
lt	Pirmas rimčiausių darbuotojų protestų vyko 1956 m. birželio mėn. Poznanėje. 

pl	Pracownicy wysuwali żądania socjalne i polityczne.  
lt	Darbuotojai kėlė socialinius ir politinius reikalavimus.  

pl	Jednak te protesty zostały stłumione oraz została wybrana nowa władza.  
lt	Tačiau šie protestai buvo nuslopinti bei buvo išrinkta nauja valdžia.  

pl	Władysław Gomułka został pierwszym sekretarzem polskiej partii komunistycznej.  
lt	Władysław Gomułka tapo Lenkijos komunistų partijos pirmuoju sekretoriumi.  

pl	Polacy łudzili się, że on odmieni trudne położenie gospodarcze i polityczne w kraju.  
lt	Lenkai vylėsi, kad jis pakeis sunkią ekonominę ir politinę padėtį šalyje.  

pl	Jednak gospodarka Polski słabła w wyniku przymusowego eksportu surowców do Związku Radzieckiego oraz dużych nakładów państwa na zbrojenie i utrzymanie służb specjalnych. 
lt	Tačiau Lenkijos ekonomika silpnėjo dėl priverstinio žaliavų eksporto į Tarybų Sąjungą bei didelių valstybinių išlaidų ginkluotei ir specialiosioms tarnyboms išlaikyti. [1] 

pl	W miesiącu grudniu 1970 roku drastycznie wzrosły ceny produktów spożywczych.  
lt	1970 m. gruodžio mėn. drastiškai pakilo maisto produktų kainos. 

pl	Rozpoczęły się strajki i fala protestów, która została stłumiona przez policję.  
lt	Prasidėjo streikų ir protestų banga, kuri buvo policijos nuslopinta.  

pl	Władysław Gomułka został obalony w wyniku tych strajków, a jego miejsce zajął Edward Gierek, który wiele uwagi udzielał gospodarczemu rozwojowi kraju oraz zaciągnął duże pożyczki w Europie Zachodniej.  
lt	Władysław Gomułka buvo nuverstas dėl šių streikų ir jo vietą užėmė Edward Gierek, kuris daug dėmesio skyrė ekonominiam šalies vystymuisi bei paėmė didėles paskolas Vakarų Europoje.  

pl	Gospodarka Polski zaczęła szybko rosnąć.  
lt	Lenkijos ekonomika pradėjo greitai augti.  

pl	Jednak wkrótce stan gospodarki zaczął się pogarszać, ponieważ nieefektywność gospodarki komunistycznej zwiększała zadłużenie kraju.  
lt	Tačiau netrukus ekonominė padėtis ėmė blogėti, nes komunistinės ekonomikos neefektyvumas didino šalies paskolą.  

pl	W miesiącu czerwcu 1976 roku rozpoczęły się strajki i protesty.  
lt	1976 m. birželio mėn. prasidėjo streikai ir protestai. 

pl	Do obrony robotników został utworzony Komitet Obrony Robotników (pol. Komitet Obrony Robotników (KOR)). 
lt	Ginti darbuotojus buvo įkurtas Darbininkų gynybos komitetas (lenk. Komitet Obrony Robotników (KOR)). [2] 

pl	Wizyta papieża Jana Pawła II w Polsce [edytuj | edytuj kod] 
lt	Popiežiaus Jono Pauliaus II lankymasis Lenkijoje [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	W czerwcu 1979 roku papież Jan Paweł II przybył do Polski.  
lt	1979 m. birželį popiežius Jonas Paulius II atvyko į Lenkiją. 

pl	Jego wizyta podniosła Polaków na duchu, a władza komunistyczna odstąpiła swoje miejsce w życiu publicznym religii.  
lt	Jo vizitas pakėlė lenkų dvasią, o komunistinė valdžia užleido savo vietą viešajame gyvenime religijai.  

pl	Po raz pierwszy w polskiej telewizji była transmitowana msza katolicka, a na Placu Zwycięstwa w Warszawie był postawiony wielki symboliczny krzyż.  
lt	Pirmą katą per Lenkijos televiziją buvo transliuojamos katalikų mišios, o Pergalės aikštėje Varšuvoje buvo pastatytas didelis simbolinis kryžius. [3] 

pl	W tych dniach Kościół zyskał gigantyczny autorytet.  
lt	Tomis dienomis Bažnyčia įgijo milžinišką autoritetą.  

pl	Poza tym, ludzie zauważyli, że rządząca partia jest skompromitowana i nie jest w stanie zapewnić ludziom oczekiwanego poziomu życia.  
lt	Be to, žmonės pamatė, kad valdančioji partija yra susikompromitavusi ir negali užtikrinti žmonėms norimo gyvenimo lygio. [4] 

pl	Podczas wizyty papieża Jana Pawła II do Polski Polacy zrozumieli, że nie mogą nadal być posłuszni władzy komunistycznej. 
lt	Popiežiaus Jono Pauliaus II vizito į Lenkiją metu lenkai suprato, kad negali daugiau paklusti komunistinei valdžiai. 

pl	Stan wojenny [edytuj | edytuj kod] 
lt	Karo padėtis [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	O północy dnia 13 grudnia 1981 roku w Polsce został wprowadzony stan wojenny.  
lt	1981 m. gruodžio 13 d. vidurnaktį Lenkijoje buvo įvesta karo padėtis. 

pl	Następnego dnia rano w telewizji państwowej Wojciech Jaruzelski ogłosił stan wojenny oraz oznajmił o utworzeniu Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego.  
lt	Kitą dieną ryte, valstybinėje televizijoje Wojciech Jaruzelski paskelbė karo padėtį bei pranešė apie Nacionalinio gelbėjimo karo tarybos įkūrimą.  

pl	Solidarność została zabroniona.  
lt	Solidarumas buvo uždraustas.  

pl	Rozpoczęte strajki były brutalnie stłumione.  
lt	Prasidėję streikai buvo brutaliai numalšinti.  

pl	Ministerstwo Spraw Wewnętrznych pozwoliła na użycie broni i dlatego podczas protestów w kopalni „Wujek” w Katowicach zostało zabitych 9 górników, a 21 zostało rannych.  
lt	Vidaus reikalų ministerija leido naudoti ginklus ir todėl protestų metu šachtoje „Wujek“ Katovicuose buvo nušauti 9 angliakasiai, o 21 buvo sužeistas.  

pl	Następnego dnia w Gdańsku podczas protestów zginął jeden człowiek, a dwóch zostało rannych. 
lt	Kitą dieną Gdanske protestų metu žuvo vienas žmogus, o du buvo sužeisti. [17] 

pl	Ludzie mogli wyrażać swój protest wobec władzy komunistycznej tylko podczas uroczystości religijnych.  
lt	Žmonės galėjo išreikšti savo protestą prieš komunistinę valdžią tik religinių apeigų metu.  

pl	Od miesiąca sierpnia 1980 roku ksiądz Jerzy Popiełuszko, który był związany z Solidarnością, prowadził w Warszawie msze za Ojczyznę, w których otwarcie krytykował władzę komunistyczną. 
lt	Nuo 1980 m. rugpjūčio mėn. kunigas Jerzy Popiełuszko, kuris buvo susijęs su Solidarumu, vedė Varšuvoje mišias už Tėvynę, kuriose atvirai kritikavo komunistinę valdžią. [18] 

pl	Dnia 22 kwietnia 1982 roku zostało utworzona Tymczasowa Komisja Koordynacyjna podziemnej Solidarności.  
lt	1982 m. balandžio 22 d. buvo įkurta pogrindinio Solidarumo Laikinoji koordinacinė komisija. 

pl	Solidarność zaczęła działać w podziemiu.  
lt	Solidarumas pasitraukė į pogrindinę veiklą.  

pl	Podczas stanu wojennego Solidarności udało się zorganizować kilka protestów oraz innych akcji sprzeciwu. 
lt	Karo padėties metu Solidarumui pasisekė organizuoti kelius protestus bei kitokias pasipriešinimo akcijas. 

pl	Okrągły Stół [edytuj | edytuj kod] 
lt	Apskritasis stalas [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	W roku 1988 stan polskiej gospodarki znów się pogorszył.  
lt	1988 m. Lenkijos ekonomikos būklė vėl pablogėjo. 

pl	W Polsce nastąpiła hiperinflacja w wyniku sankcji gospodarczych oraz braku reform.  
lt	Lenkijoje prasidėjo hiperinfliacija dėl ekonominių sankcijų ir reformų trūkumo.  

pl	Polska gospodarka nie była konkurencyjna, a w sklepach brakowało towarów.  
lt	Lenkijos ekonomika buvo nekonkurencinga, o parduotuvėse trūko prekių.  

pl	Reformy, które podejmowała władza komunistyczna, były powierzchowne oraz rosły odsetki państwa od zagranicznego zadłużenia.  
lt	Reformos, kurių ėmėsi komunistinė valdžia, buvo paviršutiniškos bei augo valstybės užsienio skolos palūkanos.  

pl	W dniu 25 kwietnia 1988 roku rozpoczęły się strajki i protesty w Bydgoszczy i Inowrocławiu, do których wkrótce przyłączyli się robotnicy Krakowa i Gdańska.  
lt	1988 m. balandžio 25 d. prasidėjo streikai ir protestai Bydgoščiuje ir Inowrocławe, prie kurių vėliau prisijungė Krokuvos ir Gdansko darbininkai. 

pl	Na początku maja zażegnano strajki, jednak już 15 sierpnia strajki wybuchły na nowo.  
lt	Gegužės pradžioje streikai buvo nuraminti, tačiau jau rugpjūčio 15 d. streikai prasidėjo iš naujo. 

pl	Zostały zapoczątkowane przez górników w Jastrzębiu Zdroju.  
lt	Juos pradėjo kalnakasiai iš Jastšembo Zdrujaus.  

pl	W dniu 22 sierpnia rozpoczął się strajk w gdańskiej stoczni, do którego przyłączyły się wszystkie gdańskie montownie / stocznie.  
lt	Rugpjūčio 22 d. streikas prasidėjo Gdansko laivų statykloje, prie kurio prisijungė visos Gdansko statyklos. 

pl	Władza komunistyczna została zmuszona do rozpoczęcia rozmów.  
lt	Komunistinė valdžia buvo priversta pradėti derybas.  

pl	Minister Spraw Wewnętrznych Czesław Kiszczak zaproponował wszczęcie rozmów i zgodził się na spotkanie z Lechem Wałęsą.  
lt	Vidaus reikalų ministras Czesław Kiszczak pasiūlė pradėti derybas ir susitiko su Lechu Wałęsa.  

pl	Następnego dnia po spotkaniu strajki skończyły się. 
lt	Kitą dieną po susitikimo streikai baigėsi. 

pl	Dnia 27 stycznia 1989 roku podczas spotkania Czesława Kiszczaka i Lecha Wałęsy uzgodniono w sprawie obrad Okrągłego Stołu oraz zespołów osób, które w tych rozmowach wezmą udział.  
lt	1989 m. sausio 27 d. Czesławo Kiszczako ir Lecho Wałęsos susitikimo metu buvo susitarta dėl Apskritojo stalo derybų bei dėl komandos žmonių, kurie šiose derybose dalyvaus. 

pl	Łącznie dokonano wyboru 56 przedstawicieli, w tym 20 związanych z Solidarnością, 6 z Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych w Polsce, 14 z Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, również miało wziąć udział 14 „niezależnych autorytetów” oraz dwóch duchownych. 
lt	Iš viso buvo atrinkta 56 atstovų, iš kurių 20 buvo susiję su Solidarumu, 6 su Lenkijos profesinių sąjungų aljansu, 14 su Lenkijos jungtine darbininkų partija, turėjo dalyvauti 14 „nepriklausomų autoritetų“ bei du dvasininkai. [19] 

pl	Dnia 6 lutego władza komunistyczna i opozycja zaczęły rozmowy Okrągłego Stołu, które trwały do dnia 5 kwietnia. Podczas obrad ustalono o powtórnej legalizacji Solidarności oraz o organizacji w dniu 4 czerwca częściowo wolnych wyborów, w których będą mogli kandydować przedstawiciele Solidarności. 
lt	Vasario 6 d. komunistinė valdžia ir opozicija pradėjo Apskritojo stalo derybas, kurios tęsėsi iki balandžio 5 d. Derybų metu buvo nutarta pakartotinai legalizuoti Solidarumą bei birželio 4 d. organizuoti iš dalies laisvus rinkimus, kuriuose galėtų dalyvauti Solidarumo kandidatai. [20] 

pl	Przewodniczący [edytuj | edytuj kod] 
lt	Pirmininkai [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	Lech Wałęsa – od 1981 do 12 grudnia 1990 
lt	Lech Wałęsa – nuo 1981 m. iki 1990 m. gruodžio 12 d. 

pl	Marian Krzaklewski – od 23/24 lutego 1991 do 27 września 2002 
lt	Marian Krzaklewski – nuo 1991 m. vasario 23 d. iki 2002 m. rugsėjo 27 d. 

pl	Janusz Śniadek – od 27 września 2002 do 21 października 2010 
lt	Janusz Śniadek – nuo 2002 m. rugsėjo 27 d. iki 2010 m. spalio 21 d. 

pl	Piotr Duda – od 21 października 2010 
lt	Piotr Duda – nuo 2010 m. spalio 21 d. 

pl	Źródła i przypisy 
lt	Šaltiniai ir išnašos [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D#Geneza (po polsku) 
lt	↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D#Geneza (lenkų k.) 

pl	2. Powrót ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D#Geneza (po polsku) 
lt	2.Šokti aukštyn ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D#Geneza (lenkų k.) 

pl	3. Powrót ↑ N. Davies, Dievo Žaislas. Lenkijos Istorija. Nuo 1795 metų iki mūsų dienų. II tomas, Lietuvos Rašytojų Sąjungos Leidykla, Vilnius 2002, p. 722, ISBN 9986-39-221-7. (Boska Zabawka. Historia Polski. Od roku 1795 do dnia dzisiejszego. II tom) 
lt	3.Šokti aukštyn ↑ N. Davies, Dievo Žaislas. Lenkijos Istorija. Nuo 1795 metų iki mūsų dienų. II tomas, Lietuvos Rašytojų Sąjungos Leidykla, Vilnius 2002, p. 722, ISBN 9986-39-221-7. 

pl	4. Powrót ↑ N. Davies, Dievo Žaislas. Lenkijos Istorija. Nuo 1795 metų iki mūsų dienų. II tomas, Lietuvos Rašytojų Sąjungos Leidykla, Vilnius 2002, p. 722, ISBN 9986-39-221-7. (Boska Zabawka. Historia Polski. Od roku 1795 do dnia dzisiejszego. II tom) 
lt	4.Šokti aukštyn ↑ N. Davies, Dievo Žaislas. Lenkijos Istorija. Nuo 1795 metų iki mūsų dienų. II tomas, Lietuvos Rašytojų Sąjungos Leidykla, Vilnius 2002, p. 722, ISBN 9986-39-221-7. 

pl	5. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	5.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	6. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	6.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	7. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	7.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	8. Powrót ↑ N. Davies, Dievo Žaislas. Lenkijos Istorija. Nuo 1795 metų iki mūsų dienų. II tomas, Lietuvos Rašytojų Sąjungos Leidykla, Vilnius 2002, p. 722, ISBN 9986-39-221-7. (Boska Zabawka. Historia Polski. Od roku 1795 do dnia dzisiejszego. II tom) 
lt	8.Šokti aukštyn ↑ N. Davies, Dievo Žaislas. Lenkijos Istorija. Nuo 1795 metų iki mūsų dienų. II tomas, Lietuvos Rašytojų Sąjungos Leidykla, Vilnius 2002, p. 722, ISBN 9986-39-221-7. 

pl	9. Powrót ↑ http://www.delfi.lt/news/daily/world/lenkijoje-minimos-solidarumo-judejimo-ikurimo-30-osios-metines.d?id=36010279 
lt	9.Šokti aukštyn ↑ http://www.delfi.lt/news/daily/world/lenkijoje-minimos-solidarumo-judejimo-ikurimo-30-osios-metines.d?id=36010279 

pl	10. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	10.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	11. Powrót ↑ http://www.bernardinai.lt/straipsnis/2011-08-02-unesco-sarase-daugiausiai-saugotinu-objektu-turi-lenkija/66672 
lt	11.Šokti aukštyn ↑ http://www.bernardinai.lt/straipsnis/2011-08-02-unesco-sarase-daugiausiai-saugotinu-objektu-turi-lenkija/66672 

pl	12. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	12.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	13. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	13.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	14. Powrót ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (po polsku) 
lt	14.Šokti aukštyn ↑ http://www.lenkukultura.lt/?p=3511 (lenkų k.) 

pl	15. Powrót ↑ http://www.delfi.lt/news/daily/world/lenkijoje-minimos-solidarumo-judejimo-ikurimo-30-osios-metines.d?id=36010279#ixzz3G1gLlMwj 
lt	15.Šokti aukštyn ↑ http://www.delfi.lt/news/daily/world/lenkijoje-minimos-solidarumo-judejimo-ikurimo-30-osios-metines.d?id=36010279#ixzz3G1gLlMwj 

pl	16. Powrót ↑ http://www.delfi.lt/news/daily/world/lenkijoje-minimos-solidarumo-judejimo-ikurimo-30-osios-metines.d?id=36010279#ixzz3G1gLlMwj 
lt	16.Šokti aukštyn ↑ http://www.delfi.lt/news/daily/world/lenkijoje-minimos-solidarumo-judejimo-ikurimo-30-osios-metines.d?id=36010279#ixzz3G1gLlMwj 

pl	17. Powrót ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 
lt	17.Šokti aukštyn ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 

pl	18. Powrót ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 
lt	18.Šokti aukštyn ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 

pl	19. Powrót ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 
lt	19.Šokti aukštyn ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 

pl	20. Powrót ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 
lt	20.Šokti aukštyn ↑ https://pl.wikipedia.org/wiki/Niezale%C5%BCny_Samorz%C4%85dny_Zwi%C4%85zek_Zawodowy_%E2%80%9ESolidarno%C5%9B%C4%87%E2%80%9D 

pl	21. Powrót ↑ http://www.wilno.msz.gov.pl/lt/ivykiai/lietuvos_rytas/tytul_strony_1;jsessionid=A505D19FF06A49E8B8BE5C2A978FAC58.cmsap5p 
lt	21.Šokti aukštyn ↑ http://www.wilno.msz.gov.pl/lt/ivykiai/lietuvos_rytas/tytul_strony_1;jsessionid=A505D19FF06A49E8B8BE5C2A978FAC58.cmsap5p 

pl	Linki [edytuj | edytuj kod] 
lt	Nuorodos [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	Strona oficjalna 
lt	Oficiali svetainė 

pl	http://lzinios.lt/lzinios/print.php?idas=122935 
lt	http://lzinios.lt/lzinios/print.php?idas=122935 

pl	Chronologia zdarzeń [edytuj | edytuj kod] 
lt	Įvykių chronologija [taisyti | redaguoti kodą] 

pl	Czerwiec 1956 roku – W Poznaniu rozpoczynają się strajki i demonstracje, które zostały krwawo stłumione przez wojsko i policję. 
lt	1956 m. birželis – Poznanėje prasideda streikai ir demonstracijos, kurie buvo kruvinai numalšinti kariuomenės ir policijos. 

pl	Dnia 20 marca 1962 roku – Sejm przyjmuję ustawę, która zatwierdza zaostrzoną kontrolę zgromadzeń publicznych. 
lt	1962 m. kovo 20 d. – Seimas priėmė įstatymą, kuris sugriežtino viešųjų susirinkimų kontrolę. 

pl	W marcu 1968 roku – Strajki studentów w Warszawie, Łodzi, Toruniu, Wrocławie, Krakowie. 
lt	1968 m. kovas – Studentų streikai Varšuvoje, Lodzėje, Torunėje, Vroclave, Krokuvoje. 

pl	W dniach 14 – 17 grudnia 1970 roku – Strajki robotnicze w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie spowodowane znacznym wzrostem cen. 
lt	1970 m. gruodžio 14–17 d. – Darbininkų streikai Gdanske, Gdynėje ir Ščecine dėl didelio kainų pakėlimo. 

pl	Dnia 1 maja 1971 roku – Manifestacje w Gdańsku i Gdyni. 
lt	1971 m. gegužės 1 d. – Manifestacijos Gdanske ir Gdynėje. 

pl	Dnia 24 czerwca 1976 roku – Strajki w Radomiu, Ursusie, Płocku spowodowane wzrostem cen. 
lt	1976 m. birželio 24 d. – Streikai Radome, Ursuse, Plocke dėl kainų pakėlimo. 

pl	Dnia 29 września 1976 roku – Utworzony Komitet Obrony Robotników. 
lt	1976 m. rugsėjo 29 d. – Įkurtas Darbininkų gynybos komitetas. 

pl	Dnia 25 marca 1977 roku – Założony Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. 
lt	1977 m. kovo 25 d. – Įkurtas Žmogaus ir piliečio teisių apsaugos judėjimas. 

pl	Dnia 28 kwietnia 1978 roku – Założony Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Pomorza. 
lt	1978 m. balandžio 28 d. – Įkurtas Pajūrio laisvųjų profesinių sąjungų steigimo komitetas. 

pl	Dnia 30 maja 1979 roku – Oświadczenie Komitetu Obrony Robotników w sprawie „dramatycznej ekonomicznej, socjalnej i moralnej sytuacji w Polsce.” 
lt	1979 m. gegužės 30 d. – Darbininkų gynybos komiteto pareiškimas dėl „dramatiškos ekonominės, socialinės ir moralinės padėties Lenkijoje“. 

pl	W dniach 2 – 10 czerwca 1979 roku – Pierwsza pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski. 
lt	1979 m. birželio 2–10 d. – Pirmoji popiežiaus Jono Pauliaus II piligriminė kelionė į Lenkiją. 

pl	Dnia 14 sierpnia 1980 roku – Rozpoczyna się strajk w gdańskiej stoczni. Podstawowe żądania strajkujących: powrót do pracy Anny Walentynowicz i Lecha Wałęsy – zwolnionych jako działaczy nieuznawanych przez władze wolnych związków zawodowych, postawienia pomnika upamiętniającego pracowników stoczni, którzy zginęli w protestach grudniowych w 1970 roku, podniesienie wynagrodzeń. 
lt	1980 m. rugpjūčio 14 d. – Prasideda streikas Gdansko laivų statykloje. Pagrindiniai streikuojančių reikalavimai: grąžinti į darbą Anną Walentynowicz ir Lechą Wałęsą – atleistus valstybės nepripažįstamų laisvų profesinių sąjungų veikėjus, pastatyti paminklą 1970 m. gruodžio protesto metu žuvusiems laivų statyklos darbuotojams, pakelti darbo užmokestį. 

pl	Dnia 15 sierpnia 1980 roku – do strajkujących przyłączają się inne stocznie, porty, zakładu i komunikacja w Trójmieście. 
lt	1980 m. rugpjūčio 15 d. – Prie streikininkų prisijungia kitos laivų statyklos, uostai, gamyklos ir Trimiesčio transportas. 

pl	Dnia 16 sierpnia 1980 roku – 21 przedstawicieli strajkujących zakładów zakłada Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (pol. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy – MKS), któremu przewodniczy Lech Wałęsa. 
lt	1980 m. rugpjūčio 16 d. – 21 streikuojančių gamyklų atstovai įkuria Tarpcechinį streiko komitetą (lenk. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy – MKS), kuriam vadovauja Lech Wałęsa. 

pl	Dnia 31 sierpnia 1980 roku – podpisanie porozumienia między władzą i strajkującymi. To porozumienie kończy strajk, a pracownikom zagwarantowano polityczne i socjalne prawa. Wśród nich – pozwolenie na utworzenie niezależnych związków zawodowych. 
lt	1980 m. rugpjūčio 31 d. – Susitarimo tarp valdžios ir streikininkų pasirašymas. Šis susitarimas užbaigė streiką, darbuotojams buvo garantuotos politinės ir socialinės teisės. Tarp jų – leidimas įkurti nepriklausomas profesines sąjungas. 

pl	Dnia 17 września 1980 roku – Zapadła decyzja o utworzeniu jednego w całym kraju niezależnego związku zawodowego „Solidarność”. 
lt	1980 m. rugsėjo 17 d. – Nuspręsta įkurti vieną visoje šalyje nepriklausomą profesinę sąjungą „Solidarumas“. 

pl	Dnia 1 kwietnia 1981 roku – Wprowadzono nowe ograniczenia na sprzedaż mięsa i jego produktów, słodyczy, kawy, tłuszczy, papierosów, proszków do prania. 
lt	1981 m. balandžio 1 d. – rugpjūčio 1 d. – Įvesti nauji mėsos ir jos gaminių, saldumynų, kavos, riebalų, cigarečių, skalbimo miltelių pardavimo apribojimai. 

pl	Dnia 30 lipca 1981 roku – W Łodzi i w kilku innych miastach trwa strajk głodowy. 
lt	1981 m. liepos 30 d. – Lodzėje ir kituose miestuose vyksta bado eitynės. 

pl	Dnia 3 sierpnia 1981 roku – W Warszawie odbywa się demonstracja kierowców transportu autobusowego. 
lt	1981 m. rugpjūčio 3 d. – Varšuvoje vyksta viešojo transporto autobusų vairuotojų demonstracija. 

pl	W dniach od 5 do 10 sierpnia 1981 roku – W Gdańsku odbywa się zjazd delegatów „Solidarności” (I tura), podczas którego zostało przyjęta „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej” 
lt	1981 m. rugsėjo 5–10 d. – Gdanske vyksta „Solidarumo“ delegatų suvažiavimas (I turas), kuriuo metu buvo priimtas „Kreipimasis į Rytų Europos darbo žmones“. 

pl	Dnia 18 września 1981 roku – Moskwa żąda ograniczenia antyradzieckiej propagandy „Solidarności”. 
lt	1981 m. rugsėjo 18 d. – Maskva reikalauja apriboti „Solidarumo“ antitarybinę propagandą. 

pl	Dnia 26 września 1981 roku – Odbywa się zjazd „Solidarności” (II tara), podczas którego Lech Wałęsa został wybrany na przewodniczącego „Solidarności”. 
lt	1981 m. rugsėjo 26 d.– spalio 7 d. – Vyksta „Solidarumo“ suvažiavimas (II turas), kuriuo metu Lech Wałęsa buvo išrinktas „Solidarumo“ pirmininku. 

pl	Dnia 13 grudnia 1981 roku – W Polsce wprowadzono stan wojenny.  
lt	1981 m. gruodžio 13 d. – Lenkijoje įvesta karo padėtis. 

pl	Aresztowano około 10 tysięcy działaczy „Solidarności”.  
lt	Areštuota beveik 10 tūkst. „Solidarumo“ veikėjų. 

pl	Nie działa łączność telefoniczna, zaprzestano nadawania programów radiowych i telewizyjnych.  
lt	Nebeveikia telefono ryšys, nutraukiamos radijo ir TV programų transliacijos.  

pl	Ograniczono podstawowe prawa człowieka, takie jak prawo do wolności prasy i słowa, tajemnicy korespondencji, towarzystw oraz zgromadzeń.  
lt	Apribojamos pagrindinės žmogaus teisės, tokios kaip, žodžio ir spaudos laisvės, korespondencijos paslapties, draugijų ir susibūrimų.  

pl	Rozpoczynają się strajki, jednak były one brutalnie tłumione. 
lt	Prasideda streikai, tačiau jie buvo brutaliai numalšinti. 

pl	W roku 1983 pokojową nagrodę Nobla otrzymuje Lech Wałęsa. 
lt	1983 m. Nobelio taikos premijos laureatas Lech Wałęsa 

pl	Dnia 22 kwietnia 1982 roku – Utworzono Tymczasową Komisję Koordynacyjną „Solidarności”. 
lt	1982 m. balandžio 22 d. – Įkurta pogrindinio „Solidarumo“ Laikinoji koordinacinė komisija. 

pl	W dniach od 16 do 23 czerwca 1983 roku – Druga pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski. 
lt	1983 m. birželio 16–23 d. – Antra popiežiaus Jono Pauliaus II piligriminė kelionė į Lenkiją. 

pl	Dnia 5 grudnia 1983 roku – Lechowi Wałęsie przyznano Nagrodę Nobla. 
lt	1983 m. gegužės 5 d. – Lechui Wałęsai skirta Nobelio premija. 

pl	Dnia 22 lipca 1983 roku – Odwołanie stanu wojennego. Ogłoszono częściową amnestię. 
lt	1983 m. liepos 22 d. – Karinė padėtis buvo atšaukta. Paskelbta dalinė amnestija. 

pl	W dniach od 8 do 14 czerwca 1987 roku – Trzecia pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski. 
lt	1987 m. birželio 8–14 d. – Trečia popiežiaus Jono Pauliaus II piligriminė kelionė į Lenkiją. 

pl	W miesiącach od kwietnia do sierpnia 1988 roku – W całym kraju rozpoczynają się strajki. 
lt	1988 m. balandis–rugpjūtis – Visoje šalyje prasidėjo streikai. 

pl	Dnia 11 listopada 1988 roku – W Polsce ma miejsce demonstracja za niepodległością oraz za koniec władzy komunistycznej. 
lt	1988 m. lapkričio 11 d. – Lenkijoje vyksta demonstracijos už nepriklausomybę bei komunistinės valdžios pabaigą. 

pl	Dnia 6 lutego 1989 roku – Rozpoczęcie obrad Okrągłego Stołu. Rozmowy są prowadzone między władzą Polskiej Republiki Ludowej a opozycyjnie nastawionymi przedstawicielami „Solidarności”. 
lt	1989 m. vasario 6 d. – Apskritojo stalo derybų pradžia. Derybos vyksta tarp Lenkijos Liaudies Respublikos valdžios ir opoziciškai nusiteikusių „Solidarumo“ atstovų. 

pl	Dnia 5 kwietnia 1989 roku – Osiągnięto porozumienie, które zadecydowało o początku pokojowych zmian w Polsce. 
lt	1989 m. balandžio 5 d. – Buvo pasiektas susitarimas, kuris nulėmė taikių permainų Lenkijoje pradžią. 

pl	Dnia 4 czerwca 1989 roku – Odbywają się częściowo wolne wybory, w których zwyciężyła „Solidarność”. 
lt	1989 m. birželio 4 d. – Iš dalies laisvi parlamento rinkimai, kuriuose nugalėjo „Solidarumas“. 

pl	Dnia 24 sierpnia 1989 roku – Premierem Polski został wybrany Tadeusz Mazowiecki. 
lt	1989 m. rugpjūčio 24 d. –Lenkijos premjeru išrinktas Tadeusz Mazowiecki. 

pl	Dnia 29 grudnia 1989 roku – Sejm dokonał zmiany Konstytucji oraz przywrócił nazwę państwa – Rzeczpospolita Polska. 
lt	1989 m. gruodžio 29 d. – Seimas pakeitė Konstituciją bei sugrąžino valstybės pavadinimą Lenkijos Respublika. [21] 