pl	Edmundas Untulis 
lt	Edmundas Untulis 

pl	Słońce, które uciekło 
lt	Pabėgusi saulė 

pl	Na wzgórzu, obok szeroko rozpościerającego się lasu, w otoczeniu rozłożystych klonów, przycupnęła zapadająca się w ziemię zagroda. 
lt	Šalia plačiai išsidriekusio šilo, ant kalno, aukštų plačiašakių klevų apsuptyje kiūkso pradedanti smukti į žemę sodyba. 

pl	Wiedzie do niej wąska, polna dróżka, zarośnięta pośrodku kępami rdestu. 
lt	Jos link veda siauras laukų keliukas, per vidurį apžėlęs takažolių kuokštais. 

pl	Rzadko ktoś nią przejeżdża czy przechodzi, dlatego czarnemu psiakowi, biegającemu po szerokim, zarośniętym koniczyną podwórku, rzadko zdarza się zaprezentować swój cieniutki głosik, bo nie ma kogo obszczekiwać. 
lt	Juo retai kas važiuoja ar eina, todėl po erdvų, dobiliukų prižėlusį sodybos kiemą lakstančiam juodam šunėkui ne kasdien tenka parodyti savo spigų balselį, nes nėra ko aploti. 

pl	Podwórko w zagrodzie także jest puste. 
lt	Pats sodybos kiemas irgi tuščias. 

pl	Tylko przy ścianie letniej kuchni, oblepionej pajęczymi sieciami, leży sterta zardzewiałego żelastwa. 
lt	Tik prie voratinkliais aplipusios vasarinės virtuvėlės sienos riogso surūdijusio metalo laužo krūva. 

pl	Na pierwszy rzut oka można by pomyśleć, że nikt tutaj nie mieszka. 
lt	Iš pirmo žvilgsnio pamanytum, jog čia niekas negyvena. 

pl	A wcale tak nie jest. 
lt	Bet taip nėra. 

pl	Wczesnym wrześniowym porankiem ktoś szura w sieni chaty, szukając po omacku starej klamki. 
lt	Ankstų rugsėjo rytą kažkas sukrebžda trobelės priemenėj, grabinėdamas apie senobinę durų rankeną. 

pl	Potem powoli uchyla drzwi i w szparze ukazuje się siwowłosa kobieta o imieniu Emilia. 
lt	Paskui palengva prasiveria durys, ir jų angoje pasirodo žilaplaukė moteris vardu Emilija. 

pl	Jej wzrok jest bez życia i bez wyrazu. 
lt	Jos žvilgsnis negyvas ir bereikšmis. 

pl	Kobieta jest niewidoma. 
lt	Moteris - neregė. 

pl	Jej oczy pożegnały się ze światłem trzy lata temu, po śmierci męża, który powiesił się w sadzie. 
lt	Jos akys su šviesa atsisveikino prieš trejetą metų, kai palaidojo sode pasikorusį savo vyrą. 

pl	Nie wytrzymały człowiekowi nerwy napięcia nowych czasów. 
lt	Neišlaikė žmogelio nervai naujųjų laikų įtampos. 

pl	I od tego momentu Emilia znosi niedolę sama samiuteńka w swojej zagrodzie. 
lt	Nuo tada Emilija ir vargsta vienut vienutėlė savo sodyboje. 

pl	Nie poddaje się ciosom od życia i nie ma zamiaru prosić bliskich o łaskę. 
lt	Gyvenimo smūgiams nepasiduoda ir nėra nusiteikusi prašyti artimųjų malonės. 

pl	Własnymi siłami boryka się z niedolą, która ją spotkała. 
lt	Savomis jėgomis grumiasi su ją užklupusia neganda. 

pl	Nie przez dzień i nie przez dwa, nauczyła się znajdować łąkę na zboczu góry, gdzie pasła się jej krowa żywicielka. 
lt	Ne per dieną ir ne per dvi ji išmoko susirasti pievelę pakalnėje, kur ganėsi jos maitintoja karvė. 

pl	Niewidoma kobieta bez pomocy innych prowadziła zwierzę na świeżą trawę, a i rogata zachowywała się zadziwiająco spokojnie. 
lt	Akloji be pagalbininkų pervesdavo gyvulį į nenuganytą vietą, o ir raguotoji laikydavosi stebėtinai ramiai. 

pl	Ani razu prowadzona przez gospodynię nie próbowała wierzgać się czy brykać. 
lt	Nė karto nebandė pastrakalioti ar palaigyti šeimininkės vedama. 

pl	Dojona stała jak wykuta z kamienia, potulnie znosząc kąsanie meszek. 
lt	Melžiama stovėdavo lyg iš akmens iškalta, nuolankiai iškęsdama mašalų žnaibymąsi. 

pl	Być może jej krowia dusza była wrażliwsza od dusz niektórych ludzi? 
lt	Matyt, jos karviška siela buvo jautresnė už kai kurių žmonių sielas? 

pl	Sąsiedzi pomagali Emilii zaopatrywać się w siano i w drewno na zimę. 
lt	Kaimynai padėdavo Emilijai apsirūpinti šienu, malkomis žiemai. 

pl	A tak to niewidoma wszystkie inne prace wykonywała sama. 
lt	O šiaip akloji visus kitus darbus nudirbdavo pati. 

pl	Nauczyła się nawet pielić i ziemniaki, i ogrody. 
lt	Ji įsigudrino net ir bulves su daržais nusiravėti. 

pl	Pochylała się nad miedzą czy grządką i koniuszkami palców starała się rozpoznać chwasty. 
lt	Palinkdavo virš vagos ar ežios ir pirštų galais stengdavosi atpažinti piktžoles. 

pl	Rozpoznawszy, bezlitośnie odrzucała na bok i układała na kupki. 
lt	Atpažinusi jas be gailesčio raudavo laukan ir kraudavo į krūveles. 

pl	Nawet i zupę sama gotowała, ubrania sama sobie prała. 
lt	Net ir viralą išsivirdavo, drabužius pati išsiskalbdavo. 

pl	Owszem, zakupy ze sklepu przywozili jej obcy ludzie, a jeśli zaszła potrzeba, to i troszczyli się o lekarstwa dla niej. 
lt	Tiesa, iš parduotuvės prekių jai atveždavo svetimi žmonės, jeigu prireikdavo, ir vaistų parūpindavo. 

pl	Dzieci Emilii nie raz proponowały matce, żeby sprzedała podupadające domostwo wraz z całą ziemią wokół i przeprowadziła się do nich, do Kłajpedy. 
lt	Emilijos vaikai motinai ne kartą siūlė parduoti nykstančius trobesius su visa aplinkui esančia žeme ir kraustytis pas juos į Klaipėdą. 

pl	Ale ona uparcie nie zgadzała się na propozycje swoich latorośli. 
lt	Bet ši atkakliai nesutikdavo su savo atžalų siūlymais. 

pl	Matka nie chciała im ustąpić... 
lt	Motina jiems negalėjo nusileisti. 

pl	Jak ona by mogła, jeśli w tej zagrodzie każda ścieżka już wydeptana, każda kępka trawy znajoma? 
lt	Kaip ji nusileis, jeigu šioje sodyboje jai kiekvienas takelis priprastas, kiekvienas žolės kupstelis pažįstamas? 

pl	Jeśli wyjechałaby z tego domu, wszystko to, co zostało jej najdroższego, po prostu by przepadło. 
lt	Jeigu moteris išvažiuotų iš šių namų, visa, kas jai likę brangiausia, akimoju pradingtų. 

pl	Dlatego postanowiła ulec losowi tylko wtedy, kiedy całkowicie zaniemoże i nie będzie w stanie ruszyć się na krok z chaty. 
lt	Todėl ji nutarė pasiduoti likimui tik tada, kai visiškai pasiligos ir nebepajėgs iš trobos kojos iškelti. 

pl	Nie wszystkie dzieci Emilii mieszkały w mieście. 
lt	Ne visi Emilijos vaikai mieste gyveno. 

pl	W pobliskiej wsi swoje gospodarstwo miała jej córka Stasia. 
lt	Gretimame kaime savo ūkį turėjo jos duktė Stasė. 

pl	Ale ta również namawiała matkę do sprzedania zagrody i przeprowadzenia się do niej na utrzymanie. 
lt	Bet ir ji ragino motiną parduoti sodybą, o pardavus kraustytis su visais pinigais pas ją karšintis. 

pl	Niestety, Emilii i taki wariant nie odpowiadał. 
lt	Deja, Emilijai ir toks variantas ne prie širdies. 

pl	Bała się zięcia, którego uważała za strasznego egoistę i skąpca. 
lt	Ji bijojo žento, kurį laikė baisiu savanaudžiu ir šykštuoliu. 

pl	Staruszka była przekonana, że zięć zaraz wypędziłby ją do domu starców. 
lt	Senolė buvo įsitikinusi, kad žentas ją bemat išgrūstų į senelių prieglaudą. 

pl	Natomiast jej córka Stasia bardzo pogniewała się na matkę za taki upór i przysięgła, że więcej jej noga u matki nie postanie. 
lt	O jos duktė Stasė labai užsirūstino ant motinos už tokį užsispyrimą ir prisiekė pas ją daugiau kojos nekelti. 

pl	Córka twardo trzymała się danego słowa. 
lt	Savojo žodžio duktė tvirtai laikėsi. 

pl	Pierwsza takiego napięcia nie wytrzymała matka. 
lt	Pirmoji tokios įtampos neištvėrė motina. 

pl	Tego samego słonecznego dnia na początku września postanowiła ukorzyć się i odwiedzić córkę. 
lt	Tą pačią saulėtąją rugsėjo pradžios dieną jinai ryžosi nusižeminti ir aplankyti dukterį. 

pl	Chciała ją poprosić, aby jeśli nie ona sama, to chociaż jej dzieci pomogły kopać ziemniaki, bo sama staruszka już nie podoła tak dużo zrobić, a nie miała pieniędzy, żeby zatrudnić kogoś do pomocy. 
lt	Norėjo paprašyti, kad jei ne ši pati, tai nors jos vaikai padėtų bulves nukasti, mat senolė viena tiek darbo nudirbti jau nebevaliojo, o samdytis talką pinigų neturėjo. 

pl	Od chatki Emilii do gospodarstwa Stasi trzeba było przejść jakieś parę kilometrów. 
lt	Nuo Emilijos trobelės iki Stasės ūkio reikėjo nueiti apie porą kilometrų. 

pl	Niewidoma, ledwo tylko wstała, już wybrała się w drogę. 
lt	Neregė į kelionę išsiruošė vos atsikėlusi. 

pl	Żeby było raźniej wędrować, chwyciła laskę , przed nią zaś biegł jej mały piesek. 
lt	Kad būtų drąsiau keliauti, lazdą nusitvėrė, o priekyje strikinėjo jaunasis šunelis. 

pl	Jednakże ten przymilając się do gospodyni, sprawiał tylko więcej kłopotu, bo cały czas plątał się jej pod nogami. 
lt	Bet jis, norėdamas įsiteikti šeimininkei, tik daugiau vargo jai įtaisė, mat visą laiką painiojosi po jos kojomis. 

pl	Mimo to kobieta pomału szła do przodu. 
lt	Vis dėlto keliauninkė pamažu yrėsi į priekį. 

pl	Za jej plecami została wąska polna dróżka, a na żwirowej drodze, pod rozdeptanymi kaloszami, zachrzęściły większe kamyczki. 
lt	Jai už nugaros pasiliko siaurasis laukų keliukas, po išklypusiais kaliošais sugurgždėjo stambesni žvyrkelio akmenukai. 

pl	Kobieta szła samym skrajem drogi, nieustannie sprawdzając gdzie jest pobocze, a gdzie już trawa, porastająca rów. 
lt	Moteris ėjo pačiu kelkraščiu, nuolat lazda pasitikrindama, kur šalikelė, o kur - jau griovio veja. 

pl	Oprócz Emilii, innych ludzi w tym czasie nie było. 
lt	Be Emilijos, daugiau pakeleivių tuomet nepasitaikė. 

pl	W twarz jej dmuchał silny zachodni wiatr i wyziębiał wargi szepczące bezgłośne słowa. 
lt	Jai į veidą pūtė stiprokas vakaris ir vėsino tyloje kuždančias begarsius žodžius lūpas. 

pl	Można by pomyśleć, że albo rozmawia z wiatrem albo odmawia pacierz. 
lt	Galėjai pamanyti, jog ji arba šnekasi su vėju, arba poteriauja. 

pl	Lecz było zupełnie inaczej. 
lt	Bet buvo visai kitaip. 

pl	Mówiła do kogoś, kogo nawet najzdrowsze oczy nie by nie dojrzały: "Nie pozwól mi upaść, Panie Boże. 
lt	Ji kalbino kažką, ko net pačios sveikiausios akys neįžiūrėtų: "Neleisk, Viešpatie, man pargriūti. 

pl	Nie chciałabym, żeby ktoś mnie zobaczył poniewierającą się w kurzu na drodze ... 
lt	Nenorėčiau, kad kas nors mane išvystų kelio dulkėse besivoliojančią... 

pl	I strzeż mnie przed samochodami, chociaż to by była niewielka strata, jeśliby mnie ktoś przejechał, od razu zapanowałby spokój, wszystkie problemy - jak ręką odjął... 
lt	Ir nuo mašinų mane apsaugok, nors maža bėda būtų, jei kas mane pervažiuotų, iškart ramybė stotų, visi vargai - it vanduo nuo stiklo... 

pl	Tylko niedobrze by było innego człowieka zmartwieniem obarczać... 
lt	Tik negerai būtų kitam žmogui vargą ant galvos užkrauti... 

pl	Żebyś Ty wiedział jak mi wstyd takiej ślepej do córki iść, dopraszać się o pomoc. 
lt	Kad tu žinotum, kaip man gėda tokiai žabalai pas dukterį eiti pagalbos prašytis... 

pl	Wiem, że przy domu Stasi rosną duże świerki. 
lt	Žinau, kad prie Staselės namų auga didelės eglės. 

pl	Ledwo tylko poczuję na twarzy większy chłód, będę wiedziała, że pada na mnie ich cień. 
lt	Vos tik pajusiu ant veido didesnį vėsumą, suprasiu, kad eglių šešėlis ant manęs krenta. 

pl	Wtedy będzie jasne, że prawie doszłam... 
lt	Tada bus aišku, jog beveik atėjau... 

pl	tylko jeszcze dróżkę na podwórko trzeba będzie znaleźć". 
lt	tik keliuką į kiemą bereikės susirasti." 

pl	Niestety Emilia już nie zdołała odróżnić, gdzie jest chłód świerków, a gdzie ciepło wysyłane przez promienie słoneczne, bo zimny wiatr zatarł różnicę temperatur. 
lt	Deja, Emilija nebesugebėjo atskirti, kur šešėlių vėsa, o kur saulės spindulių siunčiama šiluma, nes žvarbokas vėjas išdildė temperatūros skirtumus. 

pl	Dlatego nieszczęsna przeszła obok domu córki, sama o tym nie wiedząc. 
lt	Todėl nelaimėlė praėjo pro dukters namus, pati to nežinodama. 

pl	Nieco dalej za nimi droga nagłym łukiem skręcała na strome zbocze. 
lt	Tolėliau už jų kelias staigiu lankstu rietėsi į stačią įkalnę. 

pl	Upewniona raczej przeczuciem niż laską, niewidoma zrozumiała, że zaczęła wspinać się na to feralne zbocze. 
lt	Veikiau nuojautos, nei lazdos patikinta neregė suprato, kad pradėjo kopti į tą nelemtą įkalnę. 

pl	Kobieta przystanęła na kilka chwil, po czym odwróciła się i zaczęła iść w stronę, z której przyszła. 
lt	Pastoviniavusi keletą akimirkų, moteris apsigrįžo ir patraukė atgalios. 

pl	Zrobiwszy parę niepewnych kroków, zdrętwiała ze strachu i sama siebie spytała na głos: "Jeśli nie znalazłam domu córki, to jak odnajdę dróżkę do swojego domu? 
lt	Žengusi porą netvirtų žingsnių, nustėro iš išgąsčio ir pati savęs balsu paklausė: "Jei neradau dukters namų, tai kaip surasiu keliuką į savo sodybą? 

pl	Przecież dawno pogubiłam ilość kroków... 
lt	Juk žingsnių skaičių seniai pamečiau... 

pl	Ześlij, Panie Boże, jakiegoś przechodnia". 
lt	Atsiųsk, Viešpatie, kokį nors pakeleivingą žmogelį." 

pl	I oto jak na zawołanie rozległ się turkot kół wozu sąsiada. 
lt	Ir čia lyg tyčia pasigirdo kaimiško vežimo ratų dardėjimas. 

pl	W stronę podgórza jechał wóz, ciągnięty przez gniadego konia. 
lt	Pakalnėn smagia ristele leidosi bėrio traukiamos vežėčios, kuriose ant pasostės knapsėjo įkaušęs vyriokas. 

pl	Na koźle drzemał podchmielony mężczyzna, który niemalże zleciał ze swojego "tronu", kiedy spłoszony przez Emilię koń nagle odskoczył w bok. 
lt	Jis vos neišvirto iš savo "sosto", kai Emilijos pasibaidęs arklys staigiai šastelėjo šonan. 

pl	Mężczyzna oprzytomniawszy po drzemce, od razu rozpoznał potykającą się obok wozu kobietę. 
lt	Vyriškis, atsipeikėjęs nuo snaudulio, iš karto atpažino palei vežimą beklupinėjančią moterį. 

pl	Zawołał zachrypniętym głosem: "Hej, sąsiadko, czyżbyś zabłądziła?... 
lt	Jis kimiai šūktelėjo: "Ei, kaimynka, bene pasiklydai?.. 

pl	A może znudziło ci się bycie wdową i na swaty idziesz?" 
lt	O gal pabodo našlauti ir piršliuosna trauki?" 

pl	"Kto tu tak hałasuje?" - spytała Emilia. 
lt	"Kas čia toks alasija?" - paklausė Emilija. 

pl	"Jerzy Sekonas, czyżbyś po głosie nie poznała?" 
lt	"Jurgis Sekonas, negi iš balso nepažinai?" 

pl	"Poznałam, poznałam" - mruknęła niewidoma. 
lt	"Pažinau, pažinau", - murmtelėjo neregė. 

pl	"Swojego szczeniaka ucisz, ten niedorajda konia mi straszy!" 
lt	"Savo šunėką ramink, jis, nevėkšlius, man arklį baido!" 

pl	"Leżeć, Topik, leżeć!" - Emilia machnęła w zupełnie przeciwną stronę, ale pies i tak się przestraszył, podkulił ogon i przez rów dał nura na ściernisko. 
lt	"Gulk, Topsi, gulk!" - Emilija užsimojo visai priešingon pusėn, bet šuo vis tiek išsigando, pabruko uodegą ir nėrė per griovį į ražienas. 

pl	Jego psie serce skuliło się z poczucia krzywdy. 
lt	Jo šuniška širdis susigūžė iš nuoskaudos. 

pl	Było to dla niego bardzo dziwne, dlaczego gospodyni stała się taka obca, przecież wcześniej ani razu nie podniosła na niego ręki. 
lt	Jam buvo labai keista, kodėl šeimininkė pasidarė tokia neatpažįstama, juk anksčiau nė karto nebuvo jo auklėjusi lazda. 

pl	Tymczasem Jerzy Sekonas wreszcie zatrzymał konia. 
lt	O Jurgis Sekonas galiausiai sustabdė arklį. 

pl	Zapalając papierosa, który już zdążył zgasnąć, zapytał Emilię: "Skąd idziesz?" 
lt	Užsikurdamas spėjusią užgesti cigaretę paklausė Emilijos: "Iš kur partrauki?" 

pl	"Tak sobie spacerowałam. 
lt	"Šiaip vaikštinėjau. 

pl	Kości chciałam rozprostować, siedząc w chacie, całkiem sztywnieję" - usprawiedliwiała się niewidoma. 
lt	Kaulus norėjau pamankštinti, troboj tupinėdama, baigiu sustabarėti", - teisinosi akloji. 

pl	"No i masz, cioteczko, na oczy nie widzisz i kości prostujesz... 
lt	"Nu ir duodi, ciocele, akim neregi ir kaulus mankštini... 

pl	A niech tam, właź na wóz. 
lt	Tiek to, riskis į ratus. 

pl	Podwiozę cię do twojej dróżki, mnie kół nie szkoda. 
lt	Pavėžėsiu iki tavo keliuko, man ratų negaila. 

pl	A może chcesz, żebym cię do córki zawiózł? 
lt	O gal nori, kad pas dukterį užvežčiau? 

pl	To przecież zaraz obok, u podnóża góry. To jakieś kilkaset kroków" - zaproponował Jerzy. 
lt	Juk čia pat. Pakalnėj, už poros šimtų žingsnių." - pasisiūlė Jurgis. 

pl	"Nie, dziękuję, nie trzeba. 
lt	"Ne, dėkui, nereikia. 

pl	Dzisiaj ich nie ma w domu. 
lt	Jų šiandien namuose nėra. 

pl	Obiecali pojechać do miasta sprzedać jajka. 
lt	Žadėjo važiuoti į miestą kiaušinių parduoti. 

pl	Kury tyle znoszą, że nie nadążają wszystkich zjeść" - tłumaczyła się kobieta. 
lt	Vištos tiek prideda, kad nebespėja visų suvalgyti", - teisinosi moteris. 

pl	"Daj rękę i wdrap się do mnie na kozła", - okazał dobre serce Jerzy. 
lt	"Duokš ranką ir ropškis pas mane ant pasostės", - gerą širdį rodė Jurgis. 

pl	"Ja nie muszę tak wysoko... koło ciebie. 
lt	"Man nereikia aukštai... šalia tavęs. 

pl	Usadowię na skraju wozu. 
lt	Aš ratų gale ant įsitaisysiu. 

pl	Tak mi lepiej" 
lt	Man taip geriau" 

pl	- Emilia skromnie zgarbiła się na wozie i dziękowała Bogu za okazaną łaskę, jednocześnie obawiając się, żeby czasami Stasia niechcący nie odkryła nieudanej wyprawy matki. 
lt	- Emilija kukliai susikūprino ratų gale ir dėkojo Viešpačiui už suteiktą malonę ir tuo pačiu būgštavo, kad Stasė kartais netyčia nebūtų pamačiusi motinos nevykusios kelionės. 

pl	Przecież wtedy im obu zrobi się nieprzyjemnie. 
lt	Juk tada abiems paliktų nesmagu. 

pl	Jednej będzie nieprzyjemnie upokarzać się, drugiej - zwalczyć swoje ambicje i głęboko w sercu przyznać, że nie godzi się zostawiać samotną matkę na pastwę losu. 
lt	Vienai nepatogu žemintis, kitai - įveikti savas ambicijas ir giliai širdyje prisipažinti, jog nelabai dora palikti likimo valiai vienišą motiną. 

pl	Lecz słońce się tym nie przejmowało. 
lt	Bet saulei tas nerūpėjo. 

pl	Wesoło rzucało promieniami, igrając z zachodnim wiatrem uparciuchem. 
lt	Ji linksma švaistėsi spinduliais, išdykaudama su kietakakčiu vakariu. 

pl	I nic dziwnego, przecież ono, wiecznie świecąc, nie mogło wiedzieć, że na ziemi bywa nie tylko dzień, ale i noc. 
lt	Ir nieko nuostabaus, juk ji, amžinai šviesdama, negalėjo žinoti, jog žemėje būna ne tik diena, bet ir naktis. 

pl	A Emilia, zostawiona przy swojej polnej dróżce, szła do domu nie spiesząc się. 
lt	O Emilija, paleista prie savojo laukų keliuko, traukė juo namo neskubėdama. 

pl	W jej głowie dojrzewała myśl, że najlepszym rozwiązaniem na jej wszystkie zmartwienia jest droga do jej ukochanego męża z tej samej gałęzi jabłoni, która kiedyś jemu pomogła pożegnać się z tym padołem łez. 
lt	Jos galvoje brendo mintis, jog geriausia išeitis iš visų jos vargų - kelionė pas jos mylimą vyrą nuo tos pačios obels šakos, kuri kadaise jam padėjo atsisveikinti su šia ašarų pakalne. 